دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 12:32

⭕️ بحران مرزی در سئوتای اسپانیا گسل‌های میان مسیحیان و مسلمانان را آشکار ساخت.

🖊 سومان نایشادهام، آسوشیتدپرس

🔹در اواخر ژوئیه، شایعه گشایش مرزها موجب هجوم ناگهانی ۸۰ هزار پناهجو از مراکش به برون‌بوم سئوتا اسپانیا شد؛ فاجعه‌ای انسانی با بیش از ۱۴۰ کشته در دریا که ۱۵ هزار بازمانده آن شهر را در وضعیتی اضطراری فرو برد.

🔹 اسکان هزاران پناهجو در محلات محروم مسلمان‌نشین و امدادرسانی خیریه‌های اسلامی، آتش سوءظن هویتی را برافروخته و وفاداری مسلمانان بومی را در چشم جامعه مسیحی زیر سؤال برده است.

🔹 این بحران عمیق، شکاف‌های زیرپوستی و نابرابری ساختاری در این باریکه اسپانیایی را عیان ساخت و نشان داد شعار همزیستی ادیان در سئوتا بیش از واقعیت، یک نماد تبلیغاتی است.

🌀متن کامل گزارش را در سایت سیاق بخوانید.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40199

🏷 #اسپانیا #کاتولیک #مسلمانان_اسپانیا #مهاجرت

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 07:09

‍ ⭕️ اعتراض در انبار به گسترش جریان مدخلی؛ نگرانی از نفوذ عربستان

🔹 در ۱۴ اکتبر، ساکنان منطقه الهریمات در جنوب فلوجه، واقع در استان انبار عراق، به حضور جریان مدخلی در یکی از مساجد منطقه اعتراض کردند. بر اساس گزارش رسانه‌های عراقی، معترضان خواستار اخراج این جریان شدند و درباره بازگشت تفکر تکفیری به مناطق خود هشدار دادند. این اعتراض در ادامه تنش‌های ماه‌های اخیر بر سر نفوذ مدخلی‌ها در مساجد اهل سنت عراق رخ داده است.

🔹 در ژوئن ۲۰۲۶، حسین مؤنس، رئیس جنبش حقوق عراق، از ساخت حدود ۶۰۰ مسجد در ابوغریب و کمربند بغداد خبر داد و مدعی شد این مساجد برای گسترش جریان مدخلی به کار گرفته می‌شوند. او خواستار اقدام نهادهای امنیتی و اطلاعاتی برای شناسایی منابع حمایت و تأمین مالی این روند شد و از گسترش آن به استان‌های غربی عراق نیز سخن گفت. این اظهارات، بحث درباره منابع پشتیبانی و اهداف گسترش این جریان را وارد فضای سیاسی عراق کرد.

🔹 نگرانی از نفوذ مدخلی‌ها با خاستگاه سعودی این جریان پیوند دارد. جریان مدخلی به نام ربیع بن هادی مدخلی، عالم سلفی سعودی، شناخته می‌شود و بر اطاعت از حاکم، مخالفت با شورش و مقابله با جریان‌های اسلام‌گرای سیاسی تأکید دارد. در عراق، گسترش این الگوی فکری در مساجد با حساسیت نسبت به افزایش نفوذ مذهبی عربستان همراه شده است؛ به‌ویژه آنکه منازعه بر سر منابع مالی، ساخت مساجد و تعیین خط مشی دینی، از مسائل مهم رقابت جریان‌های مذهبی در این کشور است.

🔹 انبار یکی از مهم‌ترین مناطق سنی‌نشین عراق است و تجربه اشغال بخش‌هایی از آن به دست داعش در سال ۲۰۱۴ و جنگ‌های سنگین برای بازپس‌گیری شهرها، ساختار اجتماعی و مذهبی منطقه را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. خشونت داعش، درگیری‌های مسلحانه و اختلافات میان جریان‌های سنی، زمینه رقابت بر سر مرجعیت دینی و نفوذ در مساجد را تشدید کرده‌اند. در چنین فضایی، جریان‌های مختلف برای تثبیت جایگاه خود در جامعه‌ای که سال‌ها با ناامنی و خشونت روبه‌رو بوده، رقابت می‌کنند.

🔹 یکی از رقبای جریان مدخلی، حزب اسلامی عراق است که از سنت فکری اخوان‌المسلمین تأثیر پذیرفته و بر تشکیلات سیاسی و مشارکت در قدرت تأکید دارد. اختلاف این حزب با مدخلی‌ها تنها به مباحث اعتقادی محدود نیست؛ دو جریان در تعریف رابطه دین و سیاست و نحوه اثرگذاری بر جامعه اهل سنت نیز رویکردهای متفاوتی دارند. از این منظر، کنترل مساجد و منبرها بخشی از رقابت گسترده‌تر بر سر آینده مذهبی و سیاسی اهل سنت عراق است.

🔹 اعتراض تازه در انبار، در کنار گزارش مربوط به ۶۰۰ مسجد و مناقشات پیشین درباره نفوذ مدخلی‌ها، نشان می‌دهد که موضوع از اختلاف‌های پراکنده محلی فراتر رفته و به یکی از محورهای بحث درباره آینده جریان‌های سنی عراق تبدیل شده است؛ بحثی که در آن، تجربه خشونت داعش، رقابت اسلام‌گرایان سنی و نگرانی از گسترش نفوذ مذهبی عربستان به یکدیگر گره خورده‌اند.

کانال دولت دین
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 06:33

‍ ⭕️ چالش نرم باکو انکارا بر سر آزادی حجاب در اماکن آموزشی و دولتی

🔹 وزارت کشور جمهوری آذربایجان در ۱۲ اکتبر از بازداشت ۳۷ نفر در ارتباط با حوادث مربوط به اجرای مقررات پوشش مدارس خبر داد. مقام‌های آذربایجان این افراد را به اخلال در نظم عمومی متهم کردند. این مقررات که حجاب را صراحتاً نام نمی‌برد، در برخی مدارس به جلوگیری از ورود دانش‌آموزان محجبه به کلاس‌ها انجامیده است.

🔹 اوکتای سارال، مشاور ارشد رجب طیب اردوغان، روز ۱۲ اکتبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که جلوگیری از تحصیل دانش‌آموزان محجبه در آذربایجان «غیرقابل‌قبول» است. او با اشاره به دانش‌آموزانی که به دلیل پوشش خود پشت در مدرسه می‌مانند، از دولت باکو خواست این رویه را هرچه سریع‌تر متوقف کند و تأکید کرد که پوشش اسلامی نباید مانع حق تحصیل باشد.

🔹 لیلا شاهین اوستا، معاون رئیس فراکسیون پارلمانی حزب عدالت و توسعه، نیز با انتشار واکنش به تصاویر دانش‌آموزان محجبه‌ای که از ورود به مدرسه بازمانده بودند، ابراز تأسف کرد و از آذربایجان خواست از این تصمیم بازگردد. محمد مفتی آیدین، نماینده حزب عدالت و توسعه، نیز با انتشار تصویر یک دانش‌آموز محجبه، از باکو خواست این رویه را فوراً متوقف کند و آن را ناسازگار با روابط برادرانه دو کشور دانست.

🔹 این واکنش‌ها با سابقه سیاسی حزب اردوغان نیز ارتباط دارد؛ حزب عدالت و توسعه لغو محدودیت‌های حجاب در دانشگاه‌ها و نهادهای دولتی ترکیه را از دستاوردهای مهم خود می‌شمارد. در پی موضع‌گیری چهره‌های این حزب، طرفداران حجاب مقابل سفارت آذربایجان در آنکارا و کنسولگری این کشور در استانبول تجمع کردند و خواستار لغو محدودیت‌ها شدند.

🔹 حزب حاکم آذربایجان در ۱۳ اکتبر پاسخ داد. حزب آذربایجان نوین، به رهبری الهام علی‌اف، اظهارات سارال و نمایندگان حزب عدالت و توسعه را «پوپولیستی و غیرمسئولانه» خواند و ترکیه را به استفاده سیاسی از مسئله حجاب و مداخله در امور داخلی آذربایجان متهم کرد. این حزب تأکید کرد که رابطه «یک ملت، دو دولت» به هیچ‌یک از دو کشور اجازه نمی‌دهد دیدگاه خود را به دیگری تحمیل کند.

🔹 دولت ترکیه تاکنون این اختلاف را به فشار سیاسی رسمی و گسترده علیه باکو تبدیل نکرده است. واکنش‌ها عمدتاً در سطح اظهارات مشاور اردوغان، نمایندگان حزب عدالت و توسعه و تجمع‌های اعتراضی باقی ماند.
کانال دولت دین

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

14 October 2026 21:25

‍ ⭕️ انتصاب نخستین خاخام ارشد زن در بزرگ‌ترین کنیسه‌ اصلاح‌گرای بریتانیا

🔹 کنیسه اصلاح‌گرای «ادج‌ور و هندون» در لندن اعلام کرد که ربی دبی یانگ‌سومرز از اول مه ۲۰۲۷ خاخام ارشد این مجموعه خواهد شد. او جانشین ربی مارک گلداسمیت می‌شود که در آستانه بازنشستگی است. این انتصاب در نشست عمومی سالانه کنیسه اعلام شد.

🔹 یانگ‌سومرز نخستین زنی است که به مقام خاخام ارشد این کنیسه می‌رسد. همچنین، برای نخستین بار این جایگاه به یکی از اعضای فعلی کادر روحانی مجموعه سپرده شده است؛ موضوعی که از تداوم رهبری درون‌سازمانی حکایت دارد.

