وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

14 October 2026 20:26

چرا چاپ سنگی در ایران قاجاری توانست با خط و صفحه‌آراییِ آشنا برای خوانندهٔ فارسی‌زبان کنار بیاید؟ پاسخ در خود فناوری است: به‌جای تبدیل متن دست‌نویس به حروف فلزی، تصویرِ نوشته روی سنگ منتقل می‌شد. ایرانیکا چاپ سنگی را یک روش چاپ صفحه‌ای معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که این فناوری در دهه‌های نخست سدهٔ نوزدهم از مسیر روسیه به ایران رسید [1].

نتیجه فقط افزایش شمار نسخه‌ها نبود. چاپخانهٔ سنگی می‌توانست ظاهر خوش‌نویسانهٔ صفحه را تا اندازه‌ای حفظ کند و در نشر متن‌های دینی، ادبی و آموزشی به کار رود. مجموعه‌های کتابخانهٔ ملک و کتابخانهٔ کنگره نشان می‌دهند که این آثار امروز هم به‌عنوان میراث مادیِ تاریخ کتاب قابل مطالعه‌اند [2] [3]. دربارهٔ اینکه کدام چاپخانه یا شخص «اولین» بوده، منابع جزئیات یکسانی ندارند؛ پس این ادعا را قطعی نمی‌کنیم.

منابع منتخب:
[1] Encyclopaedia Iranica، “LITHOGRAPHY”، منتشرشده ۲۰۰۹، به‌روزرسانی ۲۰۲۱، بخش‌های “In Persia” و “Lithographed illustrations”.
[2] Malek National Library and Museum، “Lithographic Printing Collection”.
[3] Library of Congress، “Persian Lithographs”.

⏳️ وَراقانْ، تاریخ برای همه
✅️ @Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

14 October 2026 20:25

اگر در تهرانِ سال ۱۸۵۱ قدم می‌زدید، در گوشهٔ شمال‌شرقی ارگ با ساختمانی روبه‌رو می‌شدید که قرار بود مشکل ارتش و دولت را با درس و آزمایش حل کند: دارالفنون. امیرکبیر در نامه‌های سال ۱۸۵۰ بر آموزش نظامی و فنّی تأکید کرده بود؛ اما مدرسه خیلی زود از یک آموزشگاه صرفاً نظامی فراتر رفت. ایرانیکا از حضور استادانی برای پیاده‌نظام، سواره‌نظام، مهندسی، توپخانه، کانی‌شناسی و پزشکی گزارش می‌کند و توضیح می‌دهد که در همان ماه‌های نخست، ریاضی، جغرافیا، تاریخ و زبان فرانسه هم به برنامه افزوده شد [1].

نکتهٔ جالب این است که دانش‌آموزان هم‌سطح نبودند. برخی از آموزش سنتی پیشرفته می‌آمدند و برخی برای ریاضی و زبان به درس مقدماتی نیاز داشتند. به همین دلیل، مدرسه در چند ماه نخست ناچار شد نظام پایه‌ها، امتحان‌ها و رتبه‌ها را بسازد [1]. به تعبیر دقیق‌تر، دارالفنون «دانشگاه مدرن» به معنای امروزی نبود؛ یک کالج دولتیِ چندرشته‌ای در دورهٔ گذار بود که آموزش نظامی، علوم کاربردی و ترجمه را در یک نهاد جمع کرد [1] [2].

اثر دارالفنون فقط در کلاس‌هایش خلاصه نمی‌شد. پژوهش دانشگاه ملبورن نشان می‌دهد که آغاز تأثیر معماری اروپایی بر ساختمان‌های آموزشی نوین ایران با تأسیس همین نهاد پیوند داشت؛ البته این منبع دربارهٔ مسیر کلی معماری آموزشی است، نه اثبات یک رابطهٔ مستقیم و تک‌علتی [3].

منابع منتخب:
[1] John D. Gurney و Negin Nabavi، «DĀR AL-FONŪN»، Encyclopaedia Iranica، ۱۹۹۳، به‌روزرسانی ۲۰۱۷، صص. ۶۶۲–۶۶۸.
[2] Monica M. Ringer، «Dār al-Funūn (Iran)»، Encyclopaedia of Islam Three، Brill، ۲۰۱۳، به‌روزرسانی ۲۰۲۱.
[3] Faramarz Hassan Pour، Miles Lewis و Qinghua Guo، «Educational architecture and architectural education…»، University of Melbourne، ۲۰۱۵.

