اندلس در دوران اسلامی یکی از مهم‌ترین مراکز علمی و فرهنگی اروپا بود؛ سرزمینی که دانشمندان مسلمان در آن، در گسترش نجوم، ریاضیات، پزشکی، کشاورزی و فلسفه نقش برجسته‌ای ایفا کردند.

از جمله چهره‌های شاخص این دوران می‌توان به الزرقالی، منجم و سازنده ابزارهای نجومی؛ ابن‌العوام، کشاورز و نویسنده اثر ارزشمند «کتاب الفلاحة»؛ ابن‌رشد، پزشک و فیلسوف برجسته؛ و ابن‌طفیل، فیلسوف و نویسنده کتاب مشهور «حیّ بن یقظان» اشاره کرد.

دستاوردهای این دانشمندان نه‌تنها در جهان اسلام، بلکه در انتقال و گسترش دانش در اروپای قرون وسطی نیز تأثیرگذار بود. اندلس نمونه‌ای برجسته از پیوند علم، پژوهش و شکوفایی تمدنی در تاریخ است.

@tamadone_islami

Читать полностью…

مقاله جامع از فتوحات اسلامی و فتح شهرهای ایران با روایت های معتبر تاریخی


@tamadone_islami

Читать полностью…

📒دفتر پنجم: دفتر تفصیلی مناطق

این دفتر اطلاعات جزئی درآمدها و هزینه‌های هر منطقه را نگهداری می‌کرد.

درآمدها بر اساس نوع مالیات طبقه‌بندی می‌شدند؛ مانند:

مالیات سرانه.
مالیات درآمد.
مالیات فروش.
سایر مالیات‌های محلی.

هزینه‌ها نیز بر اساس فعالیت‌هایی مانند دستمزد، ساخت‌وساز و خدمات پستی ثبت می‌شدند.

اهمیت این دفتر در آن بود که حکومت می‌توانست درآمد و هزینه را نه فقط در سطح کل کشور، بلکه در سطح هر منطقه و هر نوع فعالیت بررسی کند.برای مثال، اگر درآمد مالیاتی تبریز از یک نوع مالیات مشخص کاهش پیدا می‌کرد، امکان بررسی آن در دفاتر تفصیلی وجود داشت.

به این ترتیب، نظام حسابداری به ابزاری برای تحلیل عملکرد اقتصادی و مالی مناطق تبدیل می‌شد.

📒دفتر ششم: دفتر حساب نهایی سالانه

این دفتر یکی از مهم‌ترین بخش‌های نظام گزارش‌دهی بود.اطلاعات درآمدها و هزینه‌های مناطق مختلف در آن جمع‌بندی می‌شد.

نویسندگان آن را به نوعی تراز آزمایشی یا گزارش نهایی مالی تشبیه می‌کنند.

در این دفتر، برای هر منطقه اطلاعاتی مانند موارد زیر ارائه می‌شد:

درآمد مالیاتی پیش‌بینی‌شده.
درآمد مالیاتی تحقق‌یافته.
هزینه‌های انجام‌شده.
مازاد یا کسری بودجه.
جمع درآمد و هزینه.

گزارش نهایی به خان ارائه می‌شد تا حکومت مرکزی بتواند وضعیت مالی مناطق را ارزیابی کند.

این بخش نشان می‌دهد که نظام مالی ایلخانی صرفاً به ثبت معاملات روزانه محدود نبود؛ بلکه توانایی تهیه گزارش‌های تجمیعی برای تصمیم‌گیری سیاسی و اقتصادی را نیز داشت.

📒دفتر هفتم: دفتر قانون مالیاتی کشور

این دفتر بیشتر ماهیت مالیاتی و مقرراتی داشت.در آن نرخ‌ها و مبانی مالیاتی مناطق مختلف ثبت می‌شد

برای مثال، مشخص می‌کرد که در هر منطقه چه مقدار مالیات باید از اشخاص یا فعالیت‌های اقتصادی دریافت شود.وجود چنین دفتری اهمیت زیادی داشت؛ زیرا از دریافت مالیات‌های تکراری یا اعمال نرخ‌های متفاوت و غیرمجاز جلوگیری می‌کرد.در واقع، این دفتر مرجع قانونی و اداری برای ارزیابی مالیات‌ها بود.

⛔دفاتر تخصصی؛ بخش بسیار جالب رساله فلکیه

یکی از ویژگی‌های برجسته این نظام، وجود دفاتر جداگانه برای فعالیت‌های خاص اقتصادی و حکومتی بود.این دفاتر نشان می‌دهند که حسابداری ایلخانی فقط به پول محدود نمی‌شد؛ بلکه کالاها، مواد اولیه، حیوانات و موجودی‌های فیزیکی را نیز دربرمی‌گرفت.

مقاله هفت دفتر تخصصی را معرفی می‌کند.

۱. دفتر ساخت‌وساز

۲. دفتر ضرابخانه

این دفتر برای ثبت فعالیت‌های مربوط به ضرب سکه طلا و نقره استفاده می‌شد.در آن موجودی اولیه فلزات گران‌بها، مقدار فلز ورودی و خروجی و عملیات مربوط به ضرب سکه ثبت می‌شد.

۳.دفتر خزانه‌داری

این دفتر برای کنترل موجودی خزانه و ثبت ورود و خروج دارایی‌های آن استفاده می‌شد.

۴. دفتر انبار غله
۵. دفتر گله گوسفندان
۶. دفتر برنج

این دفتر برای ثبت میزان محصول برنج در زمین‌هایی بود که در اختیار کشاورزان قرار داشت.

۷. دفتر اصطبل

این دفتر برای ثبت موجودی اسب‌های حکومتی استفاده می‌شد.

📒اسناد و مدارک؛ مبنای ثبت حساب‌ها

رسید دریافت مالیات (Receipt)

این سند نشان می‌داد مأمور منطقه‌ای چه مقدار مالیات از مردم دریافت کرده است.

سند تسویه و رفع مسئولیت (Acquittal)

این سند نشان می‌داد که مأمور منطقه‌ای مبلغ مشخصی را به حکومت مرکزی منتقل کرده و در نتیجه، مسئولیت مالی او در قبال آن مبلغ تسویه شده است.

زبان و شیوه ثبت: سیاق

یکی از جنبه‌های فنی رساله فلکیه استفاده از شیوه نوشتاری خاصی به نام سیاق (Siyāqat) است.

سیاق نوعی شیوه نگارش اداری و مالی بود که برای ثبت سریع و فشرده اعداد، مبالغ پولی، کالاها و اطلاعات مالی استفاده می‌شد.

مأموران مالی و حسابداران ایلخانی از علائم و اختصارات ویژه‌ای استفاده می‌کردند.این شیوه برای کاهش حجم نوشتار و تسریع عملیات ثبت به کار می‌رفت.

در یک دستگاه اداری گسترده که باید اطلاعات مالی مناطق مختلف را ثبت و منتقل می‌کرد، چنین نظامی اهمیت عملی فراوانی داشت.

آیا این نظام ایلخانی غازان خان مستقل از اروپا توسعه یافته بود؟

سولاس و اوتار در نتیجه‌گیری مقاله خود می‌نویسند که عناصر ابتدایی حسابداری دوطرفه در خاور نزدیک طی دوره ۱۲۲۰ تا ۱۳۵۰ میلادی وجود داشته و این نظام مستقل از روش‌های حسابداری غربی توسعه یافته بود.

رساله فلکیه نشان می‌دهد دستگاه مالی ایلخانی دارای دفاتر متعدد، اسناد رسمی، ثبت‌های منطقه‌ای، کنترل بودجه، گزارش‌دهی سالانه و قواعد مشخص برای اصلاح و تطبیق حساب‌ها بوده است.

منبع

Solas & Otar, 1994, The Accounting System Practiced in the Near East During the Period 1220–1350 Based on the Book Risale-i Felekiyye, Accounting Historians Journal, 21(1), pp. 117–135.