🔹 کنیسه ادج‌ور و هندون در سال ۲۰۱۷ از ادغام دو کنیسه اصلاح‌گرای ادج‌ور و هندون شکل گرفت. این مجموعه حدود ۱۹۰۰ خانواده عضو دارد و بزرگ‌ترین کنیسه در جنبش یهودیت پیشرو بریتانیا معرفی شده است.

🔹 یانگ‌سومرز در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ به‌عنوان خاخام کارآموز در کنیسه ادج‌ور فعالیت داشت و در آوریل ۲۰۲۰ به تیم روحانی این مجموعه پیوست. او در زمینه آموزش دینی و گفت‌وگوی میان‌ادیانی نیز فعالیت کرده است.

🔹 در یهودیت اصلاح‌گرا، انتصاب زنان به مقام خاخامی بر این برداشت استوار است که جنسیت نباید مانع تصدی مسئولیت‌های اصلی دینی باشد. در این جریان، زنان می‌توانند متون مقدس را تفسیر کنند، مناسک را هدایت کنند و مسئولیت رهبری جامعه مذهبی را بر عهده بگیرند.

🔹 جریان اصلی یهودیت ارتدوکس با اعطای مقام خاخامی به زنان موافق نیست. از دیدگاه این جریان، منصب خاخامی صرفاً یک جایگاه اداری نیست، بلکه با سنت فقهی و قواعد تاریخی شریعت یهود پیوند دارد؛ بنابراین، تغییر در این منصب باید با چارچوب‌های معتبر سنتی سازگار باشد.

🔹 در میان ارتدوکس‌های مدرن نیز درباره حدود نقش زنان اختلاف وجود دارد. برخی از این جوامع از آموزش پیشرفته دینی زنان و فعالیت آنان به‌عنوان پژوهشگر، مدرس یا مشاور شرعی حمایت می‌کنند؛ اما درباره اعطای عنوان خاخامی و واگذاری اختیارات رسمی مذهبی به زنان توافق عمومی وجود ندارد.

🔹 در جریان‌های حریدی، که بر حفظ سنت‌های ارتدوکس تأکید دارند، تصدی منصب خاخامی از سوی زنان عموماً پذیرفته نیست. در این نگاه، نقش‌های دینی زنان و مردان یکسان تعریف نمی‌شود و اقتدار رسمی خاخامی در چارچوب ساختار سنتی باقی می‌ماند؛ هرچند آموزش دینی زنان در این جوامع نیز وجود دارد.

🔹 اختلاف این جریان‌ها تنها درباره توانایی علمی زنان نیست؛ بلکه به تعریف مرجعیت مذهبی بازمی‌گردد. اصلاح‌گرایان امکان بازتفسیر سنت در پرتو تحولات اجتماعی را می‌پذیرند، اما ارتدوکس‌های سنتی مشروعیت تغییر را به سازگاری آن با برداشت خود از شریعت و سنت دینی وابسته می‌دانند.

🔹 این انتصاب به معنای نخستین حضور زنان در مقام خاخامی بریتانیا نیست. ربی جکی تابیک در سال ۱۹۷۵ به‌عنوان نخستین خاخام زن بریتانیا منصوب شد. از آن زمان، زنان در جریان‌های اصلاح‌گرا و پیشرو به فعالیت خاخامی ادامه داده‌اند؛ بنابراین، تحول کنونی به ارتقای یک زن به بالاترین مقام روحانی در این کنیسه مشخص مربوط است.

کانال دولت دین
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

14 October 2026 17:24

‍ ⭕️ سیاست‌مدار مصری و انتقاد از ادبیات فوزان و استفاده دولت عربستان از ادبیات تند فقهی

🔹 عبدالرحیم شلبی، دیپلمات باسابقه مصری و معاون پیشین وزیر خارجه این کشور، در یادداشتی در وب‌سایت «امواج مدیا» به مواضع اخیر شیخ صالح الفوزان، مفتی اعظم عربستان، علیه جنبش انصارالله یمن پرداخت و درباره پیامدهای سیاسی و امنیتی آن هشدار داد. او استفاده از ادبیات مذهبی و فقهی برای پیشبرد اهداف دولت سعودی را نادرست و دارای پیامدهای معکوس دانست.

🔹 ۱. تقویت شکاف‌های مذهبی و کمک ناخواسته به ایران: به‌گفته شلبی، این ادبیات می‌تواند به ایران در رهبری و بسیج نیروها و گروه‌های همسو کمک کند. چنانچه ممکن است گروه‌های مسلح شیعه در عراق را به این نتیجه برساند که عربستان را باید دشمنی مذهبی تلقی کنند؛ به‌ویژه در شرایطی که ریاض درباره حملات به زیرساخت‌های خود و منشأ احتمالی آن‌ها از عراق ابراز نگرانی کرده است.

🔹 ۲. نزدیک‌ترشدن گروه‌های میانه‌رو یمن به انصارالله: زیدی‌ها و اهل سنت در یمن سابقه‌ای طولانی از همزیستی دارند و روابط مذهبی و اجتماعی آن‌ها را نمی‌توان صرفاً بر اساس شکاف شیعه اثنی عشری و اهل تسنن توضیح داد. از این رو، اتهامات مذهبی و ادبیات تندروانه‌ای که از سوی ریاض ترویج می‌شود، ممکن است گروه‌های میانه‌رو یمنی اعم از سنی و زیدی را از بیم گسترش تندروی مذهبی سلفی به سوی انصارالله نزدیک‌تر کند؛ نتیجه‌ای معکوس که می‌تواند نفوذ عربستان بر متحدان یمنی خود را نیز تضعیف کند.

🔹 ۳. دشواری مهار بسیج مذهبی: عربستان طی سال‌های اخیر در پی تقویت اقتدار دولت و شکل‌دادن به هویتی ملی مبتنی بر شهروندی و توسعه بوده است. از نگاه شلبی، دولت سعودی نمی‌تواند مطمئن باشد که بسیج احساسات مذهبی برای اهداف نظامی همواره در چارچوب موردنظر حکومت باقی بماند؛ به‌ویژه آنکه ریاض از گذشته با چالش مدیریت جریان‌های سلفی در داخل کشور و یمن روبه‌رو بوده است.

🔹 شلبی هشدار می‌دهد که استفاده از ادبیات مذهبی تند علیه انصارالله می‌تواند نتیجه‌ای معکوس برای عربستان داشته باشد: از تقویت زمینه بسیج نیروهای همسو با ایران در عراق تا نزدیک‌ترشدن گروه‌های میانه‌رو یمنی به انصارالله، و در نهایت کاهش کنترل ریاض بر نیروهای تندوروی سلفی داخلی. از این منظر، تأکید بر دفاع از حاکمیت، سرزمین و امنیت شهروندان، به‌جای تبدیل درگیری به تقابل مذهبی، می‌تواند رویکردی کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر باشد.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

14 October 2026 05:49

♨️گلایه مشاری العفاسی از حجم گسترده انتقادات از مواضعش درباره تحولات منطقه

🔻مشاری العفاسی، قاری و چهره شناخته‌شده کویتی با گلایه از حجم بالای انتقادات از برخی مواضعش، نوشته: در فیسبوک بیش از ۲۵ میلیون دنبال‌کننده دارم، تأسف‌بار است که هر بار حمله به #کویت ، #عربستان، کشورهای خلیج فارس و اردن را محکوم می‌کنم یا حتی دعایی برای حفظ سرزمین‌هایمان منتشر می‌کنم، در بخش نظرات با حجم تکان‌دهنده‌ای از ناآگاهی نسبت به واقعیت آنچه در جریان است روبه‌رو می‌شوم.»

🔻او همچنین با انتقاد از «ضعف حضور فعالان کشورهای خلیج فارس در فیسبوک»، از چهره‌های مشهور و حساب‌های پرمخاطب خواسته در برابر «روایت‌های گمراه‌کننده و تحریف واقعیت‌ها» میدان را رها نکنند.

🔻العفاسی که در جریان جنگ اخیر، به لجن‌پراکنی علیه ایران مشغول بود، این روزها نیز تریبون رسانه‌ای سعودی‌ها شده و مواضع تندی علیه انصارالله گرفته است.

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies

دولت دین | اندیشکده مرصاد

13 October 2026 15:34

⭕️ هشتادسالگی پاتریارک کیریل؛ چه کسانی راهی مسکو خواهند شد؟

🖊نویسنده: سرگئی چاپنین، پابلیک ارتدکسی (Public Orthodoxy)

🔹 سالروز میلاد پاتریارک مسکو فراتر از یک مناسبت مذهبی، ابزاری برای سیاست خارجی روسیه است تا نشان دهد علی‌رغم تحریم‌ها و تقدیس جنگ اوکراین، پیوندهای فرامرزی پاتریارک‌نشین مسکو همچنان فعال است.

🔹 در غیاب اسقف‌های اوکراین و کلیساهای سنتی منتقد، چهره‌هایی از کلیساهای صربستان، بلغارستان، انطاکیه و اورشلیم،همراه با نمایندگان ارتدکس مقیم آمریکا،به عنوان وزنه‌های دیپلماتیک و شرکای راهبردی به مسکو فراخوانده شده‌اند.

🔹 تحریم این گردهمایی توسط قطب‌های مهمی چون قسطنطنیه و اسکندریه نشان می‌دهد فهرست غایبان پیامی رساتر از حاضران دارد و شکاف عمیق الاهیاتی-سیاسی ارتدکس‌ها را تثبیت می‌کند.

