🔺تاریخ شفاهی شهری؛ ظرفیت‌های ناشناخته و هویت فراموش شده
✍ غلامرضا آذری خاکستر
17 آبان 1405
شهرها تنها مجموعه‌ای از خیابان‌ها، ساختمان‌ها، میدان‌ها و سازه‌های عمرانی نیستند. شهرها روایت زنده انسان‌هایی هستند که در طول زمان در آنها زیسته‌اند، سخن گفته‌اند، خاطره ساخته‌اند و بخشی از هویت خود را در کوچه‌ها و میدان‌هایشان به یادگار گذاشته‌اند. با این حال، در بسیاری از موارد، آنچه از گذشته شهرها به عنوان میراث تاریخی شناخته میشود، به بناهای شاخص، اسناد رسمی و رویدادهای ثبت‌شده محدود می‌ماند؛ در حالی که بخش مهمی از تاریخ شهری در حافظه مردم، واژه‌های بومی، شیوه‌های گفتار و خاطرات مکان‌هایی نهفته است که هر روز از کنارشان عبور می‌کنیم.
در این میان، تاریخ شفاهی شهری میتواند دریچه‌ای تازه برای شناخت لایه‌های کمتر دیده‌شده هویت شهر باشد؛ رویکردی که با ثبت تجربه‌های زیسته شهروندان، امکان بازخوانی گذشته و انتقال آن به نسلهای آینده را فراهم میکند.
مشهد، به عنوان یکی از مهمترین شهرهای ایران و شهری با پیشینه تاریخی و فرهنگی گسترده، ظرفیت‌های فراوانی برای چنین پژوهش‌هایی دارد؛ ظرفیت‌هایی که بخشی از آنها را میتوان در لهجه مشهدی و بخشی دیگر را در خاطرات جمعی مرتبط با میدان‌ها و فضاهای عمومی شهر جست‌وجو کرد.
لهجه را میتوان یکی از نشانه‌های مهم هویت زبانی و فرهنگی جوامع دانست. آهنگ گفتار، تلفظ واژه‌ها، اصطلاحات محلی و شیوه بیان، گاه پیوند انسان با یک منطقه و جامعه فرهنگی را آشکار میکنند. لهجه تنها ابزار انتقال پیام نیست؛ حامل خاطرات خانوادگی، روابط اجتماعی، تجربه‌های روزمره و بخشی از میراث ناملموس هر شهر است.
با وجود این اهمیت، تحولات اجتماعی، گسترش ارتباطات، جابه‌جایی جمعیت و تغییر الگوهای فرهنگی می‌توانند بر کاربرد لهجه‌های محلی اثر بگذارند. در شهرهای مهاجرپذیر، این تحولات ممکن است پیچیدگی بیشتری پیدا کنند؛ زیرا گروه‌های مختلف زبانی و فرهنگی در کنار یکدیگر زندگی میکنند و شیوه‌های گفتاری آنها بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند.
مشهد نیز از این قاعده مستثنا نیست. گسترش شهر، تغییر ساختار محله‌ها، ارتباط گسترده‌تر نسل جدید با رسانه‌های سراسری و فضای مجازی و کاهش احتمالی انتقال برخی واژه‌ها و اصطلاحات محلی در خانواده‌ها، موضوع حفظ و ثبت لهجه مشهدی را به مسئله‌ای قابل تأمل تبدیل کرده است. البته میزان تغییر و کاهش کاربرد این لهجه نیازمند پژوهش میدانی و بررسی گفتار نسلهای مختلف است؛ اما همین احتمال، ضرورت ثبت علمی و به‌موقع آن را برجسته میکند.
یکی از ظرفیت‌های مهم تاریخ شفاهی در این زمینه، ثبت گفت‌وگوها به زبان طبیعی راویان است. هنگامی که یک شهروند قدیمی درباره کودکی، بازار، محله، مناسبات همسایگی یا خاطرات خانوادگی خود صحبت میکند، تنها اطلاعاتی درباره گذشته ارائه نمی‌دهد؛ واژه‌ها، اصطلاحات، آهنگ گفتار و شیوه روایت او نیز بخشی از سند تاریخی محسوب می‌شوند.
از این منظر، ثبت لهجه مشهدی نباید صرفاً به گردآوری چند واژه محدود شود. ضبط روایت‌های صوتی، گفت‌وگو با سالمندان و کسبه قدیمی، بررسی اصطلاحات رایج در نسلهای گذشته و مقایسه شیوه گفتار نسلهای مختلف میتواند به شکل‌گیری آرشیوی ارزشمند از میراث زبانی شهر کمک کند. چنین آرشیوی نه‌تنها برای پژوهشگران زبان و فرهنگ، بلکه برای خانواده‌ها، مراکز فرهنگی و نسل‌هایی که در آینده به دنبال شناخت ریشه‌های خود خواهند بود، اهمیت دارد.
اگر لهجه را صدای هویت شهر بدانیم، میدان‌های شهری را میتوان بخشی از حافظه دیداری و اجتماعی آن به شمار آورد. میدان صرفاً فضای بازی در میان خیابان‌ها نیست؛ مکانی است که حرکت، مکث، دیدار، تجمع و رویدادهای اجتماعی در آن معنا پیدا میکنند. ارزش یک میدان نیز تنها به فرم معماری، فضای سبز، آب‌نما یا مجسمه‌های آن وابسته نیست؛ آنچه در طول زمان در آن رخ داده و خاطراتی که در ذهن شهروندان بر جای گذاشته، بخش مهمی از هویت آن را شکل می‌دهد.
مفهوم «خاطره جمعی» در همین نقطه اهمیت پیدا میکند. خاطرات شهروندان از مکان‌ها، رویدادها، آیین‌ها و مناسبات اجتماعی، در طول زمان به یکدیگر پیوند می‌خورند و تصویری مشترک، هرچند نه لزوماً یکسان، از گذشته شهر میسازند. یک میدان ممکن است برای گروهی یادآور دیدارهای خانوادگی باشد، برای گروهی دیگر با مراسم عمومی یا تحولات سیاسی پیوند داشته باشد و برای نسل جوان‌تر صرفاً یک نقطه عبور و رفت‌وآمد تلقی شود.
این تفاوت در تجربه‌ها نشان می‌دهد که هویت یک مکان پدیده‌ای ثابت و یک‌بعدی نیست. میدان در تعامل میان کالبد فیزیکی، فعالیت‌های انسانی و معناهای تاریخی به یک مکان هویت‌مند تبدیل میشود. از همین رو، هرگونه تغییر در ساختار، کارکرد یا نام یک میدان، اگر بدون شناخت حافظه تاریخی و تجربه شهروندان انجام شود، ممکن است بخشی از......
🪴مطالعه متن کامل
🆔 @oralhistoryiran
مشاغل کهن ایران زمین
🥾چارق دوزی به روایت آقای بخشنده
🥾@oralhistoryiran
دوره آموزشی «کارگاه تاریخ شفاهی و مطالعات بین رشته ای» توسط پژوهشکده دانشنامه نگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از تاریخ 18 آبان‌ماه 1405 بصورت مجازی شروع میشود.
شرکت در این دوره برای چه کسانی مفید است؟
شرکت در این دوره برای دانشجویان، پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی، تاریخ و برای تمامی متخصصان و علاقمندان علوم انسانی مفید است.
مدت زمان دوره : 9 ساعت ( 3 جلسه 3 ساعته ) 3 روز
زمان برگزاری: روز دوشنبه، ساعت 15 تا 18 تاریخ شروع دوره: 18 آبان‌ماه 1405
با ارائه گواهینامه معتبر و مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دارای ارزش علمی و اداری و قابل ترجمه
کانال ایتای مرکز: eitaa.com/mataihcs
مشاوره: 88624485
در صورت نیاز به شماره 09104107131 پیام بدهید
تهران- بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)
مدیریت ترویج دستاوردهای پژوهش های علوم انسانی
🆔 @oralhistoryiran
تاریخ شفاهی، حلقه مفقوده توسعه گردشگری ایران/ بازخوانی تاریخ گردشگری ایران؛ از تجربه پیشکسوتان تا ترسیم مسیر آینده
رئیس سابق جامعه تورگردانان ایران، با تاکید بر اهمیت ثبت و مستندسازی تاریخ شفاهی گردشگری کشور، معتقد است بررسی سیر تحولات این حوزه از دوران پیش از انقلاب تا امروز، با اتکا به روایت افرادی که شاهد این تغییرات بوده‌اند، میتواند به شناسایی ظرفیت‌ها، موانع و فرصت‌های توسعه گردشگری ایران کمک کند.
به اعتقاد شفیعی شکیب، لازم است تاریخ شفاهی با تعیین موضوع، دوره‌بندی تاریخی، شناسایی راویان و تحلیل تجربه‌ها، به مجموعه‌ای قابل‌استفاده برای پژوهشگران، دانشجویان، سیاست‌گذاران و فعالان صنعت گردشگری تبدیل شود.
تاریخ شفاهی گردشگری باید با رویکردی مستند، منصفانه و پژوهش‌محور تهیه شود تا بتواند تصویری روشن از گذشته ارائه دهد و زمینه شناخت بهتر مسائل امروز را فراهم کند.🆔 @oralhistoryiran Читать полностью…
دوره آموزشی «کارگاه تاریخ شفاهی و مطالعات بین رشته ای» توسط پژوهشکده دانشنامه نگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از تاریخ 18 آبان‌ماه 1405 بصورت مجازی شروع میشود.
شرکت در این دوره برای چه کسانی مفید است؟
شرکت در این دوره برای دانشجویان، پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی، تاریخ و برای تمامی متخصصان و علاقمندان علوم انسانی مفید است.
