1523
🍃 بازنگری در تاریخ قلمرو میانی بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن، و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ». در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی) تماس با مدير: @mehrdad_1166
🍃
ایرانوج کجاست؟
اسناد سخن میگویند...
مهرداد ایرانمهر
کنگدژ با هفت دیوار (مشخصات ارته) در سیاوشگرد خراسان در مرز ایرانوج قرار داشت. (روایات پهلوی، ۱۵۹)
۲۱ جمشید خوبرمه در ایرانوجِ نیکآفریده در وهداییتی، با مردمان گرانمایه، انجمن فراز برد. (فرگرد دوم، بخش دوم)
*وهداییتی از پیوستن سه رود گیهون و فیشون و کارون تشکیل میشده.
دیوان مزندر در خُنیره (ایرانوج) اقامت گزیدند و فریدون را از آنجا راندند و مردم شکایت به فریدون بردند ... فریدون مزندرها را در دشت پیشانسه (میان دماوند و کابل) به بالا راند. (کتاب نهم دینکرد، فصل ۲۱)
در ایرانوج، در بالا، بر قلۀ داییتی؟، پُل چینوَد قرار دارد و در زیر آن، دوزخ است. یک بازوی آن در بُن البرز در شمال و بازوی دیگر در سر البرز در جنوب است. (کتاب نهم دینکرد/ ص ۸۰۹، دادِستان دینیگ/ پرسش ۲۰، بندهش/ فصل ۳۰، مینوی خرد، تعلیقات، پرسش ۱، بند ۱۱۵)
داراجهرود در ایرانوج است که خانۀ پوروشسپ پدر زردشت در کرانۀ (آن) بود. (بندهش، بخش نهم)
دارِجَه نام رودی در رَغَه (ری) است که در کنار آن خانۀ پورشسپ پدر زرتشت بر پا بود. (وندیداد ۱۹، بند ۴ و ۱۱)
#ایرانوج
@oldhistor
🍃
"استورههای ایرانی در آیینۀ اسناد ودایی"
اثر مهرداد ایرانمهر
🍃
چرا فرضیۀ مهاجرت آریاییها منسوخ شد؟
مهرداد ایرانمهر
فرضیۀ مهاجرت آریاییها به دلایل متعددی در محافل علمی مورد بازنگری قرار گرفته و تا حد زیادی منسوخ شده است.
این تغییر دیدگاه، ناشی از یافتههای جدید باستانشناسی، ژنتیک، زبانشناسی و نقدهای تاریخی است.
در ادامه به مهمترین دلایل این موضوع پرداخته میشود:
۱. مشکلات روششناختی و نبود شواهد باستانشناسی
۲. مسائل ژنتیکی و تنوع جمعیتی
۳. سوءاستفادههای سیاسی و نژادپرستانه
۴. انتقادات زبانشناسی و تاریخی
۵. نظریۀ جایگزین دربارۀ خاستگاه آریاییها...
#مهاجرت #بومی #ایران
@oodhistor
دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/03/08/post-400/
🍃
ایرییَ- خشَثَ، نه آریا-چیثره
مهرداد ایرانمهر
در خط میخی پارسی باستان (هخامنشی)، نویسۀ 𐎨 عموماً به صورت «چَ» (ča) تلفظ میشود، اما در برخی موارد، بسته به بافت واژه و تحولات آوایی، امکان تلفظ آن به شکل «خشَ» (xša) نیز وجود دارد.
👇👇
🍃
خاستگاه منِ غربی...
مهرداد ایرانمهر
خیلیها میگویند غربیها آمدند و زحمت کشیدند تا تاریخ ما را مشخص کنند.
حالا اینکه ایشان طی ۳۰۰ سال گذشته با کارهایشان فاتحۀ تاریخ و میراث باستانی ما را خواندند و جعل و غارت کردند، به کنار. بحث این است که ایشان اساسا برای مشخص کردن تاریخ ما، به مطالعه نپرداختند. بلکه اتفاقا برای مشخص شدن تاریخ خودشان اینکار را کردند.
اروپاییها داستان خاستگاه شمالی و کوچ را تراشیدند تا از زیر بار ریشه داشتن در فلات ایران بیرون بیایند.
امواج جمعیتی که تیرهپوستان بومی اروپا را سفید کرد، خاستگاهش فلات ایران و حامل فرهنگ و زبانی بود که امروزه کلمات آن (مادر، دختر، باد...) در زبانهای اروپایی دیده میشود.