⏳️ وَراقانْ، تاریخ برای همه
✅️ @Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

11 October 2026 04:59

دارالفنون در تهران در سال ۱۲۶۸ق/۱۸۵۱م به ابتکار میرزا تقی‌خان امیرکبیر شکل گرفت. مقالهٔ دانشنامهٔ ایرانیکا آن را نهادی می‌داند که در آغاز، آموزش نظامی و فنی را برای تقویت دولت و ارتش دنبال می‌کرد؛ بااین‌حال، دامنهٔ کار آن به پزشکی، زبان، ریاضیات و علوم طبیعی نیز گسترش یافت. نخستین گروه استادان اروپایی در سال ۱۸۵۱م به تهران رسیدند و آموزش در مدرسه با ترکیبی از استادان خارجی، مترجمان ایرانی و آموزگاران محلی پیش رفت. ایرانیکا گزارش می‌کند که در ماه‌های نخست، برای دانش‌آموزانی با پیشینه‌های متفاوت، درس‌های مقدماتی و نظام امتحان و رتبه‌بندی شکل گرفت. بنابراین بهتر است دارالفنون را نه یک دانشگاه مدرن به معنای امروزی، بلکه یک مدرسهٔ عالی دولتی و چندرشته‌ای در مرحلهٔ گذار توصیف کنیم. پژوهش‌های معماری نیز نشان می‌دهند که ساختمان و استادان اروپایی آن، در کنار نهادهای آموزشی بعدی، در تغییر سیمای آموزش عالی ایران اثر گذاشتند.

منابع: ایرانیکا، «DĀR AL-FONŪN»، بخش‌های «The first six years» و «The curriculum»؛ ایرانیکا، «EDUCATION vii»، بخش «The 19th century»؛ حسن‌پور و همکاران، مقالهٔ معماری آموزشی، صص. ۷۶۹–۷۷۷.

⏳️ وَراقانْ، تاریخ برای همه
✅️ @Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

09 October 2026 20:58

🔴 قرارگاه خاتم الانبیاء وارد تلگرام شد

بنابر حساسیت اوضاع کنونی جهت دریافت اخبار موثق و رسمی ، حتماً عضو کانال قرارگاه خاتم‌الانبیا شوید تا از جریان اخبار باخبر بمانید. 📢👇🏻

@war_room_official
@war_room_official

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

08 October 2026 22:53

استوری، پروفایل، کپشن، شعر🩵🦋

/channel/addlist/5m6P-nzXmMxkM2M0

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

08 October 2026 06:25

رصدخانهٔ مراغه؛ یک نهاد علمی در ایرانِ سدهٔ هفتم هجری

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

03 September 2026 03:58

مراسم آش‌پزان ناصرالدین‌شاه؛ آیینی درباری در فصل ییلاق

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

22 August 2026 06:46

💧 **قنات؛ مهندسی پایدار آب در قلب کویر**

ایرانیان باستان حدود ۳۰۰۰ سال پیش، نبوغ‌آمیزترین روش مدیریت آب در مناطق خشک را ابداع کردند: قنات. سیستمی که بدون نیاز به پمپ یا انرژی خارجی، آب را کیلومترها در زیر زمین جابجا می‌کند.

🔹 **ابعاد شگفت‌انگیز مهندسی:**
مجموع طول قنات‌های فعال در ایران بیش از ۳۰۰,۰۰۰ کیلومتر برآورد می‌شود که معادل فاصله زمین تا ماه است. این سیستم با استفاده دقیق از نیروی گرانش و شیب ملایم (معمولاً ۱ در ۱۰۰۰)، آب را از «مادر چاه» به سطح زمین می‌رساند. پایداری این سازه‌ها به گونه‌ای است که برخی از آن‌ها پس از چندین هزاره همچنان جاری هستند.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #مهندسی #قنات #ایران_باستان #آب
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

18 August 2026 06:46

⛲ **فواره خودکار بنوموسی؛ شاهکار هیدرولیک قرن نهم**

در دوران طلایی اسلام، برادران بنو موسی در بغداد دستگاه‌هایی ساختند که فراتر از زمان خود بود. فواره‌های خودکار آن‌ها که در کتاب «الحیل» توصیف شده، از نخستین نمونه‌های سیستم‌های کنترل بازخوردی در تاریخ مهندسی هستند.