مدت زمان دوره : 9 ساعت ( 3 جلسه 3 ساعته ) 3 روز
زمان برگزاری: روز دوشنبه، ساعت 15 تا 18 تاریخ شروع دوره: 18 آبان‌ماه 1405
با ارائه گواهینامه معتبر و مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دارای ارزش علمی و اداری و قابل ترجمه
کانال ایتای مرکز: eitaa.com/mataihcs
مشاوره: 88624485
در صورت نیاز به شماره 09104107131 پیام بدهید
تهران- بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)
مدیریت ترویج دستاوردهای پژوهش های علوم انسانی
🆔 @oralhistoryiran
خاک پای مردم ایران
محمد رضا شجریان
۱۳۹۹/۷/۱۷
در پاسخ اینکه آیا کودکان و‌نوجوانان راویان تاریخ شفاهی می توانند باشند ؟
✍فائزه توکلی
در تاریخ شفاهی روایت از زبان هر آن که شاهد بوده است و تجربیات را زیسته اعم از کودک و نوجوان و میانسال امکانپذیر است ، جنسیت و سن و سال و قوم و نژاد تأثیر در اجرای تاریخ شفاهی ندارد زیرا تاریخ شفاهی نخست روش و سپس رویکرد است اما در این روش مصاحبه گر« دال مرکزی» است به این معنا که هدایت سئوالات و طراحی آن اهمیت دارد .
در مورد نوجوانان و کودکان موارد زیر باید لحاظ شود :
۱. تفکیک موضوعی: با هدف ثبت «تجربهٔ کودکانه» است، کودک بهترین راوی است. اگر هدف ثبت جزئیات سیاسی، تاریخی یا حقوقی یک رخداد بزرگسالانه است، کودک راوی مکمل است، نه مرجع اصلی.
۲. حافظه و رشد: حافظهٔ کودکان واقعی است، اما با بزرگسالان تفاوت دارد. کودکان در یادآوری احساس، بو، صدا، جزئیات روزمره و چهره‌ها می‌توانند خوب باشند؛ در تاریخ‌گذاری، توالی و تحلیل علت‌ها ضعیف‌ترند. نوجوانان معمولاً توان انتزاعی و روایت منسجم‌تری دارند، اما هویت‌شان در شکل‌گیری است و تحت تأثیر همسالان قرار می‌گیرند.
۳. مزیت‌ها: تاریخ شفاهی کودکان، صداهای حاشیه‌ای را وارد تاریخ میکند. بسیاری از تاریخ‌ها فقط از زبان بزرگسالان ثبت شده‌اند؛ در نتیجه دنیای کودکانه، ترس‌ها، شادی‌ها و مقاومت‌های خرد آنها پاک شده است. کودک میتواند «تاریخ از پایین» را غنی کند.
۴. خطرها: قدرت بزرگسال بر کودک، تمایل به خوشایند گوینده، سؤال‌های القایی، تکرار مصاحبه، فشار روانی و ترس از تنبیه یا افشا میتواند روایت را تحریف کند. کودکان زودتر تحت تأثیر القا قرار می‌گیرند و ممکن است چیزی را بگویند که فکر میکنند مصاحبهگر می‌خواهد.
۵. اخلاق و رضایت: در بسیاری از نظام‌ها، رضایت والد/سرپرست لازم است، اما «رضایت کودک» یا «موافقت» او هم باید گرفته شود. کودک حق دارد بگوید نمی‌خواهد، سکوت کند، مصاحبه را قطع کند یا بعداً حذف شدن بخشی را بخواهد. منافع عالیهٔ کودک بر پژوهش مقدم است.
۶. ایمنی روانی: مصاحبه با کودک دربارهٔ جنگ، آزار، مهاجرت اجباری یا فقر باید trauma-informed باشد. نباید کودک را به یادآوری دردناک وادار کرد. باید counselor یا حمایت روانی در دسترس باشد و نشانه‌های پریشانی جدی گرفته شود.
۷. روش مناسب: مصاحبه‌های کوتاه‌تر، چندجلسه‌ای، زبان ساده، نقاشی، عکس، نقشه، خط زمان، بازی و دفتر خاطرات کمک میکند. گروه‌های همسال می‌توانند مفید باشند، اما خطر افشای جمعی و تأثیرpeer pressure را دارند. مصاحبهگر باید آموزش کودک‌محور دیده باشد.
۸. تحلیل و اعتبار: روایت کودک را نباید به‌عنوان «واقعیت عینی» پذیرفت، همان‌طور که روایت بزرگسال هم چنین نیست. باید با اسناد، روایت بزرگسالان، مشاهدات میدانی و بافت فرهنگی مقایسه شود. اما «تحریف» هم خودش دادهٔ تاریخی است؛ نشان می‌دهد کودک چگونه جهان را فهمیده و جامعه چه چیزی به او القا کرده است.
۹. آرشیو و آینده: کودک امروز، بزرگسال فردا است. ممکن است سال‌ها بعد از ثبت صدایش پشیمان شود. باید دربارهٔ نگهداری بلندمدت، ناشناس‌سازی، محدودیت دسترسی، embargo تا سن بلوغ و رضایت مجدد شفاف بود. حق فراموش شدن یا اصلاح باید تا حد امکان پیش‌بینی شود.
۱۰. معیار نهایی: کودکان و نوجوانان راویان مناسبی هستند اگر: موضوع دربارهٔ تجربهٔ خودشان باشد، روش age-appropriate باشد، اخلاق و ایمنی رعایت شود، تحلیل انتقادی انجام شود و به‌عنوان صدای مکمل و مستقل دیده شوند — نه ابزار جذاب برای تولید محتوای احساسی. اگر این شرایط نباشد، استفاده از آنها میتواند استثمارگرانه، آسیب‌زا و از نظر پژوهشی ضعیف باشد.
جمع‌بندی: کودکان و نوجوانان برای تاریخ شفاهی «نامناسب» نیستند؛ فقط راویانی متفاوت‌اند. آنها برای تاریخ کودکی و نوجوانی راویان اصلی‌اند و برای تاریخ بزرگسالان راویان مکمل. مسئولیت اصلی بر دوش پژوهشگر است که شرایط ایمن، منصفانه و دقیق را فراهم کند.
@oralhistoryiran
دوره آموزشی «کارگاه تاریخ شفاهی و مطالعات بین رشته ای» توسط پژوهشکده دانشنامه نگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از تاریخ 18 آبان‌ماه 1405 بصورت مجازی شروع میشود.
شرکت در این دوره برای چه کسانی مفید است؟
شرکت در این دوره برای دانشجویان، پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی، تاریخ و برای تمامی متخصصان و علاقمندان علوم انسانی مفید است.
مدت زمان دوره : 9 ساعت ( 3 جلسه 3 ساعته ) 3 روز
زمان برگزاری: روز دوشنبه، ساعت 15 تا 18 تاریخ شروع دوره: 18 آبان‌ماه 1405
با ارائه گواهینامه معتبر و مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دارای ارزش علمی و اداری و قابل ترجمه
کانال ایتای مرکز: eitaa.com/mataihcs
مشاوره: 88624485
در صورت نیاز به شماره 09104107131 پیام بدهید
تهران- بزرگراه کردستان- نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)
مدیریت ترویج دستاوردهای پژوهش های علوم انسانی
🆔 @oralhistoryiran
🌸مشاغل کهن ایران زمین
کفاشی عدالت و تصاویر قدیمی بجنورد
مشاغل کهن ایران زمین
درودگری افشار
@oralhistoryiran
اولویت با کدام است؛ مصاحبه صوتی یا تصویری؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
تاریخ شفاهی در آغاز بر ضبط و ثبت صدا استوار بود. با پیشرفت فناوری، تجهیزات و شیوه‌های ثبت مصاحبه توسعه یافت. امروزه در استانداردهای تاریخ شفاهی، استفاده از تجهیزات صوتی و تصویری باکیفیت تأکید میشود. همچنین توصیه میکنند برای افزایش اطمینان از ثبت اطلاعات، در کنار تجهیزات تصویربرداری، از ضبط‌کننده‌های صوتی دیجیتال حرفه‌ای نیز به‌صورت همزمان استفاده شود. انتخاب مصاحبه صوتی یا تصویری تابع سیاست‌ها، اهداف و امکانات مراکز تاریخ شفاهی است. با این حال، مصاحبه تصویری، افزون بر محتوای گفتاری، امکان ثبت حالات چهره، حرکات، واکنش‌ها و شیوه بیان راوی را فراهم میکند. ازاین‌رو، در صورت برخورداری از امکانات مناسب، مصاحبه تصویری باکیفیت در اولویت قرار می‌گیرد.
حسن بهشتی‌پور
اگر ناچار باشیم میان تصویر خوب با صدای بی‌کیفیت و صدای باکیفیتِ بدون تصویر، یکی را انتخاب کنیم، معمولاً صدای باکیفیت انتخاب مناسب‌تری است؛ زیرا تصویر به‌تنهایی نمی‌تواند کاستی جدی در ثبت روایت گفتاری را جبران کند. با این حال، تصویر را نمی‌توان فاقد اهمیت دانست. هنگامی که حرکات بدن، چهره، اشیا، عکس‌ها، اسناد، نقشه‌ها یا مکان‌ها بخشی از روایت باشند، تصویر، ارزش و گاه ضرورت پیدا میکند. بنابراین، در مصاحبه‌های مهم، بهترین روش ضبط همزمان صوت و تصویر است، اما از نظر فنی باید کیفیت صدا اولویت نخست و تصویر، مکمل آن باشد. چون راوی هم در ضبط صوتی احساس بهتر و راحتی دارد.
سید محمدصادق فیض
اصل با شروع و ادامه مصاحبه است، اما ترجیح با تصویر است به شرط آنکه اخلالی در جریان مصاحبه ایجاد نکند. زیرا راویان همان‌طور که در آغاز کار به سختی تن به مصاحبه می‌دهند، بسیاری از آنان در مقابل دستگاه ضبط صوت هم از خود واکنش نشان می‌دهند، چه رسد به دوربین. بنابراین برای حذف این شرایط و مجاب کردن راوی به ادامه مسیر مصاحبه، باید با احتیاط عمل کرد و در ادامه دوربین را روشن کنید!