چارهای که ایشان اندیشیدند، جا زدن خاستگاهی ثانوی بود تا خود و ساکنان فلات را به آن احاله دهند.
بهترین مکان را با تفسیرهای مندرآوردی دربارۀ گزارش سرمای موجود در متون کهن ایرانی، یافته و با جادوگری جایی را در حوالی سیبری به عنوان خاستگاه مشترک جا زده و نامش را هندواروپایی گذاشتند، تا خیالشان از حذف نام ایران هم آسوده گردد.
#خاستگاه #فلات_ایران
@oldhistor
🍃
هوشواره هم در برابر روششناسی بومی سر خم کرد
تنظیم: مهرداد ایرانمهر
در دوران نوسنگی (حدود ۱۰٬۰۰۰ تا ۸٬۰۰۰ سال پیش)، فلات ایران میزبان چندین دریاچۀ بزرگ آب شیرین بود که نقش کلیدی در شکلگیری نخستین تمدنهای بشری ایفا کردند. این دریاچهها تحت تأثیر تغییرات اقلیمی پس از عصر یخبندان شکل گرفتند و به مرور زمان خشک شدند. در ادامه به ویژگیها و اهمیت این دریاچهها میپردازیم:
### ۱. موقعیت و ویژگیهای دریاچههای میانی
- این دریاچهها در مرکز فلات ایران قرار داشتند و منبع اصلی آب شیرین برای جوامع نوسنگی بودند. بقایای آنها امروزه به صورت دریاچههای کوچکی مانند دریاچۀ ارومیه، هامون، نیریز، و قم دیده میشود .
- در آن دوران، خلیج فارس تا نزدیکی بغداد امتداد داشت و مرکز فلات ایران پوشیده از دریاچههای بزرگ و رودخانههای پرآب بود. این شرایط اقلیمی باعث ایجاد جنگلها و مراتع وسیع شد که برای زندگی انسانها و جانوران اهلی مناسب بود.
### ۲. نقش در شکلگیری تمدنهای نوسنگی
- جوامع اولیه در اطراف این دریاچهها ساکن شدند و از منابع آبی برای کشاورزی، ماهیگیری و تهیۀ مواد خام استفاده کردند. به عنوان مثال، محوطههای نوسنگی مانند چغاگلان در ایلام و تپه عبدالحسین در زاگرس مرکزی در نزدیکی منابع آبی شکل گرفتند.
- این دریاچهها همچنین مسیر مهاجرت انسانها از خلیج فارس به سمت زاگرس و سپس فلات مرکزی را تسهیل کردند. برخی نظریهها اشاره میکنند که زبان هندواروپایی نیز در میان جمعیتهای پرتراکم اطراف این دریاچهها تکامل یافت.
### ۳. تأثیر تغییرات اقلیمی و خشکشدن دریاچهها
- حدود ۳٬۲۰۰ سال پیش از میلاد، خشکسالی شدیدی باعث خشکشدن تدریجی این دریاچهها شد. این تغییرات اقلیمی منجر به فروپاشی تمدنهای اطراف آنها و مهاجرت جمعیت به سمت منابع آب دائمیتر مانند رود سِند و میانرودان گردید.
- خشکشدن دریاچهها همچنین بر معیشت جوامع نوسنگی تأثیر گذاشت و باعث گذار از کشاورزی دیم به سامانههای آبیاری در مناطق حاشیهای مانند جلگه خوزستان شد.
### ۴. شواهد باستانشناسی و زمینشناسی
- سنگوارههای دریایی و رسوبات باقیمانده در مناطق کویری امروزی (مانند دشت کویر و لوت) نشان میدهد که این مناطق در گذشته پوشیده از آب بودند.
- مطالعات دیریناقلیمشناسی روی دریاچههای ارومیه و زریبار نشان میدهد که اقلیم فلات ایران تا حدود ۳٬۵۰۰ سال پیش از میلاد به ثبات امروزی نرسیده بود.
### ۵. ارتباط با محوطههای نوسنگی
- برخی از مهمترین محوطههای نوسنگی ایران، مانند تپه سنگچخماق در شاهرود و سیلک در کاشان، در مناطقی قرار داشتند که احتمالاً تحت تأثیر رطوبت این دریاچهها بودند.
