8355
📢 Ad (تبلیغ): @SasanianAdv 🏛 Sasanian Empire studies, featuring content from reputable online academic sources. 🌐 Our Other Channels: @TheMedes (مادها) @Achapedia (هخامنشیان) @ArsacidEmpire (اشکانیان)
✝️ دربار ساسانی و مسیحیان: مدارا یا تعصب
✍️ علیمحمد ولوی
مسیحیان از بزرگترین اقلیتهای دینی در دورۀ ساسانی بودند. ازآنجاکه حکومت ساسانی بر کیش زردشتی استوار بود، مناسبات دربار ساسانی با مسیحیان، از جمله مباحث درخور توجه در دوران مورد نظر به شمار میرود که در مطالعات تاریخی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، ضمن مروری مختصر بر چگونگی ورود مسیحیت به ایران در دورۀ اشکانی و گسترش آن در عصر ساسانی، سیاست ساسانیان در مناسبات با مسیحیان ایران بررسی میشود. بخش دیگری از این پژوهش به رسمیت یافتن مسیحیت در امپراتوری روم، استقلال کلیسای ایران از ساختار کلیسای روم، چگونگی اختلافات داخلی مسیحیان تا پایان دورۀ ساسانی و تأثیر این رخدادها بر مناسبات دربار ساسانی با مسیحیان ایران، اختصاص دارد. در تدوین این نوشتار، علاوهبر مطالعۀ گزارشهای وقایعنگاران سریانی و مسیحی قرون اولیۀ میلادی، چگونگی توصیف مناسبات دربار ساسانی با مسیحیان در آثار مورخان و نویسندگان مسلمان، مورد توجه قرار گرفتهاست.
📗جهان ساسانی: مقالاتی دربارۀ تاریخ ایرانشهر
🖋 نوشتۀ تورج دریایی؛ ترجمۀ مهناز بابایی
این کتاب ترجمۀ فارسی چند مقالۀ مستقل از «تورج دریایی» است که وجه مشترک آنها معرفی تاریخ ساسانی در میان سرفصلهای پژوهشهای اواخر عهد باستان است. همچنین در بخش دیگر کتاب جایگاه تاریخ ساسانیان در مطالعات ایرانشناسی، تبیین و توضیحاتی دربارۀ تاریخ سیاسی و شاهنشاهی ساسانی و نیز نحوۀ مطالعۀ تاریخنگاری حکومتی، ارائه شده است.
💢 اعتبارسنجی روایات شاهزاده بودن مادر امام سجاد (ع)
✍️ عباس میرزایی
در برخی از روایات بهنقل از ائمۀ معصومین (علیهم السلام) آمده است که شهربانو مادر امام سجاد (ع)، دختر یزدگرد سوم - آخرین شاهنشاه ساسانی - بوده است. چنین روایاتی موجب شده تا باور شاهزادگی و ایرانیتبار بودن امام سجاد (ع) در میان امامیه [شیعیان دوازدهامامی / اثناعشری] مطرح شود. مسئلۀ اصلی پژوهش این است که آیا گزارشهای تاریخی موجود، محتوای روایات مربوط به شاهزاده بودن مادر امام سجاد (ع) را تأیید میکند؟ در این مقاله یک روایت از صفار قمی و دو روایت از شیخ صدوق دربارۀ شاهزاده بودن مادر امام سجاد (ع) از نظر سند و محتوا مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. سپس با سنجش این سه روایت با گزارشهای تاریخی نشان داده شده که این روایات از اعتبار چندانی برخوردار نیستند. همچنین در این بررسی نشان داده شده است که محتوای این روایات تأثیری در گسترش تشیع در ایران نداشته است.
📙 متن سریانی «رویدادنامۀ خوزستان»
روایتی از آخرین سالهای پادشاهی ساسانی
✍️ ترجمه و تعلیقات:
👤 خداداد رضاخانی و سجاد امیری باوندپور
متن سریانی موسوم به رویدادنامۀ خوزستان یکی از مهمترین منابع تاریخی برای سالهای پایانی حکومت ساسانی و برآمدن عربهای مسلمان به شمار میآید. این متن چه از لحاظ تاریخ نگارش و چه از حیث اهمیت اخبار تاریخی، جایگاهی ویژه در میان منابع مکتوب سریانی برای دوران ساسانی دارد. منابع مکتوب سریانی برای سالهای پایانی حکومت ساسانیان به دو دستۀ منابع سریانی شرقی و سریانی غربی تقسیم میشوند. سنت نگارشی شرقی متعلق به کلیسای شرقی نسطوری و سنت نگارشی سریانی غربی متعلق به کلیسای ارتدکس سریانی یا همان کلیسای یعقوبی بوده است. هر دو سنت نگارشی شامل منابعی مهم برای بازسازی تاریخ دوران ساسانی در گونههای مختلف ادبی هستند. در این میان مهمترین این گونهها، رویدادنامهها و تواریخ کلیسایی و دنیوی هستند. متن موسوم به رویدادنامه خوزستان متعلق به سنت تاریخنگاری سریانی شرقی است.