محمدمهدی عبدالله‌زاده
نوع مصاحبۀ تاریخ شفاهی وابسته به متغیرهایی چون در دسترس بودن دستگاه‌های ضبط صوت یا فیلمبرداری، اهداف مصاحبه، روحیه و شخصیت مصاحبه‌شونده، نظر کارفرما و شرایط محیط مصاحبه است؛ بر این اساس میتوان از همه تجهیزات بهره برد. البته برخی مصاحبه‌شوندگان در برابر دوربین فیلمبرداری با انگیزۀ بیشتری به پرسش‌ها پاسخ می‌دهند و حتی ادبیاتشان بهتر میشود. بر عکس تعدادی از دوربین و میکروفن گریزانند و تنها به استفاده از ضبط صوت رضایت می‌دهند. موارد نادری هم به هیچکدام!
ابوالفتح مؤمن
در تاریخ شفاهی، حرکات بدن یا زبان بدن (Body Language) اهمیت زیادی دارد. آنچه به گفتار نمی‌آید، با حرکات بدن بیان میشود؛ اعم از شادی، غم، خرسندی و ناخوشایندی. برخی رخدادها و حتی نام شخصیت‌ها را نیز میتوان از آن دریافت. زبان بدن تکمیل‌کننده گفتار راوی است. وقتی صوت و تصویر توأم باشد، روایت راوی مستندتر میشود و میتواند ضمیمه کتاب تدوین‌شده باشد. همچنین به‌عنوان داده آرشیوی در ساخت آثار تاریخی کاربرد دارد، به‌ویژه اگر از نظر نوع بیان، حرکات، پوشش و تیپولوژی مورد توجه قرار گیرد. از طرف دیگر، انتقال‌دهنده حس نوستالژی است. پس بنا به دلایل مذکور، مصاحبه تصویری در اولویت قرار دارد.
ابوالفضل حسن‌آبادی
در تاریخ شفاهی، هسته داده، روایت، خاطره، تجربه و گفتار راوی است. در هر پروژه، بنا به اهداف، نوع موضوع، کارکردهای مورد انتظار و بودجه، میتوان از مصاحبه‌های صوتی، تصویری یا هر دو روش موجود به‌صورت همزمان استفاده نمود. در انتخاب نوع مصاحبه صوتی و تصویری، به‌طور کلی ارجحیتی نیست و مصاحبه تصویری الزاماً تاریخ شفاهی بهتری تولید نمیکند؛ حتی ممکن است دوربین باعث شود راوی رفتار خود را کنترل و از صمیمیت و عمق روایت کاسته شود. این درایت مصاحبه‌کننده است که در صورت امکان انجام دو نوع مصاحبه، بنا به موقعیت، نوع روایت و شرایط مصاحبه‌شونده، یکی یا هر دو را انتخاب نماید.
حمید قزوینی
در مصاحبه تاریخ شفاهی، اولویت با دریافت و ثبت دقیق روایت است. اینکه از چه ابزاری استفاده شود، بستگی به امکانات پروژه و موافقت راوی هنگام مصاحبه دارد. گاهی راوی به علت برخی ملاحظات، مانع ضبط صدا و تصویر خود میشود و تصریح میکند که توضیحاتش مکتوب شود؛ در این صورت، مصاحبه‌کننده ناچار است روایت او را نوشته و ضمیمه گزارش مصاحبه کند؛ یعنی شیوه ثبت روایت تابع وضعیت راوی و نظر اوست. البته همیشه ثبت تصویری مصاحبه ارجح است و امکان ثبت احساسات، عواطف ظاهری، زبان بدن و برخی اشارات راوی را فراهم میکند؛ اما اگر دوربین موجب اضطراب او شود، ناگزیر باید به ضبط صدا اکتفا کرد.
لینک منبع......
@oralhistoryiran
مشهد به روایت استعمارگران انگلیسی
✍غلامرضا آذری خاکستر
از اواسط دوران قاجار، شاهد گسترش نفوذ روسیه و سپس انگلستان در خراسان و این شهر هستیم. فعالیت‌های استعماری این دو کشور نیز با افتتاح کنسولگری آنها در مشهد آغاز میشود. «چارلز اسمیت مک‌لین»، نخستین سرکنسول انگلیس در مشهد بود که فعالیت خود را از سال 1889 میلادی آغاز کرد. این کنسولگری نیز به مرکزی برای برقراری ارتباط با بزرگان، تجار، مردم، مأموران محلی و دیگر گروه‌های اجتماعی تبدیل شد.
انگلیس با ایجاد ارتباط با مقامات محلی و ورود به برخی مسائل سیاسی خراسان، تلاش می‌کرد بر فضای سیاسی منطقه تأثیر بگذارد.
همچنین مشهد به یکی از مهمترین مراکز جمع‌آوری اطلاعات درباره روسیه، آسیای مرکزی و افغانستان تبدیل شد و شبکه‌ای از مأموران محلی و غیررسمی در این زمینه فعالیت می‌کردند.
تاریخ شفاهی خانواده‌ها (تبارشناسی) ضرورت دارد؟ اگر دارد راهِ فراگیر شدن آن چیست؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
تاریخ خانوادگی یا خاندانی یکی از مباحث کلیدی در طول زمان بوده و همواره پرداختن به خاندان‌های مهم و مؤثر که نقش اساسی در حکومت‌ها داشته‌اند، مورد توجه بوده است. تاریخ شفاهی خانواده‌ها به‌خاطر بررسی سنت‌ها، رسوم خاندانی، روایت‌ها و مشاغل سیاسی و اداری، اهمیت بسیاری دارد. بنابراین، ثبت و ضبط تاریخ شفاهی خانوادگی موجب میشود با فراز و فرود یک خانواده و داستان‌ها و روایت‌های خانوادگی آشنا شویم. مهمترین راه فراگیری این موضوع، آموزش به دانش‌آموزان درباره اهمیت تاریخ شفاهی خانوادگی و تشویق مردم به نگهداری و حفاظت از میراث خاندانی است.
حسن بهشتی‌پور
این موضوع را میتوان از ابعاد روان‌شناختی، هویتی و انتقالی بررسی کرده و از نگاه تک‌بعدی پرهیز کرد. مهمترین نکات عبارتند از: ضرورت‌ها: ایجاد «لنگر هویتی» و خودشناسی در نوجوانان، انتقال خرد زیسته و تجربیات مواجهه با بحران‌ها، جلوگیری از فراموشی نیاکان و کشف الگوهای رفتاری تکرارشونده در نسل‌ها. برای همگانی‌سازی میتوان از فناوری و چالش‌های مجازی بهره گرفت و ثبت خاطرات را به مناسبت‌های خانوادگی پیوند زد. همچنین تدوین کتابچه‌های سادۀ پرسش‌وپاسخ و تبدیل آن از یک مسئولیت سنگین به کارگاهی برای قصه‌گویی و تفریح جمعی مؤثر است. رعایت حریم خصوصی و احترام به ناگفته‌ها نیز ضروریست. در نهایت، تاریخ شفاهی فرصتی شیرین برای پیوند نسل‌هاست.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
در مورد عکس‌العمل مردم شهرمان در برابر وقایع کشف‌حجاب، متحدالشکل کردن لباس، حضور ارتش سرخ، ممنوعیت عزاداری و قحطی در زمان رضا شاه پژوهشی انجام می‌دادم. اسناد و مدارک قابل توجهی دربارۀ آنها نیافتم. سه سال با حدود صد نفر در این موضوع مصاحبه کردم و در پرسش‌هایم از آنها می‌خواستم بگویند از بزرگتر‌ها که در آن زمان می‌زیستند، در این موارد چه شنیده‌اند. بیشتر آنها خاطرات جالبی داشتند و با دقت و انگیزه از اصل‌ونسب و زمانه و زندگی خانوادگی‌شان در آن دوره می‌گفتند. خوب است از دوران مدرسه مهارت مصاحبه با بزرگان خانواده را با موضع تبارشناسی آموزش داد.
غلامرضا عزیزی
بله. پرداختن به تاریخ شفاهی خانواده به‌عنوان شاخه‌ای از تاریخ خاندانی ضروری است، زیرا بسیاری از اطلاعات این حوزه نه در اسناد، بلکه در حافظۀ اعضای خانواده جای گرفته‌اند. بهترین راه برای فراگیر شدن این روش، آموزش آن در نظام آموزشی است؛ نظامی که میهن‌دوستی را در دانش‌آموزان بدمد، نه میهن‌پرستی افراطی، نه قوم‌گرایی و نه شوونیسم را. از این منظر، برای شناخت و بزرگداشت میهن، بهتر است از خانواده آغاز کنیم؛ چون خانواده کوچکترین نهاد تشکیل‌دهندۀ میهن است و شناخت آن، نخستین گام برای پیوند عمیق‌تر با هویت ملی به شمار میرود.
ابوالفتح مؤمن
تاریخ شفاهی منحصر به گروه یا طبقۀ خاصی نیست. در آغاز، این روش برای توجه به فرودستان و کسانی که دیده نمی‌شدند، مطرح گردید. بنابراین جمع‌آوری تاریخ شفاهی خانواده‌ها، چه حکومتگران و مشاهیر و چه لایه‌های میانی و پایین‌تر، ضروری است. این موضوع در تألیف تاریخ محلی، منطقه‌ای و ایلی نقشی کلیدی دارد، چراکه خانواده‌ها در حفظ هنجارها، ارزش‌ها و تحولات سیاسی و اجتماعی مؤثرند. بررسی شجره‌نامه‌ها، مانند شجرۀ خاندان بنی‌صدر و ایل چهاردولی همدان، افراد تأثیرگذاری را نمایان میکند. تبارشناسی و توجه به تاریخ خاندانی، محلی و منطقه‌ای، همراه با مصاحبه، اسناد و تصاویر، بخش‌های گم‌شدۀ این پازل را تکمیل میکند.