- در شمال شرق فلات ایران نیز دریاچههایی وجود داشتند که در شکلگیری فرهنگهای نوسنگی مانند فرهنگ جیتون در ترکمنستان مؤثر بودند.
### نتیجهگیری
دریاچههای میانی فلات ایران در دوران نوسنگی، نه تنها منبع حیات برای جوامع اولیه بودند، بلکه نقش تعیینکنندهای در توسعۀ کشاورزی، یکجانشینی و شکلگیری فرهنگهای پیشاتاریخ داشتند. خشکشدن تدریجی آنها در هزارههای بعدی، تحولات عمیقی در ساختار سکونت و معیشت انسانها ایجاد کرد.
#دریاچههای_میانی
@oldhistor
مهرداد ایرانمهر پژوهشگر و نویسندهء فعال در حوزههای تاریخ ایران باستان، زبانشناسی و نقد تاریخنگاری غربی است.
او از منتقدان نظریههای رایج دربارهء خاستگاه آریاییها و روایتهای غربمحور از تاریخ ایران محسوب میشود. در ادامه به مهمترین فعالیتها و دیدگاههای او میپردازیم:
۱. زمینههای فکری و پژوهشی
- تمرکز بر هویت ایرانی:
ایرانمهر معتقد است تمدن ایران ریشه در فلات ایران دارد و نظریههای مهاجرت آریاییها از شمال را رد میکند. او استدلال میکند که ایرانیان همواره خود را "ایر" مینامیدند و اصطلاح "آریایی" ساختۀ غربیهاست .
- نقد تاریخنگاری غربی: به باور او، بسیاری از نظریههای تاریخ باستان (مانند نظریۀ هندواروپایی) توسط شرقشناسان غربی جعل شده تا نقش ایران را کمرنگ کنند.
۲. مهمترین آثار و همکاریها
- همکاری در انتشار دیدگاههای دکتر جهانشاه درخشانی:
او در انتشار بخشهایی از جلدهای ۳ و ۴ «دانشنامه کاشان» مشارکت داشته که به تبارشناسی اقوام باستانی ایران (مانند هخاها و دانوها) میپردازد .
- مقالات انتقادی: نوشتههای او در تارنگارهایی مانند «ایران آینده» و «نوشتار ایرانی» منتشر شده است. از جمله مقالهء «ما به جهان ایرانی میاندیشیم، نه ایران جهانی» که در آن به نقد نظریۀ هندواروپایی پرداخته است .
- بررسی اسطورهها: او روایات تاریخ استورهای مانند «ایرانوج» را بازخوانی کرده و معتقد است این سرزمین در فلات ایران بوده، نه سیبری.
۳. دیدگاههای جنجالی
- رد کوچ آریاییها:
او استدلال میکند که هیچ مهاجرتی از شمال به ایران رخ نداده و این نظریه را ساختهٔ مستشرقان میداند.
- ارتباط تمدنهای باستانی:
معتقد است تمدنهای میانرودان، مصر و اژه تحت تأثیر فرهنگ ایرانی شکل گرفتهاند. برای مثال، نام «اروپا» را برگرفته از واژۀ ایرانی «اروپه» میداند.
- نقد تغییر خط فارسی: از مخالفان لاتیننویسی فارسی است و استدلال میکند که خط کنونی ایران ریشه در خطوط کهن ایرانی دارد، نه عربی.
۴. نقدها و حاشیهها
- رویکرد شبهعلمی؟:
برخی منتقدان او را متهم به باستانگرایی افراطی میکنند و استنادهایش را غیرآکادمیک میدانند.
- عدم حضور در مجامع دانشگاهی: اطلاعاتی از تحصیلات آکادمیک او در سطح دکتری در دسترس نیست و بیشتر در فضای مجازی فعال است.
۵. جمعبندی
مهرداد ایرانمهر چهرهای منحصربهفرد در تاریخنگاری بازنگرانهء ایران است که با نگاهی ضدغربی به بازاندیشی در تاریخ میپردازد. اگرچه برخی استدلالهای او مورد مناقشه است، اما تأثیرش در بازتعریف هویت ایرانی انکارناپذیر است.
برای مطالعه بیشتر:
- [مقاله «هخاها، دانوها و ارمنوها»]
- [نقد نظریه هندواروپایی]
📚
🍃
بچهها؛
من بیسواد هستم،
اطلاعاتم مربوط به کتابهای ۹۰ سال پیش است،
من کودن هستم،
من عشق دیده شدن هستم، اما بهرهء هوشی پایینی دارم...