🌀تحلیل جامع سناریوهای دیپلماتیک این جشن را در سایت سیاق بخوانید

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40164

🏷 #جنگ_روسیه_و_اوکراین #کلیسای_ارتدکس #کلیسای_ارتدکس_روسیه

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

12 October 2026 17:18

‍ ⭕️ انفجار در اردوی مدرسه دینی صهیونیستی در منطقه مشرف به مرز لبنان

🔹 ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، انفجار مهمات در مسیر طبیعت‌گردی خط‌الرأس رامیم در کوه‌های نفتالی، نزدیک مرز لبنان و در محدوده منطقه یفتاح، به کشته‌شدن یک نوجوان صهیونیست و زخمی‌شدن ۱۹ دانش‌آموز و معلم دیگر انجامید.

🔹این افراد از مدرسه دینی «یشیوا دبیرستانی اورت معالوت» در شهر معالوت‌ترشیحا بودند که با محل حادثه 40 کیلومتر فاصله دارد. بر اساس گزارش اولیه، یکی از دانش‌آموزان مهمات عمل‌نکرده‌ از درگیری با حزب الله را در مسیر پیدا کرده و داخل کوله‌پشتی خود گذاشته بود که انفجار آن به این حادثه انجامید.

🔹 این مرکز، آموزش عمومی را با تحصیلات توراتی و تربیت مذهبی تلفیق می‌کند. مدیر این مدرسه، خاخام الئاد باروخ است. این مراکز در نظام آموزش دولتی دینی رژیم صهیونیستی، علاوه بر آموزش مذهبی، در شکل‌دهی به هویت صهیونیستی‌ـ‌دینی نسل جدید نقش دارند؛ رویکردی که هویت دینی یهود را با تعلق به سرزمین و روایت تاریخی بنی‌اسرائیل پیوند می‌دهد.

🔹 در روایت دینی یهود، نفتالی یکی از دوازده فرزند یعقوب و نام یکی از قبایل بنی‌اسرائیل است. پیوند دادن جغرافیای امروز به روایت‌های کتاب مقدس، بخشی از چارچوب هویتی صهیونیسم دینی است.

🔹 اردو در جغرافیای مرزی: خط‌الرأس رامیم در ارتفاعات نفتالی و مشرف به بخش‌هایی از مرز لبنان قرار دارد. حضور دانش‌آموزان مدارس دینی صهیونیستی در این مناطق را می‌توان در چارچوب آشنایی نسل جدید با جغرافیای مرزی و پیوند دادن آن با روایت تاریخی و دینی یهود بررسی کرد.

🔹 پیوند با جریان سیاسی صهیونیسم دینی: بتسلئل اسموتریچ، رهبر حزب صهیونیسم دینی و از چهره‌های ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نماینده سیاسی این جریان فکری است. این جریان بر پیوند هویت یهودی، سرزمین و ادعاهای تاریخی تأکید دارد و در سیاست‌های دولت رژیم صهیونیستی نیز نقش‌آفرین است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

12 October 2026 15:25

⭕️ تصاویر اعتراض دانش‌آموزان به محدودیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان

🔹 ویدئوهایی از تجمع دانش‌آموزان و اعتراض به ممانعت از ورود دختران محجبه به مدارس؛ اعتراض‌هایی که در حال گسترش هستند.

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus

دولت دین | اندیشکده مرصاد

12 October 2026 15:16

⭕️ نبرد کیهانی دولت ترامپ

🖊نویسنده: لورن جکسون، نیویورک‌تایمز

🔹مقامات ارشد ترامپ رقابت‌های دولتی را نه یک چالش اداری، بلکه «جنگ معنوی» علیه شیاطین نادیدنی می‌دانند؛ باوری باستانی که خاکستر آن در راهروهای قدرت دوباره شعله‌ور شده است.

🔹 این نگاه متکی بر جنبش نوظهور NAR است؛ تفکری رادیکال که انزوای مذهبی را رد می‌کند و معتقد است برای استقرار ملکوت خدا، باید همین حالا سنگرهای قدرت سیاسی را تسخیر کرد.

🔹 این امتزاج خطرناکِ سیاست و ماوراءالطبیعه، مخالفان انتخاباتی و حتی منازعات ژئوپلیتیک—به‌ویژه پرونده ایران—را از یک اختلاف دیپلماتیک به تهدیدی اهریمنی و نبردی آخرالزمانی بدل می‌سازد.

🌀ابعاد این نگرش الهیاتی سیاسی را در سایت سیاق بخوانید.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40134

🏷 #افول_سکولاریسم #الهیات_سیاسی #دین_در_ایالات_متحده

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 13:31

⭕️ هوش مصنوعی در حال دگرگونی سفرهای زیارتی؛ سازگاری مناسک قدسی با فناوری‌های نو

🖊نویسنده: جو آدتونجی، 8 اكتبر 2026

🔹زیارت؛ سنتی دیرپای و پویا در یهودیت، مسیحیت و اسلام، همواره همگام با فناوری بازتعریف شده است.

🔹روزی کشتی‌های بخار و خطوط هوایی کاروان‌های کهن حج را دگرگون کردند و تمرکز را از رنج مسیر به خود مناسک بردند؛ روزی دیگر، صنعت چاپ با نشر راهنماها و تصاویر سرزمین مقدس، جغرافیاهای قدسی را همگانی کرد.

🔹امروز هوش مصنوعی و نرم‌افزارهای واقعیت‌افزوده در مکه و ژاپن، نقشی فراتر از ابزار ناوبری یافته‌اند؛ آن‌ها به «هم‌سفران گفت‌وگوگر» بدل شده‌اند که ادراک تاریخی و معنوی زائر را تعمیق می‌بخشند.

🔹فناوری آیین‌های زیارتی را کمرنگ نکرده، بلکه در هر عصر کالبد تجربه امر قدسی را بازآفرینی می‌کند.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40064

🏷 #دین_در_دنیای_مدرن #دین_و_هوش_مصنوعی #زیارت

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 11:02

‍ ⭕️ تنش با هدف جایگزینی مفتی لبنان؛ از پرونده «ابوعمر» تا نفوذ عربستان بر دارالفتوا

🔹 شورای مفتیان لبنان روز پنجشنبه ۸ اکتبر از شیخ عبداللطیف دریان، مفتی جمهوری لبنان، دفاع کرد؛ این واکنش پس از انتشار گزارش رانیه ابوزین، قاضی شورای دولتی، صورت گرفت که ابطال تصمیم شورای عالی شرعی اسلامی درباره تمدید دوره دریان را توصیه کرده بود.

🔹نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، نیز روز جمعه ۹ اکتبر وارد مناقشه شد و اعلام کرد جایگاه مفتی متعلق به همه مسلمانان و لبنانی‌هاست و هیچ‌کس نباید یک‌جانبه درباره آن تصمیم بگیرد. هنوز حکم نهایی شورای دولتی صادر نشده است. این پرونده اکنون از یک اختلاف حقوقی به رقابت بر سر آینده رهبری دینی اهل سنت لبنان تبدیل شده است.

🔹 ریشه مناقشه به سال ۲۰۲۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که شورای عالی شرعی اسلامی سن بازنشستگی مفتی را از ۷۲ به ۷۶ سال افزایش داد. دریان در آن زمان ۷۰ سال داشت و این تصمیم عملاً چهار سال دیگر به دوره او افزود. مخالفان، هم مبنای قانونی این تغییر و هم شیوه تصویب آن را زیر سؤال بردند. اکنون با طرح احتمال ابطال تصمیم، مسئله جانشینی دریان و ائتلاف‌های مؤثر بر انتخاب مفتی بعدی دوباره به صدر تحولات اهل سنت لبنان بازگشته است.

🔹 در این پرونده، شیخ خلدون عریمط حلقه مهمی است. او از نزدیکان دریان بود و بنا بر گزارش‌های رسانه‌های لبنانی، برای حضور اعضای شورای عالی شرعی در جلسه تمدید دوره مفتی تلاش کرد. نام عریمط سپس در پرونده «ابوعمر» مطرح شد؛ پرونده‌ای که در آن مصطفی الحسیان خود را شاهزاده سعودی معرفی می‌کرد و با ادعای ارتباط با ریاض، به محافل سیاسی لبنان نزدیک می‌شد. عریمط و الحسیان در ژوئن ۲۰۲۶ با صدور قرار اتهامی به دادگاه کیفری ارجاع شد. پیوند عریمط با دریان و نقش او در تمدید دوره مفتی، پرونده را به مسئله‌ای فراتر از کلاهبرداری مالی تبدیل کرد: اعتبار شبکه اطراف دریان و ادعاهای مربوط به ارتباط آن با عربستان نیز زیر سؤال رفت.

🔹 برای ریاض، این ماجرا در شرایطی اهمیت دارد که عربستان به‌دنبال حفظ و تقویت نفوذ خود در میان اهل سنت لبنان است. پرونده ابوعمر نشان داد که ادعای دسترسی به محافل سعودی می‌توانست به ابزاری برای کسب نفوذ و پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل شود. از این منظر، ماجرا می‌توانست اعتماد به شبکه‌های واسطه‌ای اطراف دارالفتوا را تضعیف کند. گزارش‌های لبنانی نیز عربستان را یکی از بازیگران مهم در رقابت بر سر جانشینی دریان می‌دانند؛ هرچند هنوز نامزد مورد حمایت قطعی ریاض مشخص نشده است.

