تاریخ و فرهنگ بلوچستان
14 June 2026 09:39
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۱۲
🔖 بْهیماَرجونَه، پسر یولَهتَخمَه، هشتمین شاه پارَتَه
🔹 پس از کوزَنَه، پسر او که کوزیَّه نام داشت بلافاصله جانشین او نشد، بلکه بْهیماَرجونَه فرزند یولَهتَخمَه جانشین او شد. با توجه به نام او، به نظر میرسد که بهیماَرجونَه مستقیماً از نسل اَرجونَه باشد. اگر کوزَنَه نوهٔ بَگَهمیَره باشد و بْهیماَرجونَه نوهٔ اَرجونَه، پدران این دو با هم پسرعمو بودهاند و پدربزرگهای آنها با هم برادر بودهاند. بنابراین، بْهیماَرجونَه میتوانست به عنوان وارث طبیعی کوزَنَه در محیطی خانوادگی که در آن پسرعموها به عنوان برادران تلقی میشدند، باشد.
🔹 ما میدانیم که بْهیماَرجونَه پس از کوزَنَه به پادشاهی رسیده است، زیرا او آخرین پادشاه این دودمان است که سکههایی از نقره ضرب کرده است. علاوه بر این، اگرچه هنوز نتوانستهایم تطابق مستقیمی بین سکههای بْهیماَرجونَه و کوزَنَه پیدا کنیم، سکههای نقرهای بْهیماَرجونَه به سبک آخرین سکههای کوزَنَه نزدیک است. هیچ سکهای از کوزیَّه (پسر کوزَنَه) شباهت نزدیکی به سبک سکههای پدرش ندارد.
🔹 بهیماَرجونَه تا جایی که میدانیم تنها یک نوع سکه صادر کرده است: دراخما. با این حال، محتوای فلزی سکهها در طول زمان تغییر میکند: از نقره شروع شده و سپس به سرعت به بیلون و در نهایت به مس تبدیل میشود. بنابراین میتوانیم سه مرحله از سکهزنی بهیماَرجونَه را متصور شویم.
🔹 جز اَرجونَه، بهیماَرجونَه تنها پادشاه پارَتَه است که نامی هندی دارد. نام او البته ترکیبی از نامهای دو نفر از شاهزادگان پاندوا در مهابهاراتا: بْهیمَه و اَرجونَه است. او حدود سال ۲۲۰ تا ۲۳۵ میلادی فرمانروایی کرد.
• bhimarjunasa yolataxmaputrasa Pāratarājasa
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
13 June 2026 09:26
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۱۱
🔖 کوزَنَه، پسر هْوَرَهمیرَه، هفتمین شاه پارَتَه
🔹 او حدود سالهای ۲۰۰ تا ۲۲۰ میلادی حکومت کرد. متاسفانه از معنای نام او اطلاعی نداریم. به دلایلی نامشخص، کوزَنَه نمایانگر یک شکاف در وراثت دودمان پارَته است. اولاً، او پسر هیچیک از پادشاهان قبلی نیست؛ نام پدر او در سکههایش، بَگَهوْهَرنَه (baga-vharna) ذکر شده است. بخش اول این نام "بَگَه" (به معنای بغ) در نامِ "بَگَهرِوَه" (پدر یولَهمیرَه) و "بَگَهمیرَه" (پسر ارشد یولَهمیرَه) دیده میشود. بخش دوم این نام یعنی "وْهَرنَه" احتمالاً به "هْوَرَه" مرتبط است که در نامهای هْوَرَهمیرَه و میرَههْوَرَه وجود دارد. میتوانیم حدس بزنیم که بَگَهوْهَرنَه پسر بَگَهمیرَه بوده و بدینترتیب، برادرزادهٔ هْوَرَهمیرَه و پسرعموی میرَههْوَرَه بوده است. در نتیجه، کوزَنَه احتمالاً در عصر خود، بزرگترین پسر خاندان بوده است و به همین سبب، برای پادشاهی انتخاب شده است.