ابوالفضل حسن‌آبادی
خانواده کوچکترین واحد مطالعۀ تاریخ و یکی از مهمترین ابزارهای تولید حافظۀ تاریخی است. یکی از کارکردهای اساسی تاریخ شفاهی، ایجاد ارتباط میان نسل‌هاست. مصاحبه با خانواده صرفاً گردآوری اطلاعات تاریخی نیست، بلکه انتقال حافظۀ بین‌نسلی است؛ زیرا بخش مهمی از اطلاعات مانند خاطرات زنان، تجربۀ مهاجرت، مناسبات خویشاوندی، مشاغل سنتی، آیین‌ها، شیوه‌های تربیت، روابط همسایگی و بحران‌های خانوادگی، معمولاً در اسناد رسمی دیده نمی‌شوند. تاریخ شفاهی میتواند این تاریخ خاموش را ثبت کند و آن را به نخستین آرشیو تاریخی یک خانواده تبدیل نماید.
مطالعه متن کامل
@oralhistoryiran
🔺️رانش زمین، عامل سیل مهیب در مرز نپال و چین
به گزارش سی‌ان‌ان، جاری شدن سیلاب ویرانگر در مرز نپال و چین، موجب تخریب گسترده زیرساخت‌ها شد.
🔹️دانشمندان با رد فرضیه زلزله، اعلام کردند این فاجعه ناشی از رانش زمین عظیم و فروپاشی یخچال‌ها بوده که لرزه‌ای معادل ۵.۲ ریشتر ایجاد کرد.
محققان تأکید دارند ذوب یخچال‌های هیمالیا در اثر تغییرات اقلیمی، وقوع چنین فجایعی را در این منطقه به شدت افزایش داده است.
تاریخ شفاهی امروز ایران با چه خلأهای نظری مواجه است؟
____________
غلامرضا آذری خاکستر
تاریخ شفاهی در ایران با دو مسئله اساسی مواجه است. نخست، فعالان این حوزه، تاریخ شفاهی را به شیوه‌ای تجربی و بر پایه تجربه انجام می‌دهند. دوم، نظریه‌پردازی در این حوزه کمتر برآمده از تجربه‌های بومی و بیشتر متأثر از ترجمه و اقتباس نظریه‌های تولیدشده در خارج از ایران است. در نتیجه، میان شفاهی‌کاران تجربی و نظریه‌پردازان دانشگاهی شکافی شکل گرفته است. از سوی دیگر، مباحث نظری در مراکز علمی شکل می‌گیرند، اما ضعف این ساختارها سبب شده نظریه و تجربه فاصله بگیرند. همچنین، نظریه‌های غربی با توجه به شرایط اجتماعی و سیاسی جوامع غربی تدوین شده‌اند و الزاماً با ویژگی‌های جامعه ایران و تجربه مصاحبه‌شوندگان ایرانی تناسب ندارند. بنابراین، تدوین نظریه‌های بومی و مبتنی بر تجربه‌های میدانی ایران ضروری است.
@oralhistoryiran
حسن بهشتی‌پور
مهمترین خلاء نظری تاریخ شفاهی ایران، تبیین این واقعیت است که افزایش تعداد مصاحبه‌ها نباید ملاک باشد. نظریه‌پرداز باید بگوید چگونه از انباشت روایت به تولید دانش تاریخی برسیم. تاریخ شفاهی باید از تلقی مصاحبه به‌عنوان «سند» فراتر رود، حافظه را فرایندی پویا مطالعه کند، مصاحبه را رابطه‌ای تعاملی و برساختی تحلیل کند، مناسبات قدرت و حذف را ببیند و نظریه‌های موجود را در زمینه تاریخی ایران انتقادی به کار گیرد. در نظریه‌پردازی تاریخ شفاهی، پاسخ نمی‌دهیم که آیا روایت شفاهی را برای بازسازی گذشته استفاده کنیم یا خودِ روایت را به‌عنوان موضوع تاریخی مطالعه کنیم. رویکرد بازسازی گذشته بر تحلیل روایت دردسرساز است. کدام نظریه توضیح می‌دهد چرا رویکرد مصاحبه به‌مثابه سند منسوخ شده و باید به مصاحبه به‌مثابه روایت نگریست؟
ابوالفتح مؤمن
تاریخ شفاهی یکی از روش‌های نوین جمع‌آوری داده‌های تاریخی است و متولیان بسیاری دارد، که هم میتواند فرصت باشد هم تهدید. ما در رشته تاریخ از نظریه‌پردازی داخلی برخوردار نیستیم، به همین دلیل نظریه‌پردازی یکی از مشکلات تاریخ شفاهی است. راه رسیدن به نظریه‌پردازی، دقت در متن مصاحبه‌ها با صنوف و حوزه‌های مختلف است، که می‌بایست استادان و دانشجویان در آن غور کرده و آن را پرورش دهند. بنابراین نظریه‌پردازی در گام نخست نیازمند تجمیع مستندات و تجربیات است. گام دوم، ورود مراکز دانشگاهی به این عرصه است تا با مطالعه و پژوهش به نظریه برسیم. امید است با گذر از تولید و انباشت مصاحبه‌های متعدد، با اجماع مراکز مرتبط و مشارکت اندیشمندان به این مهم دست یافت.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
بنا به ضرورت پس از دو واقعۀ مهم پیروزی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در کشورمان تعداد قابل توجهی از افراد در حیطه تاریخ شفاهی فعال شدند تا بتوانند این وقایع را ثبت و ضبط کنند؛ در حالی که با مبانی نظری پژوهش، پژوهش در تاریخ و تاریخ شفاهی آشنا نبودند. افرادی که در این حیطه فعال هستند از مدرسین، مدیران و مجریان بایست تا حدودی به مبانی پژوهش در علوم رفتاری به‌ویژه تاریخ و تاریخ شفاهی آشنا باشند و از آنجا که این علم بین رشته‌ای است باید با نظریه‌های مرتبط در حوزه‌های روانشناسی، روانشناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی نیز آشنا باشند.
@oralhistoryiran
◼️نویسنده جاده جنگ درگذشت
منصور انوری، نویسنده رمان 12 جلدی «جاده جنگ»، رمانی که تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی ایران را از سال‌های پیش از انقلاب مرور میکند، پس از ابتلا به یک بیماری صعب‌العلاج درگذشت.
@oralhistoryiran
آیا خرده‌روایت‌های فضای مجازی، ذیلِ تاریخ شفاهی تعریف می‌شوند؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
با گسترش فضای مجازی، روایت‌های تاریخ شفاهی با سرعت بیشتری در دسترس مخاطبان قرار می‌گیرند. امروزه، شبکه‌های اجتماعی و بسترهای دیجیتال به فضایی برای روایت‌گویی، بازگویی خاطرات و انتشار تجربه‌های شخصی تبدیل شده‌اند. این روایت‌های کوتاه که میتوان از آنها با عنوان «خرده‌روایت» یاد کرد، ظرفیت آن را دارند که بخشی از تاریخ شفاهی محسوب شوند. بااین‌حال، صرف انتشار یک خاطره یا روایت در فضای مجازی، به معنای اعتبار تاریخی آن نیست. این روایت‌ها زمانی می‌توانند در چارچوب تاریخ شفاهی قرار گیرند که از طریق بررسی منابع، تطبیق شواهد و صحت‌سنجی دقیق، اعتبار و درستی آنها تأیید شود.
غلامرضا عزیزی
نمی‌توان هر خرده‌روایتی را در فضای مجازی، مصاحبه تاریخ شفاهی دانست؛ زیرا بسیاری از آنها تولیدات تصویری تصنعی بلاگرها هستند و برخی، با وجود شکل گفتگومحور، در دسته خاطره‌نگاری قرار می‌گیرند. در مقابل، اگر خرده‌روایت واجد ویژگی‌هایی چون کوتاهی، انسجام، استقلال، کامل‌بودن و تعلق به روایتی بزرگ‌تر باشد و تاریخ شفاهی نیز در قالب گفتگویی هدفمند، نیمه‌ساختاریافته، عمیق و فعال درباره رویدادهای گذشته شکل گیرد، میتوان ویدئوهای کوتاهِ تقطیع‌شده از جلسات گفتگوی تاریخ شفاهی و منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی را ذیل این حوزه تعریف کرد؛ زیرا خرده‌روایت‌ها بخشی از روایت‌های بزرگ‌تر در قالب اسطوره، افسانه، سینما، خبر و گفتگو هستند.
حسن بهشتی‌پور
خرده‌روایت‌های فضای مجازی تاریخ شفاهی نیستند، اما می‌توانند منبع ارزشمندی باشند. تاریخ شفاهی فرایندی هدفمند برای تولید و تفسیر منبع از طریق گفت‌وگو است. پس پستی که فرد خودانگیخته منتشر میکند، به خاطره‌نگاری نزدیک است و انتشار در شبکه‌های اجتماعی ماهیتش را تغییر نمی‌دهد. معیار، چگونگی تولید روایت و هدف پژوهشی آن است، نه کوتاهی روایت یا سکوی انتشار آن. روایت‌ها برای مطالعه تجربه زیسته و حافظه ارزشمندند، ولی برای اثبات رویداد به شواهد نیاز دارند. اگر پژوهشگر آنها را مبنای مصاحبه‌ای هدفمند قرار دهد یا از ابتدا در چارچوب پروژه‌ای پژوهشی تولید شوند، می‌توانند وارد تاریخ شفاهی شوند.
