kariminiaa | Unsorted

Telegram-канал kariminiaa - یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

1882

Subscribe to a channel

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

ترجمۀ سورۀ نبأ به فارسی (با گویش هروی) از خواجه عبدالله انصاری

بر اساس تصحیح (در آستانۀ انتشارم) از تفسیر گمشدۀ خواجه عبدالله انصاری
بر پایۀ دو نسخۀ نسخۀ نویافته در نجف و اسپارتا

https://www.kateban.com/media/post/65b7cdde9f0dd.jpg
برای گزارشی دربارۀ تفسیر، اینجا و اینجا را ببینید.

﴿عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ﴾۱، از چی چیز چندین می‌پُرسَند مشركان قریش؟
﴿عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ﴾۲، ترا از آن خبر بزرگ می‌پُرسَند؟
﴿الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ﴾۳، وُ ایشان در آن روز جداجدگویان‌اند.
﴿كَلَّا سَيَعْلَمُونَ﴾۴ براستى كی آگاه شِند.
﴿ثُمَّ كَلَّا سَيَعْلَمُونَ﴾۵ واز براستى كی آگاه شِند.
﴿أَلَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهَاداً﴾۶ ﴿وَالْجِبَالَ أَوْتَاداً﴾۷ ﴿وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجاً﴾۸ ﴿وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتاً﴾۹ ﴿وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاساً﴾۱۰ ﴿وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعاشاً﴾۱۱ ﴿وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِدَاداً﴾۱۲ ﴿وَجَعَلْنَا سِرَاجاً وَهَّاجاً﴾۱۳؛ ما این زمین را آرام‌گاه نكردیم؟ وَ كوهها را میخها نكردیم؟ و شما را جُفتِ جُفْت نیافَریدیم مَرد و زن؟ و خواب شَما شما را آسودن، و از رَنجها بازگسِسْتن نكردیم؟ وُ شبِ تاریك بر شما نپوشیدیم؟ و رُوزِ روشن زیشِ شما را، وَ جهان‌دارى شما را هنگامی نَه ساختیم؟ وَ زَوَرِ شما هفت آسمانِ سخت دَرْوَاخ نه‌وِرَاشتیم؟ و آفتاب شما را چراغ فروزانِ سُوزان نكردیم؟
﴿وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجاً﴾۱۴ ﴿لِنُخْرِجَ بِهِ حَبّاً وَنَبَات﴾اً۱۵ ﴿وَجَنَّاتٍ أَلْفَافاً﴾۱۶ و فرو فرستادیم از میغهای پُر آبِ رسیده، آبِ ریزانِ جَهانْ، تا از زمین بیرون آریم بآن دانَکوهای آرد را و رُسْتَها کی از زمین رُویَد، مردم را وُ ستور را و رزان و میوَه‌سْتانهای انبُوه.
﴿إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيقَاتاً﴾۱۷، روز داوری هنگام اللّه آنست با خلق.
﴿يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأتُونَ أَفْوَاجاً﴾۱۸ ﴿وَفُتِحَتِ السَّمَاءُ فَكَانَتْ أَبْوَاباً﴾۱۹ ﴿وَسُيِّرَتِ الْجِبَالُ فَكَانَتْ سَرَاباً﴾۲۰ آن روز کی دردَمَنْد در صور، تا می‌آیید شما جوک جوک گروه گروه، و بازگشایند آسمانرا دَرْ دَرْ، وُ کوهها فرارفتن آرند، تا زمین ازُو رَاغ و تُهی گردد، چنانک کُوراب تاوَد.
﴿إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَاداً﴾۲۱ ﴿لِلطَّاغِينَ مَآباً﴾۲۲ ﴿لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَاباً﴾۲۳ ﴿لَا يَذُوقُونَ فِيهَا بَرْداً وَلَا شَرَاباً﴾۲۴ ﴿إِلَّا حَمِيماً وَغَسَّاقاً﴾۲۵ ﴿جَزَاءً وِفَاقاً﴾۲۶ دوزخ هست راه‌گذر مر گردن کشانرا جای بازگشتن، درنگ‌کنندگان اندر آنجا زمانهای دراز. نَه‌چشند در آن نه خواب وُ نَه آب. مگر آب گرم و کیاوۀ سرد. پادَاشی درخور كردار.
﴿إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَاباً﴾۲۷، نَه‌می‌ترسیدند از شمار آن روز، ﴿وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّاباً﴾۲۸ و دروغ شمردند سخنان ما دروغ شمردنی.
﴿وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَاباً﴾۲۹ وَ همه چیز دَر لَوح بشمردهَ ‏ایم و بنویشته‌ایم نویشتنی.
﴿فَذُوقُوا فَلَنْ نَزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَاباً﴾۳۰؛ ایشانرا گویند: چشید! نه‌فزاییم شما را مگر عذاب و گرفتارى.
﴿إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازاً﴾۳۱ ﴿حَدَائِقَ وَأَعْنَاباً﴾۳۲ پرهیزکارانرا رَسْتَنْگاه است جای پیروزی، باغهای دیواربَسْت درختستانهای با در وُ دیوار و رَزانِ با انگورها. ﴿وَكَوَاعِبَ أَتْرَاباً﴾۳۳ و کنیزکان جوانی گرفته، و بایستنی گشْتَه، گویی همه در یک زادند از همواری بالا و آسا. ﴿وَكَأْساً دِهَاقاً﴾۳۴ دَمادَم و جامِ پیوسته و پُر. ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْواً﴾۳۵ نه‌شنوند در آن سرای نافرجام ﴿وَلَا كِذَّاباً﴾ و نه دروغ‌زن گرفتنِ کسْ کس را. ﴿جَزَاءً مِنْ رَبِّكَ عَطَاءً حِسَاباً﴾۳۶ پاداشی از خداوند تو و بَخْشیدَه‌ای بَسَندَه.
﴿رَبِّ السَّموَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرَّحْمنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَاباً﴾۳۷ خداوند آسمانها و زَمینها و آنج میانِ آن، نامِ او: رحمن، ازو بر هیچ هام سخنی نه پادشاه‌اند.
﴿يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفًّا لَا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَقَالَ صَوَاباً﴾۳۸ آن روز کی روح کی بپای ایستد وَ فریشتگان صفّی. هیچ سخن نگویند مگر كس كی دستورى دهد رحمن او را، و آنج گوید، راست گوید و بَچِم.
﴿ذلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ﴾۳۹ آن روزی است بودنی. ﴿فَمَنْ شَاءَ اتَّخَذَ إِلَى رَبِّهِ مَآباً﴾ هر كِ خواهد، پَسِ این پیغام و پند، بخداوند خویش راه گیرد وَ بازگشتن گاه.
﴿إِنَّا أَنْذَرْنَاكُمْ عَذَاباً قَرِيباً﴾۴۰ مَا شما را آگاه كردیم و بیم نمودیم از عذابی نزدیك. ﴿يَوْمَ يَنْظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ﴾ آن روز کی می‌نگرد مرد فَرا کِردِ خویش. ﴿وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنْتُ تُرَاباً﴾؛ و ناگورفیده گوید: کاش کی من خاک بودید، کاشکِ من خاک گشتید، همچنان خاک بماندید.
t.me/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

یادداشتی از یک قاضی حنفی بر برگ آخر قرآنی در حرم امام رضا علیه السلام

این یادداشت را که مضمونی شیعی دارد، محمد بن احمد بن محمد بن صاعد (444-527 ق) قاضی معروف و پیشوای حنفیان نیشابور، بر برگ آخر قرآنی نوشته است که بعدها آن را عائشه الحولا در سال 554 قمری بر حرم رضوی وقف کرده است. ذکر چند نکتۀ کوتاه مناسب است:

نخست آنکه «ابهر» در میان ایرانیان آن دوره به شام اصغر شناخته می‌شده است. این مضمون در شعر خاقانی نیز آمده است.

