2717
اقتصاد مدیریت رسانه، تاثیر رسانه بر اقتصاد، آنچه خوب است اصحاب رسانه از اقتصاد بدانند ارتباط با ادمین: @Drfarshadparvizian
🔴 این توهم است که بنزین را به قیمت بالا برسانیم و بعد منافع آن را صرف پرداخت یارانه کنیم
🔻دکتر مرتضی افقه، اقتصاد دان و عضو هیات علمی دانشگاه چمران اهواز به چندثانیه گفت:
بسیاری از تصمیم گیران و تصمیم سازان بیش از ۴ دهه است عادت کرده اند به رویا بافی و رویا نویسی و اصلا به الزامات رسیدن به این آرزوها و رویاها اعتقادی ندارند یا قائل نیستند. یک قانون اساسی بسیار عدالت جویانه نوشته ایم. سپس ۶ برنامه خیره کننده و بعد هم چندین سند بالادستی مثل «اقتصاد مقاومتی» و «الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت» نوشتیم. یک چشم انداز پر از رویاهای محقق نشدنی بر اساس ساختارهای موجود طراحی کردیم و هنوز هم در رویاهای خود سیر می کنیم و نمی خواهیم این رویه خانمانسوز و غلط را که فرصت های زیادی را از ما گرفته است، ترک کنیم.
🔻حرفهای آقای باهنر همان خاطرات قدیم را زنده می کند. ایشان می گوید ما در مجلس چنین و چنان کردیم. اما این که ایشان توجه ندارند این چنین و چنان ها نیاز به یک ساختار اداری، اجرایی و قوانین و مقررات و دستگاههای قضایی قدرتمند، مجهز و متخصص دارد جای تعجب دارد. ایشان باز هم با همان نگاه غلط و ناآشنا به ساختارها باز هم نسخه ای می پیچند که خانمان ملت را بر می اندازد.
🔻این توهم است که بنزین را به قیمت بالا برسانیم و بعد منافع آن را صرف پرداخت یارانه کنیم. این چه نوع اداره مملکت خواهد بود؟ چه کسی گفته بنزین باید به ۷۰ هزار تومان برسد؟ برخی اقتصادخوانده های ناآگاه، مدت هاست بر این طبل می کوبند که بنزین باید به قیمت کشورهای خلیج فارس برسد. یعنی همان یک دلاری که در آمریکا یا دیگر کشورها محاسبه می شود. اما پرسش این است که چه کسی باعث شده که قیمت دلار ۷۰ هزار تومان بشود که حالا باید مردم با چوب این قیمت هزینه زندگی خود را تامین کنند؟
🔻این چه استدلالی است که چون بنزین در کشورهای همسایه حدود ۷۰ تومان است و باعث قاچاق می شود ما هم باید افزایش قیمت داشته باشیم؟ فرض کنیم قیمت ۷۰ تومان شد و تصمیم هم گرفتید به مردم یارانه دهید. پس چرا تجربه دوران آقای احمدی نژاد را فراموش کردید که این ایده ها اصلا اجرایی نشد؟ یعنی متوجه نیستید با ساختارهای ناقص امروزی نمی شود چنین ایده هایی را اجرا کرد؟ آن یارانه احمدی نژادی که بعد از ۲، ۳ سال در برابر تورم مثل یخ، اب شد. تورم ناشی از قیمت بنزین آنچنان شتابی داشت که اصلا یارانه محو شد و قدرت خرید مردم نابود شد./چندثانیه
مطلب مرتبط: با پوپولیسم خداحافظی کنیم
♦️ کانال تخصصی اقتصاد
🟣 دولت آتش نشان دکتر فرهاد نیلی:
یک نگرانی مهم و اصلی ما این است که آتشنشان تبدیل به آتشفشان شود؛ یعنی نهادی که باید آتش را خاموش کند، خودش گدازهها و شعلههای آتش را پخش کند که این یک فاجعه است. بیایید روی کشور خودمان تمرکز کنیم، کشوری که محل زندگی ماست و باید سرتاسر یک میلیون و 648 هزار کیلومترمربع آن زندگیپذیر باشد. «زندگیپذیری» شعار بانک جهانی برای کل کره زمین و به معنای مقابله با جنگلزدایی، بیابانزایی، فرونشست زمین، آلوده شدن آبوهوا و... است. پس هر عاملی که زندگیپذیری را دچار خطر میکند اعم از آب و ریزگرد و ریسک اعتباری و بحران مالی به نوعی آتشفشانی است. آتشفشانی باید خط قرمز همه باشد چون زیستپذیری کشور را به خطر میاندازد. در حال حاضر چندین خطر بزرگ زندگیپذیری کشور ما را تهدید میکند. ما نباید منتظر این باشیم که کبریت را چه کسی و در چه زمانی میکشد، ما باید نگران انباشت مواد اشتعالزا باشیم. فرونشست زمین، بحران آب، ناترازی انرژی و کمبود برق در حال نشان دادن خودشان هستند و زیستپذیری در نقاط مختلف کشور را بهطور جدی تحت تاثیر قرار دادهاند. زیستپذیری قرارداد اجتماعی ماست که نباید تحتالشعاع هیچ مسئله دیگری قرار گیرد. زیستپذیری هم ابعاد سخت مانند محیط زیست و آب؛ و هم ابعاد نرم مانند ریسکهای بودجهای و ارزی دارد. قرارداد اجتماعی ما ایرانیان ایستادن پای این خاک است و هر کدام باید به اندازه درک و فهممان و به اندازه اختیاراتمان پاسخگو باشیم. به قول مولانا هرکه او بیدارتر، پردردتر / هر که او آگاهتر، رخ زردتر. این قرارداد اجتماعی ماست که کشور را زیستپذیر نگه داریم، آن هم نه فقط برای امروز، بلکه برای آینده. یعنی جوان ما باید برای آینده هم به زیستپذیری کشور مطمئن باشد. پس هر عاملی که این زیستپذیری را چه در حال و چه در آینده تهدید کند، آتشفشان است و از اینرو میگویم آتشفشانی خط قرمز ماست. آتشنشان در حال محافظت از زیستپذیری ما در برابر آتشفشان است. مراقبت از مکانیسم کندرو توان و درک و تلاش بسیار زیادی لازم دارد. مکانیسمهای کندرو توسط دولتهای ما یا دیده نمیشود یا مورد توجه قرار نمیگیرد چون عمر دولتهای ما کوتاه است. همه از کنار مکانیسمهای کندرو میگذرند و تمام توجهشان به مکانیسمهای تندرو است تا اینکه ناگهان انباشت مواد اشتعالزا در مکانیسمهای کندرو شعلهور میشود. اینجاست که همه میخواهند مسئله را به دوش دیگری بیندازند و به قبل از خودشان حواله دهند. در حالی که شماتت گذشته چیزی جز یأس و نومیدی به دنبال ندارد و راهی برای ما باز نمیکند. بحرانی در نظام بانکی، بورس یا آب کشور رخ میدهد و دولت مسئله را به دوش دولت قبل میاندازد و دولت قبل، مجلس را مسئول میداند و آنها نهادهای فرادولتی را مقصر جلوه میدهند. در حالی که مرور تاریخ و حقایق آن به درستی به ما نشان میدهد که ما چرا در این نقطه هستیم./متن کامل
مطلب مرتبط: دلایل اقتصاد روزمره
♦️ کانال تخصصی اقتصاد
🔻 تورمی که عادت شد
🔺دکتر محمدرضا منجذب
شرایط تورمی پنجاه سال اخیر ایران حاکی از تورم دو رقمی پایدار است. هماکنون تورم بالای 40 درصد است و پیش بینی بالای 50 درصدی هم می شود. در یک اقتصاد معتاد به تورم، آثار متعددی بر رفتار دولت، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان وجود دارد. چرا تورم بدترین پدیده اقتصادی است؟ بررسی آثار تورم به شرح زیر است:
1. تسهیل در پرداخت بدهیها: در شرایط تورم، ارزش واقعی بدهیها کاهش مییابد. دولت و شرکتها میتوانند با پرداخت بدهیهای خود با پولی که ارزش کمتری دارد، بار مالی خود را کاهش دهند.