تمام اینها به روایت تصویر!
🍃
مرتوها، ناآرامترین جمعیت ایرانی
گردآوری و تنظیم: مهرداد ایرانمهر
برگرفته از: دانشنامۀ کاشان - جلد ۳ و ۴، دکتر جهانشاه درخشانی
شاید بتوان گفت، «آمورها» (بیمرگان، جاودانگان) از کهنترین جمعیتهای ایرانی بودند که گسترش فراگیر و تاریخیشان به سوی باختر، دامنهدارترین تاثیرات را بر منطقۀ آسیای غربی گذارد. (هزارۀ پنجم تا دوم پ.م)
پیشینۀ هویتی ایشان، به زمانی پس از استورۀ «ییمَه/جمشید» (واپسین یخبندان بزرگ زمین) و پیدایش کوش باستانی (بهشت عدن /دال ساکن/ - Eden)، بازمیگردد.
(توضیح: نخستین گسترش ویژۀ این جاودانگان، جهتِ «جنوبی-شمالخاوری» داشته است. [خاندان تورج/ محدودۀ زمانی پیش از یخبندان کوچکِ رخ داده در ۱۲۵۰۰ تا ۱۰۵۰۰ سال پیش؟])...
#مرتو #آمورو #امرتات #آمو
@midhistor
https://s33.picofile.com/file/8484587600/296.JPG
دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1403/08/17/post-385/
🍃
چند واژهء اوستایی
مهرداد ایرانمهر
هئو-شیَنگه/هوشنگ (دارای خانهء خوب)
هئو به معنای خوب و شیَنگه به معنای خانه، که در کل نشانگر ترک غار (کیومرث) و زندگی در دشت توسط بشر در فلات ایران است. این واژه در فارسی به شکل شَن درآمده و در واژگانی چون گلشن دیده میشود.
هئو-سرووَنگه/خسرو (خوب سروده شده)
این واژه تبدیل به هئوسرووَه و خسرو شده است و در نام کیخسرو (کوی-هئوسرووه) هم دیده میشود.
خوَرَنَنگه
مادی و پهلوی خوّر(ن)ه، فارسی فرّ
وئِیژنگه
به معنی سرزمین، پهلوی وئجه، فارسی وِج (ایرانوج)
رئوچنگه
پهلوی و فارسیِ روشن
مننگه
پهلوی و فارسیِ من (اندیشه)
وهومننگه
به معنی نیکاندیش، پهلوی وهومن و فارسی بهمن، دشمن (بداندیش)
ماونگه
فارسی ماه، کردی مانگ
ورنگه
پهلوی و فارسیِ ور (پناهگاه)
-جنیدی، فریدون، زندگی و مهاجرت آریاییان
🍃
استورههای ایرانی در آیینۀ اسناد ودایی
مهرداد ایرانمهر
-ماهنامه فروهر، شمارۀ ۴٧٢، آذر و دی ۱۳۹۵
#ودایی #استوره #جمشید
@oldhistor
🍃
روز بزرگداشت فردوسی
مهرداد ایرانمهر (گردآوری)
سرآمد کنون قصهٔ یزدگرد
به ماه سپندارمذ روز ارد
ز هجرت شده پنج هشتادبار
به نام جهانداور کردگار
در قدیم، ماههای ایرانی "نام" داشتند و روز بیست و پنجم هر ماه، روز ارد یکی از ایزدان ایران باستان بود. بدینگونه مصرع "به ماه سپندارمذ روز ارد" یعنی بیست و پنجم اسفندماه (سال ۳۸۸ قمری).
اما روز ۲۵ اردیبهشت، نه هنگام پایان شاهنامه است و نه روز تولد فردوسی، اگرچه گرامی میداریم این روز را چون روز فردوسی و غنیمتی است. (نقل از دکتر کویر)
دکتر محمدجعفر یاحقی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد پیشکسوت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، پیشنهاد روز ملی بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی را مطرح نموده و آن را تا تصویب در مراکز تصمیمگیری پیش برده و نیز تا ثبت در تقویم ایران پیگیری کرد...