دوم آنکه متن این دعا به این صورت در جوامع روایی شیعه و سنی ثبت نشده است. بخش‌هایی از آن البته در کتاب حدیثی اهل سنت آمده است.

سوم آنکه نویسنده ظاهراً در حال رونویسی از جایی دیگر است و به سبب لغزش چشمی، عبارت علی بن ابی طالب علیه السلم (نخست) را بعد از کلمۀ "رکابی" اضافه می‌کند که این سهو است. با حذف آن عبارت، متن جمله صحیح می‌شود.
https://www.kateban.com/media/post/65aa7f1ff1931.JPG

متن یادداشت👇

حدثني الشيخ الامام أبو جعفر محمد بن عبد الجليل بن محمد بن أحمد الخزاعي السمرقندي |
في جمادي الآخرة سنة ثمان وثلثين وأربعمائة قال حدثني الدهقان الجليل العالم |
أبو أحمد فضل(نصر؟) بن أحمد العمري قال حدثني الشيخ الفقيه الادیب أبو سعيد |
الحسين بن علي الهمداني رحمه الله قال رأيت بركابي علي بن أبي طالب |
عليه السلم
أبا سنان عنان بن الأسد بأبهر و زنجان من رستاق |
شام في سنة اثني وعشرين وأربعمائة وهو يروي هذا الدعاء عن أمير المؤمنين |
علي بن أبي طالب — عليه السلم — وهو يقول سمعت عن رسول الله — صلی الله عليه |
هذا الدعاء: اللهم أنت خلقتني وأنت تهديني وأنت تطعمني وأنت |
تسقيني وإذا مرضت فأنت تشفيني. أنت تدوم وتکون وليس لديمومتك |
نفاد ولا لعزك انقراض؛ وأنت برّ رحيم كريم عطوف غفور صفوح |
قادر؛ إذا أردت شيئاً تقول له كن فيكون؛ أسألك فرجا قريباً وأمراً؟ |
مستجیباً؟ وأرغب إليك في أن یختم لي بالخير والسعادة والحسنی |
والشهادة يأرحم الراحمين؛ كتبه محمد بن أحمد بن محمد بن صاعد تاریخ یساعد؟ |
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

دربارۀ مصحف مشهد رضوی

مایکل کوک، استاد دانشگاه پرینستون


تاریخ آغازین متن قرآن یکی از حوزه‌هایی است که در دهه‌های اخیر شاهد پیشرفت‌های چشمگیری بوده، هرچند تنها تعدادی محدود از نسخ بسیار قدیمی قرآن، یا اجزای قابل توجه آن تا به امروز بر جای مانده است. یکی از این نمونه‌ها مصحفی است که بخش اعظم آن در دو نسخۀ محفوظ در کتابخانۀ حرم مقدس در مشهد باقی مانده است. تاریخ‌گذاری کربنی نشان می‌دهد که احتمالاً این کتاب به نیمۀ دوم قرن اول هجری متعلق است و بررسی‌های کهن‌خط‌شناسانه نیز این تاریخ‌گذاری را تأیید می‌کند. متن این مصحف عمدتاً با آن شکل متعارف از قرآن انطباق دارد که بر اساس منابع ما به مدینه منتسب است، اما گاه نیز با قرائت‌هایی که به مناطق دیگر مربوط است هم‌خوانی دارد. به عکس، تقسیم‌بندی متن در قالب آیات تفاوت چشمگیری با سنت‌های منطقه‌ای مختلف و مشهور دارد. و شگفت آنکه در سه نقطه، این مصحف ظاهراً قرائت‌هایی را حفظ کرده است که از قرائت مطابق با متن معیار که به قولی حجاج (متوفی ۹۵ هجری) فرماندار وقت عراق تثبیت کرده بود، قدیمی‌تر است. به این دلایل و به دلایل دیگر، فراهم‌سازی دسترسی پژوهشگران به چنین مصحفی، خود خدمتی ارزشمند به مطالعۀ تاریخ قرآن است.

اما ویژگی این مصحف فقط قدمتش نیست، بلکه نکات فراوانی دارد که کنجکاوی ما را برمی‌انگیزد. مصحف مشهد رضوی مثل تقریباً تمام نمونه‌هایی که از قرآن نخستین در اختیار داریم، متن را کمابیش به شکل رسمی و یکنواخت شده‌اش در نیمۀ دوم قرن اول هجری حفظ کرده است، و سوره‌ها نیز در آن به شکل متعارف ترتیب یافته‌اند. با این حال، مطالعۀ دقیق کریمی‌نیا بی‌تردید نشان می‌دهد که در مقطعی پس از نگارش اولیۀ مصحف، ترتیب سوره‌ها به شکل اساسی و با بریدن و چسباندن تغییر یافته است. در اصل سوره‌ها ترتیب کاملاً متفاوتی داشته‌اند، و این همان ترتیبی بوده است که بر اساس منابع، می‌دانیم نسخه‌ای از متن قرآن ـــ که دیگر در اختیار نداریم ـــ پیش از یکنواخت‌سازی چنین ترتیبی داشته است. این نکته به معمای دیگری می‌انجامد: این نسخۀ مفقود با شهر کوفه در عراق (و عبدالله بن مسعود) مرتبط است، حال آنکه متنی که معیار نگارش مصحف مشهد رضوی بوده است منتسب به مدینه است. اینکه چه شرایطی دست به دست هم داده تا این متن چندسرشت عجیب و تاحدی منحصربه‌فرد پدید آمده، پرسشی سخت جذاب است. پاسخ هر چه باشد، این مصحف مدرکی مهم است درباب تاریخ مکتوم ارتباط متن معیار قرآن با نسخه‌هایی که پیش از آن رواج داشت.

متن اصلی پیام مایکل کوک به زبان انگلیسی در وبسایت مصحف مشهد رضوی آمده است.