🔹 مخالفان دریان یک جریان یکپارچه نیستند. فؤاد سنیوره، نخست‌وزیر پیشین لبنان، از مخالفان تمدید دوره اوست و ارتباط سیاسی فعالی با عربستان دارد. در مقابل، شماری از قضات و علمای معترض، مخالفت خود را در قالب ایراد حقوقی به تصمیم شورای عالی شرعی مطرح کردند. بنابراین، مخالفت با دریان می‌تواند هم انگیزه حقوقی داشته باشد و هم با رقابت سیاسی بر سر آینده رهبری اهل سنت تلاقی پیدا کند.

🔹 حمایت نبیه بری از دریان نیز با سابقه رابطه آن دو سازگار است. موضع اخیر بری در دفاع از جایگاه مفتی و مخالفت با تصمیم‌گیری یک‌جانبه، عملاً از موقعیت دریان حمایت می‌کند. این موضع را می‌توان تلاشی برای جلوگیری از تشدید اختلاف در جامعه اهل سنت و حفظ نقش بری در معادلات ملی لبنان دانست.

🔹 انتخاب خود دریان در سال ۲۰۱۴ نیز با توافق نیروهای مؤثر اهل سنت و نقش‌آفرینی منطقه‌ای همراه بود. گزارش‌های تحلیلی آن دوره، حمایت عربستان و مصر را از عوامل شکل‌گیری اجماع بر سر انتخاب او می‌دانستند. از این رو، مناقشه امروز در امتداد سابقه اثرگذاری قدرت‌های منطقه‌ای بر رهبری دینی اهل سنت لبنان قرار می‌گیرد؛ با این تفاوت که اکنون پرونده عریمط، اختلاف بر سر تمدید دوره و رقابت بر سر جانشین احتمالی دریان هم‌زمان شده‌اند.

🔹 مسئله اصلی اکنون فقط ماندن یا رفتن دریان نیست؛ بلکه این است که در صورت تغییر مفتی، چه ائتلافی جانشین او را تعیین خواهد کرد و عربستان تا چه اندازه در شکل‌گیری رهبری بعدی اهل سنت لبنان نقش خواهد داشت. موضع بری نشان می‌دهد که تعیین تکلیف دارالفتوا صرفاً به رقابت درون جریان اهل سنت محدود نمانده و به معادلات گسترده‌تر سیاسی لبنان نیز پیوند خورده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 17:29

‍ ⭕️ انتخابات مفتی اعظم بوسنی؛ رقابت بر سر نفوذ شبکه اسلامی در اروپا و حضور قدرت‌های خارجی

🔹 روز شنبه ۱۰ اکتبر، انتخابات مفتی و رئیس جدید جامعه اسلامی بوسنی برگزار می‌شود. حسین کاوازوویچ پس از دو دوره هفت‌ساله از این سمت کنار می‌رود و سالم ددوویچ، نژاد گرابوس و منصور مالک برای جانشینی او رقابت می‌کنند. این انتخابات درون‌سازمانی، به دلیل جایگاه فرامرزی جامعه اسلامی بوسنی، فراتر از یک رقابت مذهبی داخلی اهمیت دارد.

🔹 مفتی اعظم بوسنی در رأس نهادی قرار دارد که امور دینی مسلمانان، مساجد، آموزش مذهبی و فعالیت امامان را سامان می‌دهد و در مسائل سیاسی و اجتماعی نیز موضع‌گیری می‌کند. این نهاد از ساختار سازمانی مستقل برخوردار است و ارتباط گسترده‌ای با مسلمانان بوسنیایی خارج از کشور دارد؛ بنابراین، رئیس آن در تعیین جهت‌گیری دینی این شبکه نقش مهمی ایفا می‌کند.

🔹 بوسنی یکی از مراکز تاریخی اسلام اهل سنت در بالکان است و سنت دینی غالب آن بر فقه حنفی و کلام ماتریدی استوار است. شبکه جامعه اسلامی بوسنی به داخل کشور محدود نمی‌شود؛ در آلمان حدود ۱۰۰ جماعت اسلامی بوسنیایی فعالیت می‌کنند و نهادهای دینی سارایوو با جوامع بوسنیایی در دیگر کشورهای اروپایی نیز ارتباط دارند. این شبکه، جامعه اسلامی بوسنی را به یکی از مراکز سازمان‌یافته اسلام در اروپا تبدیل کرده است.

🔹 سالم ددوویچ، مفتی موستار، بر نقش اجتماعی جامعه اسلامی تأکید دارد؛ نژاد گرابوس، مفتی سارایوو و رئیس پیشین جامعه اسلامی اسلوونی، تجربه فعالیت در محیط اروپایی دارد و بر مسائل مسلمانان خارج از بوسنی تمرکز کرده است؛ منصور مالک نیز به‌عنوان رئیس اداره امور دینی جامعه اسلامی، بر
تقویت ساختارهای دینی و امور داخلی این نهاد تأکید دارد.

🔹 اهمیت این نهاد برای قدرت‌های خارجی از آنجا ناشی می‌شود که نفوذ در ساختارهای دینی بوسنی می‌تواند ارتباط با جوامع مسلمان اروپا و حضور فرهنگی در بالکان را تقویت کند. ترکیه به‌واسطه میراث عثمانی و پیوندهای مذهبی، عربستان از طریق کمک‌های مالی و فعالیت‌های دینی، و آمریکا در چارچوب ملاحظات امنیتی و سیاسی بالکان به تحولات بوسنی توجه دارند.

🔹 عربستان پس از جنگ بوسنی در بازسازی و ساخت مساجد و تأسیس مراکز فرهنگی و آموزشی مشارکت کرد. این کمک‌ها که در حدود 600 میلیون دلار برآورد شده است علاوه بر بازسازی زیرساخت‌های مذهبی، زمینه ارتباط نهادهای محلی با مؤسسات دینی سعودی را گسترش داد. در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز وزارت امور اسلامی عربستان با همکاری جامعه اسلامی بوسنی، دوره‌ای آموزشی برای بیش از ۶۰ امام، واعظ و مؤذن برگزار کرد. تداوم این برنامه‌ها به ریاض امکان می‌دهد ارتباط مستقیم خود را با بخشی از جامعه دینی بوسنی حفظ کند.

🔹 ترکیه مسیر متفاوتی را دنبال کرده است. پیوند تاریخی عثمانی، اشتراک سنت حنفی‌ـ‌ماتریدی و همکاری میان نهادهای دینی و دانشگاهی، ابزارهای اصلی حضور آنکارا هستند. توافق همکاری علمی سال ۲۰۲۴ میان دانشکده علوم اسلامی دانشگاه سارایوو و مؤسسه اندیشه اسلامی آنکارا و دیدار هیئت اداره امور دینی ترکیه با این دانشکده در ژانویه ۲۰۲۶، نمونه‌هایی از این روابط‌اند. دستاورد این شبکه برای ترکیه، تقویت قدرت نرم در بالکان، افزایش ارتباط با نهادهای مرجع اسلامی و گسترش پیوند با مسلمانان بوسنیایی در اروپا است؛ هرچند جامعه اسلامی بوسنی نهادی مستقل است و روابط نزدیک به معنای تبعیت از آنکارا نیست.

🔹 آمریکا نیز بوسنی را در چارچوب ثبات سیاسی و امنیتی بالکان و رقابت نفوذ قدرت‌های منطقه‌ای دنبال می‌کند. جایگاه جامعه اسلامی در ساختار اجتماعی کشور، آن را به یکی از نهادهای مهم در معادلات داخلی بوسنی تبدیل کرده است. با همین نفوذ ارتباط جامعه اسلامی بوسنی با ایران را به پایین ترین سطح ممکن تنزل داد.

🔹 انتخابات شنبه، رئیس نهادی را تعیین می‌کند که هم در حیات دینی بوسنی و هم در ارتباط با شبکه مسلمانان این کشور در اروپا نقش دارد. برای عربستان و ترکیه، استمرار ارتباط با این نهاد امکان حفظ و گسترش نفوذ مذهبی و فرهنگی را فراهم می‌کند؛ ازاین‌رو، جهت‌گیری رئیس جدید می‌تواند برای آینده این روابط اهمیت داشته باشد.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 08:07

‍ ⭕️ آشوب حریدی‌ها در اسرائیل؛ از انسداد بزرگراه‌ها تا حمله به نشست انتخاباتی شاس

🔹 روز پنجشنبه ۸ اکتبر، اعتراض جریان تندرو «پلگ یروشالمی» در اورشلیم و بنی‌براک به درگیری گسترده با پلیس، انسداد بزرگراه شماره ۴ و اختلال در قطار سبک شهری انجامید. صدها تا هزاران نفر در تجمع‌های مختلف شرکت کردند و مسیرهای اصلی مسدود شد.

🔹در ورودی اورشلیم، شماری از معترضان با ایستادن مقابل خودروها و چسبیدن به بدنه آنها مانع عبور شدند. در یکی از صحنه‌های ثبت‌شده، خودرویی هنگام تلاش برای عبور، معترضی را که به آن چسبیده بود به زمین کشاند؛ در مقابل، گروهی از معترضان نیز خودروی دیگری را محاصره کردند، به آن لگد زدند و درهایش را باز کردند.

🔹 درگیری‌ها در محدوده خیابان بار ایلان اورشلیم به تخریب اموال و زیرساخت‌ها نیز کشیده شد. بر اساس گزارش پلیس، معترضان به سمت نیروهای امنیتی سنگ پرتاب کردند و به ساختمان‌ها و تجهیزات آسیب رساندند؛ سطل‌های زباله نیز به آتش کشیده شد و مأمورانی مجروح شدند. یک افسر زن پلیس نیز پس از حمله معترضان به خودروی او، به کمک نیروهای دیگر از محل خارج شد. پلیس برای متفرق کردن جمعیت از زور فیزیکی و نارنجک صوتی استفاده کرد. در مجموع، دست‌کم سه نفر در ارتباط با حمله به مأموران و محاصره یک سرباز حریدی بازداشت شدند.