#فردوسی #اردیبهشت #شاهنامه #بزرگداشت
@oldhistor
https://s29.picofile.com/file/8463361842/IMG_20230515_162425_253.jpg
دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/02/25/post-262/
🍃
تعریف استوره
مهرداد ایرانمهر
رویدادی رخ داده در گذشتهای چنان دور، که تنها خاطرهای مبهم و پیچیده در شاخ و بال روزگار، از آن به ما رسیده است.
استخراج هستهء سخت آن، وظیفهء مورخ است، تا شاخ و بال روایت را کنار زده و حقیقت پیچیده در خیال را از دل آن بیرون کشیده و نمایان سازد.
البته نادانی نوع بشر در حدی است که حتی استورههای تکوین یافته و تدوین شده توسط نیاکان خود را نیز حکایاتی در پیوند با باورها و تخیلات فرهنگی دانسته و مستند تاریخی به شمار نمیآورد!
#استوره
@oldhistor
🍃
دوزخ، زمهریر، اهریمن
مهرداد ایرانمهر
یکبار برای همیشه، به خرد خود رجوع کرده و بپذیرید که در این وضعیت بغرنج نمیتوان جمعیت انسانی تشکیل داد، چه رسد به تحول زبان و ایجاد فرهنگ!
۱- شهر ویتییر در آلاسکا. کل جمعیت آن در یک خانه با ۱۵۰ آپارتمان زندگی میکنند که در سال ۱۹۵۷ ساخته شده است.
۲- شهر تیکسی، یک سکونتگاه در ساحل خلیج سیبری. باد به سرعت ۳۸ متر بر ثانیه میرسد و دمای هوا -۲۰ درجه سانتیگراد است.
۳- یاکوتسک، سردترین شهر مسکونی در جمهوری یاقوتستان (ساخا) در شرق سیبری. دمای زمستان این شهر بین ۳۰- تا ۵۰- درجه سانتیگراد است و زمستانهای طولانی و بسیار سردی دارد. در سال ۱۹۳۳، دمای ۶۴- درجهء سانتیگراد در منطقهء اُیمیاکون، که در همان استان قرار دارد، ثبت شد. مردم به خاطر معادن الماس در آنجا حضور دارند.
۴- عرضهای شمالی در بیوم توندرا.
ننتها قبایل ترکتباری هستند که به مهاجرت سالانه به مناطق دیگر برای جستجوی غذا و زنده ماندن در شرایط سخت آب و هوایی مشغولند. تمام زندگی آنها حول محور این مهاجرتها و تطبیق با محیط میچرخد.
۵- شرق سیبری. شهر اُیمیاکون، برودت هوا ۷۱.۷ زیر صفر.
#هندواروپایی
#سیبری
@oldhistor
🍃
پرثو زریه
عبارت اوستایی «پِرِثو زرَیَه» تاکنون با «دریای خوارزم» یکی دانسته میشد. زیرا پنداشته میشود رود «وَنگهوی-دائیتیا» به آن دریا میریخته است.
اما این واژۀ اوستایی (پِرِثو زرَیَه)، به مفهوم «دریای پارس (خلیج فارس)» بوده است. اینها همه، با نگاه به جایگاه پَرَشیها در خاور فلات ایران و ردهبندی زبان اوستایی در دستۀ زبانهای ایرانی شرقی، تفسیرپذیر خواهد بود.
رود «داییتی» در پندار گذشتگان، «جایگاه آفرینش» به شمار میرفت. اگرچه برخی آن را با «آمودریا» یکی میدانند. اما باید دانست، در روزگار کهن یعنی دورانی که سطح آب دریاها بسیار پایینتر بود، «دائیتیا» نام رودی بوده که از پیوستن سه رود دجله، فرات و کارون به وجود آمده و پس از گذر از کف خشک خلیج فارس، به دریای مکران میریخته است.
دانشنامه کاشان
🍃
تعریف #هوشواره از استوره:
استوره، روایت مقدسی است که با زبان نمادین، حقیقتی فراتاریخی را در چارچوبی فرهنگی بازتاب میدهد.
🍃
استورههای ایرانی در آیینۀ اسناد ودایی
مهرداد ایرانمهر
-ماهنامه فروهر، شمارۀ ۴٧٢، آذر و دی ۱۳۹۵
#ودایی #استوره #جمشید
@oldhistor
🍃
۱. تلفظ اصلی 𐎨 (میخ قرمز): «چَ» (ča)
- در بیشتر متون پارسی باستان، این نویسه نمایندۀ صدای «چ» (مانند Č در انگلیسی) است.