2. افزایش درآمد دولت: تورم میتواند به افزایش درآمدهای مالیاتی دولت منجر شود، زیرا مالیاتها معمولاً بر اساس درآمدها و قیمتها محاسبه میشوند. اکنون هم مالیات بر تورم رسما ابلاغ شده است. متاسفانه در کنار افزایش درآمد، هزینه های دولت هم افزایش داشته است.
3. تحریک تولید: در شرایط تورم، تولیدکنندگان ممکن است به دلیل افزایش قیمتها، تمایل بیشتری به تولید داشته باشند تا از افزایش قیمتها بهرهبرداری کنند. در شرایط کمبود انرژی موردنیاز و تحریمها تاثیر این عامل امروزه کم رنگتر شده است.
4. عدم قطعیت اقتصادی: تورم بالا میتواند عدم قطعیت را در بازار ایجاد کند. این عدم قطعیت میتواند منجر به کاهش سرمایهگذاری و رشد اقتصادی شود. متوسط رشد اقتصادی در دهه اخیر صفر بوده است.
5. کاهش قدرت خرید: برای مصرفکنندگان، تورم به معنای کاهش قدرت خرید است. این امر میتواند منجر به کاهش مصرف و افت کیفیت زندگی شود. اکنون تعداد فقرا به 30 درصد افزایش یافته است.
6. اختلال در تخصیص منابع: در شرایط تورمی، قیمتها ممکن است به درستی منعکسکننده ارزش واقعی کالاها و خدمات نباشند، که میتواند منجر به تخصیص ناکارآمد منابع شود.
7. افزایش نرخ بهره: برای کنترل تورم، بانکهای مرکزی ممکن است نرخ بهره را افزایش دهند که این امر میتواند هزینههای وامگیری را برای دولت، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان افزایش دهد.
8. توزیع نابرابر ثروت: تورم میتواند به نفع افرادی باشد که داراییهای واقعی (مانند املاک) دارند و به ضرر افرادی که درآمد ثابت دارند، منجر شود. حتی افرادی که هوشمند عمل می کنند در بازارهای موازی سودی بالاتر از درآمد کسب می کنند.
9 . مشکلات در برنامهریزی مالی: خانوارها و کسبوکارها در شرایط تورمی دچار مشکلاتی در برنامهریزی مالی میشوند. پیشبینی هزینهها و درآمدها دشوارتر میشود و این موضوع میتواند به تصمیمگیریهای نادرست منجر شود.
10 .تأثیر بر پساندازها: در شرایط تورمی، ارزش واقعی پساندازها کاهش مییابد. این امر ممکن است باعث شود که مردم به جای پسانداز، به مصرف روی آورند، که میتواند به کاهش سرمایهگذاری در بلندمدت منجر شود.
11 .تنشهای اجتماعی: افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید میتواند منجر به نارضایتی اجتماعی و اعتراضات عمومی شود. این تنشها میتوانند ثبات سیاسی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهند.
12 .تأثیر بر صادرات و واردات: تورم میتواند بر تراز تجاری کشورها تأثیر بگذارد. افزایش قیمتها ممکن است باعث کاهش رقابتپذیری کالاهای صادراتی شود و در عوض، واردات را افزایش دهد.
13 . تغییر در رفتارهای اخلاقی و روابط خانوادگی: در شرایط اقتصادی نامناسب، افراد ممکن است برای تأمین نیازهای اولیه خود به رفتارهای غیر اخلاقی روی آورند. این رفتارها میتواند شامل تقلب، دزدی یا کلاهبرداری باشد. فشارهای مالی ناشی از تورم میتواند به بروز مشکلات در روابط خانوادگی و اجتماعی منجر شود. تنشهای مالی ممکن است باعث اختلافات خانوادگی و کاهش همبستگی اجتماعی شود.
💎 نتیجهگیری:
در یک اقتصاد معتاد به تورم، دولت، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان هر کدام با چالشها و فرصتهای خاص خود مواجه هستند. آثار منفی تورم اغلب میتوانند به ناپایداری اقتصادی و اجتماعی منجر شوند. مدیریت صحیح سیاستهای اقتصادی و مالی برای کنترل تورم و حفظ ثبات اقتصادی بسیار حیاتی است. در مجموع، اعتیاد به تورم میتواند اثرات منفی گستردهای بر ساختار اقتصادی و اجتماعی یک کشور داشته باشد و اکنون تحریمها و عدم تعامل بین المللی مهمترین عامل تورم است.
❄️ کانال دکتر منجذب
🔻 مجلس سر خود را با حذف ۴ صفر گرم کرده است/ حذف ۴ صفر بدون مهار تورم بی معناست
دکتر کامران ندری، اقتصاددان:
🔹حذف ۴ صفر بدون مهار تورم بی معناست. اصل قضیه این است که حذف ۴ صفر از اولویت های اساسی کشور ما نیست. معمولا موقعی حذف صفرها در کشورها انجام می شود که موفق شده باشند تورم را کنترل کنند.
🔹مجلس می گوید این موضوع در دستور کار است و چون دولت حذف ۴ صفر را پس نگرفته ادامه پیدا کرده است. اما واقعیت این است که در شرایط فعلی نه دولت و نه مجلس، طرح و برنامه ای برای معضلات اصلی و ساختاری اقتصاد ندارند و سر خود را با چنین برنامه هایی که اولویت اصلی نیست گرم کرده اند./فرارو
مطلب مرتبط: تبعات مثبت و منفی حذف صفر از پول ملی
🌐 کانال با اساتید اقتصاد
🔴 فقدان داده و روشهای دقیق برای حل و فصل اختلافات
✍🏻دکتر حامد قدوسی
🔸 منظورم گزارهها و ادعاهایی است که طرفین بحث برای سالهای طولانی آنرا تکرار میکنند ولی چون گزارهها به آزمون تجربی گذارده نمیشوند، اولا دعوا بدون هیچ نتیجهای ادامه مییابد و ثانیا افراد برای بیان گزارههای بیپایه «هزینه اعتباری» نمیپردازند چون میدانند ادعایشان قرار نیست مورد آزمون دقیق قرار گرفته و رد شود. در نتیجه میتوانند یک گزاره شاذ یا دور از ذهن را بیان کرده و مدتها از منافع بیان چنین گزاره متفاوت و عجیبی منتفع شوند.