📕سفری جذاب در میان بهترین کانالهای تاریخی و فرهنگی و علمی!
🔮بهترین نقشههای تاریخی و سیاسی
💜 @Jaynegareh
🔮 مطالعات تخصصی تاریخ صفویه
💜 @SafavidStudies
🔮 منابع و مآخذ تاریخ شاهنشاهی ساسانی
💜 @Sasanian_Sources
🔮 منابع و مآخذ تاریخ شاهنشاهی اشکانی
💜 @ArsacidEmpire
🔮 تاریخ و فرهنگ ملل جهان
💜 @Tarikhe_Melal
🔮 تاریخ و فرهنگ بلوچستان
💜 @Balochs_History
🔮 روانشناسی موفقیت
💜 @ravanshenasi_movafagh
🔮 آموزش گامبهگام زبان انگلیسی
💜 @English_Points_New
🔮 کانال طبی عیون الحکمه
💜 @oyoon_hekmat
🔮 شمع تراپی، کد کیهانی
💜 @fatemesadatmousavi3
🔮 خانهی دوست
💜 @khanehy_doost
🔮 دلپتان (زرتشتیان صاحبدل)
💜 @Delpatan_zarrin
🔮 « زیباترین اشـ؏ـار »
💜 @aftabmahtabi
🔮 پویش ملیفرهنگی سیمرغ
💜 @Pooyeshesimorgh
🔮 تاریخ و فرهنگ دولت عثمانی
💜 @DorreShahvar
🔮 اشتادان
💜 @eshtadan
🔮 کوئیز تاریخ: پرسش و پاسخ روزانه
💜 @HistoQuiz
🔮 آوای شب_دانـلود خاطره
💜 @AVAYESHAB2024
🔮 نسکخانۀ روزگاران
💜 @nask_ruzegaran
🔮 روزگاران
💜 @ruzegaran
🔮 منابع و مآخذ پژوهشی تاریخ ایران مدرن
💜 @ModernIranBooks
🔮 آهنگهای شاد و اشعار جانفزای پارسی
💜 @BazmeParviz
🔮 تجارب سرمایهگذاری
💜 @Tajarob_Sarmayegozary
🔮 وَراقانْ، تاریخ با طعم سادگی
💜 @Varaghan
🔮 آرشیو کتابهای صوتی
💜 @Archive_Ketabb
🔮 کتابخانه صوتی
💜 @omidearasbaran1
🔮 حسِ خوبِ زندگی
💜 @FullAndrewP4K
🔮 ده دقیقه رمان و روانشناسی🎙
💜 @peyke_pouyesh
🔮 منابع و مآخذ تاریخ پادشاهی ماد
💜 @TheMedes
🔮 آلبوم جنگاوران تاریخ (میلیتاریسم تاریخی)
💜 @Marzupan
🔮 حکومت های اساطیری ایران
💜 @iran_sarzamin_tamadon
🔮 مطالعات ایران در قفقاز و آسیای مرکزی
💜 @DosuyeCaspian
🔮 اینفوگرافیهای تاریخی و سیاسی
💜 @Infographicer
📣 شرکت در تبادلات یا ثبت تبلیغات:
👤 @FiruzMehr
🔸 تاریخ شاهنشاهی ساسانی
👤 درسگفتاری از تورج دریایی
📜 کانال منابع و مآخذ تاریخ ساسانیان:
🔥 @Sasanian_Sources
🔸سنگنگارۀ استردادی از لندن: سرباز، ایزد، روحانی، شاهنشاه یا شاهزادۀ ساسانی؟
✍️ سید رسول موسوی حاجی
نتایج مطالعات تاریخی، شواهد چهرهشناسی و مخصوصاً تطبیق و مقایسۀ جزئیات هنری موجود در نقشبرجستۀ موردبحث با سایر نقوش بهتثبیترسیدۀ دورۀ ساسانی مؤید آن است که تصویر تمامقدِ بهنمایشدرآمده در متن سنگنگارۀ استردادی از لندن، متعلق به یک شاهزادۀ ساسانی است که بهروزگار شاهنشاهی «بهرام دوم»، صاحبمنصبی والامقام بوده است. نتایج مطالعات همچنین حکایت از آن دارد که محصور بودن قامت شاهزادۀ ساسانی در کادری تاقیشکل، آشکارا ثابت مینماید که سنگنگارۀ استردادی از لندن، تکنگارهای بیش نیست و مطلقاً نمیتواند بخشی از یک ترکیببندی و نقشبرجستۀ بزرگتر باشد که حضور افراد دیگری را در متن آن متصور شد. قرارگیری پنجۀ راست جلوی صورت و اشارۀ انگشت سبابه به مافوق، احتمال وجود نقشی از یک ایزد زرتشتی یا شاهنشاه ساسانی و یا نقشی نمادین از دین بهی (مزدیسنا) همانند یک آتشدان با شعلههای فروزان آتش را در کادری جداگانه و مستقل و در مقابل نقش شاهزادۀ ساسانی فزونی میبخشد.