@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

Codex Mashhad (A Short Excerpt from the Facsimile Edition)

مصحف المشهد الرضوي: مقتطف قصير من الطباعة طبق الأصل

برای دوستان و پژوهشگرانی که از من اطلاعات بیشتری دربارۀ محتوا و تصحیح انجام گرفته بر «مصحف مشهد رضوی» خواسته بودند، برشی نمونه از صفحات مصحف و تحقیق آن را در اینجا به اشتراک می‌گذارم.
این اثر مقدمه‌ای مشروح به عربی و انگلیسی نیز دارد که همراه با اصل مصحف منتشر شده است.
/channel/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://www.youtube.com/watch?v=dzAgTCdbKIU


عرض إجمالي لمصحف المشهد الرضوي / Codex Mashhad : المخطوطة القرآنية الأكثر اكتمالا بالخط الحجازي من القرن الأول الهجري

مصحف المشهد الرضوي / أو Codex Mashhad هو عنوان مجموعة مخطوطتين قرآنيتين بالخط الحجازي القديم، الأرقام 18 و4116 في مكتبة آستان قدس (مشهد؛ إيران). يقع هذا العمل في 252 صفحة، ويعتبر أكمل مجموعة من أوراق القرآن الكريم كاملة من القرن الأول الهجري بالخط الحجازي في العالم، والتي تضمّ أكثر من 95% من نص القرآن.

ومن خلال خصائص النصية لهذا المصحف، ومميزات الأسلوب، غرائب الرسم والإملاء، وأخطاء الکاتب، واختلاف القراءات، وترتيب السور، وأخيراً بناء على اختبارات عديدة للكربون 14، تم توضيح أن الجزء الرئيسي من هذه النسخة تمّ كتابته في القرن الأول الهجري.

إجمالي ميزات هذا المصحف موجودة في نسخ قليلة جدًا من المصاحف القديمة بالخط الحجازي. ولذلك فإن «مصحف المشهد الرضوي» يعد من أهم الوثائق الموضوعية في فهمنا لتطورات تاريخ کتابة القرآن الكريم في القرن الأول الهجري.

معلومات النشر لطباعة فاکسيميلة للمصحف:
مصحف المشهد الرضوي: الجامع للنّسختين المرقّمتين 18 و 4116 في مكتبة العتبة الرضوية بمشهد، تصدير: جواد الشهرستاني، دراسة وتحقيق: مرتضی كريمي نیا، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحياء التراث، 1401ش/ 1444ق/ 2022م. 1024ص. ردمك: 8-664-319-964-978.
Codex Mashhad: Qurʾān Manuscripts Nos. 18 & 4116 in the Āstān-i Quds Library, edited by: Morteza Karimi-Nia, foreword by: Jawad al-Shahrestani, Qom: The Alulbayt Islamic Heritage Institute, 1444/2022, 1024pp. ISBN: 978-964-319-664-8.

مصحف المشهد الرضوي: تاريخه وخصائصه، تأليف: مرتضی كریمي نیا، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحياء التراث، 1402ش/ 1445ق/ 2023م. 192ص. ردمك: 3-665-319-964-978.
Codex Mashhad: An Introduction to its History and Contents, Morteza Karimi-Nia, Qom: The Alulbayt Islamic Heritage Institute, 1445/2023, 192pp. ISBN: 978-964-319-665-3.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://fa.shafaqna.com/media/2023/12/Ayatollah-Sistani.jpg
اهدای نسخه‌ای از «مصحف مشهد رضوی» به آیة الله العظمی سیستانی، و تقدیر ایشان از پژوهش و انتشار آن

نسخۀ چاپ شده از «مصحف مشهد رضوی» صبح سه شنبه 14/9/1402 از سوی مؤسسۀ آل البیت «علیهم السلام» و تولیت آستان قدس رضوی به مرجع عالیقدر جهان تشیع، آیة الله العظمی سیستانی اهدا گردید.

در این جلسه مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگر این اثر به ارائه توضیحاتی کوتاه در خصوص اهمیت و تاریخ این سند قرآنی مهم از قرن اول هجری پرداخت. در ادامه حضرت آیة الله سیستانی فرمودند: من در جریان این کار شما بوده‌ام؛ این کار که جهت معرفی قدیمی ترین نسخه های قرآن شریف انجام شده، مهم است و برای محققان این حوزه مورد نیاز است.

هفتاد سال پیش که وسائل صنعتی نبود، من خود در مراجعه به کتابخانۀ آستان قدس رضوی، برخی از این مصاحف کهن منسوب به ائمه علیهم السلام و غیر آن را دیده بودم. اکنون بسیار خوشحالم که با تلاش شما و پشتیبانی موسسۀ آل البیت علیهم السلام این آثار و اسناد تاریخی برای تحقیقات علمای اسلام منتشر می‌شود. امید است احیای بعضی از کتب قدیمه از جمله تفسیر وزیر مغربی و غیر ذلک توسط شما ادامه یابد.

ایشان در ادامه فرمودند: به آقایان سلام برسانید و خوشحالی من را از جهت حمایتی که برای طبع صنعتی این اثر ارزشمند نموده اند، ابلاغ کنید.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

مصحف مشهد رضوی: کامل‌ترین دستنویس قرآنی به خط حجازی از سدۀ نخست هجری (ویدئوی معرفی کوتاه)


«مصحف مشهد رضوی» / مصحف المشهد الرضوي/ یا Codex Mashhad عنوانی است که من به مجموع دو نسخۀ قرآنی با خط حجازی کهن به شماره‌های 18 و 4116 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی (مشهد) داده‌ام. این اثر با 252 برگ، کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدۀ نخست هجری در سراسر جهان به شمار می‌آید که بیش از 95% متن قرآن در آن باقی مانده است. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها، و نهایتاً بر پایۀ آزمایش‌های متعدد کربن 14، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در دورانی بسیار زودهنگام، و در سدۀ نخست هجری کتابت شده است. مجموع ویژگی‌های این مصحف، در کمتر نسخه‌ای از قرآن‌های کهن به خط حجازی یافت می‌شود. از این رو، «مصحف مشهد رضوی» یکی از مهم‌ترین اسناد عینی در شناخت ما از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدۀ نخست هجری است.

ویدئوی کوتاه حاضر را برای نمایش در مراسم رونمایی از چاپ فاکسیمیلۀ مصحف مشهد رضوی (25 آبان 1402) آماده کرده بودم که به دلایل فنی پخش کامل آن میسر نشد.

https://www.youtube.com/watch?v=YkKrZNN9QrM

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

مصحف مشهد رضوی:
کامل‌ترین دستنویس قرآنی به خط حجازی از سدۀ نخست هجری


مصحف مشهد رضوی / مصحف المشهد الرضوي / یا Codex Mashhad عنوانی است برای مجموع دو نسخۀ قرآنی با خط حجازی کهن به شماره‌های 18 و 4116 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی (مشهد). این اثر با 252 برگ، کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدۀ نخست هجری در سراسر جهان به شمار می‌آید که بیش از 95% متن قرآن را در بر دارد. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها، و نهایتاً بر پایۀ آزمایش‌های متعدد کربن 14، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدۀ نخست هجری کتابت شده است.

مجموع ویژگی‌های این مصحف، در کمتر نسخه‌ای از قرآن‌های کهن به خط حجازی یافت می‌شود. از این رو، «مصحف مشهد رضوی» یکی از مهم‌ترین اسناد عینی در شناخت ما از تحولات تاریخ متن قرآن کریم در سدۀ نخست هجری است.