@tamadone_islami

Читать полностью…

رساله فلکیه؛ نظام پیشرفته حسابداری در دوره ی ایلخانی و اصلاحات مالی غازان خان در ایران قرن چهاردهم میلادی

در قرن چهاردهم میلادی، دستگاه مالی ایلخانی از نظامی پیچیده برای ثبت و کنترل درآمدها، هزینه‌ها و دارایی‌های حکومتی برخوردار بود.

رساله فلکیه، تألیف عبدالله بن محمد بن کیا مازندرانی در حدود سال ۱۳۶۳ میلادی، یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی در این زمینه است.این اثر از هفت دفتر اصلی حسابداری و دفاتر تخصصی برای خزانه‌داری، ضرابخانه، ساخت‌وساز، انبار غله، دام و اصطبل سخن می‌گوید. ثبت درآمدهای مالیاتی، کنترل هزینه‌ها، صدور رسید، تسویه حساب مأموران، گزارش‌های مالی سالانه و قواعد نظارت بر عملیات اقتصادی، بخش‌هایی از این نظام بودند.

پژوهش چیگدم سولاس و اسماعیل اوتار (۱۹۹۴) با بررسی این رساله، وجود عناصری از حسابداری دوطرفه را در نظام مالی خاور نزدیک مطرح می‌کند؛ عناصری که به نظر آنان مستقل از روش‌های حسابداری غربی توسعه یافته بودند.

رساله فلکیه شاهدی ارزشمند بر پیشرفت دانش حسابداری و مدیریت مالی در ایران و جهان اسلام است؛ دانشی که تاریخ آن را نمی‌توان صرفاً با نام لوکا پاچیولی و ایتالیا آغاز کرد

@tamadone_islami

Читать полностью…

▫️خالد بن ولید، برجسته ترین فرماده تاریخ دین اسلام

@tamadone_islami

Читать полностью…

#تاریخ_و_حکمت

کسی که تاریخ می‌خواند هرگز نومیدی به دلش راه نخواهد یافت. او دنیا را روزهایی چند [از پیروزی‌ها و شکست‌ها] می‌بیند که خداوند میان مردم می‌گرداند.

ثروتمندان فقیر می‌شوند و فقرا ثروتمند... ضعیفانِ دیروز قدرتمندان امروزند و حاکمان دیروز، بی‌خانمان‌های امروز... قاضیان متهم‌اند و پیروزان، شکست خورده...

فلک می‌گردد و زندگی نمی‌ایستد. دوام دنیا بر یک حال، سرابی بیش نیست.

دکتر مصطفی محمود رحمه الله

@tamadone_islami

Читать полностью…

این اطلاعات امروز چه کاربردی دارند؟

زمین با سرعت کاملاً ثابتی نمی‌چرخد. تغییرات گرانشی، کشندهای اقیانوسی و فرایندهای درونی زمین باعث تغییرات بسیار کوچکی در طول شبانه‌روز می‌شوند.

دانشمندان برای مطالعهٔ این تغییرات، زمان وقوع گرفتگی‌ها را در مدل‌های نجومی امروزی محاسبه می‌کنند و با زمان‌های ثبت‌شده در منابع تاریخی مقایسه می‌کنند.
اختلاف میان زمان محاسباتی و زمان مبتنی بر چرخش زمین، کمیتی به نام ΔT را به دست می‌دهد:

با تحلیل مجموعه‌ای از این داده‌ها، پژوهشگران می‌توانند تغییرات چرخش زمین را در طول قرن‌ها بازسازی کنند.

نکتهٔ شگفت‌انگیز این است که گزارش یک منجم در بغداد یا قاهره در حدود هزار سال پیش، امروز می‌تواند به پژوهش دربارهٔ رفتار فیزیکی زمین کمک کن

نمونه‌ای مشخص: رصد ابن یونس در سال ۹۷۹ میلادی

ابن یونس در قاهره گرفتگی ماه را رصد کرد و اطلاعاتی دربارهٔ ارتفاع ماه در آغاز و پایان مشاهده ثبت کرد.پژوهشگران جدید با استفاده از موقعیت جغرافیایی قاهره و محاسبات نجومی، زمان‌های متناظر با این مشاهدات را بازسازی کرده‌اند.این نمونه نشان می‌دهد که گزارش‌های نجومی قرون میانه گاهی جزئیاتی دارند که می‌توان آن‌ها را با مدل‌های علمی جدید مقایسه کرد و برای محدود کردن مقادیر تاریخی ΔT به کار برد.

سه منجم برجسته در این زمینه عبارت‌اند از:

ابن یونس، منجم فعال در قاهره که رصدهای متعددی از گرفتگی‌ها ثبت کرد.

بتانی، منجمی که داده‌های رصدی و محاسبات نجومی او نیز در پژوهش‌های جدید استفاده شده‌اند.

ابوریحان بیرونی، دانشمندی که گزارش‌های نجومی او بخشی از منابع تاریخی قابل بررسی را تشکیل می‌دهند.

پژوهشگران امروزی بیش از ۵۰ اندازه‌گیری مربوط به زمان گرفتگی‌ها را از آثار این منجمان شناسایی کرده‌اند که عمدتاً به فاصلهٔ سال‌های ۸۳۰ تا ۱۰۲۰ میلادی مربوط می‌شوند. این داده‌ها به‌ویژه در بازسازی تغییرات چرخش زمین اهمیت دارند.

کمک به شناخت رفتار زمین در طول هزاران سال

در پژوهشی که در سال ۲۰۱۷ در نشریهٔ Proceedings of the Royal Society A منتشر شد، استیونسن، موریسون و هوهنکرک مجموعه‌ای از رصدهای تاریخی را از سال ۷۲۰ پیش از میلاد تا ۲۰۱۵ میلادی بررسی کردند.

نتایج نشان داد که طول شبانه‌روز در مقیاس بلندمدت افزایش یافته است؛ اما این تغییر کاملاً یکنواخت نیست.

میانگین افزایش طول شبانه‌روز در مدل آن‌ها حدود ۱٫۸ میلی‌ثانیه در هر قرن برآورد شد. این مقدار با اثری که اصطکاک کشندی به‌تنهایی ایجاد می‌کند متفاوت است و نشان می‌دهد عوامل دیگری نیز در تغییر چرخش زمین نقش دارند. داده‌های منجمان مسلمان یکی از بخش‌های مهم مجموعهٔ تاریخی این پژوهش بودند، هرچند نتایج نهایی بر اساس ترکیب داده‌های تمدن‌های مختلف به دست آمدند.

منبع مقاله

https://muslimheritage.com/arabic-eclipse-records-bring-light-to-scientific-analysis-of-the-earths-rotation/

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5247521

@tamadone_islami

Читать полностью…

⚔️ از بیگ‌نشینی عثمانی تا ارتش ترکیه مدرن

مروری تصویری بر سیر تحول جنگاوران عثمانی؛ از سواره‌نظام و ینی‌چری‌ها تا سربازان جنگ جهانی اول و ارتش جمهوری ترکیه در قرن بیستم.

تاریخ، در لباس و سلاح سربازان نیز روایت می‌شود

@tamadone_islami

Читать полностью…

📖 تجویدسرا 🌿

آموزش تجوید قرآن کریم

📚 آموزش قواعد تجوید
🎙️ اصلاح تلاوت و مخارج حروف

🌱 گامی به‌سوی تلاوت صحیح قرآن کریم

🔗 عضویت در کانال:
@tajvid_sara

Читать полностью…

ریشه‌شناسی نام «کنعان» و سیر تاریخی نام‌گذاری سرزمین‌های باستانی شام

کنعان کهن‌ترین نام مکتوب سرزمین شام است که ریشه در اسناد هزاره دوم پیش از میلاد دارد. در این پژوهش، قدمت و تحول تاریخی نام‌های «کنعان»، «اسرائیل» و «فلسطین» از عصر مفرغ تا دوران باستان بررسی شده است.

