Telegram-канал jalaeipour - محمدرضا جلائی‌پور🍀Jalaeipour: Unsorted

محمدرضا جلائی‌پور🍀Jalaeipour

01 November 2026 21:00

تماشایی است
#به_نام_ایران
@benameiran404

محمدرضا جلائی‌پور🍀Jalaeipour

01 November 2026 06:12

✔️ماجرا که تویی...

✍🏻سهند ایرانمهر

وطن، گاه در روزگار آسودگی چندان به چشم نمی‌آید. آدمی در آن می‌زید، از هوایش نفس می‌کشد، در خیابان‌هایش راه می‌رود و چنان به بودنش خو می‌گیرد که گویی بودنش از بدیهیات عالم است. اما روزهایی هست که این بداهت از میان برمی‌خیزد و آدمی ناگهان درمی‌یابد که آنچه همیشه حاضر می‌پنداشت، چه اندازه در معرض غیبت و زوال است. آن‌وقت وطن از یک نام جغرافیایی فراتر می‌رود و به مسئله‌ای وجودی بدل می‌شود.

ایران سال‌های دشواری را پشت سر گذاشته است. سال‌هایی که در آن امیدها فرسوده شدند، اعتمادها آسیب دیدند و فاصله میان جامعه و قدرت، و میان گروه‌هایی از مردم، چنان فزونی گرفت که گاه زبان مشترک نیز از میان رفت. هرکس حکایتی از رنج خویش داشت؛ یکی از بی‌عدالتی می‌نالید، دیگری از بی‌ثباتی، یکی از محدودیت و دیگری از فردایی که پیوسته به تاخیر می‌افتاد.

شهاب‌الدین نسوی در «نفثه‌المصدور» -که اعجاز ایجاز است- حالتی را وصف می‌کند که گویی شرح احوال این روزگار نیز هست: «پیوسته پسته‌وار شوربختی خود را به درد خنده پوشیده می‌دارم». تعبیر غریبی است؛ خنده‌ای که جامه شوربختی است و آدمی با آن، اندوه خویش را از چشم دیگران و گاه از چشم خویشتن پنهان می‌کند.

در چنین احوالی تلاش‌ها شد و عرق‌ها ریخت اما فرجام کار چون شعر «کتیبه» اخوان ثالث چیزی را تغییر نداد، وعده‌های بیرونی نیز گوش‌هایی برای شنیدن یافتند. مردمانی از وضع خویش به ستوه آمده‌اند، برخی آنان گاه از کاوه نیز دل می‌گسلند و چشم به اسکندری می‌دوزند. آنگاه است که از آن‌سوی مرزها از آزادی می‌گویند، از رهایی، از فردای پس از مداخله و از نظمی که قرار است با رفتن این و آمدن آن برپا شود. این وعده‌ها در گوش نومیدان خوش‌آهنگ‌اند؛ خاصه آن‌گاه که آدمی از گشودن گره‌های خویش درمانده باشد و گشودن آن را از دیگری طلب کند. اما آیا هر دستی که به سوی ما دراز می‌شود، دست یاری است؟

تاریخ در این باب آموزگار کم‌حرفی نیست. جوینی در شرح لشکرکشی مغولان از فرستادگانی یاد می‌کند که «اهالی شهر را بمواعید مستظهر کرد»اما در همان تاریخ، در حکایت نیشابور، به فرمانی می‌رسیم که غایت آن چیزی جز محو شهر نبود؛ فاصله‌ای که گاه به اندازه یک وعده است و گاه به اندازه شهری ویران.

کو دیده که تا بر وطن خود گرید
بر حال دل و واقعه بد گرید
دی برسر یک مرده دوصد گریان بود
امروز یکی نیست که بر صد گرید

فردوسی نیز در داستان سهراب، از حیله‌ای پرده برمی‌دارد که در آن، پدر پسر را بازنمی‌سناسد و دشمن نیز از بیگانگی دو خویشاوند سود می‌برد. افراسیاب سفارش می‌کند که سهراب پدر خویش را نشناسد:

که او دشمن نامور رستمست
به توران زمین زو همه ماتمست
مبادا که گردد بتو کین‌خواه
ز خشم پدر پور سازد تباه

چه تدبیری! راز پیوند را پنهان می‌کنند تا دو تن که می‌توانستند یکدیگر را بازشناسند، در برابر هم شمشیر بکشند. در این داستان، فاجعه تنها از آنجا آغاز نمی‌شود که رستم پسر را می‌کشد؛ از آنجا آغاز می‌شود که دیگری از ناشناختگی پدر و پسر سود می‌برد. گاه بزرگ‌ترین کامیابی دیگری، آن است که تیغ پدر بر جان فرزند بنشیند.

بیهقی آدمی را سفارش می‌کند که «اخبار گذشتگان را بخواند و بگرود و کار زمانه خویش نگاه کند» زیرا زمانه گاه صورت تازه همان آزمون‌های دیرین است.

اکنون چندباره سایه سیاه جنگ بر خانه و خیابان و مدرسه و بیمارستان و پالایشگاه و نیروگاه و تصفیه‌خانه افتاده است. در این هنگامه، بعضی دفاع از ایران را با تایید همه کارنامه گذشته یکی می‌گیرند و بعضی دیگر، از فرط خشم و نارضایتی، در ضربه‌ای که از بیرون فرود می‌آید، فرصتی برای تسویه‌حساب می‌بینند. اما مگر می‌توان حق اعتراض مردم را از آنان گرفت؟ و مگر می‌توان نارضایتی مردم را دستاویز ویرانی خانه‌هایشان کرد؟ حاکمان باید در برابر مردم پاسخگو باشند؛ قدرت‌های خارجی نیز نمی‌توانند به نام رهایی، حق زندگی و امنیت همان مردم را پایمال کنند اما زمانه که خون‌خوار شد خون، خوار می‌شود و این سخن‌ها به گوش‌ها گران می‌آید.

ما هنوز بر سر آزادی و عدالت، بر سر حکومت و شیوه زندگی، بر سر گذشته و آینده با یکدیگر اختلاف داریم. چه بسا این اختلاف‌ها باقی بمانند و چه بسا هیچ‌گاه به توافقی کامل نرسیم. مگر قرار است همه آدمیان یکسان بیندیشند؟ مگر جامعه زنده، جامعه‌ای است که در آن صدایی جز یک صدا شنیده نشود؟ اختلاف، اگر در ظرفی مشترک جای گیرد، می‌تواند مایه زایندگی باشد؛ اما اگر آن ظرف بشکند، دیگر اختلاف نیز موضوعیت خود را از دست می‌دهد. برای مخالف بودن، برای اعتراض کردن، برای تغییر دادن و حتی برای شکست خوردن و دوباره برخاستن، باید وطنی باقی بماند.

خاکم به سر‌ز غصه به سر خاک اگر کنم
خاک وطن که رفت‌چه خاکی به‌سر کنم

یک سال پیش، سخن گفتن از احتمال نابودی زیرساخت‌های یک تمدن شاید گزاف می‌نمود.

ادامه متن👇🏼