🔻ترکان آلتایی و روابط تجاری آنان با ساسانیان
✍🏻 خداکرم رفیعی و دیگران
از زمان اشکانیان نام اقوامی در متون مشاهده میشود که روی به مرزهای شرقی ایران آوردند و در نیمۀ دوم شاهنشاهی ساسانی، ایرانیان با اقوام جدید آلتایی در مرزهای شرقی خود مواجه شدند. این مهاجرتها تا قرون بعد هم ادامه داشت و در پی آن، ساسانیان در کنار جنگیدن با رومیان، با این اقوام چادرنشین هم باید میجنگیدند و در نتیجه برای آنان تبعاتی را در پی داشت. هدف این مقاله، بررسی و پژوهش بر روابط تجاری بین ساسانیان و آلتاییان است و اینکه پیامدهای این روابط چه بوده است. از همین رو، روش کار هم نخست بررسی اجمالی اقوام آلتایی و مهاجرت آنان به مرزهای شاهنشاهی ساسانی است و پس از آن، به روابط تجاری بین این دو سرزمین اشاره داشته و روابط تجاری بین دو دولت را در زمینههای گوناگون و تبادلات کالا بررسی میکند و در کنار آن به اهمیت جادۀ ابریشم برای اقتصاد دو سرزمین هم پرداخته است. در پایان، چنین برداشت شده که پیامدهای تجاری برای هر دو دولت سودآور بوده، اما با چیرگی تدریجی آلتاییان، منفعت بیشتری نصیبشان شد.
📘نسک پارسیگ شهرستانهای ایرانشهر
متنی کوتاه و کهن از پایان دورۀ ساسانی
📜نوشتهای بهزبان فارسی میانه دربارۀ تاریخ، حماسه و جغرافیای ایران باستان
✍🏻با آوانویسی ترجمۀ فارسی و یادداشتها از تورج دریایی، ترجمۀ شهرام جلیلیان
📚 کانال منابع و مآخذ تاریخ ساسانیان:
🔥 @Sasanian_Sources
🟢 کانون جهان ایرانی دانشگاه تهران برگزار میکند:
سلسله نشستهای
▫️از دل خاک تا متن زندگی:
گفتارهایی در کاربست دانش باستانشناسی در جهان امروز
▫️به شکل برخط(آنلاین)
▫️ با سخنرانی:
دکتر حکمتالله ملاصالحی
دکتر مصطفی دهپهلوان
دکتر کامیار عبدی
دکتر محمدابراهیم زارعی
دکتر حمیدرضا ولیپور
دکتر محمداسماعیل اسمعیلی جلودار
دکتر مژگان جایز
دکتر مژگان خانمرادی
زمان: چهارشنبه، پنجشنبه و جمعهها ساعت ۲۰
از ۶ شهریورماه تا ۲۸ شهریور ماه ۱۴۰۴
📝 بازهٔ نامنویسی از ۱۵ مردادماه الی ۳۰ مرداد ماه ۱۴۰۴
📜با ارائه گواهی حضور در پایان دوره
▫️ سلسله نشستها رایگان اما نیازمند نام نویسی است.
برای نامنویسی به نشانهٔ زیر در تلگرام مراجعه بفرمایید:
@jahaneiraniut
کانال تلگرامی کانون جهان ایرانی:
@jahaneirani_ut
📕بررسی کتاب تاریخ ساسانیان اثر علیرضا (شاپور) شهبازی
✍🏻 بهرنگ ذوالفقاری
کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، تیرماه ۱۳۹۰، شمارهی ۱۵۸
📚 کانال منابع و مآخذ تاریخ ساسانیان:
🔥 @Sasanian_Sources
📕شهرهای ساسانی
✍🏻 رضا مهرآفرین
دورۀ ساسانی یکی از ادوار طلایی شهرسازی در تاریخ ایران قبل از اسلام محسوب میگردد. در این دوره شهرهای فراوانی بنابه ضرورتها و اهدافی که هریک از شاهان قدرتمند و ثروتمند ساسانی در سر داشتند، در کوستهای چهارگانۀ ایرانشهر پی افکنده شد. از مهمترین شاهان شهرساز ساسانی میتوان به اردشیر بابکان، شاپور اول، شاپور دوم، پیروز، قباد، خسرو انوشیروان و خسرو پرویز اشاره نمود. بیشتر شهرهای این دوره در سه شکل مدور، مستطیلی (هیپودام) و شهرهایی با اشکال نامنظم دیده شده است. کتاب حاضر حاصل یک مطالعۀ تخصصی در موضوع شهرهای ایرانشهر و شهرسازیهای شاهنشاهان ساسانی است.
🔸دربارۀ «دو قرن سکوت» در گفتوگو با عبدالنبی قیم
«تاریخ، روایتی است که گاه با احساسات ملیگرایانه و پیشفرضهای نادرست در هم آمیخته و تصویری مخدوش از گذشته ارائه میدهد. گفتوگوی سعید دهقانی با دکتر عبدالنبی قیم، مورخ و پژوهشگر، دربارۀ کتاب «دو قرن سکوت، افسانه یا واقعیت؟» بهخوبی نشان میدهد که چگونه تاریخنگاری عبدالحسین زرینکوب، تحت تأثیر ناسیونالیسم افراطی، از تاریخ واقعی فاصله گرفته و نیاز به بازنگری با اسناد معتبر تاریخی دارد. این گفتوگو تلاشی است برای زدودن غبار کلیشهها از تاریخ ایران و ترسیم چهرهای شفافتر از پایان دوران ساسانی.»