مراسم رونمایی و معرفی:
مشهد، کتابخانۀ آستان قدس رضوی، تالار قدس
پنجشنبه 25 آبان 1402/ ساعت 9-11

t.me/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

چاپ دوم (به زودی) تا نیمه آبان 1402 در بازار خواهد بود

مصحف صنعاء1 و مسئلۀ خاستگاه قرآن،
نوشتۀ بهنام صادقی و محسن گودرزی،
ترجمه و مقدمه: مرتضی کریمی نیا،
چاپ دوم، تهران: انتشارات هرمس، با همکاری مرکز و کتابخانۀ مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی، 1402. 413ص. شابک: 9786004562690.

فهرست کتاب و مقدمه مترجم را از اینجا دریافت کنید.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

جهت توجه وزیر میراث فرهنگی و گردشگری

فروش دو برگ از قرآن مسروقۀ موزۀ ملی پارس شیراز در حراج کریستیز (26 اکتبر 2023)


دقیقاً یک هفته دیگر قرار است دو برگ از قرآن کوفی مسروقه به شمارۀ 548 از موزۀ ملی پارس (تاریخ سرقت: 27 فروردین 1382) در یکی از حراج‌های معروف لندن (کریستیز، 26 اکتبر 2023) به فروش برسد. لینک سایت فروش این است:

من در سه سال گذشته دربارۀ تاریخچۀ این جنایت فرهنگی و مواردی دیگر از این فروش آثار هشدار داده بودم. داستان مفصل سرقت موزۀ ملی پارس و ردیابی برگ‌های فروخته شده‌اش در حراج‌های مختلف را هم در مقاله‌ای به تفصیل آورده‌ام که هیچ واکنشی از سوی مسئولان امر در پی نیاورد. اینجا و اینجا و اینجا را ببینید.

امیدوارم وزیر و مسئولان وزارت میراث فرهنگی این بار کمی غیرت به خرج دهند، جلوی این فروش را بگیرند، و زمینۀ برگرداندن دست کم همین دو برگ به کشور را فراهم کنند. این دو برگ حاوی آیاتی از سورۀ تحریم‌اند.

همین جا یادآوری می‌کنم برخی از اوراق این قرآن مسروقه اکنون در اختیار مجموعه داران شخصی یا نهادهای دولتی در کشور است. برای یک مورد اینجا را ببینید. می‌توانید از شهرداری تهران شروع کنید
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

جنایت در سرقت و فروش آرشیو ملی افغانستان در حراج‌های غربی (کریستیز، 26 اکتبر 2023)

بخشی
از قرآن کهن کوفی سرقت شده از آرشیف ملی افغانستان (به شمارۀ 1163) قرار است تا چند روز دیگر در حراج کریستیز (26 اکتبر 2023، کالای ش 21) به فروش برسد.

لینک صفحۀ فروش در حراج

من سال گذشته هم در همین جا پستی گذاشتم و توضیح دادم که این نسخه تا چند سال پیش در آرشیف ملی افغانستان بود و خود من تصاویر آن را از مسئولان وقت موزه دریافت کرده بودم، اما ناگهان دریافتیم که پاره‌ای از این قرآن در 25 برگه (حاوی رقم منسوب به امام حسن علیه السلام) در حراج هنر شرقی، هلند (24 می 2022)، به عنوان کالای شمارۀ 4 ارائه شده، و به قیمت 332 هزار یورو فروخته شده است. متأسفانه حراج هلند هیچ واکنشی به این خبر نشان نداد؛ از امارت اسلامی طالبان در افغانستان نیز هیچ ندایی بلند نشد.

حالا 12 برگ دیگر این نسخه قرار است مجدداً در حراجی دیگر (لندن، کریستیز، 2023) عرضه و فروخته شود. من این را می‌نویسم تا شاید به دست کسانی در سازمان یونسکو یا فعالان میراث فرهنگی افغانستان برسد و بتوانند از فروش آن جلوگیری کرده و نسخه را به محل اصلی‌اش بازگردانند. نکتۀ جالب این است که برای نسخه شناسنامۀ مالکیتی دروغین ساخته شده و در سایت حراج کریستیز ذکر شده است که این اثر از سال 1975 در مجموعه‌ای خصوصی بوده و از سال 1995 میلادی در اختیار مالک و فروشندۀ کنونی قرار دارد. فروشندۀ کنونی یا خود دزد نامحترم است یا از دلالان سارق به نسخه دست یافته است. این نسخه به شمارۀ 4 (1163) از سال 1335 شمسی در موزۀ کابل و بعداً در آرشیف ملی افغانستان نگهداری می‌شده است. اطلاعات بیشتری از آن در کتاب فهرست قرآنهای شریف خطی آرشیف ملی افغانستان، نوشتۀ عبدالقدیر مشتری نجرابی، کابل، 1366 (ص 4-5) آمده است.

تصاویری از نسخه در حراج کریستی را اینجا آورده‌ام. پیشتر در کتاب «قرآن‌های کوفی در ایران» (ص 121-160) اصل این نسخه در افغانستان، و دوازده بخش دیگر آن را که در کتابخانه‌های مختلف ایران و عراق و ... نگهداری می‌شود معرفی کرده‌ام.
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

برگی از قرآن مسروقۀ موزۀ ملی پارس اکنون در موزۀ شهرداری تهران (قابل توجه وزارت میراث فرهنگی)

داستان سرقت مسلحانۀ نسخۀ مهم قرآنی از موزۀ ملی پارس شیراز در سال 1382 و فروش برگ برگ آن در حراج‌های مختلف اروپا را چند بار (مثلا اینجا و اینجا) گفته‌ام. تقریباً هیچ اقدامی برای بازگرداندن تمام یا بخشی از این اوراق مهم به کشور انجام نگرفته است. تا جایی که می‌دانم این کار چندان دشوار نیست و حتی برخی طرف‌های خارجی آمادگی بازگرداندن برگه‌های مسروقه را دارند.

در اینجا پیشنهاد می‌کنم وزارت میراث فرهنگی دست‌کم از خریداران داخلی این اوراق شروع کند، و در قدم اول به سراغ سازمان زیباسازی شهر تهران برود.

توضیح: یکی از اوراق قرآن مسروقۀ موزۀ ملی پارس در 26 آوریل 2012 میلادی در حراج کریستیز (لندن)، [کالای ش 78] به فروش رفته است. همین برگه از هنگام افتتاح موزۀ خوشنویسی به دست شهردار وقت تهران در 28 مرداد 1396 تاکنون (مهر 1402) در این موزه به نمایش گذاشته شده است.

من دیروز در این موزه، از این برگۀ مسروقه تصویری گرفته‌ام. این برگۀ شمارۀ 153 از قرآن مسروقۀ موزۀ ملی پارس بوده و حاوی آیات آغازین سورۀ بینة است.
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

داستان سرقت مسلحانۀ نسخه‌ای بسیار کهن و مهم از قرآن به خط کوفی از موزۀ ملی پارس در شیراز، و فروش برگ برگ آن در حراج‌های مختلف لندن و پاریس طی سال‌های 1382 تا 1398

عصر روز چهارشنبه 27 فروردین سال 1382 شمسی (16 آوریل 2003 میلادی)، در ساعات پایانی وقت اداری، چهار سارق مسلح با لباس مبدل وارد موزۀ ملی پارس در شیراز شدند و با شکستن یکی از ویترین‌های شیشه‌ای موزه، نسخه‌ای از قرآن به خط کوفی را از موزه به سرقت بردند.