🔹 دومین دلیلی که کوزَنَه نمایانگر یک شکاف است، این است که او اولین پادشاهی بود که از خط کهروشتی در نوشتههای سکههایش استفاده کرد. پس از یک صدور اولیهٔ مسکوکات به خط براهمی که به نظر میرسد بسیار کوتاهمدت بوده، سکههای کوزَنَه به استفاده از خط کهروشتی تغییر کردند. تمامی پادشاهان بعدی در این سلسله این شیوه را ادامه دادند، اگرچه یک پادشاه (کوزیَّه) یک نوشته براهمی را در روی برخی سکههایش که در روی آنها تصویر تمامقد و ایستادهٔ پادشاه ضرب شده بود، استفاده کرد.
🔹 سومین دلیل این است که کوزَنَه در پولها اصلاحاتی انجام داد و استاندارد وزن سکهها را کاهش داد، که شاید بازتابی از شرایط اقتصادی رو به وخامت باشد. این ممکن است دلیل دیگری باشد که پس از کوزَنَه، سکههای پارَتَه به سرعت به مس کاهش یافتند.
🔹 کوزَنَه در سه مرحله سکه ضرب کرد. در مرحلهٔ اول، سکههای اندکی به خط براهمی صادر شد. در مرحلهٔ دوم، نوشتههای براهمی با نوشتههای کهروشتی جایگزین شدند که در این مرحله از قالب دراخمایی استفاده کرد که قبلاً توسط میرَهتَخمه (شاه پیش از او) استفاده شده بود و در واقع نمایانگر جانشینی او بر میرَهتَخمه بود. او همچنین یک قالب نیمدرخما را معرفی کرد که برخی ویژگیهای منحصر به فرد قالب دیگری از میرَهتَخمه را تقلید میکرد. سرانجام، در مرحله سوم، کوزَنَه استاندارد وزن کمتری را معرفی کرد و از قالبهایی استفاده کرد که قبلا توسط یولهمیره، هورهمیره و میرههوره استفاده شده بود.
• kozanasa bagavharnasa Pāratarājasa
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
12 June 2026 20:04
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۱۰
🔖 میرَهتَخمَه، پسر هْوَرَهمیرَه، ششمین شاه پارَتَه
🔹 میرَهتَخمَه دومین پسر هْوَرَهمیرَه بود که به پادشاهی رسید. ما میدانیم که او پس از برادرش (احتمالا برادر بزرگترش) میرَههْوَرَه به سلطنت رسید، زیرا او در نخستین سکههای خود، از قالب آخرین دراخمای برادرش استفاده کرد. او هرگز از قالب سکههای پدرش استفاده نکرد، که نشان میدهد او کمی دیرتر به پادشاهی رسیده است. قالبی که او برای اولین سکههایش استفاده کرد، دارای ترک بزرگی بود که از بالا تا پایین آن کشیده شده بود. این ترک باید در دوران سلطنت هوارامیر ایجاد شده باشد، زیرا سکههایی از او با استفاده از قالب ترکدار شناخته شدهاند.
🔹 میرَهتَخمَه سکههایی را در سه مرحله صادر کرد. سکههای شناخته شده شامل دراخماها و نیمدراخماها هستند. از آنجا که او چندین مرحله از سکهها را صادر کرده است، احتمالاً او در مرحله دوم خود دیدراخماها را نیز صادر کرده است. در این مرحله، میرَهتَخمَه دو قالب جدید دراخم معرفی کرد و اگرچه بیشتر سکههای او دارای نوشتههای معمول پراکریتی هستند، حداقل یک صدور دارای نوشتهای به زبان سانسکریت بود. این تنها سکه شناخته شده پاراتاراجا است که دارای نوشتهای به زبان سانسکریت است. نیمدراخماهای نادر نیز در این مرحله صادر شدند؛ آنها از یک قالب رویی که بهطور اولیه توسط اَرجونَه معرفی شده بود، استفاده کردند.
🔹 نام میرَهتَخمَه یک ریشه جدید به نام "تَخمَه" را معرفی میکند که بعداً در سلسلههای دودمانی دوباره مشاهده میشود؛ این نام به معنای "میترای قهرمان" است. میرَهتَخمَه احتمالاً در حدود ۱۹۰-۲۰۰ میلادی حکومت کرده است. روی سکهها نیمتنه تاجدار پادشاه گاهی به سمت چپ و گاهی به سمت راست، ضرب شده است.