📖 تاریخنویسی با طعم احساس: آثار عبدالحسین زرینکوب
✍🏻 علیرضا بهرامیان
«زرینکوب در کتاب «دو قرن سکوت» لحنی حماسی دارد؛ لحنی که چندان به لحن اهل تحقیق نزدیک نیست. خود آن مرحوم بهخاطر همین لحن، یک بار گفته بود از این کتاب راضی نیست؛ ازاینرو به آثار ایشان نمیتوان عنوان «کتاب تحقیقی» هم داد. ایشان معمولاً دستهای از مخاطبان را در ذهن خودش در نظر میگرفت که حد مشخصی از سواد، اطلاعات و درک را داشتند؛ ازاینرو لازم نبود تا لقمههای جویدهشده را به آنها بخوراند، بلکه با توجه به در نظر گرفتن سطحی از فهم و درک برای مخاطب، شروع به نوشتن میکرد. او در نوشتن کتاب این را پیشفرض قرار میداد که خوانندۀ کتابهایش مثلاً دربارۀ فلان شهر یا فلان شخص شنیده است و برای اولین بار نیست که نام آنها را میشنود.»
📚دکان مجازی کتابهای دستدو📚
🔹در خزانهٔ کتابفروشی ما
کتابها دستدوماند به نام،
اما همه طراز اول و در سیرت از نو نکوتر.
🔸از اقسام علوم و فنون، چیزی نیست که در آن نیابی.
👈قیمتها چنان سبک است که نه دل را بلرزاند و نه جیب را بیازارد.
😤 پژوهشکدهٔ تاریخ و فرهنگ بلوچستان 😝
🌼 کـانالی بـرای دوستداران فرهنگ بـلوچ
☕️ داستانهای عاشقانه بلوچی
🤴 معرفی پادشاهان بلوچ
☀️ معرفی اسطورههای تاریخی بلوچ؛ بانو بانَلی، میرچاکر خان، میران، میر همل هوت و...
🌳 زیباییهای طبیعت منحصر بهفرد بلوچستان
🔸 @balochs_history
🔸 @balochs_history
📜 سفری جذاب به تاریخ اسلام!
🕋 مطالعۀ جامع تاریخ اسلام از صدر تا معاصر؛
📚مطالب مستند و آکادمیک از کتب معتبر تاریخی؛
🕌 شناخت تحولات تاریخی و میراث تمدن اسلامی؛
🔔 عضو کانال شوید و تاریخ را مرور کنید!👇
📕 @islam_his_tory 👈
📕 @islam_his_tory 👈
🔖 آیا هدف شاه اسماعیل اول «ایران» بود؟
📝 نقد برداشتی نابجا از گزارش فتوحات شاهی
✍️ محمد فخرالقلم
منصور صفتگل در یک سخنرانی (بشنوید) و مقصودعلی صادقی گندمانی در دو مصاحبه (بنگرید)، هریک مدعی شدهاند که شاه اسماعیل اول صفوی هدف غایی فتوحات خود را صریحاً احیای قلمرو تاریخی «ایران» اعلام کرده بود. دراینباره حتی جملاتی مشابه با مضمون «هدف من ایران است» را به او نسبت دادهاند و مشابه ادعای آنها، توسط زینب عیوضی در یک مقاله تکرار شده است. منبع ادعای مزبور نیز منابع معاصر اولین شاه صفوی و خاصه کتاب فتوحات شاهی معرفی شده است. ردیۀ حاضر با بررسی دقیق منابع مربوطه و خاصه روایت امینی هروی، نشان میدهد که ادعای مطرحشده صرفاً یک تحریف شفاهی و فاقد وجاهت اسنادی و تاریخی است. بسامد نام ایران در منبع مذکور بسیار اندک است و فقط منحصر به دو اشارۀ ضمنی در خلال متن کتاب بوده است. قبلاً حتی برخلاف ادعای مذکور، علی انوشهر با تعبیری معقول و قابل تأمل، مفهوم کلمۀ ایران در گزارش فتوحات شاهی را معادل خراسان دانسته است و شواهدی نیز مؤید همین معنا میباشد. این مقاله با نقد مستند و رد مستدل بر ادعای صفتگل و صادقی و عیوضی، ضمن بازخوانی دقیق و منسجم منبع و مطلب مربوطه، به بیان بطلان ادعای آنان میپردازد. این بررسی نشان میدهد که نهفقط اشارات معدود مورخ متقدم صفوی به کلمۀ ایران دال بر مفهومی دقیق و مؤکد نیست، بلکه هیچگونه تعریفی ولو کلی از ایران در معنای قلمرو ارضی صفویان یا ایدۀ سیاسی و دغدغۀ ذهنی شاه اسماعیل در متن روایت مشهود نیست. در این کتاب، شرح فتوحات صفویان اصلاً بر محوریت ایران مطرح نمیشود و مفهوم ارضی و تاریخی آن توسط راوی بیان و تعقیب نشده است. مؤلف در شرح وقایع و حوادث حیات سیاسی شاه اسماعیل اول، فتح مناطق مختلف و خاصه تسخیر سرزمین خراسان را هیچگاه در چهارچوب «ایران» یاد نکرده است. طبق روایت امینی هروی و تأکیدات صریح و متعدد او، شاه اسماعیل صفوی نه به تسخیر ایرانزمین، بلکه روشن و آشکارا به کشورگیری و جهانگشایی برای گسترش هرچه بیشتر قلمرو قدرت خویش میاندیشد.