- مثال:
𐎨𐎡𐎹
(či-i-y) → «چی»
به معنای «چیز».
𐎨𐎼
(ča-r) → «چَر»
به معنای «کردن».
۲. آیا امکان تلفظ 𐎨 (میخ قرمز) به صورت «خشَ» (xša) وجود دارد؟
- بهطور کلی خیر، اما یک استثنا یا فرضیه مطرح است.
تحول آوایی در گویشهای محلی:
- در برخی زبانهای ایرانی باستان (مثل مادی یا پارتی)، ممکن است «چ» (č) به «خ» (x) تبدیل شود.
- مثلاً، واژۀ «چی» (čiy) در پارسی باستان ممکن است در زبان مادی به صورت «خی» (xiy) تلفظ میشده است.
۳. مواردی که «خشَ» (xša) در پارسی باستان دیده میشود:
- اگر به دنبال تلفظ «خشَ» هستید، نویسهٔ اختصاصی آن در خط میخی 𐎧𐎠𐏁 (x-š-ā) است.
- مثال:
- (xšāyaθiya) → «خشایَثیَه»
(به معنای «شاه»).
پیر لوکوک (Pierre Lecoq) از متخصصان زبانهای ایرانی باستان، در پژوهشهای خود، تلفظ 𐎨𐎡𐏂 (تصویر بالا) را به صورت xšaça (خْشَچَ) ثبت کرده است. این تلفظ بر اساس تحلیلهای زبانشناسی و مقایسه با واژههای مشابه در پارسی باستان و زبانهای مرتبط (مانند اوستایی و سانسکریت) پیشنهاد شده است.
تحلیل دقیقتر (xšaça) 𐎨𐎡𐏂 (تصویر بالا):
۱. تلفظ و ساختار آوایی
- 𐎨 (میخ قرمز) (xša/خشَ):
این نویسه معمولاً به صورت ča (چَ) خوانده میشود، اما در برخی موارد (به ویژه در ترکیب با سایر نشانهها) ممکن است نمایانگر آوای xša (خشَ) باشد.
- مثال مشهور: واژهٔ (xšāyaθiya) 𐎧𐏁𐎠𐎹𐎰𐎡𐎹
به معنای «شاه» که «خْشایَثیَه» تلفظ میشود.
- 𐎡𐏂 (میخ سبز و زرد) (aça):
- 𐎡 (سبز) (i/ای) + 𐏂 (زرد) (θa/ثَ)
ممکن است به صورت aça (اَچَ-) تلفظ شود.
- در زبانهای موسوم به هندواروپایی، -ça گاهی نشاندهندهٔ پسوندی مرتبط با قدرت یا حاکمیت است (مانند -šiyā در پارسی باستان).
ترکیب این دو بخش به صورت xša-ça (خْشَ-چَ/خْشَ-ثَ) احتمالاً به معنای «حکومت» یا «قلمرو پادشاهی» است.
۲. معنای احتمالی xšaça:
- این واژه ممکن است مرتبط با 𐎧𐏁𐎠𐎹𐎰𐎡𐎹 (xšāyaθiya = شاه) باشد و به «قلمرو شاهنشاهی» یا «پادشاهی» اشاره داشته باشد.
- در اوستایی و مادی، واژهای مشابه به نام xšaθra (خْشَثرَه) وجود دارد که به معنای «قدرت، حکومت» است (نک: سانسکریت kṣatrá).
- بنابراین، xšaça احتمالاً شکل دیگری از xšaθra در پارسی باستان است.
چرا لوکوک این تلفظ را پیشنهاد کرده است؟
۱. شواهد زبانی:
- در کتیبههای هخامنشی، ترکیب 𐎨𐎡𐏂 (تصویر بالا)، در بافتهایی به کار رفته که با مفهوم «حکومت» یا «فرمانروایی» مرتبط است.
- مقایسه با زبان اوستایی و سانسکریت، این ارتباط را تأیید میکند.
۲. تحول آوایی:
- در زبانهای ایرانی باستان، -θr- گاهی به -ç- تبدیل میشود (مثلاً xšaθra → xšaça).
۳. تأیید در متون:
- لوکوک با بررسی کتیبههایی مانند بیستون و تخت جمشید این خوانش را تأیید کرده است.