🔹 دامنه اعتراض‌ها به منازعات خیابانی محدود نماند. در مودعین عیلیت، معترضان به نشست انتخاباتی حزب شاس با حضور آریه درعی و مایکل مالکلی حمله کردند. تصاویر منتشرشده، جوانانی را نشان می‌داد که هنگام سخنرانی درعی به درهای شیشه‌ای سالن ضربه می‌زدند. شماری از معترضان سرانجام از ورودی دیگری وارد شدند، با حاضران درگیر شدند و به داخل سالن آب پاشیدند. پلیس برای کنترل وضعیت وارد عمل شد و نمایندگان را از محل خارج کرد. این اتفاق نشان داد که جریان‌های تندرو حریدی حتی رهبران احزاب مذهبی را نیز به دلیل عملکردشان در مسئله سربازی هدف فشار قرار می‌دهند.

🔹 حزب شاس، دستگاه قضایی و پلیس نظامی را به دامن زدن به بحران و تلاش برای شکاف در بلوک راست متهم کرد و مدعی شد مخالفان دولت در تأمین مالی اعتراض‌ها نقش دارند. در مقابل، کمیته مرتبط با معترضان این اتهام را رد کرد. دانی لوی، رئیس پلیس اسرائیل، نیز تأکید کرد که حق اعتراض به رسمیت شناخته می‌شود، اما انسداد جاده‌ها و اخلال در نظم عمومی پذیرفتنی نیست و پلیس با مختل‌کنندگان نظم برخورد خواهد کرد.

🔹 گادی آیزنکوت، از مخالفان نتانیاهو، اعتراض‌ها را نشانه تبعیض میان شهروندان خدمت‌کننده در ارتش و طلاب معاف از سربازی دانست و دولت را به قربانی کردن نظم اجتماعی برای حفظ بقای سیاسی متهم کرد.

🔹همچنین عوفر وینتر، ژنرال بازنشسته و رئیس حزب «مردم اسرائیل»، هنگام حضور در بنی‌براک برای گفت‌وگو با حریدی‌های متمایل به خدمت نظامی، با توهین تند معترضان روبه‌رو شد. معترضان او را «نازی» و «یهودستیز» خطاب کردند و خواستار خروجش شدند. وینتر نیز در پاسخ گفت آنان با این رفتار به تورات بی‌حرمتی می‌کنند.

🔹 گزارش‌ها همچنین حاکی است نتانیاهو، نگران پیامدهای انتخاباتی اعتراض‌ها، برای متوقف کردن آنها با احزاب حریدی رایزنی کرده بود؛ تلاشی که به نتیجه نرسید. شاس نیز مدعی شد جنبش اعتراضی کاپلان، از مخالفان دولت، در تأمین مالی اعتراض‌ها نقش داشته است؛ ادعایی که بدون شواهد مستقل مطرح شد.

🔹 این رخداد در آستانه انتخابات اسرائیل، شکاف میان احزاب رسمی حریدی و جریان‌های تندرو، و نیز اختلاف عمیق بر سر معافیت طلاب دینی از خدمت نظامی را بار دیگر به صدر منازعات سیاسی بازگرداند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

08 October 2026 12:59

‍ ⭕️ درگیری رهبر معنوی شاس و بن‌گویر بر سر بازداشت طلاب حریدی

🔹 اسحاق یوسف، رهبر معنوی حزب شاس و خاخام ارشد سابق اسرائیل، در واکنش به بازداشت طلاب حریدی، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی، را مسئول این اقدامات دانست و از برخورد با طلاب یشیوا انتقاد کرد.

🔹 بن‌گویر در پاسخ، مسئولیت بازداشت‌ها را رد کرد و گفت اختیاری برای تأثیرگذاری بر این پرونده ندارد. او در مقابل، رهبران احزاب حریدی را متهم کرد که طی ماه‌های اخیر نتوانسته‌اند مسئله خدمت نظامی حریدی‌ها را حل کنند.

🔹 بن‌گویر همچنین مدعی شد برخی چهره‌های ارشد احزاب حریدی اخیراً از او خواسته‌اند کارزار انتخاباتی خود را علیه حریدی‌هایی که در انتخابات مشارکت نمی‌کنند یا به احزاب کوچک‌تر رأی می‌دهند متمرکز کند؛ ادعایی که نام افراد آن اعلام نشده است.

🔹 اسحاق یوسف در ادامه بار دیگر علیه بن‌گویر موضع گرفت و علاوه بر بازداشت طلاب، نسبت به حضورهای او در کوه معبد/مسجدالاقصی نیز هشدار داد و گفت پیش‌تر چندین بار درباره این اقدامات تذکر داده است.

🔹 این درگیری، شکاف میان رهبری معنوی شاس و جریان صهیونیسم دینی بن‌گویر را در دو موضوع حساس خدمت نظامی حریدی‌ها و سیاست مذهبی در مسجدالاقصی آشکارتر کرده است.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 11:08

⭕️ ظهور کشیش‌های اینفلوئنسر در کلیسای کاتولیک

🖊 اما سیسلیک، اسلِیت

🔹 ظهور چهره‌هایی چون اسقف رابرت بارون و بنگاه‌های رسانه‌ای چندمیلیون دلاری، نشانگر پیدایش نسلی از مبلغان است که با تکیه بر الگوریتم‌های شبکه اجتماعی، مرجعیت الاهیاتی را با گفتمان سیاسی راست پیوند زده‌اند.

🔹 برجسته‌سازی مفاهیمی چون «مردانگی مقدس» و الصاق برچسب‌های ایدئولوژیک به جریان‌های رقیب، فضایی تک‌صدا و قطبی پدید آورده که مرز میان مناسک عبادی و سوگیری‌های حزبی را مخدوش ساخته است.

🔹 شکل‌گیری کیش شخصیت پیرامون این روحانیون مستقل، اقتدار نهاد سنتی کلیسا را به چالش کشیده و کاتولیک‌های آمریکا را بر سر دوگانه تعهد به نهاد دین و واتیکان یا دنباله‌روی از سلبریتی‌های دیجیتال قرار داده است.

🌀تحلیل کامل این پدیده جامعه‌شناختی-دینی را در سایت سیاق بخوانید.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40142

🏷 #دین_در_دنیای_مدرن #راست_گرایی_در_آمریکا #کاتولیک_های_آمریکا

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 06:38

‍ ⭕️ اعتراض مجلس اعلای اسلامی عراق و مقتدی صدر به محدودیت حجاب در آذربایجان

🔹 مجلس اعلای اسلامی عراق در ۱۴ اکتبر با صدور بیانیه‌ای به محدودیت‌های حجاب در مؤسسات آموزشی جمهوری آذربایجان اعتراض کرد. علی الدفاعی، سخنگوی این مجلس، محروم‌کردن دانش‌آموزان از حق تحصیل به دلیل پایبندی دینی را نقض آزادی دینی، کرامت زنان و حقوق اساسی آنان دانست.

🔹 در این بیانیه تأکید شده است که حجاب جرم نیست و آموزش نباید مشروط به کنارگذاشتن هویت و باورهای دینی دانش‌آموزان باشد. مجلس اعلای اسلامی همچنین از سکوت سازمان‌های حقوق بشری و مدافع حقوق زنان انتقاد کرد و خواستار عقب‌نشینی مقام‌های آذربایجان از تصمیمات مورد اعتراض و تضمین حق تحصیل بدون تبعیض شد.

🔹 مقتدی صدر، رهبر جریان صدر عراق، نیز در ۱۳ اکتبر به این موضوع واکنش نشان داد. او محدودیت مظاهر اسلامی در جمهوری آذربایجان را نوعی «سخت‌گیری سکولاریستی هم‌سنگ سخت‌گیری داعشی» توصیف کرد و هشدار داد که چنین سیاست‌هایی ممکن است به تشدید افراط‌گرایی منجر شوند.

🔹 صدر تأکید کرد که سکولاریسم نباید به معنای دخالت در آزادی‌های دینی باشد. او همچنین مدعی شد که ممنوعیت حجاب لزوماً به کاهش دینداری نمی‌انجامد و ممکن است پایبندی به پوشش اسلامی را تقویت کند. وی با اشاره به تجربه ترکیه و تونس، از مقام‌های جمهوری آذربایجان خواست در سیاست خود تجدیدنظر کنند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

15 October 2026 06:30

‍ ‍ ⭕️ تخریب ۴۸ روستا از ۶۰ روستای جنوب لبنان؛ نگرانی از آینده مناطق شیعه‌نشین

🔹 بر اساس تحقیق روزنامه نیویورک‌تایمز که در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، از حدود ۶۰ روستا و شهرک واقع در مناطق تحت اشغال اسرائیل در جنوب لبنان، ۴۸ منطقه به‌شدت تخریب شده‌اند. این بررسی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای انجام شده و تخریب خانه‌ها، مدارس، مساجد و راه‌های ارتباطی را دربرمی‌گیرد. گزارش‌ها حاکی است که تخریب‌ها پس از آتش‌بس آوریل نیز ادامه داشته‌اند.

🔹 طبق همین تحقیق، بخش عمده مناطق ویران‌شده دارای اکثریت جمعیت شیعه بوده‌اند؛ درحالی‌که ۷ منطقه عمدتاً مسیحی، سنی یا دروزی از تخریب گسترده در امان مانده‌اند. این تفاوت، پرسش‌هایی درباره الگوی جغرافیایی تخریب‌ها و پیامدهای آن برای جوامع محلی ایجاد می‌کند.