• mirataxmasa hvaramiraputras Pāratarājasa
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
11 June 2026 09:25
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۹
🔖 میرَههْوَرَه، پسر هْوَرَهمیرَه، شاه پارَتَه
🔹 میرَههْوَرَه جانشین و پسرِ هْوَرَهمیرَه (و احتمالاً پسر ارشد) بود. میرَههْوَرَه در نخستین سکههای خود، از قالب سکههای دراخما که متعلق به پدرش بود، استفاده کرد و سپس قالب جدیدی را معرفی کرد که بعداً توسط برادرش میرَهتَخمَه (احتمالاً برادر کوچکتر) استفاده شد. میرَهتَخمَه هرگز از هیچ یک از قالبهای دراخمای پدرش استفاده نکرد.
🔹 میرَههْوَرَه نیز مانند پدرش سکهها را در سه مرحله صادر کرد. در مرحله اول، او دراخما، نیمدراخما و ربعدراخما صادر کرد. برای دراخماها، او از قالب دراخمای مرحله سچم پدرش استفاده کرد، در حالی که برای نیمدراخماها و ربعدراخماها، به ترتیب از قالبهای یولَهمیرَه و اَرجونَه (پدربزرگ و عمویش) استفاده کرد. جهت یادآوری، از هْوَرَهمیرَه (پدرِ میرَههْوَرَه) هیچ نیمدراخما یا ربعدراخمایی به دست نیامده است، این میتواند همان دلیلی باشد که میرَههْوَرَه برای قالب سکههایش، از قالبهای قدیمیتر استفاده کرد. البته با این تفاوت که قالب ربعدراخماهای میرَههْوَرَه، همان قالبی بود که اَرجونَه برای ضرب نیمدراخماها استفاده کرده بود. سکههای مرحله اوب با شکل خاص حروف و همچنین سواستیکای راستگرد در پشت آنها ضرب شدهاند.
🔹 در مرحله دوم، میرَههْوَرَه دیدراخما صادر کرد و از همان قالبی که یولَهمیرَه و هْوَرَهمیرَه پیش از او استفاده کرده بودند، بهره برد و همچنین دراخماهایی بر اساس همان قالب دراخمای مرحله یک خودش صادر کرد. اما سکههای مرحله دوم با سواستیکاهای چپگرد ضرب شدهاند.
🔹 سرانجام، در مرحله سوم، دراخماها و نیمدراخماهایی با سواستیکاهای راستگرد صادر شدند؛ دراخماها از یک قالب جدید و نیمدراخماها از همان قالب یولَهمیرَه که در مرحله اول استفاده شده بود، بهره بردند. این سکهها دوباره با شکل متمایز حروف ضرب شدند.
🔹 میرَههْوَرَه حدوداً در سالهای ۱۷۵ تا ۱۹۰ میلادی حکومت کرد. نام او از همان دو عنصر نام پدرش هْوَرَهمیرَه تشکیل شده است و بنابراین همان معنی «شکوه میترا» را داراست.
• hvaramirasa mirahvaraputrasa pārararāajsa
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
10 June 2026 22:44
کانال تلگرام Husraw ī Gēlānīg؛ احیاگر زبان پارسیگ و هام دبیری. بزرگترین کانال متمرکز بر احیای خط و زبان پهلوی.
مطالب کانال:
متون پارسیگ
فرهنگ ایری و مزدیسنی (ایرانشهر باستان)
نهضت ترجمه پارسیگ مدرن (زبان پهلوی احیا شده توسط Husraw و Farrnām)
اشعار به زبان پهلوی
پاسداری زبانهای بومی ایر (گیلکی، بلوچی، کوردی...)
یادداشتها و آثار هنری خسروِ گیلانی
منابع، کتب و مطالب دیگر...
این کانال حکم saved messages برای صاحب کانال دارد. با این تفاوت که عمومیست تا دیگر علاقهمندان خط و زبان و فرهنگ و تاریخ و تمدن ایر نیز بتوانند استفاده کنند.