@tamadone_arab

Читать полностью…

اسپانیایی‌ های امروزی چگونه می‌توانند تبار مسلمان خود را کشف کنند؟

در پژوهش‌های مربوط به تبار موريسکی اسپانیا (مسلمانان اسپانیایی) ، چند نام خانوادگی وجود دارند که در اسناد تاریخی با خانواده‌های مسلمانِ مسیحی‌شده ارتباط دارند

فامیلی هایی مثل : Marín ، Bobadilla ،Jaén ، Baena ، Navas و ...

پژوهشی منتشر شده در سال ۲۰۲۴، دربارهٔ محاکمات مذهبی گرانادا در فاصلهٔ سال‌های ۱۷۲۸ تا ۱۷۳۱، به خانواده‌هایو فیگوئروآ (Figueroa) و آراندا (Aranda) اشاره کرده ، این محاکمات حدود ۲۵۰ نفر را دربرگرفت که به حفظ یا انجام اعمال اسلامی متهم شده بودند. پژوهش همچنین بقای جمعیت مسلمان‌تبار در شبه‌جزیرهٔ ایبری پس از اخراج موريسک‌ها و ارتباطات آن‌ها با جوامع مهاجر را بررسی می‌کند



الف) اسناد تعمید کلیساها

دفاتر کلیساهای اسپانیا اطلاعاتی دربارهٔ تعمید، ازدواج، تولد و مرگ افراد ثبت می‌کردند.این اسناد نام فرد، نام والدین، تاریخ تعمید، محل زندگی و اطلاعات دیگری دربارهٔ خانواده را حفظ میکرده

ب) اسناد دولتی و پرونده‌های تفتیش عقاید

بعضی از اسناد تاریخی به‌طور صریح از افراد با عنوان موريسکو یا نوادگان مسلمانان تازه‌مسیحی‌شده نام می‌برند.برای مثال، آرشیو دولتی اسپانیا سندی با عنوان «فهرست موريسک‌های تغییر دین‌داده در شهر آلمریا و مناطق پیرامون آن» نگهداری می‌کند که به دورهٔ پس از فرمان تغییر دین سال ۱۵۰۲ مربوط است.

همچنین، آرشیو ملی تاریخی اسپانیا پرونده‌ای مربوط به سال‌های ۱۵۵۷ تا ۱۵۵۸ دارد که در آن موضوع موريسک‌های تغییر دین‌داده و فرزندانشان در وایادولید مطرح شده است.

ج) نام خانوادگی و سنت‌های خانوادگی

برخی خانواده‌ها ممکن است نام‌ها، اصطلاحات، سنت‌ها یا روایت‌هایی را حفظ کرده باشند که پژوهشگر را به بررسی تبار اندلسی یا موريسکی هدایت کند.

https://www.researchgate.net/publication/329819033_The_invisibility_of_Moriscos_in_the_baptismal_records_of_New_Castile_1570-1610

https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=9712968

https://journals.uco.es/hyg/article/view/14866

Читать полностью…

فرزندان مسلمانان (موريسک‌ها) پس از اخراج ۱۶۰۹ میلادی در اسپانیا: اسناد تاریخی، سیاست مسیحی‌سازی و امکان پژوهش تبارشناختی در پادشاهی والنسیا

چکیده

اخراج موريسک‌ها در آغاز قرن هفدهم میلادی یکی از مهم‌ترین جابه‌جایی‌های اجباری جمعیت در تاریخ اسپانیاست. فرمان اخراج که در سال ۱۶۰۹ در دورهٔ سلطنت فیلیپ سوم آغاز شد، جمعیت بزرگی از مسلمانان پیشین و نوکیشان مسیحی‌شدهٔ مسلمان‌تبار را از قلمروهای سلطنتی بیرون راند. بااین‌حال، اخراج والدین به معنای خروج تمام فرزندان آنان نبود. شماری از کودکان و نوجوانان در شبه‌جزیرهٔ ایبری باقی ماندند و در معرض نظامی از نظارت اداری، واگذاری به نگهدارندگان مسیحی و تربیت اجباری کاتولیکی قرار گرفتند.

پایگاه تاریخی «Los Morisquillos»، تدوین‌شده به‌وسیلهٔ ایگناسیو گیرونِس گی‌یِم (Ignacio Gironés Guillem)، مجموعه‌ای از فهرست‌های آرشیوی مربوط به این کودکان را در قالب داده‌های قابل جست‌وجو عرضه می‌کند. نسخهٔ اولیهٔ این مجموعه بر اسناد آرشیو عمومی سیمانکاس، به‌ویژه پرونده‌های بخش دولتی با شماره‌های ۲۴۱ و ۲۴۳، تکیه دارد و حدود ۲۴۴۷ تا ۲۴۴۸ ثبت کودک را در بر می‌گیرد. ارزش این مجموعه تنها در شمارش افراد نیست؛ اطلاعاتی مانند نام، سن، جنسیت، خاستگاه جغرافیایی، محل ثبت و مشخصات اشخاص معرفی‌کننده یا مسئول نگهداری کودکان، امکان بررسی تاریخ اجتماعی موريسک‌ها را فراهم می‌کند.

مقالهٔ حاضر با بررسی ساختار این پایگاه و متن فرمان سرشماری سال ۱۶۱۱، نشان می‌دهد که ثبت کودکان بخشی از سیاستی برای کنترل، تربیت مذهبی و محدودکردن ارتباطات اجتماعی آنان بود

مقدمه:

مسئلهٔ موريسک‌ها در تاریخ اسپانیا
اصطلاح «موريسک» (Morisco) به مسلمانان پیشین و جمعیت‌های مسلمان‌تبار شبه‌جزیرهٔ ایبری اطلاق می‌شود که رسماً به مسیحیت گروانده شده بودند. این اصطلاح در تاریخ اسپانیا اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا تغییر دین رسمی این جمعیت‌ها به معنای ازبین‌رفتن فوری پیوندهای خانوادگی، فرهنگی یا مذهبی آنان با گذشتهٔ اسلامی‌شان نبود.

برای درک این مسئله باید میان سه وضعیت تاریخی تمایز گذاشت.

نخست، مسلمانانی که تحت حاکمیت مسیحیان زندگی می‌کردند و در دوره‌هایی اجازه داشتند دین خود را حفظ کنند. این گروه در منابع تاریخی غالباً با اصطلاح «مودخار» (Mudéjar) شناخته می‌شوند.

دوم، جمعیت‌هایی که در نتیجهٔ فشار سیاسی، فرمان‌های سلطنتی یا اجبار مستقیم به مسیحیت گروانده شدند. پس از تعمید رسمی، این افراد و فرزندان مسلمان‌تبار آنان در بسیاری از اسناد با عنوان موريسک ثبت شدند.

سوم، موريسک‌هایی که در جریان فرمان‌های اخراج اوایل قرن هفدهم از قلمروهای سلطنتی اسپانیا بیرون رانده شدند.
این تقسیم‌بندی به معنای آن نیست که تجربهٔ تمام اعضای هر گروه یکسان بوده است. وضعیت مسلمانان در گرانادا، والنسیا و دیگر مناطق، از نظر زمان تغییر دین، شرایط حقوقی و شیوه‌های اعمال قدرت تفاوت‌هایی داشت.

در پادشاهی والنسیا، جمعیت مسلمان و سپس موريسکی نقش مهمی در ساختار اقتصادی و اجتماعی داشت. بسیاری از آنان در روستاها و مناطق کشاورزی زندگی می‌کردند و در نظام مالکیت زمین، اجاره‌داری و تولید محصولات کشاورزی مشارکت داشتند. ازاین‌رو، اخراج موريسک‌ها صرفاً رویدادی مذهبی نبود؛ بلکه پیامدهایی جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی نیز داشت.

