4427
تماس با مدیر و نویسنده کانال جهت ارتباط و ارایه نکته نظر ۰۹۱۵۵۵۷۲۶۴۶ @Mazinanikazem
شبی یک سرگذشت : امشب
همراه با اساطیر قسمت ۵
سوگنامه ایرج .
ایرج به دقت در چهره پدر پیرش نگریست گویی پیرمرد خود را باخته ونگران فرزند کهترش است درحالیکه سعی میکرد خونسرد باشد پاسخ داد ، ای شهریاربنگر به گردش روزگارکه چون باد برما میگذرد پس چرا باید بیهوده غم بدل راه دهیم از روزگاری که رخ ارغون را پژمرده میکند و روشنایی چهره آدمی را به تیرگی مبدل میسازد چه می توان انتظار داشت؟ زمین چون ما خداوندان شمشیر وگاه نگین بسیار دیده است و چه بسیار نامداران و تاجورانی که نشان از کین وقهر در آئین خویش نجُسته اند و مهربانی و مهرورزی پیش گرفته اند ، بدین گیتی چشم امید نباید داشت وما هر دو در فرجام کار خویش ، طعم تلخ روزگار را خواهیم چشید.
فریدون ایرج را ستود پاسخ او را خردمندانه دانست اما به تجربه ودیدن روزگار فرزند را هشدار داد و از مرگ ونیستی بر حذر داشت ، سپس ، چون دانست که رای ونظر ایرج همان است، او را گفت ترتیب مسافرت داده شود وهمراهانی بر گزیند ، همچنین فرزند را گفت.
ز درد دل اکنون یکی نامه من*
نویسم فرستم بدان انجمن*
مگر باز بینم تو را تندرست *
که روشن روانم به دیدار توست*
فریدون نامه ای به سلم و تور نوشت ودر آن پس از نیایش و ثنای خداوند دو فرزند خویش را درود فرستاد و آنان را بسیار ستود ، سپس در نامه چنین نگاشت که ارزومندست همواره در آرامش وناز روزگار بگذرانند و آسوده خاطر باشند ، فریدون دو فرزندش را نوید داد که ایرج فارغ از تاج و تخت پادشاهی ، عزم دیدار برادرنش را دارد و نزد آنان می آید تا آزرده دلی وخسته خاطری شان را به مهر وپاک خویی از دل بزداید و یکرنگی را همدیگر در آغوش گیرند دیگر از برادران بزرگتر خواست ایرج را که به سال از آنان کوچکتر است بنوازند و گرامی اش دارند و چون چند روز بگذرد او را نزد پدر باز فرستند.
چون نامه با خامه فریدون نگاشته شده بود مُهر پادشاه را بر آن نهادند و ایرج را بدرقه و همراهی کردند تا با تنی چند از بزرگان روانه سفر گردد.
ادامه دارد.
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود.
@goshetarikh
آش دندونی؛ آیینی کهن برای رویش نخستین دندان کودک
در سنتی دیرین ایرانی،رویش نخستین دندان کودک را با پخت آش وتقسیم آن میان خویشاوندان وهمسایگان جشن میگیرند؛با آرزوی تندرستی،رشد سالم وآسان وبدون دردِ دندانها؛ و خیر و برکت برای کودک.
🔹نام آش دندونی در برخی مناطق ایران
▪️ کرمانشاه و کردستان:دانه کُلانه؛آشی از هفت نوع غله وحبوبات.پیش،و پس از پخت مقداری از دانههای نپخته وآش را برای گنجشکها میریزند؛به نیت«دنداندار بودن کودک»و پُرروزی وسلامتی کودک.
▪️مشهد: آش دندونی
▪️اصفهان:هفت دانه ازگندمهایی که نخشده بود را پس از پخت آش برای گنجشکها به پشتبام میانداختند.
▪️تبریز:دیشلیق یا دیش دهنی،به معنای آش دندانفشان
▪️کهگیلویه و بویراحمد وایل بختیاری : دنگو یا دونگُرو؛نخستین کاسه آش را نزدیک لانه مورچههامیریزند.
▪️مازندران:دندون سَری
▪️تهران و.. :آش دندونی
دردیگر مناطق نیز نامهایی چون
دندون رَجی،دندونرو،دیش دانگاسه وآش دنکو و...رایج است.
با وجوداین تفاوتها،در بسیاری از این آشهاهفت نوع غله وحبوبات به کارمیرود.
آیینی از مهرورزی وآرزوی نیکبختی برای کودکان.
#آیینهای_ایرانی
@goshetarikh
@namebastan
شبی یک سرگذشت : امشب
همراه با اساطیر
سوگنامه ایرج ق ۲
در اینکه اکثر حماسه های ایران بنیانی اساطیری دارند شکی نیست و بیشتر دانش پژوهان به آن اعتقاد دارند ، اما چگونگی گذر از اسطوره به حماسه چیزی است که بایدبررسی شود وتحلیل کرد.
اینک( جَندل) به فرمان پادشاه برای پیدا کردن همسران به راه افتاد ، در این صفر چند نفر از افراد خوش فکر او را همراهی میکردند آنان مدتها سرزمینهای متفاوت را در نوردیدند تا به سرزمینها افسانه ای یمن رسیدند ، آنان با تحقیق متوجه شدند که پادشاه نامش سرو سه دختر دارد که در زیبایی ، کمال وفرزانگی شهره اند ، آنان خود را آماده کردند که با شاه یمن ملاقات نمایید ، لذا با تشریفات به حضور شاه رسیدند.
شاه از اینان سئوال کرد برای چه به سرزمین ما آمدید وخواسته شما چیست .
جَندل لب به سخن گشود ودلیل آمدنش را بیان کرد ، فکر دوری از دختران شاه را غمگین کرد از طرفی به شاه ایران جواب منفی دادن درست نبود پس از کمی تامل گفت شما چند روزی استراحت کنید تامن بتوانم تصمیم درستی بگیرم ، آنگاه به استراحتگاه خیش رفت تا بتواند بیندیشد ، شاه مشاورانش را فراخواند و موضوع را بیان کرد ، مشاوران پس از همفکری به شاه عرضه داشتند که شاه نباید به هر بادی تکان بخورد لذا شروط سنگینی پیشنهاد دادند که یکی از این پیشنهاد ها آمدن پسران فریدون به کشور یمن بود.
شاه پس از چند روزی آنان را خواست وگفت .
من شهریار ایران زمین را کِهترم به هرچه اوفرماید فرمانبرم ، به شاهنشاه پیغام دهید پسرانش هر چند گرامی اند وشایسته تاج وگاه ، ومن اگرچه فرمان او را پذیرایم واین پیوند را خجسته و در خور میبینم ، اما باید این دیدار را دریابم وبه چشم خیش بر آنها نظر افکنم تا معلوم کردد در خوی وخصال و جوانمردی چگونه اند ، سپس مطابق آئین وکیش خود دخترانم را به همسری انان در خواهم اورد و بی درنگ نزد پادشاه روانه شان خواهم کرد.
جَندل پس از شنیدن سخنان سرو بر تخت او بوسه داد و تحسین گویان ایوان پادشاهی را ترک کرد و راه ایران در پیش گرفتند چون نزد فریدون رسیدند انچه را گفته بودند و پاسخ شنیده بودند تعریف نمودند ، فریدون ، سه فرزند خویش را نزد خود فرا خواند و انچه بود برای آنان شرح داد .
فریدون هم چنین به پسرانش توصیه کرد هوشیار دل باشند و روشن بین باشید وچنانچه شاه یمن از آنان سئوال کرد پاسخی شایسته ودر خور او را جواب دهند و پارسایی را بنمایاندند ، چراکه شاه یمن مردی بود ژرف نگر ونکته دان و چو او در هر انجمن کس نبود ، فرزندان فریدون گفته پدر را بردل نهادند و از نزد او بیرون امدند تا بر انچه سفارش شده اند کارگر باشند.