لینک عضویت در کانال خسرو گیلانی:
@
#احیای_پارسیگ
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
10 June 2026 16:47
💠 فهرست سکههای هْوَرَهمیرَه
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
09 June 2026 18:40
💠 فهرست سکههای اَرجونَه
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
08 June 2026 18:31
💠 سکه دراخمای بَگَهمیرَه
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
07 June 2026 16:09
💠 فهرست سکههای یولَهمیرَه
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
06 June 2026 08:37
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۴
🔖 سکهها
🔹 ایجاد یک توالی زمانی از سکهها به کمک نسبتهای خانوادگی تسهیل میشود، اما این موضوع با ویژگی غیرمعمول سکههای هفت پادشاه نخست، آسانتر میشود: هر جانشین قالب رویین سکهای را به کار میبرد که پیش از او، توسط شاه پیشین استفاده شده بود. ملاحظات مربوط به تکامل سبکشناختی سکهها نیز در ترتیببندی سایر پادشاهان کمک میکند.
🔹 برای کسانی که میخواهند خوانش اصلاحشدهٔ تاندون (pankaj tandon) از نوشتههای این سکهها را با کاتالوگی که سنیور (Rober C. Senior) در مجموعه چهار جلدی خود درباره سکههای هندو-سکایی (indo-scythian coins and history) منتشر کرده است مقایسه کنند:
+--------------------+-------------+
| s* خوانش سنیور | p* خوانش تاندون|
+--------------------+-------------+
| Ajuna | Arjuna |
| Bhimajhuna | Bhimarjuna |
| Maramira | Hvaramira |
| Miramara | Mirahvara |
| Spajhana | Kozana |
| Spajhama/Spajhayam | Koziya |
| Vhunamtavhaspa | Datarvharna |
+--------------------+-------------+
🔹 ظاهراً سکههای نقرهای که توسط شش پادشاه نخست صادر شدهاند، به نظر میرسد از نظر اندازهشناختی دارای یک اندازهٔ پایدار باشند؛ سکهزنی بر اساس یک دراخما با وزن تقریبی ۳.۶۵ گرم است که وزنهای اسمی برای سایر واحدها به صورت ۷.۳ گرم (دیدراخما)، ۱.۸ گرم (نیمدراخما)، ۰.۹ گرم (یک چهارم دراخما یا تریهمیوبول) و ۰.۶ گرم (اوبول) تعیین میشود. به نظر میرسد که این پادشاهی در این دوره از شرایط اقتصادی مطلوبی برخوردار بوده است، شاید به دلیل رونق تجاری در سالهای ۱۲۵ تا ۲۰۰ میلادی.
🔹 در دوران فرمانروایی هفتمین پادشاه، کوزَنَه (kozana) در حدود ۲۰۰-۲۲۰ میلادی، شرایط اقتصادی بایستی رو به وخامت رفته باشد، زیرا سکهزنی دچار کاهش قابل توجهی شد. وزن دراخما به حدود ۲.۵ گرم کاهش یافت و کاهشهای متناسبی در سایر واحدها نیز مشاهده شد. جانشین او، بْهیماَرجونَه (bhimarjuna)، تنها تعداد بسیار کمی سکه نقرهای صادر کرد؛ سکهزنی به بیلون کاهش یافت و سپس به سرعت به مس تبدیل شد. پادشاهان باقیمانده تنها سکههای مسی صادر کردند. به وضوح مشخص است که اقتصاد "پارَتَه" دچار افول جدی شده است. این ممکن است به دلیل کاهش شدید تجارت باشد که شاید به شرایط ناپایدار در امپراتوری روم، و همچنین فشار نظامی از سوی شاهنشاهی نوظهور ساسانی مرتبط بوده است. آنچه مشاهده میشود، سکهزنیای است که به فلز پایه کاهش یافته و ساختار واحدها نشاندهنده تورم سریع است. سکهزنی پس از حدود ۱۷۵ سال تداوم، در حدود سال ۳۰۰ میلادی ناپدید میشود.