🔶 مثال: نزدیک ۱۵ سال است که در مورد اثرات هدفمندسازی یارانهها روی تورم و بودجه دولت اختلاف است. یک گروه مدعی هستند که چنین اثری یک بار و آن هم کوچک خواهد بود و گروه دیگری مدعی هستند که در صورت آزادسازی قیمت سوخت و حذف یارانهها تورم عظیمی در انتظار اقتصاد ایران خواهد بود. این سوال که «اثر حذف یارانه سوخت روی تورم چه خواهد بود»، سوال بسیار ملموس و انضمامی است که علم اقتصاد ابزارهای مختلفی برای پاسخ دادن به آن دارد و اگر روش درست به کار گرفته شود باید به جواب نهایی آن رسید و سیاستگزار و جامعه را از تشتت ذهنی، تردید و بیعملی نجات داد.
🔸 در دنیا هم موضوعات مشابه فراوان است ولی سعی میشود که «تکلیف» ادعاهای رقیب روشن شود. یادم هست که چند سال پیش بحث حذف ممنوعیت صادرات نفت خام آمریکا مطرح بود. یک گروه مدعی بودند این کار باعث افزایش قیمت داخلی بنزین میشود و یک گروه هم مدعی کاهش قیمت بنزین بودند. نهایتا چندین مقاله تخصصی نوشته شد و با اینکه اعداد متفاوت بود ولی جمعبندی کلی این بود که رفع ممنوعیت صادرات باعث «کاهش» قیمت بنزین برای مصرفکننده داخلی میشود و بر همین اساس هم تصمیم گرفته شد.
🔹 برای حل این نوع اختلافات در اقتصاد ایران میتوان کنفرانس/کارگاه کاملا هدفمند و مشخص حول سوالات مشخص ترتیب داد. مثلا یک کارگاه دو روزه تخصصی با عنوان کاملا مشخص «تخمین اثر حذف یارانه سوخت روی تورم» داشته باشیم و از متخصصان مختلف دعوت کرد تا مقالات خود را ارسال کنند. طبعا مقالات مختلفی با روشهای متفاوت (مثل مدل CGE، روش داده-ستانده، اقتصادسنجی سری زمانی، اقتصادسنجی Event Study، ...) و نتایج مختلف به این کنفرانس خواهد رسید. هدف چنین کنفرانس تخصصی و عملگرایی باید این پاسخ به سوالاتی از این نوع باشد: ۱) چرا بین نتایج تخمینهای مختلف اختلاف هست؟ ریشه اختلافات در کدام پارامترها است؟ ۲) کدام مقالات روش قویتری دارند و کدام مقالات دچار ضعف نظری/علمی هستند؟ ۳) توزیع آماری نتایج تخمینزده شده چه شکلی دارد؟ ۴) بازه خطا و اطمینان نتایج تخمینزده شده کجا است؟ ۵) برای رسیدن به نتایج دقیقتر چه دادههایی باید در اختیار محققان قرار گیرد؟ ۶) برای رسیدن به نتایج دقیقتر چه تکنیکهای پیشرفتهای باید به کار گرفته شود؟
✅ روش رسیدن به پاسخ این سوالات را هم میدانیم: استفاده از داوران جدی، متخصص و بیطرف، تخصیص «منتقد» (Discussant) به هر مقاله و درخواست از او برای باز کردن جعبه سیاه مقاله و نقد آن، دادن فرصت کافی به مخاطبان برای ارائه نقدها و سوالات فنی و نهایتا تشکیل پنلهایی از نویسندگان مقالات مختلف برای بررسی و مقایسه فروض و روشهایشان و رسیدن به مبانی مشترک است.
🔹 شبیه این تجربه را در دنیا برای مدلهای ارزیابی جامع اقلیم (IAM) زیاد داشتهایم: سالها است که کارگاههای تخصصی تشکیل میشود که مدلهای رقیب فروض و پارامترهای مدل خود را با هم مقایسه میکنند و نهایتا در طول زمان، جامعه علمی به یک سری نتایج مشترک و قابل قبول همه همگرا شده است.
🔹 اگر چنین سنتی باب شود، تکلیف یک سری از سوالات و ابهامات کلیدی در اقتصاد ایران را میتوان تا حدی مشخص کرد و به جای گیر کردن در بحثهای تکراری و بیفایده، از آن عبور کرده و در مورد سطح جدیدتر مسایل بحث کرد.
🌐 کانال با اساتید اقتصاد
https://x.com/Fparvizian48/status/1952343311034761577?s=35
Читать полностью…
در کتاب "رسانه ها و بحران های مالی" بررسی شد
📖 رسانهها به مثابه دیده بانان عمومی بحران
📕 کتاب «رسانه ها و بحران های مالی» نوشته آدام کوکس با ترجمه موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز و مقدمه ای از دکتر فرشاد پرویزیان، راهی بازارنشر شد.
📕 در این کتاب با تمرکز بر بحران مالی ۲۰۰۸، آمده است: رسانهها بهویژه رسانههای جریان اصلی، نهتنها در پیشبینی بحران ناکام ماندند، بلکه پسازآن نیز نتوانستند نقشی مؤثر در تحلیل ریشهها و ارائه چارچوبی انتقادی ایفا کنند.
@book_poloarz
T.me/economedia
📖 «رسانهها و بحرانهای مالی» منتشر شد
📕 کتاب «رسانه ها و بحران های مالی» نوشته آدام کوکس با ترجمه موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز و مقدمه ای از دکتر فرشاد پرویزیان، راهی بازارنشر شد.
📕 این کتاب با تمرکز بر بحران مالی ۲۰۰۸، نقش رسانههای خبری در شکلدهی به افکار عمومی، جهتدهی به سیاستهای اقتصادی و نحوه بازنمایی بحرانهای مالی را بررسی میکند.
📕 نویسنده معتقد است رسانهها بهویژه رسانههای جریان اصلی، نهتنها در پیشبینی بحران ناکام ماندند، بلکه پسازآن نیز نتوانستند نقشی مؤثر در تحلیل ریشهها و ارائه چارچوبی انتقادی ایفا کنند.