ادامه دارد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود.
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
هرمزان سردارایرانی ق دوم
شهرشوشترتوسط چندخائنی که تازیان را از راه مخفی بداخل راه دادندسقوط کرد مردم تاپای جان جنگیدند عده کمی که زنده ماندند اسیر شدند ازآن جمله هرمزان : اسرا را به مدینه بردند نوشته اندچون هرمزان رابنزد عمر بردند اورابه خلیفه شناسانیدند : عمربدوگفت عاقبت خیانت وخواست خداوندی راچگونه دیدی؟هرمزان گفت ای خلیفه پیش ازاسلام خداوندما وشمارا بخود واگذارده بود ازاین رویکسره برشماپیروز بودیم ولی اکنون که خداباشماست برما پیروز گشتید ، عمرکه از گردنکشی وپایداری هرمزان درجنگ و کشتن دو تن از سرداران اعراب بسیار خشمگین شده بودخواست تا او رابقتل برساند لیکن هرمزان این مرددلاور و آگاه هنگامیکه متوجه خشم عمر وتصميم اوشد آب خواست برای او آب آوردند او از عمر تامین خواست که تااین آبراننوشد اورانکشند عمر قول دادهرمزان ظرف آب رازمین ریخت ، گفت بنا براین من درامان هستم عمرخواست حکمش راعملی کند که چند تن که درآن جمع حضور داشتند مانع ازاجرای حکم گردید وخلیفه رابه تعهد قول گوشتزدکردند هرمزان ازآن تاریخ مسلمان شد چون هرمزان مرد بزرگی بودباعث این شدکه دیگر اسیران ایرانی مسلمان شدند ، هرمزان که ازدانش وبینش خاصی برخورداربود دربسیاری ازمواقع از او کمک میخواستند مشکلاتشانرا برطرف میکرد ازآن جمله داستانی را ابوریحان بیرونی نقل میکندکه نشان میدهد تعین تاریخ عرب را هرمزان محاسبه نموده است ، اومیگویدسندی به عمردادند که وعده آن شعبان بودعمرگفت منظوراز شعبان همین شعبانی که هستیم یاشعبانیکه خواهدامد ، پس یاران پیامبررافراخواند وتعین تکلیف کرد به این نتیجه رسیدندکه ازایرانیان کسب تکلیف کنند عالم ترازهرمزان درمدینه نیافتند ، سپس هرمزان را بیاوردندواو انطور که درنوشته آمده است تاریخ اسلام رابرای اعراب تدوین کردکه تاامروزادامه دارد ، ظاهرا اودرمدینه روزگار میگذرانید وازقرب ومنزلت خاصی برخورداربود خلیفه هم او را ارجمند میداشت ، بگفته ( استخری ) بین او وخاندان علی بن ابیطالب (ع)وصلت خوشاوندی برقرار گردیداوتاروزی که کشته شدمورداحترام همه بودروزیکه عمربدست فیروزدماوندی (ابولولوء)ترور گردید عبدالله پسرعمر شمشیر بدست گرفت زن ودختر ابولولو وچندکس دیگررابخونخواهی عمربکشت سپس هرمزان رادعوت کردکه بیااسب خودت رانشانم ده وقتی اوآمد ازپشت باشمیشر به اوحمله و او راکشت با مرگ هرمزان ودیگر ایرانیان ، حضرت علی به طرفداری ایرانیان برآمد عبدالله بجرم کشتن شخص مسلمان به قصاص محکوم گردید که پنهان شدبعدکه عثمان به حکومت منصوب شد وجهی جهت دیه پرداخت وعبدالله آزادگردید.
آری این بودسرگذشت مردیکه یک عمر برای آزادی مبارزه وعاقبت بدست بداندیشان بقتل رسید.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود *
بن مایه:
الفهرست:ابن ندیم ص۱۰۳
فرهنگ ایرانی پیش ازاسلام واثار آن دراسلام ص۷۸ تا۸۰ دکترمحمدی
فتوح البلدان: بلاذری ص۴۵۸و۴۵۷*
تاریخ کامل ایران ج۲دکتررفیع حقیقت
تاریخ طبری ج ۵ ص۱۸۹۶ تا ۱۹۰۳
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
اولین ترور شخصیت سیاسی دراسلام.
نوامبر 644 سالروز ترور عمر بن الخطاب خلیفه دوم.
با تشکیل حکومت اسلامی فتوحات صدر اسلام باحمله به روم وایران شروع میشود در این هجوم ها کشور ایران طی چندین جنگ فتح میشود ، نهاوند نام یکی از این جنگها که بزرگترین و مهم ترین جنگ بود و تعداد زیادی اسیر از ایرانیان گرفته وبر طبق قانون اعراب اسرا به دیگران فروخته میشود ، یکی از این اسرا مردی بود بنام پیروز یا فیروز اهل نهاوند که ازبزرگان آن دیاربود مهندسی تمام عیار و درساخت آسیاب مهارتی بسزاداشت درمعماری استاد بود ، حتی می گویند دستی درنقاشی داشته ، براساس روایتها صاحب او مغیرة بن شعبه حاکم کوفه بود به لحاظ هنری که داشت او را به مدینه آوردند او برای مغیره کار میکرد ، بر اثر اختلاف برسردستمزد بامغیره ، شکایت به عمر برد و عمرحق را به مغیره داد در مقابل اعتراض فیروز خلیفه سئوال میکند مگر چکارکردی؟ فیروز میگویدکارکردم عمر میگوید شنیدم درفارس آسیاب با آب کارمیکرد میتوانی آسیابی بسازی با بادکارکند فیروز میگویدآسیابی خواهم ساخت که صدایش همه جاپخش شود وازحضورمیرود به محض خارج شدن خلیفه به اطرافیان میگوید این مردمرا تهدید به مرگ کرد ، کسی نمی داند که فیروز چگونه و از کجا سلاح تهیه کردحدس وگمانه زنی شده که عده ای او را برای اینکار اجیرکرده اند یاخودسراین کارراکرده ، ولی آنچه که مسلم است اینکه فیروز ازدیدن کودکان وزنان اسیر رنج میبرده ودرجایی گفته بود (عمرجگرم رابسوختی) به گفته طبری او خنجری تهیه کرده بودشاخ درمیان یعنی دوسر که (مخصوص شکستن حلقه محاصره بود)در مسجد به خلیفه حمله وباچند ضربه کاری اورابشدت زخمی مینماید سپس باحمله به اطرافیان چندین نفرراپای در میاوردومیگریزد روز چهار شنبه ۲۶ذی الحجه سال ۲۳هجری (خلیفه چند روز دیگر از این زخمها از دنیا میرود) فیروز دختری داشته به نام مروارید و از آنجا که در زبان عربی به مروارید لؤلؤ میگویند او را ابو لؤلؤ یا پدر مروارید نامیدهاند.
به تلافی قتل عمر ، عبیدالله بن عمر ، زن و دختر خردسال فیروز نهاوندی و دو ایرانی دیگر به نام های جفینه و هرمزان (سردار ایرانی) را به ظن دست داشتن در قتل می کشد ، و در مدینه دست به کشتار ایرانیان مسلمان شده ، زدند .