از آن پس تاکنون که قریب دو دهه از ماجرا می‌گذرد، هیچ خبری از پیگیری یا نتیجۀ پیگیری این سرقت بزرگ فرهنگی در هیچ رسانه‌ای منتشر نشده، حال آنکه  پس از سرقت، اوراق مختلف آن در حراج‌های مختلف لندن (ساتبیز، کریستیز و بُنهامز) به فروش رسیده است.

من با جستجو و تحقیقات فراوان در سال‌های اخیر، و انتشار مقاله‌ای در سال 1399، کوشیده‌ام نشان دهم هر کدام از این برگه‌ها اکنون به کدام یک از موزه‌های جهان چون لوور (پاریس)، لوور (ابوظبی)، متروپلیتن (نیویورک)، و موزۀ هنر اسلامی (دوحة) راه یافته است. این مقاله را ببینید:
http://jap.isca.ac.ir/article_69570_2e97b7ec737e87f58274c432fbec2529.pdf

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://www.aparat.com/v/9LSkP

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

‌
💎 انتشار مقاله‌ای جدید از مرتضی کریمی‌نیا در مجلهٔ نسخه‌‌های اسلامی بریل:

اوراق و مصاحف قرآنی منسوب به امام علی و سایر امامان شیعه: انجامهٔ جعلی یا اصالت تاریخی؟

Karimi-Nia, M. (2023). The Qurʾānic Codices and Fragments Ascribed to Imām ʿAlī and Other Shīʿa Imāms: Forged Colophons or Historical Truths?. Journal of Islamic Manuscripts, 14(2-4), 396-441.

🔵 چکیده:
نزدیک به هزار سال است که نسخه‌های خاصی از قرآن به شخصیت‌های برجسته اسلامی مانند امام علی و سایر امامان شیعه نسبت داده شده است. اگرچه هیچ مدرکی از سه قرن نخست دال بر صحت این انتساب‌ها یافت نشده، اما امروزه در سراسر جهان به‌ویژه در مناطق شیعه‌نشین، قریب به دویست نسخه خطی کامل و یا ناقص منتسب به دستخط امامان شیعه یافت می‌شود. این مقاله پس از مروری تاریخی بر این پدیده و دسته‌بندی انواع مصحف‌های منسوب به امامان، شواهدی برای رد این انتساب‌ها ارائه می‌کند و نشان می‌دهد که انجامهٔ این نسخه‌ها جعلی است. بخش آخر مقاله، شامل جدولی مشتمل بر دویست نسخه خطی قرآنی منسوب به امامان شیعه است که در کتابخانه‌ها و موزه‌های سراسر جهان نگهداری می‌شود.

⬇️ دریافت صفحات اولیهٔ مقاله

⭐️ نسخهٔ اولیهٔ این مقاله پیش از این به فارسی در مجلهٔ آینهٔ پژوهش منتشر شده بود (برای مطالعهٔ این مقاله به کانال نویسنده رجوع کنید).

⭐️ به زودی، نسخهٔ کامل‌تری از این مقاله، در قالب مقدمهٔ چاپ فاکسیمیلهٔ «مصحف مشهد» با عنوان انگلیسی: «Codex Mashhad: An Introduction to its History and Contents» و عنوان عربی: «مصحف المشهد الرضوي: تاریخه وخصائصه» به کوشش انتشارات موسسة آل‌البیت (قم، ۲۰۲۳) منتشر خواهد شد. (برای معرفی بیشتر «مصحف مشهد رضوی»،‌ به اینجا رجوع کنید)

#انعکاس_مقاله
@inekas

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

برگردانی آزاد و آهنگین از سورۀ نبأ به فارسی

این متن تنها آفرینشی آزاد بر اساس آیات قرآن در «سورۀ نبأ» است و مانند هر برگردان دیگر، هیچ ادعای مطابقت تام با متن قرآنی را ندارد. در این بازآفرینی فارسی، هم به معنا و هم ــ بیش از آن ــ به وزن توجه داشته‌ام، چه گمان می‌کنم بخش زیادی از بار معنایی در سوره‌های مکی، بر دوش وزن واژه‌ها و جمله‌ها نهاده شده است. بیشتر واژه‌ها اکنون مأنوس‌اند، اما برای وزن جملات ناگزیر شدم چند واژۀ کهن چون میغ و کوراب و شپّور و گروهان هم در میان بیفزایم.

سورۀ نبأ
ترا از چه پرسند این مردمان؟ (۱)
همانی که سهمگین است و به راه (۲)
و ایشان در آنند ناسازگار (۳)
درنگ اندکی! زودش بدانند (۴)
درنگی نما که دانستنش دور نیست (۵)
***

زمین را مگر گاهواره نکردیم؟ (۶)
و زین کوهها مگر آرام‌گاه و قرار؟ (۷)
شما را مگر جفت جفت (۸)
و در خوابتان مایۀ راحتی (۹)
شبانگاه را پوششی بر شما (۱۰)
و این روزهای شما را برای معاش؟ (۱۱)
مگر هفت توده در آسمان بر شما برنه‌افشانده‌ایم؟ (۱۲)
و اندر میانش چراغی فروزان (۱۳)
و از میغ‌های پرآبش، سخت باران فرو ریختیم (۱۴)
که تا دانه و برگ و تاک و درختانتان را بُرون آوریم (۱۵)
درختان پرمیوه در باغ‌ها (۱۶)
***

چوگاه جدایی رسد، روزْ آن روز ماست (۱۷)
همان دم که شپّور را دردَمند و شمایان گروهان بیایید (۱۸)
همان دم که درهای این آسْمان را یکایک گشایند (۱۹)
وچون کوههایش ــ توگویی سرابی و کوراب گشته ــ برانند (۲۰)
و دوزخ همین‌جاست بر راه گذر در کمین (۲۱)
سرانجام گردنکشان (۲۲)
بمانند آنجا سالها بی‌شمار (۲۳)
نه بادی وزد، نه نوشیدنی‌ای رسد (۲۴)
بلی چرک و خونابه‌ای هست، جوشان و سوزان (۲۵)
سزائی فراخور (۲۶)
برای همانان که اومید این وارسی را ندارند (۲۷)
و یک یک نشان‌های ما را دروغین نگارند (۲۸)
و ما کارهاشان، یکایک نوشته، بگوییم: (۲۹)
هلا درچشید!
که جز این شکنجه دگر هیچ افزودنی بر شما درنیاریم (۳۰)
***