🔹 هم‌زمان، آوارگی گسترده و تخریب زیرساخت‌ها، بازگشت ساکنان به مناطق مرزی را دشوار کرده است. در جنوب لبنان، خانه‌ها، مدارس، مساجد و حسینیه‌ها اجزای به‌هم‌پیوسته زندگی اجتماعی‌اند؛ ازاین‌رو، تخریب آنها صرفاً به معنای از دست رفتن ساختمان‌ها نیست، بلکه می‌تواند شبکه‌های اجتماعی و مذهبی روستاها را نیز مختل کند.

🔹 مقام‌های اسرائیلی هدف از عملیات را نابودی زیرساخت‌های حزب‌الله و جلوگیری از بازگشت نیروهای این گروه به مناطق مرزی اعلام کرده‌اند.

🔹 از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، اماکن مذهبی و اموال غیرنظامی از حمایت قانونی برخوردارند. ضرورت نظامی، وضعیت هر هدف و رعایت اصول تناسب و احتیاط باید جداگانه بررسی شود؛ بنابراین، اعلام هدف نظامی به‌تنهایی قانونی‌بودن تخریب هر ساختمان را اثبات نمی‌کند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

14 October 2026 18:37

⭕️ دیندارترین استان‌های ترکیه مشخص شدند؛ شهر اول قونیه نیست

🔹 بر اساس فهرست تهیه‌شده از تعداد مساجد و جمعیت استان‌های ترکیه، کاستامونو با ۲ هزار و ۶۰۵ مسجد و جمعیتی حدود ۳۷۸ هزار نفر، در رتبه نخست از نظر تعداد مسجد به نسبت جمعیت قرار دارد؛ به‌طوری‌که به ازای هر ۱۴۵ نفر، یک مسجد در این استان وجود دارد.

🔸 پس از کاستامونو، سامسون با یک مسجد به ازای هر ۴۹۷ نفر و قونیه با یک مسجد به ازای هر ۷۰۵ نفر قرار گرفته‌اند. در مقابل، استانبول با ۳ هزار و ۵۵۵ مسجد، بیشترین تعداد کل مساجد را دارد، اما به ازای هر ۴ هزار و ۵۰۰ نفر یک مسجد در آن وجود دارد.

🔹 بر اساس پژوهشی منتسب به مؤسسه تحقیقات اُپتیمار، ۸۹٫۵ درصد جمعیت ترکیه خود را مسلمان معرفی می‌کنند. با این حال، تعداد مساجد به‌تنهایی معیار قطعی سنجش دینداری نیست و بیشتر تراکم زیرساخت‌های مذهبی را نشان می‌دهد.

منبع: روزنامه سوزجو

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus

دولت دین | اندیشکده مرصاد

14 October 2026 06:42

‍ ⭕️ ابتلای پاپ لئوی چهاردهم به سرطان ریه؛ موج دعا و نگرانی در کلیسای کاتولیک

🔹 واتیکان روز سه‌شنبه ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که آزمایش بافت برداشته‌شده از ریه پاپ لئوی چهاردهم، ابتلای او به «آدنوکارسینوم ریه» را تأیید کرده است. این تشخیص پس از جراحی برای برداشتن لوب تحتانی ریه راست او در بیمارستان جملی رم اعلام شد. عمل جراحی حدود ۹۰ دقیقه طول کشید و بنا بر گزارش پزشکی واتیکان، بدون عارضه انجام شد.

🔹 واکنش مقام‌های ارشد واتیکان با ابراز نگرانی و امیدواری همراه بود. کاردینال پیترو پارولین، وزیر امور خارجه واتیکان، گفت که از شنیدن خبر بیماری پاپ نگران شده، اما تشخیص سریع آن را اتفاقی مثبت می‌داند. پاپ پس از عمل به هوش آمد و به اتاق خود بازگشت.

🔹 کلیساهای کاتولیک در کشورهای مختلف به دعا برای سلامتی پاپ روی آوردند. در رم، کاردینال بالداساره رینا، نایب پاپ در اسقف‌نشین رم، مراسم تسبیح را در نمازخانه بیمارستان جملی برگزار کرد و از اجتماعات مذهبی خواسته شد برای بهبودی پاپ دعا کنند. در شیکاگو، زادگاه پاپ، و شهر چیکلایو در پرو، محل فعالیت مذهبی پیشین او، نیز مراسم دعا و عشای ربانی برگزار شد.

🔹 در آمریکا، دانشگاه ویلانوا، محل تحصیل پاپ، شاهد ابراز نگرانی استادان، دانشجویان و مسئولان مذهبی بود. در انگلستان و ولز نیز ریچارد موث، اسقف اعظم و رئیس کلیسای کاتولیک این مناطق، از ارسال پیام همبستگی و دعا برای پاپ خبر داد.

🔹 وضعیت درمان و آینده فعالیت‌های پاپ همچنان در انتظار بررسی‌های تکمیلی پزشکی است. واتیکان اعلام کرده که برنامه‌های عمومی او تا ۲۰ اکتبر لغو شده‌اند. هنوز درباره نیاز به شیمی‌درمانی یا درمان‌های تکمیلی دیگر تصمیمی اعلام نشده است. سفر برنامه‌ریزی‌شده پاپ به اروگوئه، آرژانتین و پرو از ۶ تا ۱۷ نوامبر نیز به روند بهبودی او بستگی خواهد داشت.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

13 October 2026 16:19

‍ ⭕️ مفتی عربستان: حمله به فرودگاه ریاض در حکم تعرض به حرمت حرمین شریفین

🔹 صالح الفوزان، مفتی اعظم عربستان، در فتوای ۱۱ اکتبر، پس از حمله به فرودگاه ریاض، حملات منتسب به انصارالله یمن را با استناد به آیات و روایات مربوط به حرمت حرمین شریفین محکوم کرد. او با اشاره به حرمت مسجدالحرام و مسجدالنبی، تهدید جان شهروندان و زائران را اقدامی مستوجب وعید الهی دانست و برای تأکید بر موضع خود به روایات مربوط به مجازات کسانی استناد کرد که امنیت حرمین و مدینه را هدف قرار می‌دهند.

🔹 لحن فوزان در این موضع‌گیری صرفاً به محکومیت حملات محدود نبود؛ او با تعابیر تند به انصارالله یمن تاخت، آنان را گروهی جنایتکار خواند و برای نابودی‌شان دعا کرد. این موضع‌گیری در کنار دعوت او از نظامیان به ایستادگی، فداکردن جان و اطاعت از فرماندهان در دفاع از عربستان مطرح شد؛ بیانیه‌ای که در آن مقابله با انصارالله با زبان تکلیف دینی، دفاع از کشور و حفاظت از مقدسات اسلامی صورت‌بندی شده است.

🔹 این موضع‌گیری در ساختار قدرت سعودی در دوره محمد بن سلمان معنا پیدا می‌کند؛ دوره‌ای که گویدو اشتاینبرگ، پژوهشگر مؤسسه آلمانی امور بین‌الملل و امنیت، از آن با عنوان «دولت چهارم سعودی» یاد می‌کند. در این مرحله، اقتدار سیاسی بیش از گذشته در دربار متمرکز شده و علمای وهابی موقعیت خود را به‌عنوان یک مرکز مستقل قدرت از دست داده‌اند. محدودسازی اختیارات اجرایی پلیس امر به معروف و نهی از منکر در سال ۲۰۱۶، نظارت وزارت امور اسلامی بر مساجد، خطیبان و محتوای خطبه‌ها، و گسترش نقش رابطة العالم الإسلامی در ترویج گفتمان دینی مطلوب ریاض در خارج از کشور، از نشانه‌های این تحول است. در چنین ساختاری، نهادهای دینی بیش از آنکه قدرتی مستقل در کنار حکومت باشند، در خدمت مدیریت دینی داخلی و دیپلماسی خارجی عربستان قرار گرفته‌اند.

🔹 فوزان در این تحولات، نه کاریزمایی مستقل در برابر حاکم از خود نشان داده و نه در دفاع از جایگاه علما در برابر قدرت سیاسی موضعی برجسته گرفته است. حذف بیش از ۴۰۰ فتوا از آرشیو وب‌سایت او در اکتبر ۲۰۲۵ و از دسترس خارج‌شدن سایت در آوریل ۲۰۲۶، در کنار ادامه روند سرکوب علمای وهابی سنتی هم‌مسلک او، با هیچ اعتراض علنی از سوی وی همراه نشد. او حتی در برابر حذف آثار فقهی خود نیز موضعی علنی نگرفت و از جایگاه نهاد علمای دینی در برابر اقتدار حکومت دفاع نکرد.

🔹 با این روند، هرگاه دولت عربستان برای توجیه ادعاهای سیاسی و منطقه‌ای خود به پشتوانه شرعی نیاز داشته باشد، می‌توان انتظار داشت فوزان نیز با صدور فتواهایی هم‌مضمون و با ظاهری فقهی، در خدمت مشروعیت‌بخشی به مواضع ریاض قرار گیرد؛ فتواهایی که سیاست حکومت را در قالب احکام و تکالیف شرعی بازتاب می‌دهند.
@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

13 October 2026 13:45

⭕️ ویدیوی تبلیغاتی اوباما برای عبدل السید، نامزد مسلمان مجلس سنا

👤 باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا:

۲۵۰ سال پیش، آمریکا بر پایه این ایده شکل گرفت که کشور متعلق به همه مردم است، نه فقط ثروتمندان و صاحبان نفوذ. امروز این ایده در خطر است و میشیگان باید در برابر آن بایستد. از عبدل ال‌سید برای ورود به مجلس سنای آمریکا حمایت کنید.