🔹 **دقت مهندسی و مکانیزم:**
این فواره‌ها با استفاده از نیروی هیدرولیک و بدون نیاز به دخالت دست، شکل خروجی آب را در فواصل زمانی دقیق (مثلاً هر ۵ دقیقه) تغییر می‌دادند. مکانیزم اصلی شامل یک «لوله تعادل» و مخازن دوگانه بود که با تجمع آب و تغییر مرکز ثقل، دریچه‌ها را به صورت خودکار جابجا می‌کرد. این سطح از اتوماسیون، پایه‌گذار علم مدرن کنترل و ابزاردقیق شد.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #مهندسی #هیدرولیک #بنو_موسی #بغداد
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

14 August 2026 06:46

🌍 **محاسبه محیط زمین توسط ابوریحان بیرونی**

در قرن یازدهم میلادی، ابوریحان بیرونی با استفاده از یک روش ریاضی نبوغ‌آمیز، محیط زمین را با دقتی شگفت‌انگیز محاسبه کرد که تنها کمتر از ۱ درصد با محاسبات ماهواره‌ای امروزی اختلاف دارد.

🔹 **روش ریاضی و نجومی:**
بیرونی به جای روش‌های قدیمی مساحی، از هندسه مثلثات استفاده کرد. او با اندازه‌گیری ارتفاع یک کوه و زاویه انحراف افق از قله آن، شعاع زمین را محاسبه کرد. عدد به دست آمده توسط او حدود ۶۳۳۹ کیلومتر بود (عدد دقیق امروزی ۶۳۷۱ کیلومتر است). این محاسبه در زمانی انجام شد که بسیاری از تمدن‌ها هنوز درک درستی از کروی بودن زمین نداشتند.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #نجوم #بیرونی #ریاضیات #زمین
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

10 August 2026 06:46

📸 **اتاق تاریک ابن‌هیثم؛ ریشه‌های فیزیک نور**

ابن‌هیثم، پدر علم اپتیک، در قرن یازدهم میلادی با آزمایش معروف «اتاق تاریک» (Camera Obscura)، درک بشر از نور را برای همیشه تغییر داد. او نخستین کسی بود که ثابت کرد نور از اشیاء به چشم می‌رسد، نه برعکس.

🔹 **اصول فیزیکی:**
او در یک اتاق کاملاً تاریک، سوراخ ریزی (Pinhole) ایجاد کرد و مشاهده کرد که تصویر اشیاء بیرون به صورت وارونه روی دیوار مقابل نقش می‌بندد. ابن‌هیثم با تحلیل ریاضی این پدیده، قوانین شکست و بازتاب نور را تدوین کرد. این کشف ساده اما بنیادین، ۸۰۰ سال بعد منجر به اختراع نخستین دوربین‌های عکاسی شد.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #فیزیک #نور #ابن_هیثم #اپتیک
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

06 August 2026 06:46

🧮 **کتاب الجبر خوارزمی؛ تولد ریاضیات مدرن**

واژه «جبر» که امروز در تمام زبان‌های دنیا به کار می‌رود، از عنوان کتاب محمد بن موسی خوارزمی گرفته شده است. او در قرن نهم میلادی، ریاضیات را از حالت شهودی به یک علم سیستماتیک تبدیل کرد.

🔹 **نوآوری علمی:**
خوارزمی در کتاب «الجبر و المقابله»، برای نخستین بار روش‌های حل معادلات درجه اول و دوم را ارائه داد. او الگوریتم‌هایی (واژه‌ای که از نام خود او مشتق شده) ابداع کرد که پایه‌گذار علوم کامپیوتر امروزی است. او با معرفی عدد صفر و سیستم ده‌دهی هندی به جهان اسلام و سپس اروپا، بزرگترین تحول را در محاسبات بشری ایجاد کرد.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #ریاضیات #خوارزمی #جبر #الگوریتم
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

04 August 2026 06:48

❄️ **یخچال‌های کویری ایران؛ مهندسی سرما در دل آتش**

ایرانیان باستان بیش از ۲۰۰۰ سال پیش، راهی برای ذخیره یخ در گرم‌ترین ماه‌های سال در دل کویر یافتند. یخچال نه تنها یک انبار، بلکه یک سیستم فیزیکی پیچیده برای مدیریت دما بود.