🦁شاهشاه ساسانی درحال شکار شیر
واپسین دهۀ قرن سوم میلادی
۳.۵ در ۴۹.۲ سانتیمتر
سنگ مرمر
موزۀ کلیولند
📜 کانال منابع و مآخذ تاریخ ساسانیان:
🔥 @Sasanian_Sources
📚 برگزیدۀ بهترین کانالهای تلگرام!
🎯 از دنیای کتاب و تاریخ تا شعر و آموزش، همه اینجاست:
📕 کتابخانه مجازی
📘 @llib7
📕 رسانه، فرهنگ - نشانه
📘 @irCDS
📕 بهترین نقشههای تاریخی و سیاسی
📘 @Jaynegareh
📕 استاد زبان شووو
📘 @AdvacedEnglishH
📕 اینفوگرافیهای تاریخی و سیاسی
📘 @Infographicers
📕 تاریخ شاهنشاهی اشکانی (منابع و مآخذ)
📘 @ArsacidEmpire
📕 مطالعات ایران در قفقاز و آسیای مرکزی
📘 @DosuyeCaspian
📕 دروازه ی دانایی
📘 @Audio_Books_24
📕 اسپانیایی فوووول صحبت کن
📘 @SpanishLg
📕 مآخذ تاریخ پادشاهی مادها
📘 @TheMedes
📕 دوره و رازهای پولسازی
📘 @Maya_Mind
📕 «زیباترین اشـ؏ـار شاعران»
📘 @aftabmahtabi
📕 مدیریت زندگی
📘 @LifeManage
📕 دین زرتشتی مزدیسنی
📘 @EchoesofGATAHA
📕 آوای شب_دانـلود خاطره
📘 @AVAYESHAB2024
📕 کوئیز تاریخ: پرسش و پاسخ روزانه
📘 @HistoQuiz
📕 اشتادان
📘 @eshtadan
📕 مهارتهایی برای زندگی بهتر
📘 @shamdonipub
📕 نسکخانۀ روزگاران
📘 @nask_ruzegaran
📕 روزگاران
📘 @ruzegaran
📕 منابع و مآخذ پژوهشی تاریخ ایران مدرن
📘 @ModernIranBooks
📕 آهنگهای شاد و اشعار جانفزای پارسی
📘 @BazmeParviz
📕 هخاپدیا | منابع تاریخ هخامنشیان
📘 @Achapedia
📕 وَراقانْ، تاریخ با طعم سادگی
📘 @Varaghan
📕 تاریخ امپراتوری عثمانی
📘 @HunkarName
📕 کتابخانه صوتی تلگرام
📘 @omidearasbaran1
📕 کپشن انگیزشی
📘 @FullAndrewP4K
📕 ده دقیقه رمان و روانشناسی🎙
📘 @peyke_pouyesh
📕 تاریخ و فرهنگ بلوچستان
📘 @Balochs_History
📕 تاریخ و فرهنگ ملل جهان
📘 @Tarikhe_Melal
📕 آلبوم جنگاوران تاریخ (میلیتاریسم تاریخی)
📘 @Marzupan
📕 حکومت های اساطیری ایران
📘 @iran_sarzamin_tamadon
📕 آینده را تغییر بده!
📘 @Utopianist_Nasravi
📕اینفوگرافیهای تاریخی و سیاسی
📘 @Infographicer
📕 درخواستی کتاب+فیلم
📘 @darkhaste_ketab_parshangbook
📕 کتابهایی که نمیخواهند بخوانیم!