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
04 June 2026 14:03
💠 پارَتَهراجَهها (حدود ۱۲۵-۳۰۰م.)
━━━━━━━━≼💎≽━━━━━━━━
📃 صفحه ۲
🔖 سکهها
🔹 اولین دانشمندی که به مطالعه سکههای آنها پرداخت، E.J. Rapson (۱۹۰۵م) بود. سپس B.N. Mukherjee (۱۹۷۲م) اولین اطلاعات تاریخی درباره این قبیله را ارائه داد و R.C. Senior انواع جدیدی را در مجموعهای از مقالات در نشریه ONS منتشر کرد که بعدها در کاتالوگ سکههای هندو-سکایی او در سال ۲۰۰۱م تجمیع شد. در نهایت، سکهها توسط Pankaj Tandon (۲۰۰۶، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ م) و Harry Falk (۲۰۰۷م)، به طور صحیح شناسایی و سازماندهی شدند.
🔹 مجموعه سکههای پارتهراجهها از دو سری کاملاً متمایز تشکیل میشوند:
🔸 سری نخست شامل سکههایی است که بهطور انحصاری از نقره ضرب شدهاند و تمام نوشتهها به خط براهمی هستند.
🔸 سری دوم شامل سکههایی است که عمدتاً از مس ضرب شدهاند (با چند سکه نقره) و تقریباً تمام نوشتهها در خط کهروشتی هستند. فقط یک سکه شناسایی شده در این سری وجود دارد که نوشته آن به خط براهمی است.
🔹 دانشمندان در ابتدا با توجه به تاریخ جایگزینی خط براهمی با خط کهروشتی در شمال هند، فرض کردند در سکههای پارتهراجهها نیز ابتدا سری کهروشتی آمده و سپس سری براهمی دنبالهٔ آن است. با این حال، اکنون بهوضوح مشخص است که این اصل، در مورد سکههای پارتهراجهها صدق نمیکند. اکنون به لطف شواهدی که در سکهها موجود است، دیگر میدانیم که سری سکههای براهمی قبل از سری سکههای کهروشتی وجود داشته است.
#تاریخ #باستان
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
03 June 2026 08:33
💠 دیوانخانه خاندان نوشیروانی خاران
#تاریخ
#معماری
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
01 June 2026 13:28
💠 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه
━━━━━━≼💎≽━━━━━━
📃 صفحه ۲۳
🔖 منابع و مأخذ
📑 اسناد:
۱- آرشیو مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه/ اسناد مکمل، سالهای ۱۲۸۸ و ۱۲۸۷ و ۱۲۷۰ قمری.
۲- آرشیو سازمان اسناد ملی ایران. میکروفیلم ۲۹۶.
📚
کتابها:
۱- اسپونر، برایان، ۱۳۸۲، «بلوچ و بلوچستان»، دانشنامه جهان اسلام، جلد چهارم، تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
۲- اصفهانی، کریم، ۱۳۴۷، «مجموعه اسناد و مدارک فرخخان امینالدوله»، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
۳- الگار، حامد، ۱۳۷۰، «شورش آقاخان و چند مقالهٔ دیگر»، ترجمه: ابوالقاسم سری، تهران: توس.
۴- بینا، علیاکبر، ۱۳۴۸، «تاریخ سیاسی و دیپلماسی ایران»، جلد دوم، تهران: دانشگاه تهران.
۵- ترنزيو، پیوکارلو، ۱۳۴۳، «رقابتهای روس و انگلیس در ایران و افغانستان»؛ ترجمه: عباس آذرین، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
۶- جعفری، علیاکبر، ۱۳۴۲، «بلوچ و بلوچى»، مجله سخن، دوره چهارم، شماره ۸-۹.
۷- حسینی، محمدحسن (معروف به آقاخان محلاتی)، ۱۳۲۵، «عبرتافزا»، به اهتمام: حسین کوهی کرمانی، تهران: نی.
۸- رایت، دنیس، ۱۳۶۴، «انگلیسیها در میان ایرانیان»، ترجمه: کریم امامی، تهران: نشر نو با همکاری انتشارات زمینه.