پژوهش ایگناسیو گیرونِس به یکی از جنبه‌های کمتر دیده‌شدهٔ این تاریخ می‌پردازد: سرنوشت کودکانی که پس از اخراج والدینشان در اسپانیا باقی ماندند.

از فتح والنسیا تا تغییر دین اجباری

برای فهم وضعیت کودکان موريسکی در سال ۱۶۱۱، باید پیشینهٔ تاریخی این جمعیت را بررسی کرد.

فتح والنسیا به‌دست خايم اول در قرن سیزدهم، حاکمیت سیاسی منطقه را دگرگون کرد، اما به حذف فوری جمعیت مسلمان منجر نشد. مسلمانان در بخش‌هایی از قلمرو جدید باقی ماندند و در دوره‌هایی تحت ترتیبات حقوقی خاص، به زندگی و فعالیت اقتصادی خود ادامه دادند.

با گذشت زمان، فشارهای سیاسی و مذهبی افزایش یافت. در اوایل قرن شانزدهم، شورش‌ها و تنش‌های اجتماعی در قلمرو تاج آراگون، از جمله والنسیا، به تشدید سیاست‌های تغییر دین انجامید.

گیرونِس در پیشگفتار خود به شورش‌های برادری‌ها یا «Germanías» در سال‌های ۱۵۱۹ تا ۱۵۲۳ اشاره می‌کند و تغییر دین اجباری مسلمانان والنسیا را در زمینهٔ این بحران توضیح می‌دهد. بااین‌حال، از نظر تاریخی باید توجه داشت که تغییر دین اجباری در والنسیا را نمی‌توان صرفاً نتیجهٔ یک رویداد منفرد دانست؛ این فرایند با تحولات سیاسی و مذهبی گسترده‌تری ارتباط داشت.

پس از تعمید اجباری، مسلمانان پیشین از نظر حقوقی مسیحی محسوب می‌شدند. با وجود این، مقام‌های کلیسایی و سلطنتی دربارهٔ میزان پایبندی آنان به مسیحیت تردید داشتند و بارها کوشیدند شیوه‌های زندگی، آموزش دینی و روابط اجتماعی این جمعیت‌ها را کنترل کنند.

@tamadone_islami

Читать полностью…

وزنهٔ عربی‌ـ‌ ساسانی (Arab-Sasanian weight) دوره اموی با متن عربی و برگردان پهلوی

در گنجینه‌ کتابخانه ملی شهر پاریس، سنگ ترازویی #عرب _ساسانی ویژه‌ای از مس، به سنگینی ۲/۸۳ گرم و و سِتَبری ۳ سانتیمتر جای دارد،  بر روی این سنگ ترازو نوشته‌هایی به عربی و پارسی‌ میانه( پهلوی ساسانی‌)دیده میشود

این اثر در چارچوب تغییرات نظام پولی و وزن‌سنجی پس از اصلاحات عبدالملک بن مروان است ،اصلاحات پولی او در اواخر سدهٔ هفتم میلادی، به‌ویژه در سال‌های ۷۷ تا ۷۹ هجری، نقطهٔ عطفی در تاریخ پولی خلافت اموی بود


در تصویر، روی یکی از دو روی وزنه، عبارتی عربی دیده می‌شود که در پست چنین بازنویسی شده است:

متن عربی

بسم الله هذا الدرهم وزن سبعة بوزن ... عشر بسعر جي

«به نام خدا؛ این درهم وزنی برابر با ... دارد، بر اساس معیار وزن شهر جی.»

PWN ŠM Y yzdt ZNH ZWZN sncyt 10 7 L ... PWN wc’lšn’ Y gb.

آوانوشت:

( pad nām ī yazad ēn drahm sanjēd 10 7 . pad wizārišn ī Jay )

به نام ایزد، این درهم هفت‌دهم سَنجد، به گزارشِ جِی(به سنگ و سنجش شهر جی (اصفهان))

بخش مهم‌تر، عبارت قرآنی است:

اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى

«عدالت بورزید که آن به پرهیزگاری نزدیک‌تر است.»

برگردان پارسی :

“داد ورزید که آن به پرهیزگاری نزدیکتر است”.

همین بخش از قرآن به زبان پارسی میانه نیز بر سنگ‌ترازو آمده است

آوانوشت و برگردان به پارسی:

abar ahlā nazdīktar ōy warišn ī az dād.

بر پارسا[ایی] نزدیکتر [است] اوی[ که] رفتاری از داد(=قانون/عدل) [دارد].

آیا این اثر ثابت می‌کند که ترجمهٔ قرآن به فارسی میانه پیش از فارسی نو وجود داشته است؟

پاسخ دقیق این است که این کتیبه، در صورت پذیرش خوانش منتشرشده، شاهدی برای انتقال معنای یک عبارت قرآنی به فارسی میانه در دورهٔ اموی است.این اثر نمونه‌ای از هم‌ زیستی زبان عربی و سنت نوشتاری ایرانی در محیط تاریخی پسا ساسانی است.


این وزنه سه ویژگی مهم دارد:

نخست، دوزبانگی:

یک شیء مرتبط با نظام وزن‌سنجی، نوشته‌هایی به عربی و فارسی میانه دارد.

دوم، ترجمهٔ معنایی:

عبارت فارسی میانه صرفاً جایگزینی واژه‌به‌واژه برای عبارت عربی نیست؛ بلکه معنای آن را در قالب واژگان و ساخت زبان ایرانی بازبیان می‌کند.


سوم، اهمیت تاریخی واژگان:

واژه‌هایی مانند nazdīktar، warišn و dād برای مطالعهٔ تاریخ معنایی فارسی میانه و انتقال مفاهیم میان زبان‌های عربی و ایرانی اهمیت دارند.
مهم‌ترین نتیجه این است که این اثر شاهدی مشخص برای حضور زبان فارسی میانه در محیط تاریخی دورهٔ اموی و برای انتقال معنای یک عبارت قرآنی به این زبان است

https://poj.peeters-leuven.be/content.php/secure/poj/secure/counter/secure/POJ/images/POJ/POJ/images/images/content.php?id=3291171&journal_code=SI&url=article.php&utm

@tamadone_islami

Читать полностью…

سال ۷۵۸ میلادی: شورش بازرگانان عرب و ایرانی در گوانگ‌ژو

در سال ۷۵۸ میلادی، در شهر بندری گوانگ‌ژو، که در منابع قدیمی اروپایی و فارسی گاه کانتون نامیده می‌شود، شورشی رخ داد که در منابع تاریخی به بازرگانان عرب و ایرانی مرتبط دانسته شده است.

بر اساس مقاله چن دا‌شِنگ، گروه‌هایی از عرب‌ها و ایرانیان در این رویداد دست به غارت انبارها زدند و خانه‌هایی را آتش زدند.این واقعه شاهدی مهم برای حضور جمعیت‌های عرب و ایرانی در بنادر چین است

یکی از گزارش‌ها مهاجمان را با دو نام جغرافیایی معرفی می‌کند:

داشی Dashi (大食): نامی که منابع چینی برای عرب‌ها یا سرزمین‌های عربی به کار می‌بردند.

بوسی Bosi (波斯): نام ایران یا پارس.

در این روایت، مهاجمان شهر را تصرف کردند و مقام محلی، وی لیجیان (Wei Lijian، 韋利見)، شهر را ترک کرد و پنهان شد.

گوانگ‌ژو یکی از مراکز مهم تجارت دریایی چین با غرب آسیا بود. بازرگانان خارجی در آنجا فعالیت می‌کردند و برخی از آنان برای مدت طولانی در چین اقامت داشتند.


فرضیه نخست: شورش بازرگانان علیه مقامات محلی

بر اساس این فرضیه، گروهی از بازرگانان عرب و ایرانی به دلیل اختلافات تجاری، فشارهای مالی یا رفتار مقامات محلی دست به شورش زدند.

این احتمال از آن جهت مطرح شده است که گوانگ‌ژو محل فعالیت جوامع تجاری خارجی بود و انبارهای کالا نیز هدف حمله قرار گرفتند.