📕 کوکس با اتکا به مطالعات موردی از روزنامهنگاری اقتصادی در آمریکا، نشان میدهد چگونه پارادایم بازار آزاد در روایتهای رسانهای غالب بود، حتی پس از فروپاشی این الگو در بحران. او استدلال میکند که مطبوعات و روزنامهنگاران اغلب به دلیل کمبود تخصص اقتصادی، فشارهای تجاری و تکیه بیشازحد به منابع نهادی، نقش خود را بهعنوان «دیدهبان عمومی» از دست دادند.
📕 برای تهیه این کتاب میتوانید با شماره 02152405103 تماس گرفته یا به آدرس www.ibena.ir/fa/publications مراجعه کنید.
T.me/economedia
https://x.com/Fparvizian48/status/1945846098548891845?t=sDygpU6u3S1A0kyk08w3xw&s=35
Читать полностью…
🔵 درآمد سرانه ایران در پنج حرکت
🔵دکتر محمدرضا منجذب
در بررسی تغییرات درآمد سرانه ایران به قیمت ثابت تغییرات و نوساناتی از سال 1960 تا 2022 ملاحظه می شود. بررسی دلایل این فراز و فرود می تواند درس هایی را برای آینده در اختیار قرار دهد. (انیمیشن تغییرات را اینجا ببینید)
اولین حرکت همراه است با صعودی با شیب تند و مثبت از سال 1960 تا 1976. دو دلیل مهم این حرکت: اول برنامه اقتصادی که توسط تکنوکرات های اقتصادی در دهه 40 باعث رشد و ثبات اقتصادی شد (در شرایطی که هنوز نقش نفت در اقتصاد پررنگ نشده بود) و دوم طی دهه 50 با تشکیل اوپک به رهبری ایران و افزایش شدید درآمد نفتی در پی گران شدن نفت (درآمدسرانه از 1750 دلار به 9450 دلار می رسد).
دومین حرکت از سال 1976 شروع می شود. با ورود درآمدهای نفتی و افزایش تقاضای کل تورم دو رقمی در اقتصاد ایران ظاهر می شود. بدلیل بروز بیماری هلندی درآمدسرانه کاهشی شدید را تجربه می کند. همچنین برخلاف دهه 40 در این دوره برنامه های بلندپروازانه موجب تشدید تقاضای کل و تورم می شود. بطوریکه در سال 1980 درآمدسرانه نصف شده و به عدد 4400 دلار می رسد.
سومین حرکت از سال 1980 شروع می شود. درآمد سرانه باز هم با فراز و فرودی به رقم 2600 دلار در سال 1987 تقلیل می یابد. عمده ترین تحول در این دوره وقوع انقلاب و سپس جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است. خودبخود هم کاهش صادرات نفت، هم هزینه جنگ و هم کاهش قیمت نفت به بشکه ای 8 دلار از اصلی ترین دلایل کاهش درآمدسرانه ایرانیان است.
چهارمین حرکت مربوط به دوره 1987 الی 2011 است. درآمدسرانه طی این دوره از 2600 دلار به عدد 7000 دلار افزایش می یابد. از دلایل عمده این اتفاق خاتمه جنگ و گسترش سرمایه گذاری و تولید، و نیز افزایش شدید قیمت نفت و درآمدهای نفتی است. این دوره طلایی ترین دوره درآمدهای ارزی نفتی بوده است. لیکن این درآمدها صرف تصمیمات پوپولیستی و معطوف به مصرف (و واردات مصرفی) می شود و نه ایجاد زیرساختهای لازم برای طی نمودن مسیر توسعه. وقتی درآمدسرانه بدینصورت افزایش یابد طبیعی است با کاهش درآمدهای نفتی به هر دلیل کاهش می یابد. اتفاقی که در حرکت پنجم افتاد.
پنجمین حرکت مربوط به شروع تحریمها است که تاکنون با فراز و نشیبی در درآمدسرانه اتفاق می افتد. درآمدسرانه در سال 2022 به 5160 دلار می رسد (هرچند در دوره ای کوتاه برجام اجرا می شود). بویژه دوره 2011 تا 2015 چیزی شبیه اسنپ بک است اگر اتفاق بیافتد. طی این سالها شیب نزول درآمدسرانه بشدت نزولی است.
دو ویژگی عمده پنج دوره مزبور وابستگی به درآمدهای نفتی، و نیز جنگ یا تحریم است. دلیل عمده نوسات هم همین موضوع بوده است. اما چرا اقتصاد ایران چنین نوساناتی را تجربه می کند. شاید نفرین نفت باشد. ولی دلیل اصلی عدم التزام به توسعه اقتصادی و الزامات آن است. عمده رشد صنعت در طول این شصت سال وابسته به مونتاژ با رویکرد جایگزینی واردات بوده است.
🌐 کانال دکتر منجذب
جان سخت✳️
شاید شیرین ترین کلیپ کارتونی که سالهای اخیر دیدم کلیپ جان سفت است. حکایت یک ایرانی که با وجود تمام مصیبتها باز هم با جان سختی زندگی خود را ادامه می دهد. این حکایت زندگی امروز ما ایرانیان است. این روزها گرد و خاک هوای تهران را در تابستان پرآسیب کرده است. به بهانه نبود برق، ادارات و فعالیتهای صنعتی تعطیل می شود. پاییز و زمستان هوای آلوده ما را می کشد و شدت آلودگی ادارات و کسب و کارها را تعطیل می کند. زمستان کمبود گاز امان نمی دهد. اگر اینها ما را نکشد حمله اسرائیل و آمریکا و مزدوران بمب گذارشان ما را می کشد. اگر از اینها خلاص شویم احتمالا یک موتوری یا یک راننده مست ما را در در عابر پیاده خواهد کشت (آمار کشتگان عابر پیاده در ایران جالب است). اگر به سفر برویم تصادف ما را خواهد کشت. اگر جان سالم به در ببریم شاید سبزیجات مسمومی که با آب فاضلاب صنعتی پرورش یافته ما را بکشد یا میوه هایی که به واسطه ارزانی کود، کود شیمیایی زیادی خورده و مضر شده است. یا داروهای بی کیفیتی که مقاومت بدن ما را کاهش داده است و اثربخشی کمتری دارد. اگر شانس بیاوریم و نمیریم سبک زندگی خرابی که به آن عادت کردیم ما را زود از پا می اندازد. خلاصه قاچاقی زنده ایم و به این بدبختی عادت کرده ایم! چقدر درست گفته اند که انسان «به هر شرایطی» عادت می کند.
/channel/ali_sarzaeem
🎥 هشدار دکتر نیلی
▫️دکتر مسعود نیلی گفت: امروز با مسائل متعددی روبهرو هستیم صندوقهای بازنشستگی کشور به نقطهای رسیدهاند که تمام بار مالی آنها روی دولت افتاده و دیگر منابع مستقل ندارند، منابع آب و خاک در خطرند، انرژی در بحران است و بودجه و نظام بانکی هشدار میدهند. وقتی این بحرانها همزمان رخ میدهند، نشان میدهد مشکل اصلی در نظام تصمیمگیری است؛ انگار دیر به مسائل پرداخته میشود و عارضهها انباشته شدهاند.