۹- سالار بهزادی، عبدالرضا، ۱۳۷۲، «بلوچستان در سالهای ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۷ قمری»، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
۱۰- سایکس، سر پرسی، ۱۳۳۶، «سفرنامه سایکس یا ده هزار مایل در ایران»، چاپ دوم، ترجمه: حسین سعادت نوری، تهران: ابن سینا.
۱۱- __، ۱۳۳۵، «تاریخ ایران»، چاپ دوم، ۲ جلد، ترجمه: سید محمدتقی فخر داعی گیلانی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی علیاکبر علمی.
۱۲- صفایی، ابراهیم، ۱۳۵۲، «یکصد سند تاریخی»، تهران: انتشارات انجمن تاریخ.
۱۳- کاظمزاده، فیروز، ۱۳۵۴، «روس و انگلیس در ایران»، ترجمه: منوچهر امیری، تهران: انتشارات کتابهای جیبی.
۱۴- کتابچههای بلوچستان، ۱۳۷۷، «رساله جغرافیا و تاریخ بلوچستان»، جلد ۲۸، مؤلف گمنام، به چاپ رسیده در نشریه فرهنگ ایران زمین.
۱۵- مجتهدزاده، پیروز، ۱۳۷۸، «امیران مرزدار و مرزهای خاوری ایران»، ترجمه: حمیدرضا ملکمحمدی نوری، تهران: شیرازه.
۱۶- __، ۱۳۷۷، «نگاهی تاریخی به مرزهای شرقی ایران»، روزنامه ایران، شماره ۱۱۱۷-۱۱۱۹.
۱۷- محمود، محمود، ۱۳۵۸، «تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در قرن ۱۹»، تهران: انتشارات اقبال.
۱۸- هدایت، رضا قلیخان، ۱۳۳۹، «تاریخ روضهالصفاى ناصری»، جلد نهم، تهران: کتابفروشیهای مرکزی، پیروز و خیام.
۱۹- هنت، سی، اچ، بیتا، «جنگ ایران و انگلیس در سال ۱۳۲۳»، ترجمه: حسین سعادت نوری، با حواشی: عباس اقبال، تهران: شرکت سهامی چاپ.
۲۰- واتسون، رابرت گرانت، ۱۳۴۸، «تاریخ ایران در دوره قاجاریه»، ترجمه: وحید مازندرانى، تهران: امیرکبیر.
#تاریخ
#معاصر
#قاجاریه
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
31 May 2026 13:02
💠 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه
━━━━━━≼💎≽━━━━━━
📃 صفحه ۲۱
🔖 کنترل بلوچستان توسط انگلیسیها در دوره مظفرالدین شاه
🔹 در شوال سال ۱۳۲۰ق. عزیزالله میرزا ظفرالسلطنه به حکومت کرمان و بلوچستان فرستاده شد و در ابتدای حکومت او بر کرمان و بلوچستان، طایفهٔ رند، سرباز و فیروزآباد (راسک) را در بلوچستان غارت کردند (آرشیو مرکز اسناد وزارت امور خارجه: ۶- ۵- ۲۶- ۱۳۲۰ق.).
🔹 چنانکه گذشت، قلمروی این طایفه در کمیسیون اول تحدید مرزها به خان کلات واگذار شده بود، اما آنها رابطه خود را با دولت ایران را حفظ کردند و همیشه در شمار نیروهای نظامی ایالت کرمان و بلوچستان محسوب میشدند. این طایفه در سال ۱۳۲۰ق. همزمان با حکومت ظفرالسلطنه، به دلیل اختلافاتی که با مردم راسک و فیروزآباد پیش آمده بود، به خاک ایران حمله کردند. انگلیسیها از این حادثه به خوبی بهرهبرداری کردند، زیرا آنها با تعیین حاکم جدید به دنبال بهانهای میگشتند تا بتوانند کمیسیون دیگری برای حل دعاوی تشکیل دهند.