در روایات است کار به مشاوره ی حضرت علی ابن ابی طالب رسید که وی چنین حکم داد که کسانی که جرمشان در قتل خلیفه محرز نیست نباید قصاص شوند ، پسرخلیفه به جرم قتل بازداشت میشودکه باروی کارآمدن عثمان آزاد میشود اما درمورد سرنوشت فیروز میگویند او به کاشان روستای فین میرود ودرانجاازدنیامیرودامروزه مقبره ای درکاشان نرسیده به باغ فین وجود داردبنام باباشجاع الدین که بگفته خواند میر درکتاب حبیب السیر مقبره فیروزیاهمان ابولُولُو میباشد.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت: امشب
ضرب المثل دعوای حیدری و نعمتی
دعوای حیدری ونعمتی رازیادشنیده ایدولی تاکنون شاید به این فکرنیفاده ایدکه منشاء این ضرب المثل ازکجاست ، حال به ریشه تاریخی آن میپردازیم : نعمتی وحیدری دودسته متخاصم درمنازعات شهری که درعهد صفویه تا اوآخر عصر قاجاریه درداخل اغلب شهرهابایک دیگرمنازعات نمایشی ورقابت های دیرینه داشته اند نام نعمتی ظاهرا منسوب به شاه نعمت الله ولی ونام حیدری به احتمال قوی منسوب به قطب الدین حیدرزاوه ای(مدفون درتربت حیدریه)و کشمکش آنها ظاهراً مبنی براختلافات ظاهری درآویش حیدری ونعمتی بوده است به هر حال منازعات آنهاازنوع جنگهای شهری چشم وهم چشمی ومحله های مختلف و جایگاهای جداگانه میباشدو ربطی به مشایخ صوفیه ندارد ، درهرصورت میراث سنت های محلی بوده است وازقدیمی ترین نمونه های آن منازعات صدقی وسمکی در سیستان قدیم باید باشد درعهد صفویه ممکن است فعالیت تولائیان وتبرائیان واکنش مخالفان ازاسباب توسعه و تشديد این منازعات شده باشد ، ازقرن دهم هجری بازرگانان ، کشیشان ، وسیاحان اروپائی که به ایران می آمده انددرگزارش های خودغالبا به وجود و استمراراین منازعات أشارت دارند منازعات مخصوصا درماه های محرم وذی الحجه درمراسم قربانی وتعزیه وعاشورا شدت بیشتری پیدامی کرده است درشیراز درمشهدواکثر شهر های دیگر از اوایل عهد قاجار یا قبل ازانهاهریک ازدومحله نعمتی خانه یاحیدری خانه کلانتر جداگانه ای داشتند ورقابت دربین نعمتی خانه وحیدری خانه احیانا تاحدخصومت ادامه داشته است این تضادها درطول زمان بصورت ضرب المثل دعوای نعمتی حیدری درآمده است:
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود.
برگرفته ازکتاب های فارسنامه ناصری.
سفرنامه های کشیشان و سرجان ملکم.
روزگاران زرین کوب.
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت ؛ امشب
بمناسبت ۷آبان آخرین قسمت
فرجام کوروش بزرگ .
دراواخر سلطنت این پادشاه حدود ایران ازمغرب به هلسپونت (بغازداردانل)ودریای مدیترانه و از مشرق رود سند ازشمال قفقازو دریای مازندران ، از شمالشرقی رودسیحون وازجنوب دریای عمان وخلیج فارس وشبه جزیره عربستان رسیده بود ، اختلاف روایات درفرجام کوروش چندان است که مورخ نمیتواند دراین باره به تحقیق داوری کند ، در اینکه اخرین لشگر کشی وی سفرجنگی در نواحی شرقی وشمال شرقی امپراطوری بوده است اختلافی نیست اختلاف درانست که درطی این لشگرکشی که ظاهرا چندسالی هم طول کشید با کدام یک از اقوام این نواحی کشمکش داشته دراین مورد (کتزیاس) مورخ یونانی ازاقوام موسوم به (دربیک) (بروسوس) مورخ کلدانی ازاقوام وحشی گونه داهه و (هردوت) ازطوایف ماساگت نام میبرد ، از فحوای قول ( استرابون) چنان برمی ایدکه این طوایف هرسه سکایی بوده اند ، هرودت که خودبه وجودروایات دیگر دراین باره اذعان داردظاهرا به شایعه کشته شدن کوروش درجنگ با (توموروس)ملکه ماساگت ها اعتماد بیشتر دارد ، براساس این روایت کوروش درجنگ با این قوم کشته شد ، ملکه(توموروس) که درطی این جنگ پسرجوانش رااز دست داده (نام این جوان سپارگاپیس دراسارت خودکشی کرده) بودنسبت به سربریده کوروش بی حرمتی کرد چندان معتبر نیست جزئیات روایات را هرودوت دراین باره مثل بسیاری ازروایات دیگرش رنگ افسانه داردوحتی درصورت صحت اصل خبر تمام تفصیلات اورانمی توان باور کرد ، روایتی از (کتزیاس) نقل است حاکی ازآن است که کوروش درجنگ باطوایف (دربیک) مجروح شد اورابه اردوی پارسیها بردند و چندی بعددر بین یاران و لشگریان خویش ازآن جراحت درگذشت ، (گزنفون) خاطرنشان میکندکه اودرپایان این لشگر کشی به پارس بازگشت ودرمیان دوستان و عزیزان خویش زندگی رابه پایان برد روایت وی نیزمخصوصادرانچه راجع به وصایای کوروش نقل میکند چنان باآب وتابی ساختگی داردکه بر جزئیات آن نمیتوان اعتماد نمود ، به هرحال اگرهم آن گونه که از اکثر روایات برمی آید کوروش دراین لشگرکشی ها کشته شده اهداف اوتامین گردید چراکه برطبق اکثر این روایات بلافاصله پس ازمرگش نواحی شرقی امپراتوری تحت فرمانروائی پسرکوچکش (بردیا) درامده بود ، اینکه درکتیبه داریوش در مندرجات تورات ودرانچه افلاطون به مناسبت طرزفرمانروائی او نقل میکندهیج اشاره ای به کشته شدنش نیست واینکه درعبارت عبرت آمیزی هم (پلوتارک)ازمتن لوح قبر وی نقل میکند از چنین ماجرایی سخن درمیان نیست نشان میدهدکه روایات (گزنفون) یاحتی روایات (کتزیاس) دراین باب پیش از روایت هرودت باید نزدیک به حقیقت باشد ، نکته ای که درآن جای خلاف نیست آن استکه دردنبال عزیمت به این لشگرکشی در نواحی شرقی بودکه کوروش ناگهان وتقريبا وبی سروصدا ازصحنه تاریخ ناپدیدوجای خودش رابه پسربزرگش کمبوجیه داد (بگفته زنده یاد زرین کوب) بطور مسلم کوروش یکی ازبزرگترین شخصیت های تاریخ بوده است ودراین نکته هیج گونه شک و تردیدی وجودندارد ، متاسفانه فقدان مدارک و اسنادکافی مربوط به دوران کهن مانع ازانست که ماهیت تاریخی کوروش بطورشایسته اشکار و روشن گردد.
بیگمان کوروش درسیاست وکشورداری وحسن نظامیگری از چنان نیروی شگرفی برخورداربود که دراندک مدتی توانست ازسلطنت کشور کوچک ( انزان یاانشان)یک کشورعظیم ویک امپراتوری پهناوربه وجود بیاورد اونهم در زمانیکه سه امیرتوری قدرتمند ماد ، لیدی و بابل در مقابلش بودند و خود تاج شاهنشاهی بزرگترین و پهناورترین کشوردنیای انروز رابرسربگذارد.
پایان سرگذشت کوروش بزرگ.