♦️ کانال تخصصی اقتصاد
🎥 انبساط پولی باوجود انتظارات منفی باعث افزایش تورم میشود
دکتر تیمور رحمانی؛ عضو هیأت علمی دانشگاه تهران:
🔹 در حال حاضر، نرخ تورم در کشور بالا است، سلطه مالی نیز روند صعودی دارد و جنگ این مسئله را تشدید کرده است.
🔹 سیاست پولی انبساطی برای کاهش نرخ بهره از طریق افزایش تورم انتظاری خنثی میشود و در نهایت منجر به افزایش تورم خواهد شد.
🔹 سیاست پولی در ایران در زمان بسیار کوتاهی نرخ بهره را کاهش میدهد، اما پس از آن مجدداً نرخ بهره افزایش مییابد. این یکی از موضوعاتی است که برای آن راه حلی پیدا نکردهایم.
مطلب مرتبط: دستاوردهای پروفسور لوکاس در اقتصاد کلان
مطلب مرتبط👈 آیا پول در ایران خنثی است؟ کاربرد آن چیست؟
♦️ کانال تخصصی اقتصاد
🔴 دلایل اقتصاد روزمره
❄️ دکتر محمدرضا منجذب
اقتصادی که بدون برنامه کوتاه مدت و بلندمدت (توسعه) است و باری به هر جهت است، باتوجه به موضوعات و تصمیمات روزانه بدلیل مشکلات روزانه ای که ایجاد می شود، اقتصاد روزمره نامیده می شود. علیرغم برنامه های مدون اقتصادی میان مدت قبل و بعد از انقلاب، شواهد نشانگر اقتصادی بی برنامه برای ایران است. علیرغم عوامل و امکانات بالفعل و بالقوه ای که در ایران موجود است، نتواتستیم رشد اقتصادی مناسب و رفاه نسبی را برای مردم ایران مهیا کنیم. دلایل روزمره بودن اقتصاد ایران به شرح زیر است:
🔹اول: ثبات سیاسی. ناپایداریهای سیاسی و اجتماعی میتواند به عدم اطمینان در بازارها و سرمایهگذاریها منجر شود. این موضوع ایجاد و اجرای تفکر بلندمدت برای نایل شدن به توسعه اقتصادی را از بین می برد. از وقوع انقلاب مشروطه (120 سال پیش) تا انقلاب (1357) پروفسور کاتوزیان می گوید حداقل یازده اتفاق مهم در ایران روی می دهد و باعث می شود که تفکر توسعه ای بلندمدت حاکم نشود و موازی آن میجی در ژاپن اصلاحات اقتصادی را شروع می کند و بدون هیچ اتفاق منفی به سرانجام می رسد. به همین دلیل کاتوزیان ایران را جامعه کوتاه مدت نامگذاری می کند. بعد از انقلاب هم به شکل های مختلفی اتفاقاتی مشابه می افتد. سه تا از مهمترین آنها می توان از جنگ عراق علیه ایران، تحریمهای دامنه دار و جنگ 12 روزه نام برد.
🔹دوم: مدیریت ناکارآمد. ضعف در مدیریت اقتصادی و برنامهریزیهای کوتاهمدت به جای بلندمدت، باعث ایجاد ناپایداری در اقتصاد میشود. اصولا قواعدی در کشور حاکم نیست که نخبگان و کارآفرینان (چه اقتصادی و چه غیراقتصادی) در راس هرم تصمیم گیری باشند و تصمیمات بهینه در مسیر بلندمدت اتخاذ نمی شود. زمینه های رانت و فساد هم از این رهرو نمود می یابد.
🔹سوم: وابستگی به نفت. وابستگی شدید به درآمدهای نفتی باعث میشود که اقتصاد کشور در برابر نوسانات قیمت نفت آسیبپذیر باشد. تا زمانی که درآمدهای نفتی خوب بوده بر مشکلات اقتصادی و روزمره چون مرهمی عمل نموده است. وقتی درآمدهای نفتی کاهش یافته مشکلات عدیده و روزمره در اقتصاد ظاهر و نمایان شده است. نفرین نفت بر گرده اقتصاد ایران سوار است و نتوانستیم مانند برخی کشورهای دیگر (مانند نروژ) از آن در مسیر توسعه استفاده کنیم.
🔹چهارم: تورم بالا. تورم مداوم و بالا، قدرت خرید مردم را کاهش داده و باعث بیثباتی در بازارها میشود. در طول بیش از پنجاه سال اخیر تورم دو رقمی را تجربه کردیم. تورم بالا هم در سمت عرضه اقتصاد و هم در سمت تقاضای اقتصاد تصمیم گیری را از مسیر عقلایی و صحیح خارج می کند. اقتصاد را روزمره می کند.
🔹پنجم: کمبود سرمایهگذاری خارجی و داخلی. به دلیل شرایط اقتصادی و سیاسی، سرمایهگذاریهای خارجی و داخلی به شدت محدود شده است. بدلایلی که ذکر شد وضعیت ریسک ایران پیچیده است و در حوزههایی مانند ثبات سیاسی، فساد و ثبات اقتصادی نیز با چالشهای قابل توجهی روبرو است. هماکنون ایران در شرایط ریسک بالای اقتصادی، کسب و کار، سیاسی، بازرگانی و مالی قرار دارد (اینجا را ببینید) و بدین لحاظ سرمایه گذار تمایلی به سرمایه گذاری جدید وجود ندارد. در سالهای اخیر حتی جایگزین استهلاک هم اتفاق نیافتاده است.
🔹ششم: تحریمهای بینالمللی و فقدان دیپلماسی فعال. تحریمها به شدت بر اقتصاد ایران تاثیر گذاشته و دسترسی به بازارهای جهانی و منابع مالی را محدود کردهاند و سرمایه گذاری از ناحیه دولت محدود شده است. از سال 1397 با پدیده ای بنام "ترامپ" روبرو هستیم.
برای نحوه تعامل با این فرد هم روانشناسانه و هم عاقلانه باید برنامه داشته باشیم و در راستای منافع ملی بلندمدت گام برداریم.
🔹هفتم: فرار سرمایه و مهاجرت نخبگان. عدم امنیت اقتصادی و سیاسی باعث فرار سرمایهها و مهاجرت نخبگان از کشور شده است. موتور رشد و توسعه اقتصادی نیروی انسانی است و نتوانسته ایم از اینان استفاده بهینه کنیم.
🔹هشتم: سیاستهای پولی و مالی ناپایدار. سیاستهای پولی و مالی که نتوانستهاند به درستی کنترل تورم و رشد اقتصادی را مدیریت کنند، به دلیل روزمرگی به مشکلات اقتصادی دامن زده است. تعریفی باثبات و بلندمدت برای این سیاستها نداریم و از آن برای حل مشکلات روزمره استفاده می کنیم. این خود مشکلات دیگری را بر اقتصاد عارض می کند.
