Telegram-канал sayehsokhan - انتشارات سایه سخن: Unsorted

انتشارات سایه سخن

09 August 2026 11:05

#از_شما

انسان خوب کیست؟

این سؤال مدت‌ها بود با من زندگی می‌کرد.

هر بار که از کنار مهربانی می‌گذشتم،
هر بار که دروغی را می‌دیدم،
هر بار که کسی بی‌صدا حق دیگری را نادیده می‌گرفت،
دوباره از خودم می‌پرسیدم:

انسان خوب کیست؟

تصمیم گرفتم پاسخ را از یک نفر نخواهم.

این سؤال را برداشتم
و میان قرن‌ها راه رفتم.

اگر از بودا می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

انسان خوب،
کسی است که می‌داند هر موجود زنده‌ای از رنج می‌گریزد.
پس تا آنجا که می‌تواند،
رنجی به این جهان اضافه نمی‌کند.

اگر از تیچ نات هان می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

وقتی کسی را عمیقاً می‌فهمی،
دیگر به آسانی نمی‌توانی از او متنفر باشی.
فهمیدن،
آغازِ شفقت است.

اگر از اسپینوزا می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

به جای آنکه شتاب‌زده داوری کنی،
بکوش بفهمی.
زیرا فهم،
نفرت را کوچک‌تر
و انسان را بزرگ‌تر می‌کند.

اگر از مولانا می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

بزرگ‌ترین پیروزی،
پیروزی بر دیگری نیست؛
پیروزی بر خویشتن است.
هر بار که از خودخواهی فاصله می‌گیری،
به انسان بودن نزدیک‌تر می‌شوی.

اگر از مارکوس اورلیوس می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

از خوبی کمتر حرف بزن؛
بیشتر خوب باش.
فضیلت،
به دیده شدن نیاز ندارد.

اگر از ویکتور فرانکل می‌پرسیدم،
شاید می‌گفت:

میان هر اتفاق
و واکنش تو،
فاصله‌ای هست.
در همان فاصله،
شخصیت تو ساخته می‌شود.

بعد،
از وجدان پرسیدم.

گفت:

من فریاد نمی‌زنم.

فقط شب‌ها،
وقتی همه‌چیز ساکت می‌شود،
کنار بالش آدم‌ها می‌نشینم.

از قدرت پرسیدم.

گفت:

انسان خوب را
وقتی بشناس
که بتواند آسیب بزند،
اما نزند.

از یک مادربزرگ پرسیدم.

گفت:

نانی که بوی حق‌الناس بدهد،
برکت ندارد.

از یک دامپزشک پرسیدم.

گفت:

گاهی رفتار آدم‌ها با حیوانات،
راستگوتر از رفتارشان با انسان‌هاست.

از یک کودک پرسیدم.

لبخند زد و گفت:

آدم خوب،
کسی است که پیش او احساس امنیت کنم.

بعد…

از مرگ پرسیدم.

مدتی سکوت کرد.

بعد آرام گفت:

آخرِ راه،
کمتر کسی از تو می‌پرسد
چقدر ثروت داشتی،
چقدر مشهور بودی،
یا چند نفر تشویقت کردند.

شاید فقط یک سؤال باقی بماند:

«بودنِ تو، رنجِ چند نفر را کمتر کرد؟»

به خودم نگاه کردم.

دیدم هیچ‌کدام،
تعریف کاملی از انسان خوب ندادند.

اما همه،
به یک سو اشاره داشتند.

شاید انسان خوب،
کسی نباشد که هرگز اشتباه نمی‌کند.

کسی باشد که
وقتی خطا می‌کند،
می‌پذیرد.

اگر حقی را ضایع کرده،
جبران می‌کند.

اگر قدرتی دارد،
از آن برای حمایت استفاده می‌کند،
نه تحقیر.

اگر با رنجی روبه‌رو می‌شود،
بی‌تفاوت از کنارش نمی‌گذرد.

و هر روز،
تلاش می‌کند
فاصلهٔ میان آنچه می‌اندیشد،
آنچه می‌گوید
و آنچه انجام می‌دهد،
کمی کمتر از دیروز باشد.

حالا نوبت شماست…

اگر فقط یک جمله فرصت داشتید، «انسان خوب» را چگونه تعریف می‌کردید؟

فهیمه احمدی _ روانشناس

با سپاس فراوان از همکار گرامی سرکار خانم احمدی عزیز

🆔 @Sayehsokhan