📘 @khorehyketabb
📕 مطالعات تخصصی تاریخ صفویه
📘 @SafavidStudies
📕 مراجع و منابع تاریخ شاهنشاهی ساسانی
📘 @Sasanian_Sources
📣 شرکت در تبادلات یا ثبت تبلیغات:
👤 @FiruzMehr
🔻آیا هدف شاه اسماعیل اول «ایران» بود؟
📝نقد برداشتی نابجا از گزارش فتوحات شاهی
✍🏻 محمد فخرالقلم
منصور صفتگل در یک سخنرانی (بشنوید) و مقصودعلی صادقی گندمانی در دو مصاحبه (بنگرید)، هریک مدعی شدهاند که شاه اسماعیل اول صفوی هدف غایی فتوحات خود را صریحاً احیای قلمرو تاریخی «ایران» اعلام کرده بود. دراینباره حتی جملاتی مشابه با مضمون «هدف من ایران است» را به او نسبت دادهاند و مشابه ادعای آنها، توسط زینب عِیوَضی در یک مقاله تکرار شده است. منبع ادعای مزبور نیز منابع معاصر اولین شاه صفوی و خاصه کتاب فتوحات شاهی معرفی شده است. ردیۀ حاضر با بررسی دقیق منابع مربوطه و خاصه روایت امینی هروی، نشان میدهد که ادعای مطرحشده صرفاً یک تحریف شفاهی و فاقد وجاهت اسنادی و تاریخی است. بسامد نام ایران در منبع مذکور بسیار اندک است و فقط منحصر به دو اشارۀ ضمنی در خلال متن کتاب بوده است. قبلاً حتی برخلاف ادعای مذکور، علی انوشهر با تعبیری معقول و قابل تأمل، مفهوم کلمۀ ایران در گزارش فتوحات شاهی را معادل خراسان دانسته است و شواهدی نیز مؤید همین معنا میباشد. این مقاله با نقد مستند و رد مستدل بر ادعای صفتگل و صادقی و عیوضی، ضمن بازخوانی دقیق و منسجم منبع و مطلب مربوطه، به بیان بطلان ادعای آنان میپردازد. این بررسی نشان میدهد که نهفقط اشارات معدود مورخ متقدم صفوی به کلمۀ ایران دال بر مفهومی دقیق و مؤکد نیست، بلکه هیچگونه تعریفی ولو کلی از ایران در معنای قلمرو ارضی صفویان یا ایدۀ سیاسی و دغدغۀ ذهنی شاه اسماعیل در روایت او مشهود نیست. در این کتاب، شرح فتوحات صفویان اصلاً بر محوریت ایران مطرح نمیشود و مفهوم ارضی و تاریخی آن توسط راوی بیان و تعقیب نشده است. مؤلف در شرح وقایع و حوادث حیات سیاسی شاه اسماعیل اول، فتح مناطق مختلف و خاصه تسخیر سرزمین خراسان را هیچگاه در چهارچوب «ایران» یاد نکرده است. طبق روایت امینی هروی و تأکیدات صریح و متعدد او، شاه اسماعیل صفوی نه به تسخیر ایرانزمین، بلکه روشن و آشکارا به کشورگیری و جهانگشایی برای گسترش هرچه بیشتر قلمرو قدرت خویش میاندیشد.
📜علاقۀ خلفای راشدین به اطلاع از سیرۀ سیاسی پادشاهان ایران باستان
🕋 توجه خلفای راشدین به شناخت نظامهای سیاسی و اداری ایران باستان را باید در بستر تاریخیِ شکلگیری دولت اسلامی بررسی کرد. خلافت اسلامی پس از موفقیت در فتوحات و توسعۀ ارضی چشمگیر، به سرزمینهایی گسترش یافت که قرنها تجربهٔ حکمرانی منظم و دیوانی داشتند. در چنین شرایطی، آشنایی با آن تجربهها بهعنوان ضرورتی لازم برای مدیریت سرزمینهای گسترده با اقوام متنوع بود. آنان با نگاهی واقعبینانه کوشیدند از آن دانش بشری بهره بگیرند تا نظم و عدالت در ادارهٔ قلمرو اسلامی تقویت شود. این رویکرد سنجیده، نشانگر تدبیر عمل و تعقل فکری آنان بود که بدون تعصب قومی یا فرهنگی، به اصلاح امور و ادارۀ دولت اسلامی میاندیشیدند. در نتیجه، علاقۀ خلفای راشدین به اطلاع از سیرۀ سیاسی پادشاهان ایران باستان را میتوان جلوهای از عقلانیت اسلامی دانست که هدفش بهرهگیری از تجربهٔ اقوام مختلف در چهارچوب ارزشهای توحیدی در خدمت مصالح امت بود. دراینباره گزارشات تاریخی زیادی در دست است که در ادامه به ذکر دو مورد از آنها اکتفا میشود.
🖋ابوعلی مسکویه تصریح دارد که عمربن خطاب شیفتۀ سیاستمداری و شیوۀ کشورداری پادشاهان ایران و بهخصوص انوشیروان ساسانی بود. از همین رو با گروهی از ایرانیان خلوت میکرد و از آنان میخواست داستانهای پادشاهان ایران را بر او بخوانند تا از تدابیر سیاسی و شیوههای مملکتداری آنان آگاه شود[۱]:
وکان عمر يكثر الخلوة بقوم من الفرس يقرأون عليه سياسات الملوك وسيما ملوك العجم الفضلاء، وسيما أنوشروان؛ فإنه كان معجبا بها، كثير الاقتداء بها.[۲]
ترجمه: عمر با گروهی از ایرانیان که تاریخ و سیاست پادشاهان بزرگ ایرانی و بهویژه انوشیروان ساسانی را برایش میخواندند بسیار به گفتگو مینشست. او شیفتۀ کشورداری آنان بود و بسیار از روشهای ایشان پیروی میکرد.