🔹نهم: نبود تنوع اقتصادی. نبود تنوع در منابع درآمدی و وابستگی به چند بخش خاص مانند نفت، اقتصاد را آسیبپذیر کرده است. عدم توجه به صادرات پایدار و صنعتی و نبود تعامل بین المللی با جهان پیرامون، موجب روزمرگی اقتصادی شده است.
🔴 برای هر کدام از موارد فوق باید راهکارهای کوتاه و بلندمدت طراحی کرد که در این مقال نمی گنجد. چاره ای جز این کار نداریم و باید جنبید.
/channel/drmonjazeb
🔵اگه میخوای 0 تا 100 انگلیسی رو اصولی و از پایه در کمترین زمان تضمینی با روش ما یاد بگیری..
عدد 9️⃣ رو به آیدی زیر بفرست🔵
🔵 http://T.me/Reza_Arashnia_admin
داستانهای انگلیسی (متن،صوت،ترجمه)
□○@englishstoriesClub
مشکلاتت را به مشاور و روانشناس متخصص بگو
□○@drholakooei
پروژه های رشته ی معماری
□○@httpsart_creativity
کتابخوانی تلگرام
□○@ketabkhaniye_telegram
مصاحبه و گزینش آموزش و پرورش 404
□○@svcnhit
انگلیسی آکادمیک
□○@toeflscholarshiphouse
سرزمین آریایی
□○@royayemehr
کانالِ فلسفیِ « تکانه »
□○@khosrowchannel
4600 کلیپ VOA, BBC،پادکست، فیلم، مکالمه
□○@filmbbcvoa
6789 جمله کلیدی و مکالمه واقعی انگلیسی
□○@EnglishTeachingcenter
انگلیسی مثل آب خوردن
□○@MyMindsetForEnglish
زبان انگلیسی را سریع و آسان بیاموزید!
□○@EnglishTurboClub
کانال آموزشی ترکی استانبولی
□○@Termeybabakachal
کافه انگلیش
□○@englishCafeClub
امپراتوری ایران
□○@emperatoriir
آموزش ترکی استانبولی
□○@turkce_anketler
ایرانگردی
□○@IiRan_Gardii
روانشناسی خانواده
□○@Ravanshenasifamily
ایلومیناتی.ماتریکس .فراماسونری
□○@matrixxx369
ابزارهای هوش مصنوعی
□○@LearnDotfar
عاشقانه های من وتو
□○@ashghanehhaymanoto
اقتصاد و رسانه
□○@Economedia
کافه روانشناسی
□○@caferavanshenasiii
روانشناسی نبوغ سبز
□○@GreenGenius
آموزش نویسندگی رایگان
□○@daldastan
مجم؏ ڪتابخوانے روانشناسان
□○@Psychology_reading_forum
فروشگاه فایل فرازمینی ها
□○@shap_far
ایستگاه پارسی همه چیز درباره زبان پارسی
□○@Istga_Parsi
اشتباهات رایج زبان
□○@Fixenglish1
رمانهای راوی قصهگو
□○@ntalebiidastan1028
کانال اذان
□○@kanall_azann
« زیباترین اشـ؏ـار شاعران »
□○@aftabmahtabi
زوج درمانی
□○@massagesextrapi
گردشگری ایران ما
□○@igardeshgari
رشد و توسعه فردی
□○@Personalgrowthclub
دوبیتی های ناب
□○@gallerishe
زندگی
□○@psychologyforlifestyle
کتاب دانش مطالعه گروهی
□○@ktabdansh
تیم ورزشی و تناسب
□○@MaryamTeam
دکتر انوشه
□○@dranushee
هوروسکوپ و مدیتیشن
□○@Agahiiiiiiiiiiiiiii
آرشیو دوره رایگان
□○@Arshivagahi
اقبال لاهوری و مولانا
□○@Molana_EqbalLahori
آموزش زبان انگلیسی از مبتدی تا پیشرفته
□○@dictionariesClub
زبان انگلیسی گرامر رایتینگ مکالمه
□○@learnEnglishcafe
آموزش انگلیسی از پایه تا دانشگاه
□○@EnglishTeenagerpress
بروزترین آهنگهااا و ریمیکس جدید
□○@MojRemix2
آموزش زبان انگلیسی صفری از مبتدی تا پیشرفته
□○@Englishforyouclass
آموزش انگلیسی ( آمریکایی)
□○@AmericanEnglishi
کانال فمیلی های پولی رویت به صورت رایگان
□○@Art_Creativity3
••• آیلتس رو فول شو •••
□○@ArazIELTS
وحشی بافقی شاعر عشق و تنهایی
□○@Wahshi_Bafghi
زبان ترکی رو قورت بده
□○@ArazTurkish
تکنیکهای متافیزیکی جذب خواسته
□○@SUB_JADOEI
آگاهی.بیداری.آزادی
□○@Meditationfarsi369
کافه کتاب
□○@roman_bookk
با استادارشنیامثل اب خوردن انگلیسی یاد میگیری
□○@QuizEnglishClub
🗓 1404/6/1
دانشگاه سمنان با همراهی انجمن اقتصاد ایران برگزار می کند
"اولین همایش ملی بازسازی زیر ساخت ها و رفع ناترازی ها در راستای سرمایه گذاری برای تولید"
دانشگاه سمنان، با تکیه بر تجارب ارزشمند دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری و با الهام از موفقیتهای پیشین، مفتخر است میزبان «اولین همایش ملی بازسازی زیرساختها و رفع ناترازیها در راستای سرمایهگذاری برای تولید» در آبانماه ۱۴۰۴ باشد. این رویداد، فرصتی مغتنم برای گرد هم آمدن صاحبنظران، پژوهشگران و فعالان حوزههای اقتصادی، فنی و صنعتی است تا با تبادل دانش و تجربیات، به بررسی چالشها و ارائه راهکارهای نوآورانه در زمینه بازسازی زیرساختهای حیاتی کشور بپردازند.
این همایش، بستری فراهم میآورد تا با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد، به تحلیل عمیق ناترازیهای اقتصادی موجود پرداخته و راهکارهای عملیاتی و دانشبنیان برای رفع این چالشها ارائه شود. تمرکز اصلی بر شناسایی فرصتهای سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی است که ضمن ایجاد ارزش افزوده اقتصادی، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و توسعه پایدار کشور کمک میکنند.
✅ انجمن اقتصاد ایران
@IR_Economists_A
🔵 دکتر تیمور رحمانی: سیاست پولی انبساطی مشکلات اقتصاد را حل نمی کند و بلکه تورم را تشدید می کند.
مطالب مرتبط: 1- آیا پول در ایران خنثی است؟ کاربرد آن چیست؟
2- خنثایی بلندمدت پول در بازار سرمایه ایران
🌐 کانال با اساتید اقتصاد
سعید پاک، سالهاست تهیه کننده حرفه ای برنامه های
اقتصادی است.