کاظم مزینانی تا جستاری دیگربدرود *
ماخذ.*
کتاب تواریخ هرودوت ص۹۸تا۱۰۳
تاریخ ایران پیرنیا
تاریخ ده هزارساله دکتررضایی
هزاره های گمشده دکترپرویزرجبی
تاریخ مردم ایران قبل ازاسلام دکترزرین کوب
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت:امشب
به مناسبت ۷آبان *
ق چهارم فتح کشورلیدی
حال دیگرکوروش به عنوان یک قدرت درصحنه سیاسی آسیامطرح شده کوروش ازجانب بابل فکرش آسوده بودزیرابا پادشاه آن کشور (نبونید) روابط دوستانه برقرارکرده بود نگرانی اوازجانب لیدی بودزیراپس ازمرگ (الیاتس)پادشاه لیدی ( کرزوس)به قدرت رسیده بود اوکه اشتهای سیری ناپزیری جهت توسعه کشورش داشت ابتداجزایر یونانی نشین ایونی راتصرف کرده و از طرف شرق هم تاحدودرود هالیس (قزل ایرماق کنونی)را ضمیمه کشورش کرده بود و با دولت ماد همسایه که پس از جنگهای بسیارقرارداد صلح بسته بود اماروی کارآمدن دولت هخامنشیان موجب نگرانی کرزوس شده بود ، لیدی کشوری مقتدر و ثروتمندی بود ارتشی منظم باسواره نظامی کارازموده وارابه های داس دار و متحدانی مثل بابلی هاو مصری هاداشت حتی در مواقع ضروری میتوانست ازمزدوران یونانی استفاده کندکرزوس بادولت اسپارت متحد شد و مقدار زیادی سکه برای آنان فرستاد تا باکمک آنان به دولت پارس حمله کندولی شخصی که ماموراین کاربود پول هارا برداشته به نزد کوروش گریخت واورا آگاه کرد کوروش فرصت راغنیمت شمرد قبل از انیکه متحدان به کمک لیدی بیاید لشگر کشی خود را بسوی لیدی آغازکرد (۵۴۶ ق م) حرکت سپاهیان ایران ازکوهای صعب العبور آسیای صغیر نشان ازدرایت کوروش ونبوغ نظامی اودارد او باعبور ازرود دجله به کاپادوکیه وارد شد به کرزوس پیام فرستاد که چنانچه درنهایت پاکی نیت وصداقت وراستی فرمان پارسیهاراگردن نهدزندگی و سلطنت او پابرجا خواهد بودولی کرزوس نپذیرفت وجنگ درمنطقه پتریا(پایتخت هیتی ها) آغاز گردید دربدوجنگ به لطف ارابه های داس دار و سواره نظام کرزوس پیروزی باکرزوس بودولی بافداکاری وشجاعت پارسیها دشمن نتوانستند کاری ازپیش ببرند قرارداد متارکه به مدت سه ماه بسته شدبا پایان یافتن مدت متارکه جنگ باشدت درگرفت چون کرزوس کاری ازپیش نبرد شبانه راه سارد را درپیش گرفت آبادی های بین راه را نابود کردکه کوروش نتواند سریع خودش رابه سارد برساند وهدفش این بود که نیروهای متحدینش بابلی ومصر به کمک او بیاینداماکوروش بدون ترس از زمستان سخت کوهستان بااعتمادبنفس بالا بسرعت خودش رابه پایتخت(شهرسارد) رساند به رغم دلاوری سواران سنگین اسلحه کرزوس کوروش پیروزمیدان بود به گفته هرورت این پیروزی رامدیون شترانی بودکه درسپاه داشتند ظاهرا این پیشنهاد هارپاک بوده شتران رادربرابر اسبان دشمن فرستادن واسبان بادیدن شتران به وحشت افتاده وبه عقب برگشتند شهر سارد درمحاصره قرارگرفته پس از۱۴روز به تصرف پارسیهادرآمد بگفته مورخین و(باکیلدس) شاعریونانی کرزوس درقصر انبوهی هیزم فراهم وقصد خودکشی با اعضای خانواده راداشت که خیلی زود سپاهیان کوروش متوجه ومانع اینکار شدند کوروش بااحترام باپادشاه لیدی رفتارکرد درشهر آرامش برقرار گردید بدستور کوروش نه خونی ریخته شد ونه غارتی صورت گرفت ونه به معابد بی احترامی گردید کرزوس بااحترام به ایران فرستاده شد ، در بعضی از متون آمده کورزوس تازمان مرگ کوروش همراه با او ومشاور کوروش بوده است
ادامه دارد*
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود *
#کوروش
#کرزوس
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
بمناسبت ۷آبان قسمت دوم*
آستیاک درهمان سال برای باردوم خواب میبیندکه ازشکم دخترش تاکی روئیدکه تمام آسیا راپوشانیده برایش مسجل میشودکه نوه اش سلطنت را ازاو میگیرد پس دخترش رافراخوانده تا کودک متولدشده نزد خودش باشد ، کم کم اثاروضع حمل دروجود ماندانا پیدا میشود ودر یک صبح پائیزی سال(۶۰۰) قبل ازمیلاد که خورشیدپرتوی طلایی رنگش رابرکنگره های قصر می افشاند صدای گریه کودکی در فضای کاخ می پیچد ، کوروش بدنیا می آید بدستورآستیاک بلافاصله کودک ازمادر جدا وبدست هارپاک مشاور اعظم و بزرگترین سردارش سپرده تا به جنگل یا کوهستان برده ونابودکند ، هارپاک مردی شرافتمند واگاه به امورسیاست ازاین ماموریت ناراحت و متفکر ازیک طرف نگران ازاینکه کودک فامیل اوست ازطرف دیگر آستیاک میانسال وارثی برای سلطنت ندارد .
هارپاک به کوهستان رفته کودک رابه یکی از چوپانان آشناداده بنام ( مهرداد یا میترداد )که اواین مهم رابه انجام برساند ، تا کودک برای همیشه نزد چوپان بماند برحسب اتفاق همسر میتردادبنام(اسپاکو)یک روزقبل کودکی مرده بدنیاآورده اواین کودک رابجای فرزندش مرده اش بر میگزیند هارپاک با خوشحالی به دربار برگشته و خبر نابودی طفل رابه آستیاک می دهد ، زنده ماندن کوروش با درایت هارپاک وراز داری میترادات موقتا ازچشم آستیاک پنهان گردید.
کودک همراه باگوسفندان بزرگ میشداوروز بروز فهیم تربالنده ترشجاع ترمی شد او برای خودش ازچوب وروده گوسفند کمان ونیزه درست کرده بودباآن تمرین میکرد ودربکاربردن این سلاح ها مهارت پیداکرده بود .کم حرف وتوداربودبیشتر سئوال میکرد وکنجکاوانه میپرسید دربازی باهم سن وسالانش چندسال بزرگتربنظرمیرسید و اغلب نقش شاه رابازی میکردیک روز هنگام بازی کودکی ازدستورخودداری کردکوروش اورا تنبیه کرد کودک(ارتمبار)به پدرش شکایت واونیز به استیاک مراجعه میکند کوروش ومیترداد فرا خوانده میشوند استیاک ازشباهت کوروش بخودش تعجب میکند کوروش دربرابر سئوالات جواب منطقی میدهد ، دیگر برای استیاک یقین میشود که کودک نوه اوست میترداد را تهدیدمیکند اوهم حقیقت رامیگوید هارپاک فراخوانده میشود هارپاک بناچار حقیقت رامیگوید ، استیاک چون ماربخودمی پیچدولی خویشتن داری میکند چندروزبعد درصددانتقام ازهارپاک می خواهدبرای صحبت بکاخ بیاید همچنین فرزندش راجهت بازی باکوروش همراه بیاورد هارپاک بافرزندش به کاخ وارد میشود هارپاک جهت صحبت به تالارمیرود موقع نهار هارپاک ازفرزندش میپرسد میگویند باکوروش درحال بازی است ظرفی که درآن گوشت است جلو مهمان گذاشته میشود پس ازصرف نهار استیاک ازهارپاک سئوال میکند غذاچگونه است هارپاک اظهار رضایت میکند استیاک میگوید این گوشت فرزندت بودکه بجرم نافرمانی خوردی هارپاک برخودمسلط میشود وچیزی نمیگوید *
ادامه دارد*
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود *
#کوروش
#هارپاگ
#استیاک
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
بمناسبت هفتم آبان قسمت1
درودبرعزیزانم چون هفت آبان معروف به روز جهانی کوروش نزدیک است و انتخاب این روز بر اساس تقویم( نبونعید) که در تاریخ( 539) پیش از میلاد کوروش وارد شهر بابِل میشود میباشد.