كان أبوزبيد الطائي من زوار الملوك، والملوك العجم خاصة، وكان عالما بسيرهم. وكان عثمان بن عفان يقربه علی ذالك ويدنيه ويدنی مجلسه.[۴]
ترجمه: ابوزبید طایی از کسانی بود که بسیار به دیدار پادشاهان و خصوصاً به دربار شاهان ایرانی میرفت و بهخوبی با سیرۀ سیاسی و شیوۀ کشورداری ایشان آشنایی داشت و بهخاطر همین دانش و آگاهی، عثمان بن عفان او را جزو افراد نزدیک خود قرار داد و کنار خویش مینشاند.
🕋 با ما تاریخ اسلام را علمی و مستند بشناسید!
🔹 فضایی پژوهشی و آکادمیک برای مطالعه و بررسی تاریخ اسلام؛
🔹 ارائۀ مطالب بر اساس منابع معتبر تاریخی و پژوهشهای دانشگاهی؛
🔹 بیان نظرات مورخان معتبر و معروف در حوزۀ مطالعات اسلامشناسی و...
🔰با عضویت در کانال تاریخ اسلام به مرجعی جامع از منابع معتبر و مآخذ علمی دسترسی خواهید داشت!
🔻تاریخ اسلام را نه با کلیشهها، بلکه با رویکرد پژوهشی بشناسید:
🔖 کتابسوزی عربها در ایران: واقعیت یا افسانه؟!
🔖 مسلمان شدن ایرانیان؛ پذیرش داوطلبانه یا اجبار و زور؟!
🔖 اختراعات مسلمانان؛ نوآوریهایی که جهان را تغییر داد
🔖 تسامح دینی فاتحان مسلمان؛ دروغ یا حقیقت؟
⚖️ انجمن علمیدانشجویی حقوق دانشگاه پیامنور شیراز برگزار میکند:
📚کارگاه پروندهخوانی با محوریت:
💰اخلال در نظام اقتصادی، پولشویی و افساد فیالارض
👤مدرس کارگاه حقوقی:
☑️ جناب آقای سید علیرضا طباطبایی
🔘 وکیل پایهیک دادگستری
🔘 متخصص جرایم اقتصادی
🔘 معاون فنی سابق پلیس فتا
🗓 تاریخ و زمان برگزاری:
🕗 پنجشنبه ۲۰ شهریور ۱۴۰۴؛ ساعت ۲۰
🖥 برگزاری در پلتفرم بیگ بلو باتن
🏅همراه با اعطای گواهی معتبر
🔻جهت ثبتنام و کسب اطلاعات بیشتر، به شمارۀ زیر در تلگرام یا واتساپ پیام دهید:
📲 09174858930
🔹 @Law_spu
🔸 @IRcyberlawyer
📕تاریخ ساسانیان: ترجمهی بخش ساسانیان از کتاب تاریخ طبری و مقایسهی آن با تاریخ بلعمی
✍🏻 ترجمه و تحقیق و تعلیقات: علیرضا (شاپور) شهبازی
📚 کانال منابع و مآخذ تاریخ ساسانیان:
🔥 @Sasanian_Sources
📕درآمدی بر سیر اندیشه در ایران (مانی- مزدک)
✍🏻 محمد برنا مقدم( م. پرمون)
دو قیام بزرگ و گستردهای که فرزندان ساسان در چهار سده فرمانروایی مقتدرانۀ خود با آن دستوپنجه نرم کردند، یکی قیام مانی (در نیمۀ سدۀ دوم میلادی) و دیگری قیام مزدک (در نیمۀ سدۀ پنجم میلادی) بود که زمان، سرمایه و توان بسیاری از حکومت کشورگشا و همیشه درحال جنگ ساسانی گرفت. در این نوشتار نقش حکومت ساسانی در شکلگیری این دو قیام و همچنین بنیانهای فکری رهبران این دو جنبش و تأثیر آن بر جامعۀ ایران در آن دوران و پس از آن بررسی شده است.
🏳️ نقشۀ متحرک خلافت اسلامی امویان از آغاز تا پایان
👸🏻شاهآفرید ساسانی؛ همسر و مادری ایرانی در خاندان امویان
همسر ششمین خلیفۀ اموی (ولیدبن عبدالملک)، دختری از نوادگان یزدگرد سوم (آخرین شاهنشاه ساسانی) بود که شاهآفرید نام داشت و فرزند فیروزبن یزدگرد بود. ولید اول از این زن ایرانی صاحب پسری شد که او را یزید نامید. بعدها نیز همین یزید سوم برای مدت نیمسال به خلافت نشست. جالب آنکه با این وصلت، یزیدبن ولید خون پادشاهان عربی و پارسی و رومی و ترکی به رگ داشت؛ یعنی پدربزرگ پدریش (عبدالملکبن مروان) عرب بود، جد مادریش (پیروز پسر یزدگرد) ایرانی بود، مادربزرگ پدربزرگ مادریش دختر قیصر روم بود، و مادر پدربزرگ مادریش نیز دختر خاقان ترک بود. یزید بدین نسب میبالید و دراینباره سروده که «من پسر خسرو هستم و پدربزرگم مروان است و قیصر روم و خاقان ترک نیز جدم هستند»:
أنا ابن كسری و أبي مروان
وقيصر جدي وجدي خاقان
مأخذ: الصلابي، علي. ۲۰۰۸. الدولة الأموية: عوامل الازدهار وتداعيات الانهيار. المجلد الثاني. الطبعة الثانية. بيروت: دار المعرفة. ص۵۰۶.