و در سوی دیگر
پارسایان، برسته، رها (۳۱)
در آن باغ‌ها و زیر درختان تاک (۳۲)
و دوشیزگان هم‌سر و سال و همراز با یکدگر (۳۳)
و جامی پیاپی، دمادم (۳۴)
در آنجا نه بیهوده آید به گوش، نه ایشان دروغی نیوش (۳۵)
سزائی است از سوی خدای، بخششی در شمار (۳۶)
خداوند هفت آسمان و زمین و میانْ‌شان
تو نامش به «رحمان» بخوان
کِرا می‌رسد در حضورش زبان آورد؟ (۳۷)
چو جبریل آید و آن گروهان فرشته، همه دسته دسته
کسی را نیارد سخن، جز همانی که «رحمان» بفرمایدش
و او جز درست و سزا درنیارد (۳۸)
هلا! این‌چنین است روز سزا
هر آنکس که خواهد، تواند به سوی خدایش پناه آورد (۳۹)
شما را از آن روز نزدیک و سخت بیم آورده‌ایم
در آن، هر کسی خود به آوردۀ خویش چشم دوخته
وزان ناسپاسان بانگ در می‌رسد:
که ای کاش من خاک می‌بودمی! (۴۰)
https://www.kateban.com/media/post/65b3e334451dd.jpg

t.me/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

ای مرد!
بحقّ نُبی استوار
هرآینه تو از فرستادگانی
بر راهی راست

برگردانی پارسی (از منطقۀ ماوراء النهر) از آغاز سورۀ یس

یس= ای مرد
نُبی= القرآن

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

💎 آکادمی اسلامی آلمان با مشارکت دانشگاه قم و دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران برگزار می‌کند:

📚 مدرسه زمستانی:
“مطالعات قرآنی در جهان معاصر"

🗓 شنبه ۳ فوریه تا دوشنبه ۵ فوریه ۲۰۲۴ - ساعت ۹ صبح تا ۶ عصر

📝 آخرین مهلت ثبت‌نام: شنبه ۲۰ ژانویه ۲۰۲۴
از طریق ارسال پیام به واتساپ
+494022948624

📍اعطای گواهی معتبر در صورت شرکت کامل؛

📍هزینه دوره:
🔴 هزینه پذیرایی: ۵۰ یورو
🔴 هزینه اسکان: ۳۰ یورو

📍با تخفیف برای دانشجویان


🏛 آکادمی اسلامی آلمان

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://www.youtube.com/watch?v=06mQgvL9K7s&t=314s

Codex Mashhad, An English Introduction Video

Codex Mashhad is one of the most important remaining documents from the first Islamic centuries that can give us a new and more inspiring picture of the history of the Qurʾānic text. The combination of all features of this codex as a whole is found in few copies of early Qurʾāns written in ḥijāzī style. Considering the text, the spelling rules, the variant readings, the orthographic peculiarities, and the arrangement of sūras, it may be concluded that the main part of this codex was transcribed in a very early period, probably in the first/seventh century. Yet unlike other early Qurʾānic manuscripts, the whole Qurʾān in the initial status of Codex Mashhad has been transcribed based on the official ʿUthmānic version but according to Ibn Masʿūd’s arrangement of sūras.


Codex Mashhad: Qurʾān Manuscripts Nos. 18 & 4116 in the Āstān-i Quds Library, edited by: Morteza Karimi-Nia, foreword by: Jawad al-Shahrestani, Qom: The Alulbayt Islamic Heritage Institute, 1444/2022, 1024pp. ISBN: 978-964-319-664-8.

Codex Mashhad: An Introduction to its History and Contents, Morteza Karimi-Nia, Qom: The Alulbayt Islamic Heritage Institute, 1445/2023, 192pp. ISBN: 978-964-319-665-3.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://fa.shafaqna.com/media/2023/12/102.jpg

حضرت آیت الله شبیری زنجانی: انتشار «مصحف مشهد رضوی» اقدامی مهم از سوی حوزۀ تشیع در دفاع از ساحت قرآن کریم است

شفقنا: «مصحف مشهد رضوی» به حضرت آیت الله شبیری زنجانی اهدا و در حضور ایشان برای علما و فضلای حوزۀ علمیه قم ارائه گردید.

جلسه علمی شبانۀ مرجع عالیقدر تشیع، حضرت آیة الله شبیری زنجانی در روز پنجشنبه دوم آذر 1402 به ارائه و معرفی مصحف مشهد رضوی اختصاص یافت. در این جلسه که با حضور جمع کثیری از اساتید، فضلا و شاگرادان معظم له برگزار شد، نسخه‌ای از اثر چاپ شده مصحف مشهد رضوی رونمایی، و از سوی حجة الاسلام والمسلمین سید جواد شهرستانی نمایندۀ تام الاختیار مرجع عالیقدر شیعه حضرت آیة الله العظمی سیستانی به معظم له اهدا شد.

در این جلسه، مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگرِ «مصحف مشهد رضوی» نخست به ارائۀ توضیحاتی دربارۀ اهمیت و جایگاه نسخه پژوهی قرآنی در قرون نخست پرداخت، و این موضوع را از نیازهای اساسی و مؤثر در فضالی علمی حوزه های علمیه دانست. وی در ادامه مصحف مشهد رضوی را یکی از مهم‌ترین سندهای عینی برجای مانده از قرن نخست معرفی کرد که پژوهش در آن دو ثمرۀ اساسی به همراه خواهد داشت. نخست آنکه حاوی اطلاعات دقیق وکهن از تاریخ قرآن برای عالمان و محققان مسلمان است و می‌تواند در مباحث تفسیر و علوم قرآن داده‌های بسیار مهم و گاه تاره ای را در اختیار قرار دهد؛ دوم آنکه در برابر دعاوی محققان غربی مبنی بر عدم وجود قرآن کنونی در دو قرن نخست، سند عینی و موجهی است که وثاقت و اصالت قرآن را در آغاز اسلام تأیید می‌کند.

در ادامه و با توجه به پرسش‌های متعدد حاضران، کریمی‌نیا جزییات بیشتری در خصوص تعدد قرائات موجود در مصاحف کهن قرآنی، شیوه‌های املا و رسم قدیم در مصاحف حجازی سدۀ نخست هجری، مسئلۀ صحت یا عدم صحت انتساب برخی مصاحف کوفی به دستخط ائمه علیهم السلام، روش‌های مختلف تعیین پایان آیات، موضوع جزئیت بسملة در کتابت نسخه‌های کهن قرآنی، و نیز انجام آزمایش‌های مختلف کربن 14 بر روی ارواق «مصحف مشهد رضوی» ارائه کرد.

در پایان، مرجع عالیقدر، حضرت آیة الله شبیری زنجانی ضمن تقدیر فراوان از تلاش‌های موسسۀ آل البیت علیهم السلام و کتابخانۀ آستان قدس رضوی در پژوهش و نشر آثار کهن اسلامی و شیعی، انتشار نسخۀ چاپی «مصحف مشهد رضوی» را ستود و آن را اقدامی مهم از سوی حوزۀ تشیع در دفاع از ساحت قرآن کریم دانست و برای دست اندکاران دعای خیر کرد. وی ابراز امیدواری کرد که محققان و عالمان حوزوی از ثمرات پژوهش در این اسناد کهن بهرۀ بیشتری ببرند.