🔹 **فیزیک و ساختار:**
دیوارهای سایه‌انداز یخچال‌ها گاهی تا ۱۲ متر ارتفاع داشتند تا مانع تابش مستقیم آفتاب به حوضچه‌های یخ‌سازی شوند. گنبد مخروطی با استفاده از مصالح خاصی به نام «ساروج» (ترکیبی از آهک، ماسه و خاکستر) ساخته می‌شد که عایق حرارتی فوق‌العاده‌ای بود. سیستم تهویه در بالای گنبد، هوای گرم را به بیرون هدایت کرده و دمای داخل را حتی در تابستان نزدیک به صفر درجه نگه می‌داشت.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #معماری #فیزیک #ایران_باستان #کویری
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

26 July 2026 23:11

بالاخره کانال رسمی سپاه پاسداران به تلگرام پیوست

از بیانیه‌های رسمی و اطلاع‌رسانی لحظه‌به‌لحظه تحولات، تا تصاویر و اخبار میدانی؛ انگار خودت در میدان نبرد حضور داری...

سپاه پاسداران از مردم خواسته است با حضور و حمایت از این کانال در تلگرام، همراه و پشتیبان اطلاع‌رسانی رسمی سپاه باشند.

@sepahnews
@sepahnews

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

26 July 2026 21:11

🚀 حضور جنگنده های جدید و بروز چینی و روسی در پایگاه شکاری مهرآباد؟

جهت دریافت جزییات و تصاویر وارد کانال زیر شوید👇🏻

/channel/+NAWwZw0HMPJiNGE0
/channel/+NAWwZw0HMPJiNGE0

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

14 October 2026 20:26

چاپ سنگی؛ فناوری‌ای میان نسخه‌پردازی و نشر گسترده در ایران قاجاری

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

14 October 2026 20:25

وقتی تهران مدرسه‌ای برای «دانش‌های فنّی» ساخت

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

11 October 2026 04:59

دارالفنون؛ مدرسه‌ای برای پیوند آموزش نظامی و دانش نوین

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

09 October 2026 20:43

🚨جنگ نزدیک و نزدیک تر ...

🚨فوری / کد 100 صادر شد/ طبق اعلام برخی منابع ،مناطق نظامی و دولتی تخلیه فوری خورده اند‼️

@FATEHEINN_NEWS | فاتحین نیوز

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

08 October 2026 06:25

رصدخانهٔ مراغه در میانهٔ سدهٔ هفتم هجری در شمال‌غرب ایران شکل گرفت و به یکی از مهم‌ترین مراکز پژوهش نجومی در جهان اسلام تبدیل شد. بر پایهٔ گزارش مؤسسهٔ ماکس پلانک، طرح این مجموعه را خواجه نصیرالدین طوسی پیش نهاد و ساخت آن از سال ۱۲۵۹ میلادی با پشتیبانی هولاکو آغاز شد. این مجموعه فقط محل رصد نبود؛ ابزارهای تازه، برنامهٔ رصدی، کتابخانه و اقامت پژوهشگران، ریاضی‌دانان و فیلسوفان را نیز دربر می‌گرفت. سامانهٔ میراث نجومی، وابسته به ابتکار مرکز میراث جهانی یونسکو، بقایای سازهٔ اصلی، خط نصف‌النهار و بقایای ربع دیواری را گزارش می‌کند و از نقش این مرکز در تحول مدل‌های نجومیِ پیشاکوپرنیکی سخن می‌گوید. مکتب مراغه در محاسبه و اصلاح پارامترهای نجومی و تدوین زیج ایلخانی سهم مهمی داشت؛ بااین‌حال دربارهٔ میزان و مسیر انتقال مستقیم این ایده‌ها به اروپا، میان پژوهشگران بحث وجود دارد و نباید ادعاهای قطعیِ ساده‌انگارانه مطرح کرد. این مرکز نمونه‌ای روشن از پیوند رصد، محاسبه، ابزارسازی و آموزش در تاریخ علم ایران اسلامی است.