ابوالفتح مؤمن
داده‌های تاریخ شفاهی راستی‌آزمایی می‌شوند تا قابل اعتماد باشند؛ بنابراین روایت و مطلبی که در ذیل تاریخ شفاهی قرار می‌گیرد، باید قابلیت راستی‌آزمایی و صحت‌سنجی داشته باشد و راوی و منبع آن از اعتبار لازم برخوردار باشند. خرده‌روایت‌های فضای مجازی، چون فرایند مصاحبه‌های تاریخ شفاهی را طی نکرده‌اند و صحتشان محل تردید است، نمی‌توانند در ذیل تاریخ شفاهی قرار گیرند؛ اما می‌توانند به‌عنوان سرنخ و موضوعی برای بررسی مطرح شوند. نیز در کشف حقیقت راهنمایی مفیدند. بااین‌حال، باید به منبع، گوینده و اهداف روایت توجه داشت تا موجب سردرگمی و انحراف عمدی نشود؛ زیرا این روایت‌ها اغلب ناقص و مبهم هستند.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
پاسخ به این پرسش، به ماهیت مطالب و میزان انطباق آنها با استانداردهای تاریخ شفاهی بستگی دارد. خرده‌روایت‌ها طیف گسترده‌ای از محتواهای شخصی و روزمره را دربرمی‌گیرند که کاربران در شبکه‌های اجتماعی و دیگر بسترهای دیجیتال منتشر میکنند. قالب انتشار این خرده‌روایت‌ها در مقایسه با رعایت استانداردها، اهمیت ثانویه دارد و گاه میتواند ارزش افزوده‌ای ایجاد کند. در این رویکرد پژوهشی، اصل آن است که محتوا از طریق مصاحبه، بر پایه تجربه‌های زیسته و با رعایت اصول اخلاقی تولید شده باشد. البته روایت‌هایی که برخی اصول را رعایت نکرده‌اند نیز می‌توانند موضوع مطالعه و تحلیل قرار گیرند.
حمید قزوینی
خرده‌روایت‌های شفاهی که در موضوعات مختلف تاریخی با رویکردهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در فضای رسانه‌ای منتشر میشود، بعضاً حاوی داده‌های تاریخی است و ممکن است دارای ارزش فرهنگی و تبلیغی هم باشد، اما تاریخ شفاهی نیست. تاریخ شفاهی محصول گفتگوی هدفمند دو نفر در مقام مصاحبه‌کننده و مصاحبه‌شونده در چارچوب موضوعی مشخص با پرسش‌های شفاف است. اینکه افرادی ناظر به اهدافی نامشخص یا غیر مرتبط مطالبی ولو مهم را بیان کنند و بدون راستی‌آزمایی یا تقاطع‌گیری علمی و حرفه‌ای آنها را منتشر کنند مصداق تاریخ شفاهی نیست، حتی اگر حجم و تعداد این روایت‌ها زیاد باشد.
مطالعه متن کامل
🆔 @oralhistoryiran
مشاغل کهن ایران زمین
همراه با اخوان ثالث در یکی از قدیمی ترین عطاری های شهر مشهد
🆔 @oralhistoryiran
آیا مصاحبه‌کننده، تناقضات روایت را حینِ مصاحبه به راوی گوشزد کند؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
در مصاحبه‌های چندجلسه‌ای، ممکن است مصاحبه‌شونده در جلسات مختلف، روایت‌های متفاوت یا متناقضی از یک موضوع ارائه دهد. مصاحبه‌کنندگان موظفند تمامی روایت‌ها را دقیق و بی‌طرفانه ثبت کنند. گاهی تناقض در روایت موجب میشود مصاحبه‌کننده به روایت صحیح دست یابد. اگر تناقضی در جریان مصاحبه مشاهده شد، مصاحبه‌کننده با لحنی محترمانه، موضوع را یادآوری و فرصت توضیح و رفع ابهام را فراهم کند. چنانچه تناقض پس از پایان جلسه و در بررسی‌های بعدی آشکار شود، باید با استناد به اسناد و مدارک موجود، در جلسه‌ای دیگر موضوع را مطرح کند و توضیحات مصاحبه‌شونده را ثبت کند تا امکان ارزیابی دقیق‌تر و مستندتر روایت‌ها فراهم شود.
بهشتی‌پور
مصاحبه‌کننده نباید ناسازگاری‌ها را بلافاصله و به‌صورت رویارویی مطرح کند، اما نباید آنها را نادیده هم بگیرد. پیش‌فرض این است که ناسازگاری مهم یادداشت شود، روایت تا پایان بخش مرتبط ادامه یابد. سپس با پرسشی باز، محترمانه و غیرالقایی روشن‌سازی شود. اگر ناسازگاری مانع فهم ادامه روایت باشد یا فرصت جلسه‌ای دیگر نباشد، پرسش کوتاه در همان جلسه مناسب است؛ اگر طرح آن به راوی آسیب جدی بزند، باید به تعویق افتد یا رها شود. در مصاحبه‌های چندجلسه‌ای میتوان در جلسه بعد با نقل دقیق ضبط بازگشت. ناسازگاری الزاماً نشانه خطای حافظه یا دروغ نیست. پاسخ راوی باید بدون تحریف ثبت و با اسناد سنجیده شود.
ابوالفضل حسن‌آبادی
روایت‌های متناقض در تاریخ شفاهی همواره یکی از چالش‌های مصاحبه‌کننده است که ممکن است بر خروجی نهایی تأثیر بگذارد. واکنش در برابر اطلاعات متناقض به موضوع مورد مناقشه و اهمیت آن در پروژۀ تعریف‌شده بستگی دارد. گاهی لازم است حین مصاحبه با پرسش‌های تکمیلی و دادن اطلاعات جانبی اقدام به روشن‌سازی تناقض نماید و زمانی دیگر بعد از مصاحبه با مطالعه و سنجش روایت با اسناد و مدارک محتوای آن را تکمیل میکند. به‌طور کلی مصاحبه‌کننده نباید تناقض‌های مهم را نادیده بگیرد اما حق ندارد آن را به رویارویی با راوی تبدیل کند. زیرا در تاریخ شفاهی احترام به مصاحبه‌شونده اصل است.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
به دلایل عمدی یا غیرعمدی، ممکن است روایت مصاحبه‌شونده متناقض به نظر برسد. در چنین مواردی، مصاحبه‌کننده باید تناقض‌ها را یادداشت کند و با در نظرگرفتن شرایط، درباره طرح موضوع یا مسکوت گذاشتن آن تصمیم بگیرد. هدف از طرح تناقض، مچ‌گیری یا توهین به راوی نیست، بلکه رفع ابهام و روشن‌تر شدن روایت است. شخصیت راوی، میزان تأثیر تناقض بر اعتبار روایت، مهارت مصاحبه‌کننده در بیان موضوع و زمان مناسب برای طرح آن، از عوامل مؤثر در این تصمیم‌گیری هستند. بنابراین، مصاحبه‌کننده باید با رعایت احترام و حفظ فضای اعتماد، در صورت لزوم توضیح بخواهد و از هرگونه برخورد قضاوت‌گرانه پرهیز کند.
حمید قزوینی
در طول مصاحبه، بروز ناخودآگاه تناقض در روایت طبیعی است و شناسایی و یادآوری آنها وظیفه مصاحبه‌کننده است، همان‌گونه که دیگر ضرورت‌های مصاحبه نیز متوجه اوست. هر مصاحبه و هر راوی اقتضائات خود را دارند که مصاحبه‌کننده به آنها اشراف دارد. گاهی میتوان به محض بروز تناقض آن را یادآوری کرد تا پیش از افزوده شدن بر روایت اصلاح شود و گاه اجازه داد بحث ادامه یابد و در آغاز پاراگراف یا سؤال جدید به آن اشاره کرد تا راوی متوجه خطای خود شود. مهم این است که روایت، خالی از تناقض باشد.
ابوالفتح مؤمن
مصاحبه در تاریخ شفاهی اصولی دارد که بخشی از آن به رفتار مورخ با مصاحبه‌شونده بازمی‌گردد. مورخ نباید تناقضات را صریح به راوی بگوید تا موجب موضع‌گیری او شود؛ بلکه باید آن موارد را از قول راویان دیگر و اسناد بازگو کند و بگوید روایت دیگران و اسناد چنین است و خود شما نیز جای دیگری این‌گونه گفته‌اید، سپس بپرسد کدام صحیح است. این شگرد فرصت اصلاح می‌دهد؛ تناقض ممکن است از خستگی، فراموشی، عدم تمرکز یا مصلحت باشد. حفظ احترام و شأن راوی ضروری است و طرح آن در فرصت مناسب یا پایان جلسه بهتر است؛ در غیر این صورت جلسه بعد حتماً مطرح شود....
مطالعه متن کامل
🆔 @oralhistoryiran
🍀💐🍁 این کانال‌ها دلنشین‌ترین کانال‌های تلگرام‌اند
🧿 هنر خوشنویسی و زیستِ عارفان و ادیبان
@mashghe_zistan
🍀 جملاتی که شما رو میخکوب میکنه!
@its_anak
🌻 آرا حقوقی قضایی و نظریات مشورتی
@ARA_HOGHOOGHI_GHAZAIE
🍎 هوای ابری
@khise_baraaan
🍀 ❰ اشـعـار ناب و ماندگار ❱
@delaviztarin_sher_jahan
🌻 درمان رابطه با EFT
@Efttrapy
🍎 تاریخ شفاهی ایران
@oralhistoryiran
🍀 پاڪسازی و تقویت انرژے چاڪراها
@tabnahayteshgh
🌻 بهترین کتابهای صوتی موفقیت وبیداری
@ganonjjazb
🍎 کافه موزیک
@moosigi98
🍀 متن‌های عالی و کوبنده
@ghanonebawar
🌻 مجله ی هنری
@tasavirhonarie
🍎 جعلیات ادبی
@jaliateadabi
🍀 با گوشهایت بخوان
@Audio_Books_24
🌻 هُنر شَراب زِندگی‌ست 🍷
@Geraf_art
🍎 الفبای توسعه فرهنگ
@Alefbaietousee
🍀 خلاصه و تیکه های زیبای بهترین کتاب ها!