لذا تصمیم گرفتم چند شبی رابه هخامنشیان بخصوص کوروش اختصاص دهم زیرا این شخص بنیانگذار ایران عزیزمان بوده است .
گرچه زاد روز و مرگ او در هاله ای از ابهام و روایت های متعدد قرار دارد.
برای داستان و شناخت کوروش بایدکمی به عقب برگردیم به سرزمین ماد(۷۱۵پیش از میلاد) وبه شهرهگمتانه برویم زیرا پایه واساس هخامنشیان در هگمتانه گذاشته شده است.
کوروش نوه استیاک یاهمان (آژی دهاک) آخرین فرمانروای ماد است .
بر آمدن کوروش یکی از قسمت های مهم تاریخ ایران است ولی تاریخ نگاران تاحدودی دستشان خالی است ، این نویسندگان اساس کارشانرا بر نوشتجات پراکنده یونانی ، بابلی ، یهودی و سریانی ووقرارداده ، امروزه براثرتحقیقات میدانی که انجام شده بدون شک میتوان گفت اولین تاریخ پادشاهی(امپراتوری) درایران حدود (۷۰۰قبل ازمیلاد ) توسط مادهاانجام گرفت و شخصیت کوروش که برطبق نوشته هاوافسانه ها دراین زمان شکل گرفته ، لذامیتوان ادعا کردکه مادها پیش قراولان تمدن هخامنشیان بوده اند ، اینک به اصل موضوع میپردازیم .
زندگی کوروش یکی از با اهمیت ترین قسمت تاریخ هخامنشیان است اماهمان طورکه عرض کردم دست تمامی نویسندگان تقریباخالی است ، اسم اودرکتیبه ها به پارسی قدیم (کورو) در نسخه عیلامی کتیبه ها(کورائوش) به بابلی در لوحه نبونید(کورِش) درتورات(کورُش وکورّش) در یونانی (کورُس که بارفتن اسم به روم سیروس یاسایروس) خوانده شد (نویسندگان اسلامی مانند ابوالفرج اصفهانی ، ابن عربی در مختصر الدول ، ابن اثیر درکامل ، حمزه اصفهانی درملوک الارض والانبیا کوروش) و (ابوریحان بیرونی دراثار الباقیه ومسعودی درمروج الذهب کورُس) طبری (کیُرس) نام برده اند.
هرودت درکتاب خود چندین روایت ازدوران کودکی اونقل کرده واین نشان ازبی طرفی او دراظهارنظر در مورد کوروش دارد ، ازجمله می نویسد کوروش پسر (کمبوجیه) و مادرش ( ماندانه)دختر استیاک پادشاه ماد بوده شبی ماندانه درخواب میبیند آبی ازبدن اوجاری شده که نه تنها شهروجنگل بلکه تمام آسیا رافراگرفته بابیان این خواب وپیش گویی مغان استیاک متوجه میشود از دخترش فرزندی استثنایی بدنیا می آید ، بفکرمی افتد شوهر اومادی نباشد لذا دخترش رابه کمبوجیه که ازخاندان بزرگ وپادشاه عیلام است میدهد تا اینجا استیاک خودش را ازدغدغه تعبیر خواب دخترش راحت میکند ، ولی اینبارخودش خوابی می بیند که ازشکم دخترش تاکی روئیده که تمام آسیا را فراگرفته است*
مطلب با ذکر ماخذ ادامه دادد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود
# کوروش
#ماد
#استیاک
@goshetarikh
گوشه هایی از تاريخ :امشب
به مناسبت اول آبان روز نثر پارسی
بزرگداشت ، بیهقی
سلسله پادشاهی درایران همواره مرهون زحمات وزیرانی بوده است که بادرایت وتیزهوشی به رتق فتق امورپرداخته وکشورراباسرانگشت تدبیر می گرداندند ، لذا بمناسبت اول آبان داستان زیبای حسنک وزیر را از قلم بیهقی می خوانیم .
امیر حسنک ، آل میکال از خاندان دیواشتیج شاهزاده ٔسغدی بود ، که در ماورالنهر میزیستند سلطان محمود او را به خاطر دانش و تجربهاش ازحکمرانی نیشابوربرداشته به وزارت حکومت خویش منصوب کرد ، حسنک باحسن تدبیر سر زمینهایی که توسط سلطان محمودفتح میشد اداره میکرد روزی تقاضا حج نمود و در هنگام بازگشت به دلیل ناامنی راهها مجبورگردید از مسیر مصر به غزنین بر گردد اوبه بغدادبدیدن خلیفه عباسی نرفت وهمین کاراوضدیت خلیفه رابرعلیه خود برانگیخت ، در مصربا خلیفهٔ فاطمی دیدار کرد و ازخلیفه فاطمی که شیعه اسماعیلی بود خلعت دریافت کرد و درغزنین خلعت را تسلیم سلطان محمود کرد ، خلیفهٔ عباسی ، حسنک را در واقع بخاطر خدمت نرسیدن نزد وی ولی در ظاهر با بهانه قرمطیگری (شیعه گری) ساختگی او را از محمود خواست تاوی را تسلیم کند ، سلطان محمود که به وزیرش اعتماد کامل داشت و مطمئن بود که وی قرمطی (شیعه اسماعیلی) نیست به خواست خلیفه جواب رد داد ، ابوالفضل بیهقی میگوید.
سلطان محمود نسبت به پافشاری خلیفه بر اعدام حسنک ، محمود به خشم آمد و گفت (به این خلیفهٔ خرفت شده بباید نبشت که من از بهر عباسیان انگشت در کردهام در همهٔ جهان قرمطی میجویم و آنچه یافته آید و درست گردد بردار میکشند ، و اگر مرا درست شدی که حسنک قرمطی است خبر به امیرالمؤمنین رسیدی که در باب وی چه رفتی ، وی را من پروردهام و با فرزندان و برادران من برابر است ، اگر وی قرمطی است من هم قرمطی باشم )
گویندحسنک راسه دشمن بود خلیفه عباسی ، خواجه ابولفضل بوسهل زوزنی و مسعودغزنوی..
پس از مرگ محمود غزنوی ، حسنک وزیر از جمله کسانی بود که در به سلطنت رساندن محمد پسر محمود تلاش فراوان کرد ، زمانی که محمد شکست خورد و مسعود غزنوی زمام امور را در دست گرفت ، قرمطیگری وزیر پدرش را بهانه گرفته و به درخواست خلیفهٔ بغداد و با پافشاری بوسهل زوزنی ، او را به دار آویخت ، صحنه به دار آویختن حسنک که در تاریخ بیهقی آمده است بی شک یکی از شاهکارهای نثر قرن چهارم فارسی است ، در تاریخ بیهقی آمده است:
و حسنک را سوی دار بردند و بجایگاه رسانیدند ، بر مرکبی که هرگزننشسته بود نشانیدند و جلادش استوار ببست و رسنها فرود آورد و آواز دادند که سنگ زنید ، هیچکس دست بسنگ نمیکرد و همه زار میگریستند ، خاصه نیشابوریان ، پس مشتی رند را زر دادند که سنگ زنند و مرد خود مرده بود که جلادش رسن بگلو افکنده بود و خبه (خفه) کرده ، اینست حسنک و روزگارش و گفتارش ، رحمه الله علیه ، این بود که خود بزندگی گاه گفتی که ( مرا دعای نیشابوریان بسازد) و نساخت و اگر زمین و آب مسلمانان بغصب بستدند ، نه زمین ماند بدو و نه آب و چندان غلام و ضیاع و اسباب و زر و سیم و نعمت ، هیچ سودش نداشت او رفت و آن قوم که این مکر ساخته بودند ، نیز برفتند .