در پژوهش چفی، رفتار مقامات محلی با بازرگانان خارجی و نقش فساد اداری در روابط تجاری چین بررسی شده است. او توضیح می‌دهد که بازرگانان غرب آسیایی، با وجود برخورداری از فرصت‌های تجاری، گاهی در معرض اخاذی مقامات و خشونت قرار داشتند.

فرضیه دوم: نیروهای مرتبط با خلافت عباسی

خلافت عباسی در سال ۷۵۰ میلادی تأسیس شده بود. در نتیجه، حمله گوانگ‌ژو تنها هشت سال پس از تغییر خلافت از امویان به عباسیان رخ داد.

برخی تفسیرها احتمال داده‌اند که مهاجمان با تحولات سیاسی جهان اسلام یا نیروهای نظامی خلافت ارتباط داشته باشند.
اما چفی این فرضیه را قانع‌کننده نمی‌داند؛ زیرا برای آن توضیح روشنی وجود ندارد که چنین نیروهایی چگونه از غرب آسیا یا آسیای مرکزی به سواحل جنوب چین رسیده باشند.


فرضیه سوم: پیروان یک فرمانروای دریایی در جزیره هاینان

چفی در پایان بررسی خود، فرضیه دیگری را محتمل‌تر می‌داند: مهاجمان ممکن است پیروان فنگ رووفانگ (Feng Ruofang، 馮若芳)، یک قدرت محلی فعال در جنوب جزیره هاینان، بوده باشند.

چرا این فرضیه مطرح شده است؟

برای پاسخ، باید به گزارش دیگری از حدود یک دهه پیش از حمله گوانگ‌ژو توجه کنیم.

⚡گزارش سال ۷۴۸ میلادی: تصرف کشتی‌های ایرانی و برده‌گیری در هاینان

یکی از شواهد مهم درباره شرایط تجارت دریایی در جنوب چین، سفرنامه یک راهب بودایی چینی به نام جیان‌ژن (Jianzhen، 鑒真) است.

جیان‌ژن در سال ۷۴۸ میلادی، هنگام سفر دریایی، بر اثر توفان به منطقه‌ای در جنوب جزیره هاینان رسید.

در روایت سفر او، از فرمانروایی محلی به نام فنگ رووفانگ سخن گفته می‌شود که هر سال دو یا سه کشتی تجاری ایرانی را تصرف می‌کرد، کالاهای آن‌ها را می‌گرفت و خدمه کشتی‌ها را به بردگی می‌کشید.

این گزارش در پژوهش چفی بررسی شده است و او آن را یکی از شواهد مهم برای شناخت وضعیت ناامن تجارت دریایی در منطقه می‌داند

چرا این گزارش به واقعه سال ۷۵۸ ارتباط دارد؟

تاریخ‌ ها را کنار هم قرار دهیم:

۷۴۸ میلادی: گزارش تصرف کشتی‌های ایرانی در هاینان.

۷۵۸ میلادی: حمله عرب‌ها و ایرانیان به گوانگ‌ژو.

۷۶۰ میلادی: کشته‌شدن شمار زیادی از بازرگانان عرب و ایرانی در یانگ‌ژو، در جریان غارت شهر به دست نیروهای نظامی.
فاصله میان گزارش نخست و حمله گوانگ‌ژو تقریباً ده سال است.

چفی احتمال می‌دهد که پیروان فنگ رووفانگ در حمله سال ۷۵۸ نقش داشته باشند. در این برداشت، مهاجمان می‌توانستند به شبکه‌ای از دریانوردان مسلح و نیروهای محلی وابسته باشند که با تجارت دریایی و تصرف کشتی‌ها ارتباط داشتند.

رابطه این حمله با کشتار بازرگانان عرب و ایرانی در یانگ‌ژو در سال ۷۶۰

دو سال پس از حمله گوانگ‌ژو، واقعه دیگری در شهر یانگ‌ژو رخ داد.

در سال ۷۶۰ میلادی، نیروهای وابسته به ژنرال تیان شنگ‌گونگ (Tian Shengong، 田神功) در جریان درگیری‌های داخلی چین وارد یانگ‌ژو شدند و شهر را غارت کردند.


بر اساس منابع تاریخی، شمار زیادی از بازرگانان خارجی، از جمله عرب‌ها و ایرانیان، در این واقعه کشته شدند.


منبع:

John W. Chaffee, The Muslim Merchants of Premodern China: The History of a Maritime Asian Trade Diaspora, 750–1400. Cambridge University Press, 2018.

Chen Da-Sheng، «Persian Settlements in Southeastern China during the T'ang, Sung, and Yuan Dynasties»، Encyclopaedia Iranica.

@tamadone_islami

Читать полностью…

حشاشین و شینوبی (نینجا) هر دو گروه‌های مخفی و حرفه‌ای بودند، اما مأموریت‌های متفاوتی داشتند.

واژه‌های «شینوبی» (Shinobi) و «نینجا» (Ninja) به سنت‌های مربوط به فعالیت‌های پنهانی در تاریخ ژاپن اشاره دارند.شینوبی‌ها افرادی بودند که در موقعیت‌های مختلف، وظایفی مانند جمع‌آوری اطلاعات، شناسایی مواضع دشمن، نفوذ، انتقال پیام، خرابکاری و گاهی عملیات نظامی غیرمتعارف را انجام می‌دادند.

@tamadone_islami

Читать полностью…

@tamadone_islami

Читать полностью…

اصلاحات #غازان‌خان را می‌توان تلاشی گسترده برای تبدیل دستگاه مالی آشفته ایلخانی به یک نظام متمرکزتر و قانون‌مندتر دانست.

وضعیت اقتصادی پیش از غازان خان طی حمله مغول، جنگ‌های پی‌درپی، تخریب برخی مناطق کشاورزی، کاهش جمعیت روستایی و ضعف مدیریت مالیاتی، درآمد حکومت را کاهش داده بود.

در دوره گیخاتو (۱۲۹۱ تا ۱۲۹۵ میلادی)، بحران به اوج رسید. در سال ۱۲۹۴ میلادی، حکومت تلاش کرد با الگوبرداری از چین پول کاغذی به نام «چاو» را وارد گردش اقتصادی کند؛ اما این اقدام با واکنش منفی مردم و تجار روبه‌رو شد و تجارت در بسیاری از مناطق مختل گردید. سرانجام پول کاغذی کنار گذاشته شد.

یکی از مهم‌ترین اقدامات غازان‌خان، سامان‌دهی دریافت مالیات بود.اقدامات او:

تعیین میزان مالیات مناطق
تنظیم زمان دریافت مالیات
مقابله با اخاذی مأموران
محدود کردن دریافت‌های فوق‌العاده
ثبت و سامان‌دهی زمین‌های کشاورزی
اصلاح نظام اقطاع و تأمین هزینه ارتش
اصلاح نظام پولی و یکسان‌سازی سکه
کنترل حواله‌ها و هزینه‌های حکومتی
اصلاح نظام پستی و ایستگاه‌های چاپار

اصلاحات #غازان‌خان (حکومت ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۴ میلادی) از مهم‌ترین برنامه‌های بازسازی اقتصادی و اداری در تاریخ ایرانِ دوره مغول بود. این اصلاحات صرفاً تغییر در شیوه دریافت مالیات نبود؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات برای بازسازی خزانه، سامان‌دهی نظام مالیاتی، احیای کشاورزی، کنترل مأموران حکومتی، اصلاح پول و تمرکز قدرت اقتصادی در دستگاه مرکزی را دربرمی‌گرفت.