@beautifulminds4
🌻 در مسیر بیداری
@nosehalo666
🍎 باغ بهشت و سایه ی طوبی
@Bagebeheshtosaiietooba
🍀 قشنگ‌ترین فیلم و سریال 😍
@mediafilm10
🌻 مدیریت تمرکز زندگی
@LifeManage
🍎 صداسازی، فن بیان و مهارتهای ارتباطی| میترا اللهیاری
@FaneBayan_MitraAllahyari
🍀 دنیای آبی
@Blueworld1218
🌻 تاریخ میانه
@midhistor
🍎 دلنوشته ها
@delllnvshteha
🍀 مَـسـیــرِ آرامِــشْ 🩵
@ravanshenasivaerfan
🌻 اخلاق و صفات اخلاقی ethics
@morality2026
🍎 آموزش زبان انگلیسی با فیلم و سریال
@moviehoneypoy
🍀 آموزش زبان انگلیسی با هنر
@art_english1
🌻 ویتامین استامنبولی
@VitaminTherapyOnemore
🍎 غزلیّاتِ پارسی
@gazal_saadi
🍀 سخن بزرگان
@quotesofthegreats1
🌻 کتاب کودک مدادشمعی
@medaadshamei
🍎 سرزمین شاعران
@sarzaminshaeran
🍀 باهم مراقبه کنیم
@KolbeyeNoorAa
🌻 محفل خبری و ادبی فانوس
@fanusmahfel
🍎 شعر و غزل برای هر سلیقه ای
@shahresherr
🍀 آینه های خیال
@ayenehayekhiyal
🌻 گزین بیت های فارسی
@Takbeitfarsi
🍎 تاریخ روایی ایران
@oldhistor
🍀 تیکه کتاب
@Thelithouses
🌻 ده دقیقه کتاب🎙
@peyke_pouyesh
🍎 گلستان سعدی با معنی
@kidsbook7
🍀 تراپی با هنر
@baharrezinart
🌻 خسروی آواز استاد شجریان
@stad_shajariyan
🍎 شاهکارهای طبیعت ( کلیپ‌های کمیاب )
@afarinshokoh
🍀 بلبلی برگ گلی
@Bolbolibargegoli1397
🌻 زیباترین کلیپ ها و آموزش رقص
@sonatimahalli
🍎 مدیتیشن، هفت چاکرا، کندالینی
@beyondmeta666
🍀 کسب درآمد در خانه برای بانوان
@banovanehonarmandvakarafarin
🌻 دل واژه های تنهایی
@gandomzaran
🍎 پارسی سخن بگوییم و زیبا بنویسیم
@FARZANDAN_PARSI
🍀 آموزش رایگان مشاغل خانگی
@honarkadeh_aftab96
🌻 اطلاعات مفید پزشکی دکتر خود باشیم
@kalemnab
🍎 آموزش رایگان نویسندگی
@anahelanjoman
🍀 یک فنجان کتاب گرم
@ketabkhaneadabi1398
🌻شعر بهانه ای برای عاشقی
@kolbeh_sher_delaviz
🍎 حقوق برای همه
@jenab_vakill
🍀 اطلاعات حقوقی مهم برای همه
@LAW_SEVDA
📕 یه مرد امیدوار
@happy_private_life
🧿 هزارتا چیز که حال دل رو خوب میکنه
@Del_Therapy
🌾🌲🍀 هماهنگی برای تبادل
@mrgp_1
تاریخ خاندانی؛ میراثی برای نسلهای آینده
✍غلامرضا آذری خاکستر
15 مهر 1405
از گذشته‌های دور تاکنون، خاطرات به عنوان بخش مهمی از حافظه فرهنگی و اجتماعی جوامع شناخته می‌شوند. اهمیت این موضوع سبب شده است مراکز مختلفی در سراسر جهان، از طریق مصاحبه‌های هدفمند، اقدام به ثبت و ضبط خاطرات رجال، شخصیت‌ها و حتی سایر افراد عادی جامعه کنند. تاریخ خاندانی، آیین، آداب و رسوم و رخدادهایی که در طول سال‌های زندگی یک خانواده به وقوع می‌پیوندد، همگی به عنوان بخشی از تاریخ خانوادگی قلمداد می‌شوند و سهم مهمی از میراث فرهنگی هر خاندان را تشکیل می‌دهند.
در این میان، تاریخ خاندانی به عنوان شاخه‌ای از تاریخ اجتماعی، نقشی بنیادین در شناخت ساختارهای خُرد جامعه ایفا میکند. آیین، آداب و رسوم، شیوه‌های معیشت، روابط درون‌خانوادگی و رخدادهایی که در طول حیات یک خانواده به وقوع می‌پیوندند، همگی اجزای مهمی از تاریخ خانوادگی به شمار می‌آیند و در مجموع، میراث فرهنگی و هویتی هر خاندان را تشکیل می‌دهند. این میراث، اگر ثبت و مستند نشود، به‌تدریج در گذر زمان دچار فراموشی یا تحریف خواهند شد.
اهمیت حفظ و انتشار زندگی‌نامه‌ها و خاطرات سبب شده است برخی خاندان‌های ریشه‌دار و قدیمی، با نگاهی آگاهانه به گذشته خود، این میراث را بخشی از هویت جمعی خویش تلقی کرده و نسبت به ثبت و انتشار خاطرات بزرگان خانواده اقدام کنند. در ایران نیز تاریخ خاندانی سابقه‌ای دیرینه دارد و در دوره‌های مختلف، آثاری درباره خاندان‌های برجسته و تأثیرگذار به رشته تحریر درآمده است. با این حال، باید توجه داشت که در تاریخ‌نگاری سنتی ایران، اغلب تمرکز اصلی بر زندگی خاندان‌های حاکم، نخبگان سیاسی و طبقات ممتاز اجتماعی بوده و تاریخ خانوادگی عموم مردم کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد موجب شده است بخش مهمی از تجربه زیسته اقشار مختلف جامعه در حاشیه تاریخ رسمی باقی بماند. در مقابل، در تاریخ‌نگاری معاصر به‌ویژه در حوزه تاریخ اجتماعی و تاریخ شفاهی، روایت‌های زندگی مردم عادی جایگاه قابل توجهی یافته‌اند. پژوهشگران بر این باورند که بدون مطالعه تاریخ خانواده‌ها و زندگی روزمره افراد، درک جامع و دقیقی از تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع امکانپذیر نخواهد بود. از این منظر، تاریخ خانوادگی به‌مثابه پلی میان تاریخ کلان و تجربه‌های خرد اجتماعی عمل میکند. پرسش از چرایی اهمیت تاریخ خانوادگی، ما را با مجموعه‌ای از ابهامات و پرسش‌های بنیادین درباره ریشه‌ها و پیشینه خانوادگی مواجه می‌سازد؛ پرسش‌هایی نظیر شیوه زندگی اجداد، نوع فعالیت‌های اقتصادی آنان، جایگاه اجتماعی خانواده و نقش آنها در تحولات محلی و منطقه‌ای، قابل طرح و تأمل است.
به نظر می‌رسد یکی از مهمترین عوامل بی‌توجهی به تاریخ خانوادگی، به نگرش خود اعضای خانواده بازمی‌گردد. نزدیکی و در دسترس بودن افراد مسن خانواده باعث شده است گردآوری منظم خاطرات و روایت‌های آنان به تعویق افتاده یا به‌کلی نادیده گرفته شود. در بسیاری از موارد، توجه خانواده‌ها بیشتر معطوف به حفظ تصاویر، اسناد و اشیای مادی بوده و روایت‌های شفاهی، که حامل لایه‌های عمیق‌تری از معنا و تجربه هستند، کمتر ثبت شده‌اند. با این حال، روایت‌های شفاهی نقش تعیین‌کننده‌ای در بازسازی تاریخ خانوادگی دارند. گاه پدربزرگ‌ها، مادربزرگ‌ها، عموها، عمه‌ها و دیگر بزرگان خانواده، به صورت اتفاقی و در خلال گفت‌وگوهای روزمره، خاطرات و داستان‌هایی از زندگی خود یا اجدادشان نقل میکنند. این روایت‌ها، علاوه بر جذابیت‌های روایی، حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره سبک زندگی، روابط اجتماعی، تحولات اقتصادی و فرهنگی و حتی رخدادهای تاریخی از منظر تجربه شخصی هستند.
تاریخ شفاهی با هدف گردآوری، ثبت و تحلیل این روایت‌ها شکل گرفته و پژوهشگران این حوزه می‌کوشند با رویکردی علمی، خاطرات مربوط به محل زندگی، نوع معیشت و فعالیت‌های اجتماعی افراد را مستند سازند.
اگر تاریخ خاندانی را مجموعه‌ای منسجم از وقایع، تجربه‌ها و روایت‌های مرتبط با یک خانواده در بستر زمان بدانیم، پژوهش و مطالعه در این حوزه ما را به درک عمیق‌تری از تاریخ شفاهی خانوادگی رهنمون میکند. در این چارچوب، مفاهیمی چون هویت، اصالت و تداوم نسلی از مهمترین مؤلفه‌های تاریخ خانوادگی به شمار می‌آیند. ثبت و مستندسازی داستان‌ها و روایت‌های خانوادگی، امکان انتقال آگاهانه گذشته تاریخی یک خانواده به نسلهای آینده را فراهم می‌آورد و به آنان کمک میکند در مواجهه با پرسش‌هایی نظیر «اجداد ما چگونه زیسته‌اند»؟ یا «چه نقشی در اقتصاد و جامعه زمان خود داشته‌اند»؟ پاسخ‌هایی مستند و قابل اتکا بیابند.