T.me/economedia
جناب وزیر صحیح فرمودن که برق فقط ۲ ساعت قطع میشه، بله دقیق دو ساعته، اما دوبار در روز و اخیرا بین بیست تا چهل دقیقه هم وسطای روز یعنی سه بار در روز قطعی برق، به سبک پنهان کردن زیر فرش، یعنی تهرون و جاهای تو چشم نه، بلکه مناطق کمتر جلو چشم و به دلیل وابستگی آبرسانی بویژه مناطق روستایی به پمپ های برقی، بجز تلفن و اینترنت، آب هم دچار مشکلات هفتگی میشه، میپرسین کجا؟ غرب مازندران، کل نور و رویان و نوشهر و چالوس و مناطق روستایی که شاید صداشون به تهرون نمیرسه...
جناب وزیر قطعا مسبب ترک فعل یا سرمایه گذاری نکردن یا عوارض شرایط جاری دو دهه گذشته و در نتیجه بروز چنین ناترازی شما نیستید اما شما که می دانستید چرا وعده دادید تابستان مشکل قطعی برق حل میشه، چرا وقتی بطور متوسط در کشور و نه تهران، برق بسیار بیشتر از دو ساعت، قطع میشه، میگین فقط ۲ ساعت در روز؟
جناب مسئول در هر منصب، شفاف نبودن و اطلاعات خلاف واقع دادن، یعنی تعمیق مشکلات، یعنی تخریب بیشتر اعتماد و سرمایه اجتماعی، لطفا برای یادگیری شفافیت، تلاش کنین، کافیه شفاف باشین و صادقانه تلاش کنین تا همراهی کامل اجتماعی رو تجربه کنین و خودتون دقیق میدونین متوسط مصرف برق چندان بیش از استانداردهای جهانی نیست، که شاید کمتر هم باشه،
#وزیر_نیرو
#برق
#اعتماد_اجتماعی
T.me/economedia
🎥ببینید
✅شکوه چادرملو در میانه جنگ تحمیلی و ناترازی انرژی
📈با وجود جنگ تحمیلی ۱۲روزه و مشکلات ناشی از ناترازی انرژی در کشور، شرکت معدنی و صنعتی چادرملو در سهماهه نخست امسال نسبت بهمدت مشابه سال قبل توانست در تولید کنسانتره آهن ۵درصد، گندله ۱۴درصد، آهن اسفنجی ۱۲درصد و تولید شمش فولاد ۱۴درصد از برنامه مصوب بهار ۱۴۰۴ پیش افتد.
📈در نتیجه این تلاش خستگی ناپذیر، درآمد شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل در سه ماه نخست امسال جهش ۶۰ درصدی یافته و سود شرکت نیز ۲۸ درصد نسبت به دوره مشابه افزایش یافت.
شرکت معدنی و صنعتی چادرملو:
www.chadormalu.com
🌏تلگرام روابطعمومی:
t.me/chadormalupr
🌏واتساپ روابطعمومی:
https://B2n.ir/Chadormalupr
🌏اينستاگرام روابطعمومی:
www.instagram.com/chadormalu_pr
ترغیب شدم سریال #تاسیان را ببینم و حال با دقت آن را پیگیری میکنم، نه به عنوان یک عاشقانه که برای دیدن هرچند بسیار اندک خباثتهای کمونیستهای توده ای در آن ایام و ضربهها که به نظام فکری جوانان در باره اقتصاد و تولید و کارخانجات کشور زدند. کاش کارگردان محترم بیشتر به این موارد میپرداخت. ضربههایی به تولید و اقتصاد زدند که آثارش همین امروز در اندک کارخانههای بجا مانده و هنوز ورشکست نشده، دیده میشود. وابستگی و آرزویشان برای الحاق به آن جماهیر از هم پاشیده که، بماند...
T.me/economedia
🔴 چرا اسکناسهای درشت چاپ میشود؟
🔴 دکتر مرتضی عزتی معتقد است که افزایش سطح عمومی قیمتها طی سالهای گذشته موجب کاهش کارایی اسکناسهای خرد در مبادلات روزمره شده است. وی گفت: «وقتی قیمتها چند برابر شدهاند، اسکناسهای قبلی دیگر پاسخگوی نیاز مردم نیستند. هزینه چاپ اسکناس صد هزار تومانی با اسکناس ۵۰۰ هزار تومانی تفاوت زیادی ندارد، پس منطقی است که بانک مرکزی اسکناسهای با ارقام بالاتر چاپ کند.»
او تأکید کرد که این تصمیم ریشه در افزایش طبیعی تقاضا برای پول فیزیکی دارد، بهویژه در زمانهایی مثل تعطیلات و سفرهای تابستانی که حجم مبادلات نقدی افزایش پیدا میکند.
اسکناس درشت، عامل تورم نیست
در پاسخ به این نگرانی که انتشار اسکناسهای درشت ممکن است موجب تشدید تورم شود، عزتی با صراحت گفت: «تورم عامل شکلگیری نیاز به اسکناسهای بزرگتر است، نه نتیجه آن. چاپ اسکناس جدید تنها زمانی میتواند بر تورم اثر بگذارد که اسکناسهای کوچکتر از چرخه حذف شوند یا حجم نقدینگی بهواسطه آن افزایش یابد.»
او افزود: «تا زمانی که اسکناسهای خرد در کنار اسکناسهای جدید در جریان باشند، نمیتوان چاپ اسکناسهای درشت را عامل تشدید تورم دانست.»
حذف صفر؛ راهحل جایگزین نیست
در سالهای گذشته، بحث حذف صفر از پول ملی نیز بهعنوان راهی برای بهبود ارزش اسمی پول ایران مطرح شده است. اما به گفته عزتی، حذف صفر نمیتواند جایگزین چاپ اسکناس جدید باشد: «حذف صفر تنها باعث سادهتر شدن محاسبات و کاهش اثر روانی ارزش پایین پول ملی میشود. اما در عمل، باز هم نیاز به چاپ اسکناسهای جدید وجود دارد. مثلاً وقتی ۴ صفر از ۲۰۰ هزار تومان حذف شود، اسکناسی ۲۰ ریالی خواهیم داشت که در عمل کوچک و بیارزش تلقی میشود و بازار مجدداً به اسکناسهای درشتتر نیاز پیدا میکند.»
چرا ارزش پول ملی کاهش یافته است؟
به باور این اقتصاددان، عامل اصلی نیاز به اسکناسهای بزرگتر، کاهش قابل توجه قدرت خرید است. او در این باره گفت: «اگر زمانی با ۱۰۰ هزار تومان میشد صد عدد نان خرید، حالا شاید برای همان مقدار باید یک میلیون تومان پرداخت شود. وقتی قیمتها چنین رشدی داشتهاند، مردم برای انجام مبادلات روزانه خود نیاز به اسکناسهایی با ارزش اسمی بالاتر دارند.»
او افزود: «افزایش حجم نقدینگی، تورم مزمن و کاهش ارزش ریال همگی نقش مهمی در شکلگیری این وضعیت داشتهاند.»