مهم‌ترین محورهای این برنامه عبارت بودند از:

۱. سامان‌دهی مالیات و تعیین میزان و زمان دریافت آن.
۲. مقابله با فساد مأموران و اخاذی از کشاورزان.
۳. ثبت و طبقه‌بندی زمین‌های کشاورزی و احیای اراضی موات.
۴. اصلاح نظام اقطاع و تأمین هزینه ارتش.
۵. یکسان‌سازی نظام پولی و استانداردسازی سکه.
۶. کنترل حواله‌ها و هزینه‌های حکومتی.
۷. اصلاح نظام چاپار و محدود کردن سوءاستفاده از امکانات دولتی.
۸. توسعه نظارت دیوانی و ثبت دقیق درآمدها و هزینه‌ها.

اهمیت تاریخی این اصلاحات فقط در افزایش درآمد خزانه نبود؛ بلکه در توسعه شیوه‌های جدید مدیریت مالی، ثبت اطلاعات اقتصادی و پاسخ‌گو کردن مأموران حکومتی نیز بود

به همین دلیل، وقتی رساله فلکیه از هفت دفتر اصلی حسابداری، دفاتر تخصصی، ثبت دوطرفه و گزارش‌های مالی سخن می‌گوید، باید آن را در بستر همین تحولات اداری و اقتصادی ایرانِ دوره ایلخانی بررسی کرد.

@tamadone_islami

Читать полностью…

عنوان مقاله:

The Accounting System Practiced in the Near East During the Period 1220–1350 Based on the Book Risale-i Felekiyye

نویسندگان: چیگدم سولاس و اسماعیل اوتار

پرسش محوری پژوهش این است:

نظام حسابداری حکومتی در ایران و خاور نزدیک طی دوره #ایلخانان چگونه سازمان‌دهی شده بود و آیا می‌توان در آن نشانه‌هایی از حسابداری دوطرفه را شناسایی کرد؟

نویسندگان برای پاسخ به این پرسش، یک منبع دست‌اول را مبنا قرار می‌دهند:

رساله فلکیه، تألیف عبدالله بن محمد بن کیا مازندرانی در سال ۷۶۵ قمری، حدود ۱۳۶۳ میلادی.

#غازان‌خان در فاصله ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۴ میلادی مجموعه‌ای از اصلاحات اقتصادی، مالیاتی و اداری را اجرا کرد. هدف این اصلاحات صرفاً افزایش مالیات نبود؛ بلکه حکومت می‌خواست بداند:

۱. هر منطقه چه مقدار مالیات باید بپردازد؟
۲. چه مقدار از مالیات واقعاً دریافت شده است؟
۳. چه مقدار از درآمد در همان منطقه هزینه شده است؟
۴. چه میزان پول باید به خزانه مرکزی منتقل شود؟
۵. مأمور مالیاتی در برابر چه مقدار پول مسئولیت دارد؟
۶. آیا هزینه‌های انجام‌شده با بودجه مصوب مطابقت دارند؟

این پرسش‌ها به یک نظام ثبت، کنترل و گزارش‌ دهی منظم نیاز داشتند.

سولاس و اوتار توضیح میدهند که اصلاحات دوره غازان‌خان شامل تثبیت واحد پولی، تعیین دوره مالی، محدود کردن صدور حواله‌های غیرمجاز، تعیین خزانه‌دار برای ولایات و استفاده از حسابرسان در برخی مناطق بود. همچنین مأموران مالیاتی موظف بودند فهرست دقیق بدهی‌های مالیاتی اشخاص را در اختیار دیوان قرار دهند

ساختار کلی نظام #حسابداری_ایلخانی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های مقاله این است که نظام حسابداری توصیف‌شده در رساله فلکیه، یک دفتر ساده برای ثبت درآمدها و هزینه‌ها نبود.

این نظام از چندین دفتر اصلی و دفاتر تخصصی تشکیل شده بودنویسندگان میان دو گروه اصلی تمایز قائل می‌شوند:

الف) دفاتر مالی اصلی

این دفاتر برای ثبت، طبقه‌بندی و جمع‌بندی درآمدها، هزینه‌ها و انتقالات مالی استفاده می‌شدند.

ب) دفاتر تخصصی

این دفاتر برای نظارت بر فعالیت‌های مشخص مانند ساخت‌وساز، ضرب سکه، خزانه‌داری، انبار غله، دامداری و نگهداری اسب‌ها به کار می‌رفتند.

مقاله هفت دفتر اصلی را معرفی می‌کند.

هفت دفتر اصلی حسابداری
📒دفتر اول: روزنامه عمومی (Ruznamçe)

این دفتر از مهم‌ترین بخش‌های نظام حسابداری بود.در آن، تصمیمات دیوان درباره درآمدها و هزینه‌ها به ترتیب زمانی ثبت می‌شد.به بیان امروزی، می‌توان آن را به نوعی دفتر ثبت اولیه تشبیه کرد.

برای مثال، اگر دیوان دستور می‌داد مبلغی از درآمد مالیاتی شیراز برای هزینه‌های یک منطقه اختصاص یابد، این دستور و اطلاعات مالی مربوط به آن در دفتر روزنامه ثبت می‌شد.

📒دفتر دوم: دفتر جمع‌آوری مرکزی

این دفتر در دستگاه مرکزی نگهداری می‌شد.
وظیفه آن ثبت درآمدهای عمومی مناطق و هزینه‌های انجام‌شده در آن‌ها بود.در این دفتر، اطلاعات مناطق مختلف با یکدیگر جمع‌بندی و مقایسه می‌شدند.

فرض کنیم پنج منطقه مالیاتی وجود داشت:
شیراز، تبریز، اصفهان، بغداد و دیاربکر.

هر منطقه درآمد مشخصی از مالیات داشت و بخشی از آن را برای هزینه‌های خود مصرف می‌کرد.دفتر جمع‌آوری مرکزی نشان می‌داد:

درآمد هر منطقه چقدر بوده است؟
چه مقدار از درآمد هزینه شده است؟
چه مقدار باقی مانده است؟
چه میزان باید به حکومت مرکزی منتقل شود؟

این دفتر به حکومت امکان می‌داد وضعیت مالی مناطق مختلف را در یک چارچوب کلی مشاهده کند.

📒دفتر سوم: دفتر هزینه‌ها

این دفتر برای ثبت هزینه‌های حکومت بر اساس نوع فعالیت استفاده می‌شد.

برای مثال:

هزینه ساخت‌وساز.
هزینه حقوق و دستمزد.
هزینه خدمات پستی.
هزینه سفر.
هزینه تجهیزات نظامی.
هزینه تهیه مواد و کالاها.

نکته مهم این است که هزینه‌ها باید به بودجه یا منبع درآمد مشخصی مرتبط می‌شدند.به عبارت دیگر، مأموران نمی‌توانستند بدون وجود اعتبار مالی مشخص، هر هزینه‌ای را ثبت و توجیه کنند.این شیوه به نوعی کنترل بودجه‌ای شباهت دارد.

نویسندگان مقاله در توضیح این دفتر نمونه‌ای از ثبت هزینه‌های نظامی را ارائه می‌کنند: هزینه زره، تیر و کمان، شمشیر و سپر، شتر و نگهدارنده آن و دستمزدها.در مقابل، منابع مالی تأمین‌کننده این هزینه‌ها نیز بر اساس مناطق مختلف مشخص شده‌اند.این نمونه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان می‌دهد ثبت هزینه فقط به اعلام مبلغ پرداخت‌شده محدود نبود، بلکه منبع تأمین آن نیز مشخص می‌شد

📒دفتر چهارم: دفتر انتقالات و مطالبات

این دفتر برای ثبت مسئولیت‌های مالی مأموران منطقه‌ای و انتقال منابع مالی استفاده می‌شد.فرض کنیم حکومت مرکزی به یک مأمور در #تبریز اجازه می‌داد از درآمدهای مالیاتی منطقه برای پرداخت هزینه‌های عمومی استفاده کند.

در این وضعیت، مأمور در برابر درآمد دریافت‌ شده و هزینه‌های انجام‌ شده مسئولیت داشت.