⏳️ وَراقانْ، تاریخ برای همه
✅️ @Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

03 September 2026 03:58

مراسم آش‌پزان ناصرالدین‌شاه؛ آیینی درباری در فصل ییلاق

در حدود سی سال پایانی سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار، مراسمی با نام «آش‌پزان» در سفرهای ییلاقی شاه برگزار می‌شد. گزارش مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، با استناد به خاطرات اعتمادالسلطنه و اسناد آرشیوی، حضور شاه، وزیران، رجال و شاهزادگان را در این مراسم ذکر می‌کند و از پخت آش شله‌قلمکار با مشارکت درباریان خبر می‌دهد. [1]

فهرست‌های آرشیوی مواد اولیهٔ آش در شهرستانک در سال‌های ۱۲۹۲ و ۱۲۹۳ق، از حبوبات، گوشت، برنج، کشک و ادویه نام می‌برند. افزایش مقدار برخی مواد در سال ۱۲۹۳ق می‌تواند با مفصل‌تر شدن مراسم یا افزایش شمار مهمانان سازگار باشد، اما به‌تنهایی علت آن را ثابت نمی‌کند. [1]

در روایت‌های مربوط به خاستگاه مراسم اختلاف وجود دارد؛ بنابراین نسبت‌دادن قطعی آغاز آن به یک نذر مشخص علمی نیست. پژوهش‌های مربوط به فرهنگ غذایی ایران قرن نوزدهم نیز نشان می‌دهند که نذورات و مهمانی‌های غذایی، در کنار بُعد دینی، کارکرد اجتماعی و رابطه‌ای داشتند. [2] [3]

منابع:
[1] مؤسسهٔ مطالعات تاریخ معاصر ایران، «مراسم آش‌پزان ناصرالدین‌شاه در شهرستانک»، ۱۳۹۶: https://www.iichs.ir/fa/news/4796/مراسم-آش‌پزان-ناصرالدین-شاه-شهرستانک
[2] Farzin Vejdani, “Nineteenth-Century Iranian Culinary Culture: Daily Rhythms, Hospitality, and Votive Offerings,” Global Food History 12(2), 2026, pp. 140–162. DOI: https://doi.org/10.1080/20549547.2025.2583015
[3] Shireen Mahdavi, “Amusements in Qajar Iran,” Iranian Studies 40(4), 2007, pp. 483–499. DOI: https://doi.org/10.1080/00210860701476494

⏳️ وَراقانْ، تاریخ برای همه
✅️ @Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

30 August 2026 21:30

.
شیعه هستی..؟!
.

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

20 August 2026 06:50

🌌 **کشف کهکشان آندرومدا توسط عبدالرحمن صوفی**

بیش از ۸۰۰ سال پیش از آنکه تلسکوپ‌ها اعماق آسمان را بشکافند، اخترشناس بزرگ ایرانی، عبدالرحمن صوفی، در سال ۹۶۴ میلادی برای نخستین بار کهکشانی فراتر از راه شیری را رصد کرد.

🔹 **دقت رصدی و ثبت تاریخی:**
صوفی در کتاب شاهکار خود، «صورالکواکب»، فهرستی دقیق از ۱۰۲۲ ستاره را با جزئیات کامل ثبت کرد. او در صورت فلکی زن‌برزنجیر، پدیده‌ای را مشاهده کرد که آن را «لطخه سحابیه» یا سحابی کوچک نامید؛ پدیده‌ای که امروزه می‌دانیم کهکشان عظیم آندرومدا است. این نخستین ثبت کتبی از یک جرم غیرستاره‌ای در تاریخ نجوم محسوب می‌شود.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #نجوم #آندرومدا #عبدالرحمن_صوفی #ایران
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

16 August 2026 06:46

🕌 **گنبد سلطانیه؛ نخستین گنبد دوپوش جهان**

گنبد سلطانیه در زنجان، بزرگترین گنبد آجری جهان و یکی از شاهکارهای معماری ایلخانی است. این بنا در قرن چهاردهم میلادی ساخته شد و الهام‌بخش معماران بزرگی همچون برونلسکی در ساخت کلیسای جامع فلورانس بود.