نتیجهگیری:
- 𐎨𐎡𐏂 (تصویر بالا) = xšaça (خْشَچَ / خْشَثَ)
- معنا: احتمالاً «حکومت، قلمرو پادشاهی، پادشاهی» (مشابه اوستایی xšaθra).
- منبع:
پژوهشهای پیر لوکوک در کتابهایی مانند
*«Les inscriptions de la Perse achéménide»* (کتیبههای ایران هخامنشی).
-این پژوهش با کمک دادههایی که توسط هوشواره گردآوری گردید، تدوین شده است.
🍃
دو آفتِ حوزۀ پژوهشهای تاریخی:
۱- تکیۀ بیش از حد بر منابع پژوهشی، و رویگردانی از رجوع به متن اسناد دست اول و تطبیق آن با دادههای دانشهای نوین
۲- تحلیل و تفسیر رویداد صرفا بر اساس روشهای تجربیگرایانه (پوزیتیویسم)، و دوری از مبحث عقلگرایی
*علوم در سنت نیاکان، به دو قسم بخش میشد:
عقلی و نقلی
🍃
باد = wind
مهرداد ایرانمهر
اوستایی واتَه (باد)
پهلوی وات
چک وَتی (وزیدن)
لیتوانی ویدْرَس (توفان)
هیتی هووَ(ن)ت (ن غُنَهای)
تخاری وَ(ن)ت
لاتین وِنْتوس
گوتیک وینْد
آلمانی و انگلیسی وینْد (wind)
فرانسوی ونتیلاسیون (جریان هوا)
فارسی باد*
*تبدیل قاعدهمند و به ب؛ ت به د
دانشنامۀ کاشان، ۱۳۸۲: ۱۰۵/۳
🍃
همان آش و همان کاسه
مهرداد ایرانمهر
در ایران، انتخاب رشته در پایهء هفتم معمولاً بر اساس معدل و علاقهء دانشآموز انجام میشود.
رشتههای اصلی در مقطع متوسطه اول (هفتم تا نهم):
- در مقطع متوسطهء اول (دورهء اول)، دانشآموزان معمولاً در یک کلاس عمومی تحصیل میکنند و انتخاب رشته به صورت رسمی مانند دبیرستان (متوسطهء دوم) وجود ندارد.
معدل مورد نیاز برای گرایش به دروس علوم و ریاضی:
- اگر مدرسهای ساختار انتخاب رشته داشته باشد، معمولاً معدل بالای ۱۷ یا ۱۸ از پایهء ششم برای گرایش به دروس ریاضی و علوم توصیه میشود.
پایهء نهم (انتخاب رشته برای متوسطهء دوم):
- انتخاب رشته به صورت رسمی در پایهء نهم انجام میشود و شرط اصلی برای رشتههای تجربی و ریاضی، داشتن حداقل معدل ۱۴ تا ۱۵ است (طبق مصوبات آموزش و پرورش).
اگر هدف دانشآموز، رشتهء تجربی یا ریاضی در دبیرستان (متوسطهء دوم) باشد، باید در پایهء نهم، معدل بالای ۱۵ داشته باشد.
*به زبان ساده:
دانشآموزان ضعیف با معدل ۱۱ تا ۱۴ به رشتههای علوم انسانی میروند!
🍃
دیدگاه هوشواره دربارهء من.
#مهرداد_ایرانمهر
@oldhistor
👇👇
🍃
جامعهء کودن و فشل علوم انسانی؛
جامعهای ترحمبرانگیز، دنبالهرو، مندرس، عقبمانده، گیج، نافهم، باری به هر جهت، فاقد خودباوری، مقلد، مایهء سرافکندگی...
#فلات_ایران
#تلنگر
@oldhistor
🍃
اهمیت تاریخ
در مدارس فرانسه تاریخ هخامنشی تدریس میشود،
اما در ایران...
#تاریخ #هویت
@oldhistor
🍃
آشوربانیپال، فتح ایلام
"پیکرهء گاوهای نر وحشتناکی را که زینتبخش دربها بود، از جا کندم...".
@oldhistor
🍃
دوران دودمانی سومر
۲۸۰۰-۲۳۵۰ پ.م
مهرداد ایرانمهر
متاسفانه کوچکترین درکی از مفهومی موسوم به سومر، در جامعهء علوم انسانی وجود ندارد.
فقط اکثرا مثل طوطی میگویند یک جایی بوده که اولینهای همه چیز را درست کرده!