مصحف مشهد رضوی که با اجازه و همکاری کتابخانۀ آستان قدس رضوی، پس از هفت سال پژوهش و آماده سازی فنی، همراه با مقدمه‌ای مشروح به عربی و انگلیسی در سال 1402 از سوی مؤسسة آل البیت علیهم السلام منتشر شده است، در روز پنجشنبه 25 آبان 1402 با مشارکت کتابخانۀ آستان قدس رضوی، و با حضور جمع کثیری از اساتید و محققان حوزه و دانشگاه رسماً رونمایی و به جامعۀ علمی عرضه گردید.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

ویدئوی سخنرانی در مراسم رونمایی از مصحف مشهد رضوی (25 آبان 1402/ مشهد)
«مصحف مشهد رضوی» عنوانی است که من به مهم‌ترین سند مکتوب قرآنی در حرم امام رضا علیه السلام داده‌ام. درواقع این اثر برابر است با مجموع دو نسخه خطی (18+4116) در کتابخانۀ آستان قدس رضوی، اما اکنون در دنیا با همین عنوان codex mashhad یا مصحف المشهد الرضوي شناخته می‌شود. این اثر یک سند قرن اولی بسیار مهم است؛ آنهم به دلایل علمی خودش از جمله شواهد کهن خطشناسی، و نیز آزمایش‌های کربن 14 بر روی پوست برگه‌ها که این دو روش متداول در دنیای علم است، و تاریخیت آن را تأیید می‌کنند.
پژوهش در نسخه‌های کهن قرآنی در سده‌های نخست دست کم دو ثمرۀ بسیار اساسی دارد: نخست آنکه ما را با سنت گذشته خودمان به صورت مستند و عینی روبرو می‌کند و شواهد سر صحنه به ما ارائه می‌دهد. آن هم نه یک شاهد، بلکه دهها شاهد روشن و بیّن. دوم آنکه به ما قدرت دفاع آگاهانه و مستدل و مستند از وثاقت تاریخ و فرهنگ خودمان را می‌بخشد. «مصحف مشهد رضوی» یکی از این اسناد کهن است و اتفاقا در جهان امروز علم، یکی از معدود سندهای منحصر به فرد قرآنی وکامل است...
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

https://www.youtube.com/watch?v=yBmR1AGh0Mc


ویدئویی کوتاه در معرفی مصحف مشهد رضوی (Codex Mashhad): کامل ترین سند دستنویس قرآنی از سدۀ نخست هجری به خط حجازی

با سپاس از همکاران گرامی در فطرس مدیا
@fotrosmediatv

@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

مصحف مشهد رضوی:
کامل‌ترین مجموعه برگ‌نوشتۀ قرآنی به خط حجازی از سدۀ نخست هجری


مصحف مشهد رضوی / مصحف المشهد الرضوي / یا Codex Mashhad عنوانی است برای مجموع دو نسخۀ قرآنی با خط حجازی کهن به شماره‌های 18 و 4116 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی (مشهد). این اثر با 252 برگ، کامل‌ترین مجموعه اوراق از یک قرآن کامل از سدۀ نخست هجری در سراسر جهان به شمار می‌آید که بیش از 95% متن قرآن را در بر دارد. با توجه به ویژگی‌های متنی این مصحف، ویژگی‌های رسم، غرائب املائی، اختلاف قرائات، چینش یا ترتیب بندی سوره‌ها، و نهایتاً بر پایۀ آزمایش‌های متعدد کربن 14، روشن شده است که بخش اصلی این نسخه در سدۀ نخست هجری کتابت شده است. لذا این اثر یکی از مهم‌ترین اَسناد شناخت ما از تاریخ کتابت و قرائت قرآن در سدۀ نخست است.

متن کامل «مصحف مشهد رضوی» با اجازه و همکاری کتابخانۀ آستان قدس رضوی وبا تحقیق و توضیحات و مقدمۀ مرتضی کریمی‌نیا، از سوی «مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث» در سال 1401-1402 (2022-2023 میلادی) به صورت فاکسیمیله به دو زبان عربی و انگلیسی منتشر شده است.
رونمایی: مشهد 25 آبان 1402، تالار قدس کتابخانه

t.me/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

خوشحالم به اطلاع خوانندگان این صفحه برسانم که با لطف و پیگیری برخی ایران دوستان در خارج از کشور، جلوی فروش هر دو قطعۀ مسروقه (برگه‌های موزه ملی پارس و برگه‌های آرشیف ملی افغانستان) در حراج کریستیز گرفته شد و این صفحات از روی سایت رسمی حراج حذف شدند؛ بنابراین این اوراق فردا 26 اکتبر 2023 به فروش نمی‌رسند. امیدوارم در این مرحله، وزارت میراث فرهنگی دست کم اقدامی موثر انجام دهد و راهی برای بازگشت تمامی اوراق مسروقه بیابد.

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

قرآنِ «خراسان دختر نیشابور»
در اواخر قرن پنجم هجری دختری به نام خراسان در خانواده‌ای از سادات شیعه در نیشابور می‌زیسته که پدر، پدر بزرگ، و اجدادش همگی از سادات ثروتمند و بانفوذ (در اصل از اهالی طبرستان) بوده‌اند. پدر بزرگ او را به سبب زیبایی چهره، در زبان محلی طبری «مانَکدیم» خوانده‌اند. در این ویدئو، پاره‌های مختلف نسخه‌ای سی پاره از قرآن را معرفی کرده‌ام که احتمالاً از سوی پدر یا همسرِ خراسان به او اهدا شده است. قرآنِ خراسان حاوی یکی از کهن‌ترین ترجمه‌های فارسی قرآن از اواخر سدۀ پنجم یا اوایل سدۀ ششم هجری است. این برگردان فارسی با آنکه متأثر از سبک و واژگان ترجمۀ تفسیر طبری است، دارای اختصاصات املایی، واژگانی و لهجه‌ای مخصوص به خود است.
پیشتر این سه مقاله را در معرفی این اثر، و بازخوانی ترجمۀ فارسی آیات قرآن در آن منتشر کرده‌ام:
یکم در: ترجمان وحی، سال بیست و یکم، ش 2/ پیاپی 42، پاییز وزمستان 1396.
دوم در: ترجمان وحی، سال بیست و دوم، ش 1/پیاپی 43، بهار و تابستان 1397.
سوم در: آینه پژوهش، سال سی‌ام، ش 3/ پیاپی 177، مرداد و شهریور 1398.

ویدئو با کیفیت بالاتر را در اینجا می‌توان مشاهده کرد

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

ویدئویی کوتاه دربارۀ مصحف صنعاء1

دربارۀ مصحف صنعاء ۱ که از جهاتی مهم‌ترین سند قرآنی باقی‌مانده از سدۀ نخست هجری به شمار می‌آید، سخنان بسیاری در فضای مجازی گفته شده است.
این اثر تنها نسخۀ دولایۀ پوستی (پالیمسست) از قرآن به شمار می‌آید، و لایۀ زیرین و قدیمی‌تر آن متنی غیر عثمانی و غیررسمی از قرآن را دربر دارد که از سوی برخی محققان غربی و نیز عموم مخالفان قرآن دست‌آویز طعن در تاریخیت متن قرآن قرار گرفته است (کافیست عبارت مصحف صنعا یا قرآن صنعا را در یوتیوب جستجو کنیم)