🔹 **نوآوری در سازه:**
این گنبد با ارتفاع ۴۸.۵ متر و قطر ۲۵.۵ متر، نخستین نمونه موفق «گنبد دوپوش» در تاریخ است. فضای خالی بین دو لایه گنبد، نه تنها وزن سازه را به شدت کاهش داد، بلکه به عنوان یک سیستم ضربه‌گیر در برابر زلزله عمل می‌کند. هشت مناره اطراف گنبد نیز نقش «پشت‌بند» را ایفا می‌کنند تا فشارهای جانبی گنبد عظیم را مهار کنند.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #معماری #سلطانیه #مهندسی #ایلخانی
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

12 August 2026 06:46

🌉 **پل خواجو؛ شاهکار مهندسی آب و معماری**

پل خواجو در اصفهان، فراتر از یک گذرگاه، یک سد تنظیم‌کننده و یک فضای اجتماعی بی‌نظیر است. این بنا در سال ۱۰۶۰ هجری به دستور شاه عباس دوم ساخته شد و اوج مهندسی هیدرولیک عصر صفوی است.

🔹 **هیدرودینامیک و ساختار:**
این پل دارای ۲۴ دهانه است که با استفاده از دریچه‌های چوبی، سطح آب زاینده‌رود را برای آبیاری زمین‌های بالادست کنترل می‌کرد. پی‌های سنگی پل با استفاده از ملات ساروج چنان مستحکم شده‌اند که جریان مداوم آب در طول ۴ قرن نه تنها آن را تخریب نکرده، بلکه باعث سفت‌تر شدن ملات باستانی آن شده است. تزیینات کاشی‌کاری و فضاهای شاه‌نشین، آن را به زیباترین پل جهان تبدیل کرده است.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #معماری #اصفهان #مهندسی #پل_خواجو
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

08 August 2026 06:47

🎨 **کاشی هفت‌رنگ؛ تکنولوژی رنگ در عصر صفوی**

کاشی‌کاری هفت‌رنگ شاهکاری از ترکیب هنر و شیمی مواد در دوران صفویه است. این تکنیک به معماران اجازه داد تا طرح‌های اسلیمی بسیار پیچیده را با سرعتی بالاتر و رنگ‌هایی زنده‌تر روی بناها اجرا کنند.

🔹 **ترکیبات شیمیایی و پخت:**
هر کاشی خشتی معمولاً در ابعاد ۱۵ در ۱۵ یا ۲۰ در ۲۰ سانتی‌متر ساخته می‌شد. هنرمندان با استفاده از اکسیدهای فلزی مختلف (مس برای فیروزه‌ای، کبالت برای لاجوردی و منگنز برای ارغوانی)، لعاب‌هایی می‌ساختند که در دمای حدود ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد پخته می‌شدند. ماندگاری این رنگ‌ها پس از ۴۰۰ سال در برابر نور خورشید و فرسایش، نشان‌دهنده دانش عمیق آن‌ها از پایداری پیوندهای شیمیایی در لعاب است.

⏳️ وراقان، تاریخ برای همه
#تاریخ #هنر #شیمی #معماری #صفویه
@Varaghan

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

05 August 2026 21:37

می‌خوایم چله ترک گناه داشته باشیم کسایی
که چله شرکت میکنید کانال زیر عضو بشید 👇🏻
/channel/addlist/L_AhMLrR4TQ0Yzk0
/channel/addlist/L_AhMLrR4TQ0Yzk0
میخوای ترک گناه کنی از گناه خسته شدید
حتما بیایید کمکتون میکنم به خدا نزدیک
بشید 👆🏻

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

26 July 2026 23:26

استوری روزشمار اربعین حسینی👇🏻🖤

/channel/addlist/dkZ3U7L5VhVhYjE0

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

26 July 2026 22:18

استوری روزشمار اربعین حسینی👇🏻🖤

/channel/addlist/q2JUx9AKtFY4NTE0

وَراقانْ: تاریخ هویت ماست

19 July 2026 21:11

این کانالا مثل شربت‌ تابستونی می‌مونن، دلت رو خنک می‌کنن.🙂‍↔️🤌🏻🧊