🔹 به هنگام مأموریت ظفرالسلطنه به کرمان و بلوچستان، وزارت امور خارجه دستورالعملی برای او نوشته بود و این دستورالعمل به نظر مظفرالدین شاه رسید و شاه نیز بعد از ملاحظه آن، در حاشیه چنین نوشته است: «ظفرالسلطنه این کتابچه دستورالعمل شماست در امورات سرحدی، خوب باید ملاحظه بنمایید، خود شما خوب میدانید که امروز وضع پلتیک سرحدی بلوچستان و سیستان چه اندازه اهمیت دارد و البته به طوری که جناب اشرف اتابک اعظم به شما سپردهاند و از وزارت خارجه به شما دستورالعمل دادهاند، رفتار کنید و خیلی دقیق در این امورات باشید.» (از آرشیو مرکز اسناد وزارت امور خارجه، ۸-۱۶-۱۶- ۱۳۲۱ق.) در این کتابچه به ظفرالسلطنه توصیه شده بود که به دعاوی رسیدگی نشود از زمان علاءالملک فیصله دهد و با ماموران انگلیسی در این باره گفتگو نماید و همچنین درباره میرجاوه و تعیین حدود مرزی آن به او سفارش شده بود.
#تاریخ #معاصر
🌻 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
29 May 2026 12:33
💠 بلوچستان در دورهٔ قاجاریه
━━━━━━≼💎≽━━━━━━
📃 صفحه ۱۹
🔖 تداوم رقابتهای روسیه و انگلستان و بازتاب آن در بلوچستان
🔹 در چنین شرایطی بود که انگلیسیها کوشیدند تا راههای عمده در جنوبشرقی ایران را به دست بگیرند و در سال ۱۳۱۳ق تصمیم گرفتند که راه کویته را به سیستان وصل کنند و در همین سال، کلنل یات (ییت) مأمور میشود که به سیستان برود و درباره این ولایت گزارش جامعی تهیه نماید و با ترفندهای گوناگونی دولت ایران را به تعیین حدود از جالق تا کوه ملک سیاه، یا احداث آخرین بخش از سپر دفاعی هند مجبور کنند. با توافق ایران جهت تشکیل کمیسیون مرزی، قرارداد تعیین حدود ایران و کلات از کوهک تا کوه ملک سیاه در ۹رجب۱۳۱۳ق/۲۶دسامبر۱۸۹۵م به امضای امینالسلطان صدر اعظم ایران و سفیر انگلیس در تهران رسید و طبق این قرارداد مقرر شد که کمیسیونر دولت انگلیس به نمایندگی دولت تحتالحمایه کلات و نماینده ایران در دهم فوریه۱۸۹۶م در کوهک حاضر شوند و کار تعیین حدود را شروع کنند.
🔹 در پی اقدامات این کمیسیون، حاکمیت ایران بر مناطقی چون کوهک، کناربست، اسفندک و غرب رود ماشکید که از مدتها قبل در تصرف ایران بودند تأیید شد، اما بخش عمدهای از ناحیه ماشکید و از آن مهمتر ناحیه میرجاوه و شهر آن و نقاط استراتژیک این منطقه از ایران جدا شد (مجتهدزاده، ۱۳۷۸: ۳۵۹).
🔹 سفیر انگلیس پس از خاتمه کار کمیسیون، به لرد سالیسبوری وزیر خارجه انگلیس چنین گزارش داد: «بدین وسیله نسخهای از قرارداد با یادداشت و نقشه پیوست آن را ارسال میدارم. چنانچه جنابعالی در خواهید یافت که بر اساس این قرارداد، کلات زمینهای بیشتری از آنچه هند خواستار پذیرش آن بود، بدست آورد، فکر کردم که برای معامله کردن آینده و گرفتن امتیاز، چیزی در دست داشته باشیم. کمیسیونرهای ما اکنون در موقعیت خوبی هستند، زیرا در صورتی که بخواهند امتیاز قابل توجهی را به ایران بدهند، در حالی که همچنان محدوده مورد نظر حکومت هند برای کلات را تماماً حفظ کنند. البته در حال حاضر دولت ایران از معاملهای که کرده بسیار راضی است» (همان).
#تاریخ #معاصر
🌻 @
Читать полностью…
2945