اصلاح ساختار یا چاپ اسکناس؟
در پایان، عزتی با اشاره به اینکه چاپ اسکناسهای درشت امری اجتنابناپذیر در شرایط کنونی است، خاطرنشان کرد: «اگر نخواهیم اسکناسهای درشت چاپ کنیم، مجبوریم برای تأمین همان نیاز بازار، چندین برابر اسکناس کوچکتر منتشر کنیم که هم از نظر اقتصادی غیربهصرفه است و هم عملیات بانکی را پیچیدهتر میکند.»
با این حال او تأکید کرد که گسترش زیرساختهای پرداخت دیجیتال و کاهش وابستگی به پول نقد میتواند در آینده نیاز به چاپ اسکناس را کاهش دهد./نبض بازار
🔵 مطلب مرتبط: تبعات مثبت و منفی حذف صفر از پول ملی
🌐 کانال با اساتید اقتصاد
https://x.com/Fparvizian48/status/1942858768418775226?t=YW--LKK_RDcQQ7lBZC3dFw&s=35
Читать полностью…
رانت و بحران
شماره روزنامه:۶۳۲۷ روزنامه دنیای اقتصاد
تاریخ چاپ:۱۴۰۴/۰۴/۱۱شماره خبر:۴۱۹۲۸۳۵
آرش خوشکار
بحرانهای ژئوپلیتیک در ایران به جای آنکه موتور محرکه اصلاحات ساختاری باشند، به ابزاری برای بازتولید نظم رانتی بدل شدهاند. بررسی سیاستهای بحرانمحور (از ارز ترجیحی تا پروژههای بازسازی) نشان میدهد چگونه حلقههای قدرت، اضطراریبودن شرایط را به سکوی پرش رانتخواری تبدیل میکنند.
با توجه به بروز جنگ تحمیلی دوازدهروزه اخیر، این یادداشت با استناد به دادههای میدانی و چارچوب نظری نورث، مسیر گسست از این چرخه معیوب را ترسیم میکند. در نظریههای نهادگرایی نورث (۱۹۹۰) بحرانها «آزمون شفافیت نظامهای اقتصادی» محسوب میشوند. اما تجربه ایران در تحریمها، این الگو را تایید نمی کند و بحران، فرصتِ سوخته برای اصلاحات است:
تخصیص ارز ۴۲۰۰تومانی (۱۴۰۰-۱۳۹۶) با وجود کاهش ۳۲درصدی ذخایر ارزی بانک مرکزی (از ۱۲۵ به ۸۵میلیارد دلار)، رانت ۸میلیارددلاری به واردکنندگان خاص تزریق کرد که معادل ۶ماه واردات کشور است. (مرکز پژوهشهای مجلس، ۱۴۰۱)
در پروژههای بازسازی پس از سیل ۱۴۰۱، ۴۰ درصد قراردادهای عمرانی بدون مناقصه عمومی به پیمانکاران فاقد صلاحیت فنی واگذار شد (دیوان محاسبات، ۱۴۰۲)
نتیجه تحلیلی آن است که سیاستهای اضطراری در عمل به ماشین توزیع امتیاز به نخبگان حاکم تبدیل میشوند. براساس نظریه «اقتصاد سیاسی بقا» (اُلسون، ۱۹۹۳)، گروههای ذینفع در بحرانها با سه سازوکار بقای خود را تضمین میکنند: ۱) خصوصیسازی صوری ، ۲) شبکههای غیررسمی (انتصاب مدیران بر مبنای وفاداری سیاسی و اعطای تسهیلات بانکی به حلقه اطرافیان) و ۳) ابزارهای فناورانه رانتساز (اجرای کالابرگ بدون انتشار دادههای توزیع رایانه؛ پنهانسازی مسیر انحراف منافع)
پیامد این سازوکارها کاهش سهم بخش خصوصی از تولید ناخالص داخلی از ۴۵درصد در ۱۳۹۰ به ۳۰درصد در سال ۱۴۰۰بوده و رشد ۳۳درصدی سهم ثروتمندترین دهک از درآمد ملی (پژوهشکده آمار ایران، ۱۴۰۱).
رهایی از چرخه رانتسازی نیازمند اقدامات عملیاتی در چهار محور کلیدی است:
شفافیت منابع بحرانی با ایجاد سامانه رصد عمومی (Real-Time Tracker) برای ثبت و انتشار دریافتکنندگان ارز، یارانه و پروژههای دولتی
حذف قیمتگذاری دستوری با آزادسازی قیمت حاملهای انرژی و خودرو و پرداخت مستقیم به مردم؛ پیشنهاد میشود صندوق مردمنهاد منابع ملی تشکیل و درآمدهای حاصل از آن به مردم پرداخت شود
خصوصیسازی شفاف با فروش سهام شرکتهای دولتی در بورس (بهجای واگذاری به نهادهای خاص) با الزام انتشار مستمرات مالی
پاسخگویی نهادی با ایجاد «نهاد ارزیابی عملکرد مستقل» با اختیار ابطال قراردادهای فاقد توجیه اقتصادی.
تجربه جهانی دو الگوی متضاد را پیش روی ایران میگذارد: کره جنوبی (۱۹۵۳) بحران را به موتور توسعه بدل کرد؛ ونزوئلا در دام رانت فرو پاشید. امروز اقتصاد ایران در تقاطع این دو مسیر ایستاده است: ادامه «وضعیت فعلی» به معنای تعمیق رکود تورمی و گسست از رانت با اجرای اصلاحات تنها راه تبدیل بحران به موتور توسعه است. انتخاب این راه، نه فقط اقتصادی که آیندهسازی سیاسی هم است.
* پژوهشگر اقتصادی
برنامههای اقتصادی کشور، باید شوکهای مختلف را در نظر بگیرد
🔷 پروفسور هاشم پسران، اقتصاددان و استاد دانشگاه کمبریج لندن:
🔹 آمادگی داشتن برای مقابله با شوکهای اقتصادی بسیار مهم است. من مطمئن هستم همه اینطور فکر میکنند و به این مسئله واقف هستند اما برخی اوقات آماده شدن برای آن ممکن نیست.
🔹به عنوان مثال شما نمیتوانید به خانواری که در سطح فقر زندگی میکنند، بگویید که برای شوک پیش رو که قرار است اتفاق بیفتد، آماده شوید و پس انداز کنید؛ اصلا امکان ندارد.
🔹 ولی به هر حال در هر سطحی که اقتصاد قرار دارد، مقابله با شوک یکی از اجزای اصلی برنامه اقتصادی خواهد بود. نباید مثلا بگوییم که فقط کالاهای اساسی امسال را تامین کنیم؛ بلکه باید برنامهای داشته باشیم که حتی با وجود شوکهای منفی، برای تامین کالاهای اساسی سال آینده هم آماده باشیم.
🔹 البته این نکته را هم باید به یاد داشته باشیم زمانی که شوک اتفاق میافتد، اقتصاد بیش از حد معمول عکسالعمل نشان میدهد.
♦️ کانال تخصصی اقتصاد