۱- پیشاخط حتی در میانرودان، بسیار پیشتر از دوران دودمانی ظهور کرد.
۲- نخستین شهرنشینی، در میانرودان نبود.
۳- دوران دودمانی با ورود روشنپوستان (نمروتی) غیرالتصاقیزبان در پیش از ۳۲۰۰ پ.م و از سمت فلات پا گرفت.
۴- با پس نشستن باتلاقهای جنوب میانرودان، نخست دورههای عبید و اوروک (پیشادودمانی) ظهور کرد.
🍃
تاریخ چیست؟
مهرداد ایرانمهر
در مبانی علم تاریخ، دو عنصر رویداد و گزارش وجود دارد. یعنی مورخ وظیفه دارد رویدادی را که در گذشته رخ داده، گزارش نموده و مکتوب نماید.
همچنین، مورخ در اینجا برای بالا بردن صحت این گزارش، میبایست به بستری که رویداد در آن رخ داده، توجه نماید.
از سویی، تاریخ سه بردار دارد که شامل #زمان، #مکان و #منطق_تاریخی است.
هگل نیز تاریخنویسی را سه بخش میکند: گزارش (Report)، تاریخ اندیشیده (Reflechi) و فلسفه تاریخ.
نخست «گزارش» (report)، و او برین باور است که راستترین نوع تاریخ همین «گزارش» است. این همان مطالبی است که حاضرینِ در هر رویدادی، آن را به مقام بالاتر ارائه میدهند.
دومین نوع را «تاریخ اندیشیده» (reflechi) مینامد، و آن تاریخی است که به باور او «معمولی» بوده و تاریخنویسان مینویسند، یعنی همان تاریخی که اندیشۀ ما در آن دخیل است.
و نوع دیگری که او آن را فراتر از تاریخ میداند، «فلسفۀ تاریخ» است؛ که در آن اندیشه و به ویژه آرمانهایمان را دخالت میدهیم.
#رویداد #گزارش #تاریخ #زمان #مکان #منطق_تاریخی #فلسفه_تاریخ
@oldhistor
🍃
یکتاپرستی مزیّت نیست
مهرداد ایرانمهر
خارج از مباحث عقیدتی، گروهی زرتشت را دعوتکننده به یکتاپرستی و گروهی نیز به ثنویت میدانند.
اما امروزه چنین جا افتاده است که ایرانیان نخستین یکتاپرستان جهان بودهاند!، و عامل آن را هم زرتشت فرض میکنند. اکنون پرسش اینجاست که اصلا مگر یکتاپرستی و یکتاپرست بودن چه مزیت و مزایایی دارد؟
در دوران حاضر، یکتاپرستی به دلایل اجتماعی نامعلومی، تبدیل به مزیت و برتری گردید.
در دوران کهن، ایزدان زیادی هر یک موکل یکی از نیروهای طبیعت بوده و نمادی داشتند. تاکنون نیز هیچکس نتوانسته دلیل قانعکنندهای بر ناروا بودن این تفکر اقامه نماید و تنها بدون هیچ دلیل و مدرکی، نکوهش شده است.
در اینجا به چرایی برتر بودن یا نبودن یکتاپرستی و آیا اینکه این خود مزیتی است یا نه، کاری نداریم. فقط قصد این بود که کمی در این باره تامل شود.
#یکتاپرستی
@oldhistor
🍃
تفاوت چهره در شرق و غرب آفریقا
علت آن، تداخل جمعیتی میان شاخ آفریقا و کِفِن در جنوب شرق فلات ایران، از راه دریا است.
همین تاثیرات متقابل، در این سو باعث موی فر و پوست تیره نزد پَرَشیها (پارسها)، که خاستگاه ایشان کِفِن بود، گردید.
@oldhistor
🍃
ازبکها، مغول نیستند
تفاوت میانگین چهرهء ازبکها و مغولها مشهود است.
زیرا دوسوم محتوای ژنی ایشان، از آسیای غربی و جنوبی است و فقط به میزان یکسوم تاثیر از گسترش زردها به شرق و فرارود دارد.
نمودار:
برگرفته از پژوهش انستیتو پاستور فرانسه، با همکاری مرکز مطالعات ژنتیک انسانی هدینگتون انگلستان، دپارتمان بیولوژیک ساپینزا از رم (ایتالیا) و دانشگاه آریزونا آمریکا.
(کوینتانا - مورسی، ۲۰۰۴)