دو سال پیش که متن کامل لایۀ زیرین این نسخه بر اساس خوانش بهنام صادقی و محسن گودرزی را همراه با مقدمه‌ای مفصل منتشر کردم (👈مصحف صنعاء1 و مسئلۀ خاستگاه قرآن، انتشارات هرمس، ۱۴۰۰، فهرست کتاب و مقدمۀ مترجم را از اینجا دریافت کنید)، این ویدئو را با همکاری دوستانم در مرکز پژوهش‌های تاریخ اسلام در قم ساختیم تا برای عموم خوانندگان کمک کننده باشد، اما انتشار آن در فضای مجازی به تاخیر افتاد. اکنون امید دارم این توضیحات ویدئویی برای علاقمندان تاریخ قرآن سودمند افتد.
برای فایل باکیفیت بهتر و توضیحات بیشتر، این لینک را در یوتیوب پیشنهاد می‌کنم
@kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

فراخوان برای حفظ یک اثر کهن پارسی از خراسان سدۀ پنجم

این قطعه زیبا حاوی یک جزء قرآن به خط کوفی مشرقی (از اواخر قرن پنجم هجری در خراسان) و ترجمه‌ای از آیات به فارسی کهن قرار است در 26 اکتبر 2023 (4 آبان 1402) در حراج کریستیز لندن به فروش برسد. ترکیب این خط زیبای مشرقی و آن ترجمۀ زیبای فارسی کهن، در میان نسخه‌های مترجم قرآن کم نظیر است و ما عاشقان میراث مکتوب را بی‌قرار می‌کند.

فکر می‌کنم به جای صرف بودجه‌های اندک برای خرید کتب خطی تکراری در کتابخانه‌ها و موزه‌های داخل ایران، خوب است همتی شود تا این اثر بی نظیر بار دیگر به جای اصلی خود یعنی ایران بازگردد. آرزو می‌کنم کاش خیّری ایران دوست این پیام را ببیند، آستین همت بالا بزند و برای حفظ این سرمایۀ ملی، قرآنی و ادب فارسی اقدام کند. هزینه‌اش کمتر از پول یک فصل برای یک بازیکن فوتبال لیگ برتری است.

لینک حراج این است.

/channel/kariminiaa

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

یادداشتی دعاگونه به فارسی کهن از سال 485 هجری در خراسان


این دو برگ فارسی پنج سال پیش در حراج بنهامز به فروش رفته است. خط آن نسخ کهن است، اما تیترها به کوفی مشرقی کتابت شده است. تعداد نوشته‌ها و یادداشت‌های فارسی تاریخ‌دار که از پیش از سال 485 هجری می‌شناسیم، بسیار اندکند. شاید پنج نمونه بیشتر نباشند. اصل این قطعه در 13 برگ به فروش رسیده است. بازنویسی متن را با همان املای کهن در زیر می‌آورم.
https://www.kateban.com/media/post/650d5498bc622.jpg

بسم الله الرحمن الرحیم | لا حول و لا قوة إلا بالله العظیم | حسبی الله ونعم الوكیل نعم المولی | ونعم النصیر| جون رعد | برق ایذ این دعا را بكوی | اللهم لا تقتلنا بغضبك ولا | تهلكنا بغضبك ولا | تهلكنا بعذابك قبل ذلك | هر ك را حاجتی | باشذ این دعا را بكویذ باخلاص |

یا خبیر یا حسیب یا جلیل | یا كریم یا شافی یا كافی | یا مُعافی یا مُعز یا مذل | یا سمیع یا بصیر یا واحد | یا احد یا صمد یا فرد | یا وَتِر یا حیی یا قیوم | یا ماجد یا حنان یا منان | یا دیّان یا بُرهان یا غُفران | یا سبحان یا سلطان یا ذا الجلال | والاكرام برحمتك یا ارحم الراحمین |

آن روز بر وَی سلامت كذرد باَتش | سوخته نشوذ و باَب غرقه نشوذ | بروی او هیچ مكروهی نرسذ ببركت | این كلمتها | حسبیَ الله لا اله الا هو عَلَیهِ | توكلتُ وهو ربُ العرشِ العظیم | پیغامبر | گفت صلی الله علیه كه هر زنی بروزگار | حیض خویش بوقت هر نمازی | بكویذ این تسبیح را هفت بار |

ما اَجِدُ بروایت دیكر | من شر ما فیك الله الله ربی | لا اشرك به شیئا هفت بار | بر انگشت دست راست دمذ بدان | درد مالذ، عافیت یابذ از خذای | عز وجل ان شاء الله وصلی الله | علی محمد وسلم كثیرا | بتاریخ سنه خمس | وثمانون واربعمایه

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

قرآن‌های کوفی در ایران و دیگر پاره‌های آن در جهان

«قرآن‌‌های کوفی در ایران و دیگر پاره‌‌های آن در جهان» نوشته‌ی مرتضی کریمی‌نیاست که مرکز طبع و نشر قرآن آن را چاپ کرده است. دستنویس‌های قرآنی به خط حجازی و کوفی کهن‌ترین اسناد برجا مانده از میراث اسلامی به شمار می‌آیند. در این کتاب به مهم‌ترین عناصر تاریخی، ادبی، هنری، و قرآن‌شناختی در این آثار کهن و معرفی نزدیک به سیصد نسخه‌ی قرآنی کهن از مهم‌ترین کتابخانه‌ها و موزه‌های پرداخته شده است.
از آنجا که بسیاری از نسخه‌های کوفی در ایران و جهان، طی قرون گذشته، آسیب دیده و در مناطق مختلف پراکنده‌اند، مؤلف کوشیده تمام پاره‌های مشابه یا متعلق به هر نسخه را در ایران و جهان شناسایی کرده، در کنار هم قرار دهد. افزون بر معرفی ظاهری نسخه، به جزئیاتی درباب نوع و ویژگی‌های خط کوفی، ویژگی‌های تزئینی و تذهیب‌های آن، اطلاعاتی از زندگی کاتب یا واقف، اطلاعات تاریخی دربارۀ نسخه و محیط کتابت آن، شیوۀ نقطه گذاری و اعراب گذاری آیات، رسم یا املای قرآنی به‌کار رفته، وقرائت‌های رسمی، نادر و گاه ناشناخته در آن، پرداخته است.
نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه شنبه  ۲۱ شهریور ساعت ۱۶ به بحث و گفتگو درباره‌ی کتاب «قرآن‌های کوفی در ایران و دیگر پاره‌های آن در جهان» اختصاص دارد که با حضور عمادالدین شیخ‌الحکمایی، سیدمحمدحسین حکیم و مرتضی کریمی‌نیا در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود.
@Bookcitycc

Читать полностью…

یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا

پوشه شنیداری مراسم نکوداشت دکتر محمود روحانی
(برای شنیدن سخنان سخنران مورد نظر دقیقه نوشته شده را لمس کنید تا همان قسمت برایتان دانلود شود)

🔶سخنان دکتر سید حسین سید موسوی  دقیقه 08:54 

🔶سخنان دکتر عباس ابراهیمی
دقیقه  0:22:18

🔶سخنان دکتر سلمان ساکت
دقیقه 0:26:57

🔶سخنان دکتر عبدالله بهرامی
دقیقه 42:35

🔶سخنان دکتر مرتضی کریمی‌نیا
  دقیقه 49:38

🔶سخنان خانم افسانه شریعتی
دقیقه 1:11:11

🔶سخنان دکتر محمود روحانی
   دقیقه 1:18:42

@mafakherferdowsi

Читать полностью…
Subscribe to a channel