منبع: سایت تاریخ شفاهی ایران
🆔 @oralhistoryiran
آیا کودکان و نوجوانان، راویانِ مناسبی برای پروژه‌های تاریخ شفاهی هستند؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
کودکان و نوجوانان، در بسیاری موارد، راویان مناسبی برای طرح‌های تاریخ شفاهی نیستند. این مسئله را میتوان از چند منظر بررسی کرد. نخست، آنان ممکن است درک کامل و دقیقی از حوادث تاریخی نداشته باشند و برداشت‌هایشان بیشتر متأثر از شنیده‌ها و تجربه‌های محدود شخصی باشد. دوم، غلبه هیجانات و احساسات میتواند بر نحوه روایت و بازگویی رویدادها تأثیر بگذارد. سوم، کودکان و نوجوانان هنوز به سطح کافی از پختگی و تجربه برای ارائه روایتی منسجم و تحلیلی نرسیده‌اند. ازاین‌رو، در پروژه‌های تاریخ شفاهی، توجه به روایت معمرین، شاهدان مستقیم و افراد مطلع میتواند به ثبت دقیق‌تر و معتبرتر خاطرات و رویدادها کمک کند.
ابوالفتح مؤمن
راویان تاریخ شفاهی می‌توانند تمام افراد جامعه در سنین مختلف باشند که در یک واقعه تاریخی درگیر یا شاهد آن بوده‌اند. تاریخ شفاهی، متناسب با موضوع، جامعه هدف را انتخاب و برای جمع‌آوری داده‌های تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی یا انتقال تجارب زیسته و مدیریتی، با راویان مصاحبه میکند. بنابراین، کودکان و نوجوانان، به دلیل صمیمیت، صداقت و ذکر جزئیات در روایت رخدادها و دوربودن از ملاحظات سیاسی، می‌توانند راویان مناسبی در حوزه مطالعات باشند. بااین‌حال، مصاحبهگر باید با ویژگی‌ها، ادبیات و شرایط سنی آنان آشنا باشد و هنگام مصاحبه، هیجانات و احساسات این گروه را نیز در نظر بگیرد.
حسن بهشتی‌پور
کودکان و نوجوانان چون به سن رشد ۱۸ سالگی نرسیده‌اند، راویان مناسبی برای تاریخ شفاهی نیستند، اما نقش آنان در سه جایگاه ضرورت پیدا میکند: مصاحبهگر و هم‌پژوه، راوی تجربۀ زیستۀ خود در «زمان حال»، و در شرایطی که شاهد یک رویداد باشند. در این صورت، روایت او «داده» است، نه «حقیقت» مسلم، و باید با اسناد، عکس‌ها و روایت دیگران راستی‌آزمایی شود. از آنجا که صداقت با دقت یکی نیست، کودک ممکن است چیزی بگوید که رخ نداده باشد. بنابراین، تاریخ شفاهی کودکان با اخلاق، روانشناسی و حقوق کودک گره خورده و نیازمند طراحی پروژه، پرسش‌های غیرالقایی و حمایت است.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
روانشناسان در مورد ویژگی‌های شخصیتی انسان در مراحل مختلف زندگی، ازجمله کودکی و نوجوانی، مطالعات انجام داده و یافته‌هایی ارائه داده‌اند. با توجه به اینکه هدف تاریخ شفاهی، ثبت و حفظ تجربه‌ها، خاطرات، برداشت‌ها و روایت‌های انسان‌ها از رویدادهای گذشته و تبدیل آنها به منبعی برای شناخت و پژوهش تاریخی است، کودکان و نوجوانان می‌توانند موضوعی برای پژوهش در تاریخ شفاهی باشند و، وابسته به موضوع، اهداف، سن و تجارب آنها، مصاحبه تاریخ شفاهی با آنها لازم است. هرچند در مصاحبه با آنان توجه به ویژگی‌های شخصیتی و رعایت اصولی مانند رضایت والدین و نزدیک‌بودن زمان وقوع تجارب ضرورت دارد.
سید محمدصادق فیض
تاریخ شفاهی، تاریخ رسمی نیست. با استناداتی که باید بر مصاحبه بار شود، صحت آن باید سنجیده شود. نقل کودکان از رخدادها و وقایع پوشش‌دهنده و تکمیل‌کننده وقایع است و همانند سایر مصاحبه‌ها نیازمند راستی‌آزمایی با اسناد و اقوال دیگر است. اما نکته مهم و حائز اهمیت، توجه به روح لطیف کودکان و نوجوانان است و نباید آنان را برای بیان خاطرات، تحت فشار روحی و عصبی گذاشت تا موارد ناخوشایند یا رازهای مگو را فاش کنند؛ چرا که روح و روان آنان را تحت تأثیر قرار خواهد داد و تا مدت‌ها و شاید برای همیشه، این موضوع برایشان آزاردهنده خواهد بود.
ابوالفضل حسن‌آبادی
درگیر کردن کودکان و نوجوانان در تاریخ شفاهی در دو محور اصلی کاربرد به‌عنوان ابزار آموزش و تقویت جایگاه دانش‌آموزان به‌عنوان راوی و تولیدکننده تاریخ مطرح بوده است. استفاده از تاریخ شفاهی در مدارس به سال ۱۹۶۶ برمی‌گردد که طی آن در پروژه فاکس‌فایر دانش‌آموزان سراغ سالمندان و افراد قدیمی جامعه محلی رفتند و با آنان درباره موضوعات مختلفی مانند سنت‌ها، مهارت‌ها، خانواده، محله، جنگ، مهاجرت و بلایای طبیعی و... مصاحبه کردند. در این حوزه تاریخ شفاهی به‌ویژه در دوره متوسطه، به‌عنوان یک روش یادگیری تاریخ و پژوهش محلی به کار گرفته شده و معمولاً کودکان و نوجوانان بیشتر در نقش مصاحبهگر و تولیدکننده تاریخ شفاهی ظاهر می‌شوند.
حمید قزوینی
کودکان و نوجوانان راویان مناسبی برای پروژه‌های تاریخ شفاهی نیستند و نباید در این زمینه تحت فشار گذاشت....
مطالعه متن کامل
@oralhistoryiran
وظیفه پژوهشگر در قبالِ اطلاعات محرمانۀ (امنیتی – سیاسی) راوی چیست؟
____
غلامرضا آذری خاکستر
اطلاعات محرمانه بخش مهمی از تاریخ شفاهی است که ممکن است خواسته یا ناخواسته از سوی راویان بیان شود. گاهی راوی پس از پایان مصاحبه، مطالبی را صرفاً در اختیار مصاحبه‌کننده و بدون ضبط و ثبت مطرح میکند و گاهی این اطلاعات در جریان مصاحبه ضبط می‌شوند. در هر دو حالت، مصاحبه‌کننده موظف به رعایت امانتداری و حفظ اسرار راوی است؛ زیرا انتشار این اطلاعات ممکن است پیامدهای حقوقی و اجتماعی داشته باشد. ازاین‌رو، پژوهشگر باید اطلاعات محرمانه را به‌درستی حفظ و نگهداری کند و بدون کسب اجازه از راوی، از انتشار یا در اختیار قرار دادن آنها خودداری نماید.
ابوالفتح مؤمن
در تاریخ شفاهی، مورخ پیش از آغاز مصاحبه با راوی درباره برخی مسائل به تفاهم‌هایی می‌رسد و قرارهایی می‌گذارد که چه‌بسا مکتوب و به امضای طرفین برسد. پس از ایجاد این اعتماد، راوی داده‌های محرمانه خود را روایت میکند که بنا به دلایلی قرار است در شرایط زمانی و مکانی خاصی منتشر شود. اما پژوهشگر به سه دلیل موظف به امانتداری از اطلاعات محرمانه راوی است: نخست، الزام اخلاق پژوهشی؛ دوم، تعهد به تفاهم‌نامه و قرارداد با راوی؛ سوم، جلوگیری از پیامدهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی. بنابراین رعایت امانتداری از داده‌های محرمانه، از اصول اساسی پژوهشگر نسبت به راوی است.
حسن بهشتی‌پور
پژوهشگر تاریخ شفاهی نه مالک اطلاعات راوی است و نه صرفاً ضبط‌کننده آن؛ او امانت‌دار یک روایت، مسئول حفاظت از خاطرات افراد، ارزیاب اعتبار روایت و واسطه انتقال یک سند به آینده است. در مواجهه با اطلاعات محرمانه، نه امنیت راوی باید به بهانه حقیقت تاریخی نادیده گرفته شود. نه حقیقت تاریخی به دلیل محرمانه بودن روایت کنار گذاشته شود. وظیفه پژوهشگر یافتن راهی است که، امنیت، اخلاق، قانون و تمامیت تاریخی سند را همزمان حفظ کند. مانند بندبازی که روی طناب مصاحبه در ارتفاع تاریخ شفاهی حرکت میکند. او باید با چوب موازنه بین اطلاعات محرمانه و امنیت راوی، تعادل لازم را برقرار سازد.
غلامرضا عزیزی
به نظر می‌رسد پژوهشگر (مصاحبه‌کننده یا مسئول آماده‌سازی مصاحبه برای انتشار) در قبال اطلاعات محرمانۀ امنیتی- سیاسی مصاحبه‌شونده دو وظیفۀ اصلی دارد. نخستین وظیفه، امانتداری و عدم انتشار مطلب بر اساس درخواست راوی است؛ آن‌گونه که مصاحبه‌شونده در توافق‌نامه یا هنگام بیان مطلب، صریحاً عدم انتشار آن را خواسته باشد. دومین وظیفه که بسیار حساس و گاه گمراه‌کننده است، به اصل «دسترسی» در آرشیو بازمی‌گردد. در این حالت راوی محدودیتی برای انتشار قائل نشده، اما قوانین و مقررات آرشیوی محدودیت زمانی اعمال میکنند. اگر این وظیفه دقیق و مطابق قوانین انجام نشود، شائبۀ اعمال نظر شخصی و سانسور پیش می‌آید.