احمق مردی که دل درین جهان بندد ، که نعمتی بدهد و زشت بازستاند ، چون ازین فارغ شدند بوسهل و قوم از پای دار بازگشتند و حسنک تنها ماند ، چنانکه تنها آمده بود ، از شکم مادر . حسنک قریب هفت سال بر دار بماند ، چنانکه پایهایش همه فرو تراشیده و خشک شد، چنانکه اثری نماند تا بدستوری فرود گرفتند و دفن کردند ، چنانکه کس ندانست که سرش کجاست و تن کجاست و مادرحسنک زنی بود سخت جگرآور ، چنان شنیدم که دو سه ماه از او این حدیث پنهان داشتند و چون بشنید جزعی نکرد ، چنانکه زنان کنند ، بلکه بگریست بدرد ، چنانکه حاضران از درد وی خون گریستند ، پس گفت: بزرگا مردا که این پسرم بود ، که پادشاهی چون محمود این جهان بدو داد و پادشاهی چون مسعود آن جهان و ماتم پسر سخت نیکو بداشت ولی ایام بکام مسعود نگشست زیراسپاهیان بر او شوریده او را بزندان انداخته و سپس کشتند و برادرش محمدکه اورا نابیناکرده بودند اززندان بدراورده وبه تخت سلطنت نشاندند.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود.
ماخذ تاریخ بیهقی..
دستورالوزرا:خوندمیر ص۱۳۷
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود
@goshetarikh
#محمود
#مسعود
#حسنک
🔹 هَهنارانه؛آیین سپاس ازنعمت انار در هورامان
هَهنارانه جشنی کهن برای سپاسگزاری از برداشت انار است که پس از رسیدن انارها و نخستین بارش مؤثر پاییزی، «پَلَّه»،برگزار میشود.
🔹 آیینها و نمادها
▪️ ۱۲ انارگردان: نماد دوازده ماه سال.
▪️ تقدم زنان: شش زن با سینی انار بر سر، پیشاپیش شش مرد با انارهایی بر شانه حرکت میکنند؛ نمادی از جایگاه زنان و مسئولیت مردان.
▪️ عدد ۶۶: زنان و مردان هر یک یازده انار می آورند که مجموع انارهای هر گروه به ۶۶ میرسد؛ عددی که درحروف ابجد با نام خدا پیوند دارد.
▪️۶۶ دفنواز: انارگردانها از میان ۳۳ زن و ۳۳ مرد دفنواز میروند؛دف نماد نیایش و یاد خداست.
▪️ سپاس و بخشش: انارها بر زمین نهاده میشوند؛مردم برای سپاسگزاری دستها را بالا میبرند وسپس انارها به نشانهٔ مهماننوازی و تبرک تقسیم میشوند.
🔹 میراثی زنده
ههنارانه سال ۱۳۹۷ثبت ملی شد ودر روستاهاو مناطق ساتیاری،خانقاه،پاوه، سلین، بلبر، ژیوار و ناو برگزار میشود.امروزه این آیین با موسیقی،هَلپَرکَ،بازارچههای محلی و فرآوری انارهمراه است و به رونق گردشگری واقتصاد روستاها کمک میکند.
قبل
بعد
#آیینهای_ایرانی
@goshetarikh
@namebastan
شبی یک سرگذشت : امشب
ادبیات قبل از اسلام داستانهای
منثور هزار افسان ق۲
مهم تربن مجموعه داستانهای ایرانی کتاب هزار افسان بوده است که ابن ندیم درباره آن چنین می نویسد( اولین کتابی که در این مورد(داستان) تالیف شده کتاب هزار افسان به معنی هزار خرافه است وسبب تالیفش این بوده که یکی از پادشاهان ( ایرانیان ) هر گاه زنی می گرفت یک شب با اوبسرمبرد وفردای آن روز اورا می کشت اتفاقاً با دختری از شاهزادگان به نام شهرزاد که خردمند وباهوش بود ازدواج کرد وچون بدو دست یافت ، آن دختر زبان به داستان سرایی گشود وسخن را به پایان شب کشانید به این منظور که پادشاه او را برای دومّین شب نگاه دارد وباقی افسانه را از وی بشنود ، هزار شب به همین گونه سپری شد ودراین مدت پادشاه با اوهم بستری میکرد تا سرانجام فرزندی از او متولد شد ، فرزند را بشاه نشان داد و او را از حیله خود آگاه کرد شاه خردمندی اورا پسندید و بدو دل بستگی پیدا کرد و او را نگاه داشت پادشاه را زن کار گزار دیگری بود بنام دینازاد که درآن کارها با دختر هم رای بود ، گفته اند که اين کتاب برای همای دختر بهمن نوشته شده بود در این باب روایت دیگری نیز نقل کرده اند وکتاب هزار افسان مشتمل بر هزارشب وکمتر از دویست حکایت است زیرا چه بسا یک حکایت در چندین شب گفته می شد ، مسعودی وابن ندیم هر دو نویسنده مسلمان در مورد این کتاب اظهار نظر کرده اند .
این کتاب بعد از ترجمه به عربی در میان مسلمانان از شهرت ومحبوبیت بسیاری برخوردار شد ، به نام کتاب الف لیلة ولیله(هرارویک شب) مشهورگردید که علاوه بر داستانهای ایرانی داستان های دیگری که در آنزمان در بغدادومصر رایج بود در این کتاب جای گرفت بطوری که با اصل کتاب کلی فرق پیدا کرد و این موضوع درتمام کتاب های از پهلوی به عربی صادق است زیرا ترجمه کنندگان ونویسندگان عرب مطالبی که با روحیه اسلامی سازگاری نداشته حذف وبجای آن مطالبی متناسب با سلیقه خودشان جایگزین می کردند ، یکی از کسانیکه از ترجمه هزار افسان تقلید کرده ابن عبدوس جهشیاری(قرن چهارم) است که بقول ابن نديم بر آن شد کتابی با هزار افسانه از قصه های ایران ، روم وعرب تهیه کند که هر قصه آن مستقل باشد اما تنها چهار صدو هشتاد قصّه را گردآوری کرد که مرگ او را امان نداد ، متن عربی کنونی الف لیلة و لیلة در قرن هشتم در مصر نوشته شد که ( عبداللطیف طسوجی در دوره فتحعلیشاه قاجار از عربی به فارسی ترجمه کرد.
یکی دیگر از کتاب های داستانی ایرانی هزار دستان بوده که ابن ندیم انرا جدا از هزار افسان میداند.
ادامه دارد
کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود ۰
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
ادبیات قبل از اسلام
داستان های منثور ق ۱
مدتی است به مطالب ادبی دوره باستان پرداخته ایم اینک باهم داستانهای منثور را پيگيری می کنیم.
همان گونه که قبلا اشاره کردم در دوره ساسانی جز مطالب دینی یا اسناد دولتی ، آثار دیگری به ندرت به کتابت در می آوردند به همین دلیل بیشتر داستانها سینه به سینه حفظ ونقل می شد هم چنانکه این سنت تا امروز ادامه داشته است در دوره پادشاهی انوشیروان بود که یک نهضت نوشتاری در کتاب شروع شد ، بسیاری از افسانه های ایرانی مدّون کشت یا داستانهای دیگر ملل به پهلوی ترجمه گردید ، لذا از اقوال نویسندگان دوران اسلامی ونیز ترجمه های آنان که از پهلوی به عربی ترجمه شده می توان به داستانهای منثور در این عهد پی برد.