عبدل، پزشک و مدافع ایجاد شغل، بهبود خدمات درمانی و کاهش هزینه‌هاست. او از شرکت‌ها کمک مالی انتخاباتی نمی‌گیرد و درمان را حق انسانی می‌داند. همچنین معتقد است به‌جای جنگ‌های بی‌پایان، باید در داخل کشور سرمایه‌گذاری کرد. صدای خود را به گوش دیگران برسانید و برای رای دادن تا ۳ نوامبر برنامه‌ریزی کنید.

دولت دین | اندیشکده مرصاد

12 October 2026 16:01

⭕️ شبکه‌های مسیحی در آسیا چگونه حمایت از اسرائیل را شکل می‌دهند؟

🔷 در روزهایی که اسرائیل با موج فزاینده‌ای از انتقادات و افزایش آمار یهودستیزی در کشورهای غربی روبروست، بیش از ۵۵۰ رهبر مسیحی از ۵۱ کشور جهان در قالب هیئت مذهبی «بال‌های عقاب» در اورشلیم گردهم آمدند تا حمایت قاطع خود را از اسرائیل اعلام کنند.

🔷 برخلاف فضای دوقطبی اروپا و آمریکا، جوامع اوانجلیست در آسیا به ستون فقرات حمایت از اسرائیل بدل شده‌اند. حضور قدرتمند شبکه‌های کلیسایی از فیلیپین، کره جنوبی و سنگاپور، نشان‌دهنده موجی از حمایت‌هاست؛ تا جایی که ۶۷ درصد از مسیحیان پنتیکاستی فیلیپین در نظرسنجی‌ها با اسرائیل ابراز همدلی کرده‌اند.

🔷 این صف‌بندی نشان می‌دهد با دشوارتر شدن عرصه بین‌المللی برای اسرائیل، اتحادهای غیرمتعارف مذهبی با جنوب جهانی، در حال گشودن مسیر استراتژیک و جدیدی برای دیپلماسی فراتر از مرزهای غرب است.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/39959

🏷 #اسرائیل #صهیونیسم #مسیحیت_انجیلی

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

12 October 2026 15:25

⭕️ اعتراض به ممنوعیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان گسترش یافت؛ ۳۷ نفر بازداشت شدند

🔹 اعتراض دانش‌آموزان به ممانعت از ورود دختران محجبه به مدارس جمهوری آذربایجان، به چندین مدرسه در باکو و شهرستان‌هایی از جمله ماسالی و جلیل‌آباد گسترش یافته است. تصاویر منتشرشده، تجمع دانش‌آموزان و تحریم کلاس‌ها در حمایت از هم‌کلاسی‌های محجبه را نشان می‌دهد.هم‌زمان، وزارت کشور جمهوری اذربایجان از بازداشت ۳۷ نفر در ارتباط با این وقایع خبر داده است.

🔵 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 14:29

⭕️تحول تاریخی در رأس کوریای رم؛ انتصاب نخستین کاردینال آسیایی به ریاست مجمع کاردینال‌ها و معادلات جانشینی پاپ

🔸واتیکان روز جمعه اعلام کرد پاپ لئو انتخاب کاردینال «لوئیس آنتونیو تاگله»، روحانی برجسته اهل فیلیپین، به عنوان رئیس مجمع کاردینال‌های کلیسای کاتولیک را تایید کرده است. این نخستین بار در تاریخ معاصر کلیسا است که یک چهره آسیایی هدایت این نهاد عالی‌رتبه را بر عهده می‌گیرد؛ جایگاهی راهبردی که نقشی بنیادین در مدیریت دوره فترت پس از درگذشت یا استعفای پاپ و هدایت مجمع انتخاب پاپ بعدی (کنکلاو) ایفا می‌کند.

🔸تاگله ۶۹ ساله که پیش‌تر اسقف اعظم مانیل بود و از سال ۲۰۲۰ در مناصب ارشد کوریای روم (دستگاه اداری واتیکان) خدمت کرده است، جانشین کاردینال ایتالیایی «جیووانی باتیستا رِه» می‌شود که در سن ۹۲ سالگی از این سمت کناره‌گیری کرد. بر اساس موازین حقوق کلیسایی، رئیس مجمع کاردینال‌ها از سوی همتایان خود در میان کاردینال‌های اسقف برگزیده شده و با توشیح و تایید مستقیم پاپ به مدت پنج سال منصوب می‌شود؛ دوره‌ای که برای یک بار دیگر نیز قابل تمدید است.

🔸این انتصاب فراتر از یک جابه‌جایی اداری درون‌سازمانی، نشانه‌ای آشکار از تحول در توازن قدرت جغرافیایی جهان کاتولیک تلقی می‌شود. ریاست مجمع کاردینال‌ها در قرون متوالی در انحصار چهره‌های اروپایی،به‌ویژه ایتالیایی،بوده و تنها در فاصله سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۲ توسط کاردینال فقید «برناردین گانتین» از کشور آفریقایی بنین اداره شد. اکنون با تکیه زدن یک کاردینال فیلیپینی بر این مسند، مرکز ثقل نفوذ کلیسا بیش از پیش از قاره اروپا به سوی «جنوب جهانی» و آسیا سوق می‌یابد؛ مناطقی که بیشترین رشد جمعیتی وفاداران به آیین کاتولیک را ثبت کرده‌اند.

🔸اهمیت مضاعف این تغییر در پیوند آن با مسئله جانشینی رهبری واتیکان نهفته است. کاردینال تاگله سال‌هاست که در محافل رسانه‌ای بین‌المللی به عنوان یکی از نامزدهای اصلی جانشینی مقام پاپی (Papabile) شناخته می‌شود. اگرچه تصدی ریاست مجمع به معنای حتمی بودن انتخاب او در کنکلاو آینده نیست، اما وزن نمادین و مدیریتی وی را در میان کاردینال‌های سراسر جهان که حق رای دارند، به شکلی چشمگیر تثبیت می‌کند.

🔸مسئله اصلی در این جابه‌جایی، استمرار جهت‌گیری اصلاحی واتیکان برای تمرکززدایی از کلیسای اروپامحور و گشودن فضا برای صداهای حوزه آسیا و آمریکای لاتین است. تثبیت تاگله در رأس این نهاد راهبردی نشان می‌دهد که در رقابت‌ها و معادلات آینده برای تعیین رهبر کاتولیک‌های جهان، متغیرهای فرااروپایی و اولویت‌های کلیسای جنوب، نقشی تعیین‌کننده و چه بسا محوری خواهند داشت.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

10 October 2026 11:28

🌐 به مجموعه کانال‌های موسسه سیاق وابسته به اندیشکده مرصاد در شبکه‌های اجتماعی (تلگرام، ایتا و بله) بپیوندید:

🔸 کانال خبری تحلیلی سیاق
👉@syaaq_ir

🔸 کانال اطلاع‌رسانی اندیشکده:
👉 @mersadcss

🔸 کانال مطالعات یمن:
👉 @yemenstudies_ir

🔸 کانال مطالعات ترکیه و قفقاز:
👉 @turkeycaucasus

🔸 کانال مطالعات خلیج فارس:
👉 @PGulfStudies

🔸کانال مطالعات عراق و شامات:
👉 @IraqLevant

🔸کانال مطالعات آفریقای اسلامی:
👉 @Islamic_Africa

🔸کانال مطالعات شرق:
👉 @east_studies

🔸 کانال کردمان (میز کردی):
👉 @kurdstudies

🔸 کانال سوقنا (میز بازارها):
👉 @suqona

🔸کانال دولت دین (میز نهادها):
👉 @dolatedin

🔸کانال ملت دین (میز نهضت‌ها):
👉 @melatedin

🌐 http://mersadcss.com

🌐 https://syaaq.com

📧 info@mersadcss.com

📞 +982537830553

@mersadcss 🔷🔷🔷

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 22:24

‍ ⭕️ داووداوغلو در نجف و کربلا؛ آیا ترکیه به‌دنبال گسترش نفوذ در میان شیعیان عراق است؟

🔹 احمد داووداوغلو، نخست‌وزیر پیشین ترکیه، در سفر ۳ تا ۵ اکتبر به عراق، پس از حضور در مراسم سالگرد درگذشت جلال طالبانی، رئیس‌جمهور پیشین عراق، به نجف، کوفه و کربلا رفت. او در کربلا حرم امام حسین(ع) و حضرت ابوالفضل العباس(ع) را زیارت کرد و با شیخ عبدالمهدی کربلایی، متولی شرعی آستان مقدس حسینی، دیدار داشت. در نجف نیز به زیارت حرم امیرالمؤمنین(ع) رفت و با جواد الخوئی دیدار کرد. او همچنین در کوفه از مسجد کوفه و مقام‌های مسلم بن عقیل، هانی بن عروه و مختار ثقفی بازدید کرد. در این دیدارها، روابط ترکیه و عراق، تحولات منطقه و پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو ملت مطرح شد.