محمدمهدی عبدالله‌زاده
وقتی مصاحبه‌شونده برای اعتماد به مصاحبه‌کننده یا ثبت در تاریخ، اطلاعات خصوصی شخصی و خانوادگی خود و دیگران، یا موارد امنیتی و سیاسی محرمانه را در جلسه مطرح میکند و به‌طور ضمنی یا صریح به محرمانه بودن آن اشاره میکند، وظیفۀ اخلاقی و پژوهشی مصاحبه‌کننده این است که بدون اجازۀ راوی یا رعایت شروطی که وی برای انتشار این نوع داده‌ها تعیین کرده، آنها را منتشر نکند و در اختیار دیگران قرار ندهد؛ هرچند ایدۀ او این باشد که انتشار آنها بیان واقعیت‌های تاریخی مهمی است که لایه‌های پنهانی وقایع را روشن میکند.
ابوالفضل حسن‌آبادی
اطلاعات محرمانه، امنیتی و سیاسی که راوی در مصاحبه تاریخ شفاهی بیان میکند، یکی از جدی‌ترین موقعیت‌های اخلاقی و حرفه‌ای برای پژوهشگر است؛ زیرا پژوهشگر نه مالک این اطلاعات است و نه صرفاً امانت‌دار آن. او باید بتواند توازنی میان حق راوی، حق پژوهش، منافع عمومی و الزامات قانونی و حقوقی برقرار کند و در این میان، رضایت آگاهانه راوی، حفظ محرمانگی و جلوگیری از آسیب به او را در نظر بگیرد. پژوهشگر میتواند این مهم را از طریق رعایت الزامات تعیین‌شده از سوی مصاحبه‌شونده در مراحل مختلف آرشیو و پژوهش در تاریخ شفاهی به انجام رساند.
سید محمدصادق فیض
چنین مواردی تابع قوانین و مقررات ملی است. علاوه بر آن جنبه عرق ملی هم پیدا میکند. نمی‌توان به صرف دستیابی به اطلاعات محرمانه حتی از زبان عالی‌ترین مقام سیاسی یا نظامی، اقدام به انتشار آن کرد. چون قوانین جاری مسئولیت را متوجه همه کسانی می‌داند که در افشای آن دخیل بوده‌اند. باید اسرار محرمانه را مکتوم نگه داشت تا زمان رفع ممنوعیت آن و صرفاً با مجوزهای قانونی امکان انتشار می‌یابند.
مطالعه متن کامل
@oralhistoryiran
روایت خدام از آیین مذهبی حرم مطهر امام رضا(ع)
از سنت تا تجربه زیسته
غلامرضا آذری خاکستر
18 شهریور 1405
سابقه طولانی برگزاری آیین مذهبی در حرم مطهر امام رضا(ع) موجب شده است از طریق تاریخ شفاهی، ثبت زندگی‌نامه و خاطرات خدام حرم مطهر، پیشینه و چگونگی برگزاری آیین مذهبی در حرم را بررسی کنیم. هرچند به گواهی اسناد تاریخی، حضور خدمه در حرم و برگزاری آیین، سابقه‌ای طولانی دارد. اما اهمیت روایت‌های تاریخ شفاهی، انعطاف‌پذیری و توانایی آن در تولید سند، به‌ویژه در مسائلی که به آن نیاز داریم، موجب شده است به تاریخ شفاهی خدام بپردازیم.
بررسی اسناد و منابع مکتوب حاکی از آن است که برخی مراسم، از تاریخ و سابقه‌ای دیرینه در حرم برخوردار هستند. اینکه چه عواملی باعث شده است این مراسم، سال‌های متمادی، بدون کم‌وکاست، در جریان باشند، موضوع این پژوهش است. بنابراین، ثبت روایت‌های مستقیم برگزارکنندگان آیین مذهبی، بخشی مغفول‌مانده در پژوهش‌هاست که تاریخ شفاهی ِخدام میتواند این کمبود منابع را پوشش دهد.
وجود سنت‌های آیینی از دوره صفویه تاکنون، نشان‌دهنده استمرار فرهنگی و نقش ویژه خدام و فراشان در حفظ میراث معنوی حرم است. آیینی چون جاروکشی، صفه، نقاره‌نوازی، خطبه‌خوانی، تعویض پوش و آداب تشرف، همچنین فرهنگ و ادبیات خدمت، علاوه بر ساختار مناسکی، واجد عناصر نمادین، تربیتی و معنوی هستند و سده‌هاست که با شیوه‌ای نسبتاً ثابت، اما زنده و پویا، اجرا می‌شوند.
مهمترین هدف این پژوهش عبارت است از مستندسازی، تحلیل و تبیین پیشینه، استمرار و کارکرد آیین مذهبی حرم مطهر امام رضا(ع)، از طریق ثبت و تحلیل روایت‌های تاریخ شفاهی خدام و فراشان، به‌منظور حفظ میراث معنوی و آیینی حرم رضوی. بنابراین، سایر اهداف این پژوهش به شرح ذیل هستند:
1. ثبت و ضبط روایت‌های شفاهی خدام و فراشان به‌عنوان مجریان اصلی آیین مذهبی حرم مطهر رضوی.تاریخ شفاهی به‌عنوان روشی نوین، فرصت مهمی برای ثبت روایت‌های اصیل و تجربه زیستۀ برگزارکنندگان این سنت‌ها فراهم می‌آورد. بررسی اسناد مرکز اسناد آستان قدس رضوی نشان می‌دهد ریشه برخی آیین مانند نقاره‌نوازی و صُفِه، جاروکشی، خطبه تحویل کشیک به دوره صفویه بازمی‌گردد و در دوره‌های تاریخی تثبیت شده‌اند. در واقع پیوندهای موقوفاتی و خدام موروثی، حاملان اصلی انتقال این میراث بوده‌اند.
2. بررسی نقش خدام موروثی و ساختارهای خدمتی در انتقال بین نسلی آیین و سنت‌های مذهبی.
3. واکاوی تحولات آیین مذهبی حرم مطهر در دوره‌های معاصر از منظر تجربه زیسته خدام.
4. تکمیل و غنای اسناد مکتوب موجود از طریق تولید اسناد تاریخ شفاهی به‌عنوان منبع مکمل پژوهش‌های تاریخی.
در مصاحبه تاريخ شفاهي
كداميك اولويت دارد تصوير يا مصاحبه صوتى؟
✍فائزه توكلى
در تاریخ شفاهی اصیل و آکادمیک، اولویت مطلق با «ضبط صوت» است و تصویر، نقشی مکمل، تزیینی و در درجه دوم اهمیت قرار دارد.
در تبيين اين اولويت پنج نكته زير ذكر ميى شود:
١-ذات تاریخ شفاهی، «صدا» است، نه «نما» (حیات درونمایگی)
تاریخ شفاهی به دنبال ثبت «تجربه زیسته» و «حافظه عاطفی» راوی است. صدا، تنها مجرایی است که میتواند لحن، مکثهای سنگین، خنده تلخ، و حتی سکوتهای پرمعنا را منتقل کند. این لایه هاى ناپیدا، متن اصلی تاریخ شفاهی را میسازند. تصویر، این ظرایف صوتی را نمیگیرد؛ بلکه برعکس، ذهن مخاطب و مصاحبهگر را به سمت «ظاهر» راوی (لباس، میمیکِ صورت، حرکات دست) منحرف میکند و از غواصی در عمقِ روایتِ صوتی بازمیدارد.
٢-اصل «عدم مداخله» و حذف خودسانسوری (روانشناسی راوی)
دوربین، یک «دیواری شیشه اى» بین راوی و حافظه اس ایجاد میکند. راوی در برابر لنز، ناخودآگاه به «بازیگر» یا «سوژه» تبدیل میشود و روایتش را بر اساس قضاوتِ بیننده آینده، پیرایش میکند. اما ضبط صوت (به ویژه با میکروفنِ نامرئی)، فضایی صمیمی و دیالوگ محور ایجاد میکند. راوی میکروفن را فراموش کرده، به درون خود فرو میرود و حقیقتِ بکر، جایگزینِ حقیقتِ نمایشی میشود. در تاریخ شفاهی، ما به «روحِ راوی» نیاز داریم، نه به «ژستِ راوی».
مشاغل کهن ایران زمین
آقا رستم، یکی از قدیمی ترین حلاج های شهر قوچان
حلاجی فرایند پنبه‌زنی برای ساخت تشک، زیرانداز و روانداز بود.
🆔 @oralhistoryiran
درمانگاه کنسولگری انگلیس در مشهد در دوره قاجار
@oralhistoryiran
عروسی کرمانجی
شمال خراسان،
عاشق:محمود محمدزاده
@oralhistoryiran
برو قوی شو
یادی از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
یک روزی بعد از کودتای ۲۸ مرداد رفتم بقالی تا چیزی بخرم. دیدم بقال با روزنامه شبیه قیف درست میکند و نمک و زردچوبه یا هر چیزی در اون می‌ریزد. نگاه کردم دیدم عجب روزنامه‌های تمیز و دست نخورده‌ای است به صاحب بقالی گفتم این چیه؟ گفت: روزنامه جهان است. اونجا در عالم بچگی با اینکه کلاس ششم دبستان بودم بسیار خوب روزنامه‌ها را می‌خواندم. تمام جریانات سیاسی روز را وارد بودم شنیدم منتشر کننده این روزنامه صادق بهداد است. پرسیدم اکنون کجاست. گفت الان در وزارت دارایی است.
بعداً که به پدربزرگم گفتم. گفت: من فهمیدم این دروغگوست. دیدی این آدم به سمت شاه رفته. آنجا در میدان مجسمه در گاراژ کارگران داشت به شاه فحش می داد. بعد چطور شده، حالا شده بازرس دولت در شرکت بیمه؟ در عین حال روزنامه جهان هم منتشر می کرد. یادمه چند تا روزنامه گرفتم بردم خونه و خواندم. یکی از اشعاری که در روزنامه درج شده بود کاملا یادمه، این شعر را نوشته بود:
برو قوی شو اگر راحت جهان طلبی
که در نظام طبیعت ضعیف پایمال است
معمارباشی خاطرات مهندس رضا دیشیدی
@oralhistoryiran