Читать полностью…

بازآفرینی پوشش سلجوقی از روی نقاشی‌های ظروف

دوره سلجوقی یکی از دوره‌های مهم تاریخ ایران در سده‌های میانه است؛ دوره‌ای که هنر، سفالگری، فلزکاری، نگارگری و هنرهای تزئینی در آن شکوفایی قابل توجهی داشتند.


در این ریلز، از تصاویر و نقاشی‌های روی ظروف سلجوقی به‌عنوان منبع الهام برای بازآفرینی پوشش استفاده شده

#سلجوقیان #سلجوقی #ترکان

@tamadone_islami

Читать полностью…

درباره مخترع اولین ربات روی زمین چه می‌دانید؟

«اسماعیل جزری»، ۸۰۰ سال پیش دانشمند همه‌فن‌حریف، مخترع و مهندس مکانیک برجسته مسلمان در قرن سیزدهم میلادی بود که از شمال بین‌النهرین می‌آمد و اغلب از او به‌عنوان پدر رباتیک و مهندسی مدرن یاد می‌شود.

@tamadone_islami

Читать полностью…

دوست داری حافظ کل قرآن بشی😍
حتی اگه بخوای یکساله حفظت رو به اتمام برسونی!؟

🔖مدرسه دار الحفاظ ام المدارس:
🔸پراستقبال ترین طرح حفظ قرآن کریم در فضای مجازی👇

/channel/+bdnYzhbRneoyMDJl

📃اعطای گواهینامه تخصصی حفظ

Читать полностью…

چگونه رصدهای منجمان مسلمان به شناخت چرخش زمین کمک می‌کند؟

دانشمندان امروز از گزارش‌های رصدی منجمان مسلمان برای بازسازی تغییرات چرخش زمین در حدود هزار سال پیش استفاده می‌کنند.

منجمان مسلمان چه چیزی ثبت کردند؟

در سده‌های سوم تا پنجم هجری، دانشمندانی مانند ابن یونس، بتانی و ابوریحان بیرونی اطلاعاتی دربارهٔ گرفتگی خورشید و ماه ثبت کردند.این گزارش‌ها شامل مواردی مانند زمان مشاهدهٔ گرفتگی، مراحل وقوع آن و در برخی موارد ارتفاع ماه یا خورشید در آسمان بودند.

بر اساس پژوهش‌های جدید، بیش از ۵۰ اندازه‌گیری مربوط به گرفتگی‌ها در آثار نجومی عربی‌زبان، عمدتاً از حدود سال‌های ۸۳۰ تا ۱۰۲۰ میلادی، باقی مانده است. بخش مهمی از این داده‌ها در آثار ابن یونس حفظ شده‌اند.

@tamadone_islami

Читать полностью…

📚تاریخ بیهقی نوشته ابوالفضل بیهقی به تصحیح علی اکبر فیاض

تاریخ بیهقی؛ آینهٔ سیاست و جامعه در ایران سدهٔ پنجم هجری ، نویسندهٔ کتاب، ابوالفضل بیهقی، دبیر دیوان رسالت غزنویان بود. او در سال ۳۸۵ هجری قمری، برابر با حدود ۹۹۵ میلادی، زاده شد و در دستگاه غزنوی، به‌ویژه در دوران سلطان مسعود غزنوی، فعالیت کرد.
بیهقی با اتکا به تجربهٔ دیوانی، اسناد اداری، مشاهدات شخصی و روایت شاهدان، گزارشی دقیق از سیاست و دربار غزنوی فراهم آورد.

@tamadone_islami

Читать полностью…

/channel/tamadone_arab/10274

Читать полностью…

اروپایی ها برای اتفاقات و شورش های جدید پاریس و فرانسه رفتن با هوش مصنوعی کلیپ درست کردن جنگجویان صلیبی باید بیان این وضع رو درست کنن🤣

شاه بالدوین چهارم رو هم آوردن

بالدوین چهارم از سال ۱۱۷۴ تا ۱۱۸۵ پادشاهی اورشلیم را اداره کرد. او با وجود ابتلا به جذام، در جنگ با نیروهای صلاح‌الدین ایوبی به فرماندهی و دفاع از قلمرو پادشاهی خود ادامه داد. پیروزی صلیبیان در نبرد مونت‌ ژیزار در سال ۱۱۷۷، که در جریان آن نیروهای صلاح‌الدین شکست خوردند، از مهم‌ترین رویدادهای سلطنت او بود.

ولی در سال ۱۱۸۷، صلاح‌الدین در نبرد حطین ارتش اصلی پادشاهی اورشلیم را شکست داد.

فشار بخورید با نان اضافه🤣

چرا سازنده به‌جای پلیس و ارتش مدرن، شوالیه‌های صلیبی را انتخاب کرده است؟

شوالیه‌های صلیبی حامل معنایی فراتر از اقتدار دولتی هستند، آنها پیوند میان قدرت نظامی و هویت دینی را تداعی می‌کنند.مسئله صرفاً غارت فروشگاه‌ ها یا آتش‌سوزی خیابان‌ها نیست، بلکه جامعه اروپا هویت تاریخی خود را از دست داده است.

@tamadone_islami

Читать полностью…

این وضعیت زمینه‌ای مهم برای درک اخراج سال ۱۶۰۹ و سرنوشت فرزندان موريسک‌ها فراهم می‌کند.

اخراج موريسک‌ها در سال ۱۶۰۹

در دورهٔ فیلیپ سوم، سیاست اخراج موريسک‌ها به اجرا درآمد. فرمان اخراج ابتدا در سال ۱۶۰۹ در والنسیا اعلام شد و سپس به دیگر مناطق گسترش یافت. این روند در سال‌های بعد ادامه پیدا کرد و تا حدود ۱۶۱۴ بخش‌های اصلی آن اجرا شده بود.

اخراج، جمعیت‌هایی را هدف قرار می‌داد که از نظر حقوقی مسیحی محسوب می‌شدند، اما حکومت آنان را به حفظ هویت اسلامی یا ناتوانی در ادغام مذهبی متهم می‌کرد.
این سیاست موجب جدایی خانواده‌ها، انتقال اجباری جمعیت‌ها و گسست بسیاری از پیوندهای محلی شد. بااین‌حال، خروج والدین به معنای خروج همهٔ فرزندان نبود.

برخی کودکان در اسپانیا باقی ماندند. دلایل این وضعیت می‌توانست متفاوت باشد: سن کم، تصمیم مقام‌های سلطنتی، مرگ والدین، جدایی در جریان اخراج یا مداخلهٔ اشخاصی که کودکان را در اختیار گرفتند.

بنابراین، تاریخ کودکان موريسکی را نباید صرفاً ادامهٔ داستان اخراج والدین دانست. این کودکان در موقعیتی حقوقی و اجتماعی قرار گرفتند که دولت و نهادهای مذهبی دربارهٔ محل زندگی، نگهداری و تربیت آنان تصمیم می‌گرفتند.

پژوهش گیرونِس تلاش می‌کند این گروه را از میان اسناد پراکندهٔ تاریخی شناسایی کند و اطلاعات مربوط به آنان را در یک مجموعهٔ واحد گرد آورد.

چرا کودکان موريسکی در اسپانیا باقی ماندند؟

یکی از مباحث مهم در تاریخ اخراج موريسک‌ها، استدلال‌های مذهبی و حقوقی دربارهٔ فرزندان آنان است.

در اسناد رسمی، این استدلال مطرح می‌شد که کودکان کم‌سن به دلیل نداشتن مسئولیت کامل مذهبی، نباید همانند والدین خود با عنوان افراد مرتد یا دشمنان ایمان مسیحی مجازات شوند. در عین حال، باقی‌ماندن آنان در محیط مسیحی فرصتی برای آموزش کاتولیکی تلقی می‌شد.

این استدلال در ظاهر بر بی‌گناهی کودکان تکیه داشت، اما پیامد عملی آن می‌توانست جدایی آنان از والدین و انتقالشان به خانواده‌ها یا نگهدارندگان مسیحی باشد.