📕فی سبیل الله؛ فتوحات عربی و برپایی امپراتوری اسلامی
✍️ رابرت هویلند - ترجمۀ سامان سیدی
🗓 نشر ندای تاریخ - ۱۴۰۴
«در کمی بیش از صد سال، از وفات حضرت محمد (ص) در ۶۳۲ هـ.ق تا آغاز خلافت اسلامی عباسیان در ۷۵۰ هـ.ق، پیروان پیامبر اکرم (ص) سراسر خاورمیانه، شمال آفریقا و اسپانیا را درنوردیدند. سرزمینهای فتحشده از امپراتوری روم در گستردهترین حالت مرزهایش بزرگتر بود و تقریباً در نیمی از این مدت، اعراب مسلمان آن را تصرف کردند. اینکه چگونه ایشان توانستند در چنین مدت کوتاهی اینهمه امپراتوری و دولت و ارتش را در خود فرو ببرند، سؤالی است که حداقل از قرن نهم میلادی مورخان را به خود مشغول کرده است. این اثر پیشگامانه، ضمن بهرهگیری از اطلاعات غنی زندگینامهای و جغرافیایی منابع اولیۀ مسلمانان، با ترکیب رویکردهای مختلف و مجموعۀ شواهد مختلف، روایتی تازه از فتوحات اعراب و تأسیس امپراتوری اسلامی ارائه میدهد. رابرت جی. هویلند، محقق برجستۀ دوران باستان متأخر، این کار را با بررسی اولیۀ جهان وسیعتری که حضرت محمد (ص) و پیروان ایشان از آن ظهور کردند، انجام میدهد.»
📕 گذر از دو قرن سکوت: متون نویافتۀ فارسی میانه از طبرستان
✍🏻 تورج دریایی
«تصویر اعراب فاتح در متون فارسی مربوط به دوران فتوح و چیرگی اعراب مسلمان بر ایرانشهر و دیگر نقاط جهان نیز چندان صحت تاریخی ندارد. در این متون، اعراب فاتح، لشکری خشن وصف شدهاند که زنان و کودکان را به بردگی گرفته و کاخها و آبادیها را ویران کردهاند. اغلب چنین بازنمود شده که در دو قرن اول تسلط اعراب بر ایران، کسی به فارسی نمینوشت و شاید سخن نمیگفت و، پس از گذشت دو قرن و ابداع خط عربی، ایرانیان دوباره شعر سرودند و ادبیات نوین فارسی شکل گرفت. اما حقیقت کدام است؟ در پنجاه یا صد سال پس از مرگ یزدگرد سوم، آخرین شاهنشاه ساسانی، در ایرانشهر چه میگذشته و بر ایرانیان چه رفته است؟»
🔻وضعیت دینی و سیاسی جزیرةالعرب قبل از ظهور اسلام
📌تذکر: نمادهای صلیب و ضرب و مثلث و سنجاق، بهترتیب نشانگر ادیان مسیحی و یهودی و زردشتی و بتپرستی هستند. متأثر از حضور و نفوذ ساسانیها در برخی نواحی شبهجزیره، اقلیتی از اعراب جاهلیت به کیش زرتشتی درآمده و مجوس شده بودند (البته نقشه بحرین و یمامه را مشخص نکرده است). دکتر عنایتالله فاتحینژاد دراینباره مینویسد:
«حضور و سلطۀ ایرانیان در نواحی عراق و بخشهایی از شبهجزیرۀ عربستان باعث رواج ادیان ایرانی بهویژه مانویت و آیین زردشت و مزدک در آن نواحی شد. گروههایی از قبایل عربی در مرزهای غربی ایران بهسبب ارتباط با ایرانیان، آیین زردشتی و مزدکی را پذیرفته بودند. در میان مردم یمامه و بحرین که آمیختهای از ایرانیان و قبایل عربی بهویژه بکربن وائل و تمیم و اَزْد بودند، گروههایی از مسیحیان، یهودیان و بهویژه زردشتیان وجود داشتند. بنابه گزارش منابع کهن، آیین زردشت در بحرین بیش از دیگر مناطق ساحلی حوزۀ خلیج فارس رواج داشت و بهخصوص در میان عربها از همه بیشتر بنیتمیم پیرو دین زردشت بودند؛ زرارةبن عُدَس تمیمی و فرزندش حاجببن زراره - از خطیبان معروف عصر جاهلی - چون به آیین زردشت گردن نهادند، حاجب بنا به سنت مجوسان (ایرانیان زرتشتی) با دختر خویش ازدواج کرد. افزون بر ایشان، اقرعبن حابس و ابوسُود جد وکیعبن حسان نیز زردشتی بودند.»