ابن ندیم می نویسدکه( اولین کسانیکه دست به تصنیف افسانه زدند وآن را به صورت کتاب در آورده در خزانه های خود نگهداری کردند و بعضی از آن ها را از زبان حیوانات نقل کردند ، ایرانیان اولیه(کیانیان و هخامنشیان)بودند ، پس از آن پادشاهان اشکانی که دومین طبقه شاهان ایران اند ، در زمان ساسانیان به داستانها افزوده شد واعراب ان را به عربی ترجمه کردند)
صادقانه باید گفت اینکه ایرانیان را اولین مصنّفان داستان بدانیم قدری بزرگ نمایی کردیم نمی توان ملت یا قوم خاصی را اولین مصنّف داستان دانست ، زیرا درجهان باستان درمیان اقوام مختلف افسانه همیشه رایج بوده است ، اماگفته ابن ندیم داّل بر رواج داستان های مختلف خصوصاً در دوره اشکانی و ساسانی است سپس همین نویسنده تعدادی از این افسانه ها را نام می بودکه صورت صحیح عنوان بعضی از آن ها به درستی بیان نشده از میان آن ها این نام ها روشن بنظر می رسد ، کتاب هزار دستان ، کتاب خرافه ونزهه ، کتاب الدّب والثعلب(خرس و روباه ) کتاب روزبه یتیم ، نمرود ملک بابل ، این احتمال وجود دارد که برخی از این آثار تالیف ایرانیان پس از اسلام باشد ، ابن ندیم درجای دیگر از اثر خود ، از کتاب های ایرانیان وغیر ایرانیان ، که اباّن لاحقی آنها را به شعرعربی بر گردانيده است نام می برد : کلیله ودمنه ، بلوهربو ذاسف ، کتاب سندباد ، کتاب الصیام والاعتکاف (روزه داری وگوشه گیری)که بیشتر این کتابها اصل هندی دارد که به پهلوی ترجمه شده است از این اطلاعات میتوان چنین نتیجه گرفت که در زبان پهلوی دو دسته افسانه وجود داشته است ، یک دسته داستانهایی که اصل ایرانی داشته ودسته دیگر افسانه هایی که از کتب ملل دیگر ترجمه شده بوده است .
مطلب با ذکر ماخذ ادامه دارد
کاظم مزینانی تا شبی دیگربدرود
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت امشب
تشکيل دولت بابِل و هجوم کاسی ها ق2
حمورابی مردمقتدر واولین قانونگذار تاریخ در سال(۱۷۵۰)پ م درگذشت ، پسرش(سَمسوایلونا) بجای اونشست ، آشوریها اولین کسانی بودند که از قوانین حمورابی سرپیچیدند وقیام کردند شورش تمامی بين النهرین را فراگرفت ، شهر های لاسا ، اروک ، ویران ونیایشگاه های آنان به آتش کشیده شد ، درهمین دوران بود که اولین حمله قبایل کاسی که درکوه های زاگرس زندگی میکردند بسمت بابِل شروع شد (کاسی ها اقوام هند و ارویایی بودند که دراواسط هزاره سوم پ م ازسمت شمال شرقی وارد ایران شده دردامنه کوهای زاگرس سکنی گزیدند اینان که بین دو تمدن عیلام وبابل قرار داشتند به پیشرفتهایی در زمینه صنایع فلزی دست یافتند(این صنایع امروزه زینت بخش موزه های دنیاست)مقارن همین دوران قبایل دیگری که درشمال آشور در آسیای صغیر زندگی میکردند به لطف ساخت ارابه های سبک وتندرو همچنین بدست آوردن آهن وساخت سلاح از آن توانستند به مدت ۶قرن بر منطقه مسلط وقدرتمندانه حکومت کنند ، تقابل کاسی ها وهیتی ها منجر به برخورد های خونین گردید باتمام این برخوردها این کاسی هابودند که بابِل فتح کردند ، ولی خیلی زود از انجا رانده شدند ، زین پس این اَشوریان بودند که روزبه روز قوی تر درصحنه سیاسی ظاهر شده با کشتارو غارت در منتهای وحشی گری بکارشان ادامه میدادند.
یکی از پادشاهان آشوربنام(اَدَدنیراری)دریکی از کتیبه هایش میگوید ، آن نیرومند جنگجوکه شهر ها را برمیاندازدوسرزمینهابسیاری را میسوزاند من هستم ، من مانند طوفان میتازم ومانند رگبار می خروشم تا بدانجا که سردمداران چهارگوشه عالم ازنام پرهیبتم برخود میلرزند.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود
ماخذ
تاربخ ماد م دیاکونوف
تاریخ بابِل لئو نارد ، کینگ
سیرتاریخ احمد بهمنش
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
همراه با اساطیر قسمت ۴
سوگنامه ایرج
نامه پر از شکوّه سلم به عنوان اعتراض به عملکرد پدر بدست پادشاه چین و ترکان ( تور)رسید هم سلم وهم تور با محاسبات غلط پدر را مقصر اینکار دانسته که سرزمین دلاوران را به ایرج داده در حالیکه ما از او بزرگتر هستیم هر دو بفکر چاره افتادند ، سلم چون فکر برادر را مثبت ارزیابی کرد خود به دیدار تور رفت هر دو یک دیگر را در آغوش گرفته وبر روی هم بوسه زدند آنگاه فردی که سخنگوی چرب دستی بود با خود همراه کرده در گوشه ای دور از چشم اغیار تصمیم گرفتند که فرستاده زرنگ و آگاه مطلب را چگونه به عرض فریدون برساند وبگوید که این فریدون بود که حق دو برادر بزرگتر را نادیده گرفته و جانب ایرج را گرفته است ، دستورات به پیک داده شد مرد سخنگو بسرعت باد و برق چاپاری بسمت ایران براه افتاد چون به در گاه فریدون رسید از جلال و شکوه دربار چنان به هیجان آمد که حیرت و سر شکستگی وگیجی از حرکاتش پیدا بود ، به فریدون گفتند پیکی از ماورای جیحون وچین آمده ، او را راهنمایی کردند فریدون احوال تور را پرسید قاصد خود را معرفی کرده آنگاه با احترام خاصی درود سلم و تور را رسانید فریدون از اینکه سلم به دیدار تور رفته قدری تعجب کرد ولی چیزی نگفت قاصد شرمگینانه از اینکه سلم و تور جسارت کرده بار ها معذرت خواهی کرد و چهره اش پوشیده از عرق شرم شده بود و عین گفتار سلم را به عرض فریدون رسانید ، فریدون از کلماتی که قاصد بر زبان رانده بود از شدت خشم بخود می پیچی ، آنگاه رو کرد به فرستاده و گفت پوزش خواهی تو بجاست ، چون من از دو فرزند خویش ، نیکی و حقشناسی انتظار داشتم اینک آنان را بگوی که اگر پند واندر پدر از سر بیرون کرده اند وشرم حیا به یک سو نهاده اند : زمانه ای که پشت مرا خم کرده موهایم را سفید چندانکه بامرگ فاصله ای ندارم ، سوگند به دادار بزرگ وهمه مظاهر هستی این کار را با صلاحدید بزرگان و رایزنی با بخردان انجام داده ام ، اینک اگر دیو نفس بر وجود شما غلبه کرده بهتر است خود دار باشيد ، نیکی پیشه کنید و توشه را برگیرید تادر روزِ شُمار(قیامت) رستگاری یابید.
قاصد چون پیام را تمام شده دانست زمین ادب بوسید عقب عقب از درگاه خارج شد انگاه توشه برگرفت و بتاخت از شهر خارج شد.
فریدون غمزده واندیشناک فرزند را احضار کرد ایرج با متانت حرفهای پدر را گوش کرد انگاه فریدون شومی برادرنش را گوشزد کرد وبدو گفت درب خزانه بگشاید وسپاهیان را زر وسیم دهد و خود را برای رزم آماده نماید.