گیرونِس تأکید می‌کند که در فهرست‌های سال ۱۶۱۱، کودکانی با سنین مختلف دیده می‌شوند؛ از نوزادان و کودکان بسیار خردسال تا نوجوانان. حضور کودکان خردسال این پرسش را ایجاد می‌کند که تا چه اندازه می‌توان باقی‌ماندن آنان در اسپانیا را نتیجهٔ رضایت آزادانهٔ والدین دانست.

فرمان سرشماری سال ۱۶۱۱: سندی دربارهٔ نظارت و تربیت مذهبی

یکی از مهم‌ترین منابع منتشرشده در وب‌سایت گیرونِس، فرمان مربوط به ثبت کودکان موريسکی است که در آرشیو عمومی سیمانکاس نگهداری می‌شود.

بر اساس متن بازنشرشده در پایگاه، فرمان سلطنتی در ۲۰ فوریهٔ ۱۶۱۱ صادر شد. در ادامه، مقام‌های والنسیا دستور دادند افرادی که کودکان موريسکی در اختیارشان بودند، آنان را برای ثبت به مسئولان معرفی کنند.
فرمان خواستار ثبت تعداد کودکان، نام‌ها، مشخصات و سن آنان بود. همچنین از نگهدارندگان انتظار می‌رفت کودکان را تحت نظارت داشته باشند و در صورت درخواست مقام‌های حکومتی، دربارهٔ وضعیتشان پاسخ‌گو باشند.

اهمیت این سند در آن است که هدف سیاست حکومتی را فراتر از شمارش جمعیت نشان می‌دهد.

در متن فرمان، از نگهدارندگان خواسته شده بود کودکان را به شیوهٔ مسیحی تربیت کنند، آموزه‌های کاتولیکی را به آنان بیاموزند و مراقب باشند که آنان با مسلمانان یا نوکیشان مسیحی بزرگسال ارتباطی نداشته باشند که ممکن است هویت مذهبی پیشینشان را تقویت کند.

فرمان همچنین تصریح می‌کرد که کودکان نباید فروخته یا به‌طور غیررسمی میان نگهدارندگان مبادله شوند. در متن آمده بود که آنان نباید به‌عنوان برده تلقی شوند و باید از حقوقی برخوردار باشند که سلطنت برای اتباع خود به رسمیت می‌شناخت.

بنابراین، سند سال ۱۶۱۱ دو جنبهٔ هم‌زمان دارد: تلاش برای تعیین وضعیت حقوقی و اداری کودکان، و تلاش برای تغییر هویت مذهبی و اجتماعی آنان.

نام‌های خانوادگی لیست فرزندان مسلمان باقی مانده

Juan، María، Buenaventura، Francisca، Vicente، Vicenta، Josefa، Ángela، Ana، Bautista، José، Francisco، Madalena، Gerónimo، Magancha، Ferrer، Castellano، Nadal، Sentido، Xelil و غیره.

منبع

Los Morisquillos: Relación de 2447 hijos de moriscos retenidos en el Reino de Valencia

ترجمه: «کودکان موريسکی: فهرست ۲۴۴۷ فرزند مسلمانان موريسکی که پس از اخراج والدینشان در سال ۱۶۰۹ در پادشاهی والنسیا نگه داشته شدند.»

https://www.ignasigirones.com/base-de-datos.html

@tamadone_islami

Читать полностью…

فرزندان موریسکی‌ها؛ میراث خاموش مسلمانان اسپانیا

در سال‌های ۱۶۰۹ تا ۱۶۱۴ میلادی، هزاران موریسکی از اسپانیا اخراج شدند؛ مردمانی با تبار مسلمان که پس از تعمید اجباری، میان هویت خانوادگی، دین تحمیلی و تبعید گرفتار شدند. با وجود گذشت چهار قرن، احتمال تداوم تبار آنان در برخی خانواده‌های اسپانیایی وجود دارد؛ میراثی که ردگیری آن نیازمند اسناد تاریخی و پژوهش‌های تبارشناختی است.

@tamadone_islami

Читать полностью…

وزنهٔ عربی‌ـ‌ساسانیِ دورهٔ اموی، متعلق به اواخر قرن هفتم یا اوایل قرن هشتم میلادی، نمونه‌ای کم‌نظیر از هم‌زیستی سنت نوشتاری عربی و فارسی میانه است.

روی این وزنهٔ مسی، افزون بر نوشته‌های مربوط به وزن‌سنجی، عبارت قرآنی «اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى» و برگردانی به فارسی میانه دیده می‌شود. این اثر شاهدی مهم برای انتقال مفاهیم قرآنی به زبان فارسی میانه در دورهٔ اموی است

@tamadone_islami

Читать полностью…

سال ۷۵۸ میلادی: شورش بازرگانان عرب و ایرانی در گوانگ‌ژو

@tamadone_islami

Читать полностью…

اصطلاح «عجمستان» در منابع عثمانی

ابتدا واژهٔ عربی «عجم» از نظر تاریخی به کسانی اطلاق می‌شد که عرب نبودند و بعدا زبان عربی را به شیوهٔ مورد انتظار گویشوران عرب به کار نمی‌بردند تعمیم یافت ، حال عجم خواه اهل فارس باشد یا روم یا ...

الف)معنای عام زبانی و فرهنگی

در برخی بافت‌ها، «عجم» در برابر «عرب» قرار می‌گیرد و به غیرعرب‌ها اشاره دارد.

ب) معنای خاص ایرانی

در بسیاری از منابع تاریخی اسلامی و عثمانی، این واژه به‌طور مشخص با ایران و ایرانیان مرتبط است.

ج) معنای جغرافیایی و سیاسی

در برخی متون، «عجم» یا «عجمستان» نامی برای ایران یا قلمرو حکومت‌های ایرانی است.

این سه کاربرد الزاماً بر یکدیگر منطبق نیستند. برای مثال، کاربرد «عجم» برای یک شخص، به‌خودی‌خود نشان نمی‌دهد که او تابع دولت ایران بوده است؛ همان‌طور که نامیدن یک منطقه به «دیار عجم» لزوماً به معنای ایرانی‌بودن قومی تمام ساکنان آن نیست.

در ترکی عثمانی، اصطلاحات زیر برای اشاره به ایران یا قلمروهای مرتبط با آن به کار می‌رفتند:

Acemistan: عجمستان؛ سرزمین عجم یا ایران
Diyâr-ı Acem: دیار عجم؛ سرزمین عجم.
İran: ایران
Fars: فارس یا سرزمین پارسیان، با توجه به بافت متن

برای نمونه، پژوهشی با عنوان The Geography of Ottoman Poetry توضیح می‌دهد که در شعر عثمانی، این سرزمین با نام‌های «ایران»، «فُرس»، «دیار عجم» و «عجمستان» شناخته می‌شد.
همچنین، شمس‌الدین سامی در فرهنگ لغت تاریخی Kâmûs-ı Türkî، منتشرشده در سال ۱۹۰۱، واژهٔ «عجمستان» را به معنای سرزمین ایران تعریف کرده است.

بنابراین، «عجمستان» اصطلاحی مستند در سنت زبانی و ادبی عثمانی است؛ هرچند حدود جغرافیایی آن بسته به دوره و متن می‌توانست متفاوت باشد.

منابع:

۱. The Geography of Ottoman Poetry، بخش «Acem/İran».
🔗

https://digitalarchive.library.bogazici.edu.tr/server/api/core/bitstreams/e663c96c-2e89-4e63-94b2-6233af53f653/content

۲. Şemseddin Sami, Kâmûs-ı Türkî، مدخل «Acemistân»، ۱۹۰۱.
🔗

https://kelime.com/kelime/acemist%C3%A2n/63335c71101dea5b8e1846bd-63335c717d1b283c3f108ce3/os

@tamadone_islami

Читать полностью…