🔹 داووداوغلو در بغداد نیز با نزار آمیدی، رئیس‌جمهور عراق، هیبت الحلبوسی، رئیس پارلمان، عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی، محمد الحلبوسی، رهبر حزب تقدم، خمیس خنجر، رهبر ائتلاف سیاده، فالح فیاض، رئیس هیئت حشد شعبی، و همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، دیدار کرد. گفت‌وگو با عمار حکیم بر تقویت روابط عراق و ترکیه و مسائل امنیتی متمرکز بود؛ حکیم بر ضرورت قرار گرفتن همه سلاح‌ها تحت کنترل دولت عراق تأکید کرد. داووداوغلو همچنین در مؤسسه مطالعات عالی علمین در نجف با دانشگاهیان و پژوهشگران دیدار و درباره تحولات منطقه و روابط دو کشور سخنرانی کرد.

🔹 این سفر را می‌توان در چارچوب تلاش ترکیه برای گسترش روابط خود با تمام طیف‌های عراق تحلیل کرد؛ روابطی که بیش از این تنها در مناسبات آنکارا با اقلیم کردستان، جریان‌های اهل‌سنت و دولت مرکزی برجسته بود. حضور در نجف و کربلا و دیدار با چهره‌های شیعی، نشان می‌دهد که ترکیه برای گسترش نفوذ خود نمی‌خواهد به این کانال‌ها محدود بماند. این ارتباط‌گیری الزاماً به معنای فاصله گرفتن طرف‌های عراقی از ایران نیست، اما می‌تواند برای آنکارا امکان گفت‌وگو و اثرگذاری مستقیم‌تری در محیط سیاسی و مذهبی شیعیان عراق فراهم کند.

🔹 پشتوانه اقتصادی این سیاست نیز قابل توجه است. حجم تجارت ترکیه و عراق در سال ۲۰۲۵ به ۱۶٫۸ میلیارد دلار رسید و دو کشور در ژوئیه ۲۰۲۶ بار دیگر هدف افزایش مبادلات تجاری به ۳۰ میلیارد دلار را مطرح کردند. پروژه «جاده توسعه» که بندر فاو در جنوب عراق را از طریق شبکه جاده‌ای و ریلی به ترکیه و سپس بازارهای اروپا متصل می‌کند، یکی از محورهای اصلی این برنامه است. آنکارا در پی آن است که عراق را نه‌فقط بازار صادراتی، بلکه به مسیر مهمی برای حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و اتصال منطقه‌ای تبدیل کند.

♨️برخی معتقدند گسترش روابط ترکیه با نخبگان شیعه و مراکز دینی نجف و کربلا، مکمل تلاش آنکارا برای افزایش نفوذ سیاسی و اقتصادی در عراق است.
این روند با سیاست آمریکا برای کاهش نفوذ ایران هم‌پوشانی دارد و می‌تواند زمینه را برای پررنگ‌تر شدن نقش ترکیه در معادلات عراق فراهم کند.

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 09:05

⭕️ دشمن‌سازی از شریعت اسلامی در آمریکا؛ دن‌کیشوت‌های قانون‌گذار در نبرد با تهدیدی فرضی
🖊نویسندگان: میشل بورستین و کریس هکر، 8 اکتبر 2026

🔹 ۳۹ لایحه و قطعنامه ضدشریعت در دو سال: در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، دست‌کم ۳۹ طرح در مجالس ایالتی و کنگره آمریکا ارائه شده؛ درحالی‌که مجموع طرح‌های مشابه طی ۱۵ سال قبل از آن، ۴۸ مورد بود.

🔹 تهدیدی بدون مصداق؟ قانون‌گذار جمهوری‌خواه می‌سی‌سی‌پی که برای ممنوعیت اجرای شریعت تلاش می‌کند، حتی یک نمونه از تلاش برای تحمیل قوانین اسلامی بر نظام حقوقی ایالتش سراغ ندارد؛ بااین‌حال، قصد دارد تلاش خود را ادامه دهد.

🔹 میلیون‌ها دلار برای شریعت‌هراسی: نامزدهای جمهوری‌خواه بیش از ۱۴ میلیون دلار صرف تبلیغاتی کرده‌اند که در آن‌ها نام شریعت مطرح شده است.

🌀چرایی و ابعاد این موضوع را در گزارش واشنگتن پست مطالعه کنید.

🔗 ادامه مطلب:
syaaq.com/40034

🏷 #اسلام_هراسی #دین_در_ایالات_متحده

@dolatedin

دولت دین | اندیشکده مرصاد

09 October 2026 03:33

♨️تحولات خلیج‌فارس را با ما دنبال کنید...

📌تنگه هرمز 🇮🇷
📌 عربستان 🇸🇦
📌 امارات 🇦🇪
📌 عمان 🇴🇲
📌 کویت 🇰🇼
📌 قطر 🇶🇦
📌 بحرین 🇧🇭

⭕️پوشش مهم‌ترین تحولات سیاسی، امنیتی، اقتصادی، فرهنگی، دینی و... حوزه خلیج فارس

♨️به ما بپیوندید ...

🔗 Telegram : /channel/PGulfStudies

🔗 Bale: https://ble.ir/pgulfstudies

🔗 Eitaa : https://eitaa.com/PGulfStudies

دولت دین | اندیشکده مرصاد

08 October 2026 12:50

‍ ⭕️ سفر علمای هند به اندونزی برای شبکه‌سازی علیه افراط هندوها

🔹 مفتی ابوبکر جابر قاسمی و مولانا اویس وستانوی، دو عالم سنی هند، سوم اکتبر در جاکارتا با شورای علمای اندونزی دیدار کردند. موضوع اصلی این نشست، وضعیت مسلمانان هند، تخریب مساجد و گسترش اسلام‌هراسی بود. قاسمی در این دیدار از ضعف ارتباط و هماهنگی میان سازمان‌های متعدد اسلامی هند سخن گفت و تجربه اندونزی در سازمان‌دهی و ایجاد وحدت میان نهادهای اسلامی را مورد توجه قرار داد.

🔹 این دیدار در شرایطی انجام شد که فشار بر جوامع و اماکن اسلامی هند همچنان ادامه دارد. تنها در هفته‌های اخیر، مسجد تاریخی شاهی در اوجین در جریان طرح تعریض جاده آسیب دید و پیش از آن نیز تجمع مسلمانان برای جلوگیری از تخریب بخش‌هایی از مسجد با مداخله پلیس همراه شد. موضوع تخریب مساجد و اماکن اسلامی در هند به یکی از محورهای انتقاد جریان‌های مسلمان و نهادهای اسلامی تبدیل شده است.

🔥فراتر از خبر:
🔹 در چنین فضایی، اهمیت سفر این دو عالم در سخنان قاسمی درباره ضعف هماهنگی میان سازمان‌های اسلامی نهفته است و  نشان می‌دهد که مسئله ایجاد ارتباط و شبکه‌سازی میان نهادهای مسلمانان هند و استفاده از تجربه نهادهای اسلامی خارج از هند نیز مطرح است.

🔹 اویس وستانوی از مدیران جامعه اسلامیه اشاعة العلوم در اککل‌کوا، ماهاراشتراست؛ مجموعه‌ای که پدرش، مولانا غلام‌محمد وستانوی، در سال ۱۹۷۹ پایه‌گذاری کرد. این مجموعه از یک مدرسه کوچک با شش دانش‌آموز و یک استاد آغاز شد و به یک شبکه بزرگ آموزشی دینی و عمومی با حدود 140 هزار دانش آموز تبدیل شد.

🔹 جایگاه وستانوی بدون توجه به سابقه پدرش قابل فهم نیست. غلام‌محمد وستانوی از علمای دیوبندی بود و در سال ۲۰۱۱ برای مدتی ریاست دارالعلوم دیوبند را برعهده گرفت؛ اما اظهاراتش درباره توسعه گجرات در دوره نارندرا مودی موجب اعتراض شدید در دارالعلوم شد و سرانجام از این سمت کنار رفت.

🔹 او تأکید داشت که مسلمانان در کنار مسائل سیاسی باید به آموزش، توسعه و توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی نیز توجه کنند. همین اختلاف نگاه، او را در مقطعی مقابل بخشی از جریان سنتی علمای دیوبندی قرار داد.

🔹 این سابقه خانوادگی اهمیت حضور او در نشست جاکارتا را بیشتر می‌کند؛ زیرا وستانوی از یک شبکه آموزشی گسترده می‌آید که هدف آن تنها آموزش دینی نیست و آموزش عمومی، دانشگاهی و حرفه‌ای مسلمانان را نیز دنبال می‌کند.

🔹 در سوی دیگر، ابوبکر جابر قاسمی، بنیان‌گذار و مدیر مؤسسه کهف‌الایمان، از حیدرآباد در تلانگاناست؛ بنابراین دو عالم حاضر در این نشست از دو پایگاه متفاوت جامعه مسلمانان هند می‌آیند و دیدارشان با شورای علمای اندونزی را می‌توان در چارچوب تلاش برای پیوند دادن شبکه‌های مختلف علمای هند تحلیل کرد.

🔹 وستانوی و قاسمی در فضای سنی حنفی و دیوبندی قرار دارند، در حالی که بخش مهمی از سنت دینی اندونزی شافعی است. بنابراین آنچه در این دیدار برجسته شده، بیشتر تجربه سازمان‌دهی، ارتباط نهادی و مواجهه اجتماعی با مسائل مسلمانان است.

🔹 دیدار جاکارتا را می‌توان نشانه‌ای از تلاش بخشی از علمای هند برای عبور از پراکندگی سازمانی و ایجاد ارتباطات فراتر از مرزهای هند دانست؛ آن هم در شرایطی که موضوعاتی مانند تخریب مساجد و اسلام‌هراسی، فشار بر جامعه مسلمانان را به یکی از مسائل اصلی این شبکه‌ها تبدیل کرده است.

@dolatedin