ادامه دارد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
همراه با اساطیر قسمت ۳
سوگنامه ایرج
سلم ، تور ، ایرج پسران فریدون از پیش پدر مرخص شده خود را برای مسافرت آماده کردند ، چند روز دیگر در یک صبحگاه دلپذیر با خدا حافظی از پدر و مادر با هدایایی در خور شاه یمن روانه آن کشور شدند پس از گذشتن از رود ، دریا وکوهستان به سر زمین یمن واردشدند شاه یمن به محض اطلاع از آمدن شاهزادگان با تمام بزرگان لشگری وکشوری به پیشواز این دلاوران آمدند .
چون میهمانان به شهر واردشدند برای خوش آمد آنان زعفران ، گل و مشک ومی بر قدمگاه آنان نثار کردند ، سپس به دربار وارد شدند (سرو) شاه یمن جایگاه خاصی نزدیک خودش برای آنان اختصاص داده بود سپس هدیه ها داد و ستد گردید ، آنگاه سه خورشید رو که در پشت پرده نشسته بودن با اجازه پدر وموبدان برسم وائین خودشان به همسری این سه جوان در آمده ، پس از مدت کوتاهی که از عروسی گذشت از شاه وخاندان شاهی خدا حافظی کرده همراه با شاهزادگان بسمت ایران براه افتادند به محض رسیدن به ایران پس از دید و بازدید مدتی گذشت فریدون شاه جهان که احساس پیری میکرد تصمیم گرفت جهان را بین فرزندانش تقسیم نماید .
یکی روم خاور دگر ترک وچین*
سِیُم دشتِ گُردان و ایران زمین*
انگاه پادشاهی روم را به فرزند بزرگ خویش سلم ، بخشید ودستور داد لشگری بر گزیند و رهسپار قلمرو خویش گردد ، سلم چنین کرد و پس از لشگر کشی بر تخت پادشاهی روم تکیه زد.
پس از ان تور را پادشاهی توران و چین عطانمود ولشگری از بهر او بر گزید و همراهش نمود تا عازم قلمرو پادشاهی اش گردد.
حال مانده بود با ایرج و سرزمین ایران بزرگ لذا با آسودگی خیال بر تخت پادشاهی تکیه زد و با اندیشه ای فارغ وآزاد به تدبیر پادشاهی خورد ترین فرزندش ایرج را بنماید اینک بهترین سرزمین را که خاک اهورایی داشت به ایرج واگذار کرد.
هم ایران هم دشت نیزه وران
هم آن تختِ شاهی و تاجِ سران
بدو داد ، گاو را سَزا بود تاج
همان کرسی ومُهر و آن تختِ عاج
از روزگار پادشاهی سلم ، و تور برجهان ، چندی نگذشت ، اینک فریدون به گاهِ پیری وسالخوردگی رسیده بود وهم نشین با ایرج قلمرو ایران را بزرگی می نمود ، سلم و تور هریک دیگ حسادت آنان بجوش آمده و دیوِ آز وعفریت زیاده خواهی در وجودشان بیدار گشته و اندیشه های نا سپاس در دل افکند پادشاهی ایرج بر ایران زمین چون خنجری بر قلب و چشمانشان فرو میرفت از این رو بفکر توطئه افتادند سلم نامه ای نوشت
او را روانه توران وچین نمود و چنین پیغام به تور داد.
ادامه دارد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود
@goshetarik
شبی یک سرگذشت : امشب
سوگ ایرج قسمت اول
سوگنامه ایرج بعد از سوگ سیاوش بزرگ ترین سوگنامه ایرانیان است ، در واقع ایرانیان قبل از اسلام در سال برای سیاوش و ایرج عزاداری میکردند ، حقیقت اینکه مرگ ایرج سر آغاز جنگهای بین ایران و تورانیان ماوراء جیحون بود و این جنگها قرنها ادامه داشت بقول تاریخ بخارا مردم بخارا در این مورد نوحه هاست.
فریدون سر انجام بعد از به بند کشیدن ضحاک در کوه دماوند تاج پادشاهی جهان را بر سر گذاشته با عدل و داد به مردم خدمت کرد ، او در نخستین روز از مهر ماه ، فرمانروایی اش را بر جهان جشن گرفت .
به روز خجسته سرِ مهر و ماه*
به سر بر نهاد آن کیانی کلاه*
در روزگار فرمانروایی فریدون بر جهان ، زمانه از بدی تهی گشت و نیک خویی و پاک اندیشی رواجی نو یافت ، فرانک مادر فریدون که فرزند را به سختی از شر اهریمن بد سگال حفظ کرده بود چون از پادشاهی فریدون خبر یافت سر وتن شست ودر پيش یزدان نیایش کرد و بر کردگار آفرین گفت سپس به شکرانه شکست اهریمن وپیروزی فریدون نثار و بخشش فراوانی کرد و تهی دستان را بسیار نواخت وسیم (نقره) فراوان به آنان بخشید ، آنگاه بزمی فراهم کرد و سور و شادمانی و شاد خواری برپا نمود چنانکه مهتران انر بسیار سنجیده وبایسته یافتند .
فرانک کاروانی از هدایا را به رسم پیشکش روانه دربار فریدون نمود چون چشم پادشاه بر آنان افتاد و دانست پیشکشی از جانب مادر است ، به مهر مادر آفرین ها گفت ولب به تحسین گشود .
بزرگان پیرامون قلمرو پادشاهی فريدون نیز مقام پادشاه را گرامی داشتند وبه رسم احترام وادب ثنا وستایش او را بر زبان راندند و همگی در تائید وحمایت او دست به آسمان دراز کرده دعا و نیایش کردند ، در این زمان فریدون بین مردومانش می گشت ودر هر کجا خرابی میدید بسرعت آنرا آباد میکرد در این زمان دنیا تبدیل به بهشت شده بود زیراکه امنیت وسلامت در جامعه غوغامیکرد.
سال ها بر این منوال گذشت به یُمن نیک اختری فریدون دارای سه پسر رشید شده بود هرسه خوش قدوبالا نیک رخ و دارای خلق خوی خوش بودند دوتن از اینان را (شهرناز) و دیگری را (ارنواز)مادر بود ، حال دیگر فریدون بفکر همسر برای آنان افتاد لذا یکی از مشاورانش را که در اغلب مواقع با اومشورت میکرد بنام(جَندل) پس او را فرا خواند گفت در اطراف واکناف جهان جستجو کن و سه دختر که لیاقت همسری فرزندان مرا داشته باشند بجوی تا مقدمات عروسی فراهم گردد.
بدو گفت بر گِرد گرد جهان *
سه دختر گُزین از نژاد مهان*
سه خواهر زیک مادر و یک پدر *
پری چهره وپاک و خسرو گهر*
ادامه دارد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود.
@goshetarikh
شبی یک سر گذشت : امشب
سرگذشت هرمزان سردارایرانی
تاریخ ایران سرشار ازفداکاریها و جانفشانیها میباشد بودنداشخاصی که حق بزرگی بر گردن یک ملت ویاتاثیر گذار در تاریخ بودند یکی ازاین اشخاص هرمزان است که اینک به آن میپردازیم.
درسالهای اول تشکیل دولت اسلامی مابه دفعات نام هرمزان رادرتاریخ میبینیم. بهترین بیان را ابوریحان بیرونی درمورد این شخص داشته او یکی ازسرداران بزرگ یزدگردساسانی بود و از جایگاه والائی بر خورداربوده ، اودرابتدا فرماندار مهر جانقذق و اهواز راداشته خاندان وی از دودمانهای بزرگ عصرساسانی بشمار میرفتند حتی برادرش شهریارفرماندارشوش بوده درهنگام پیشروی تازیان اودرجنگ قادسیه شرکت جست وپس ازشکست توانست برای مدتی جلو حمله تازیانرادرسرزمین هایی که به اوسپرده بود سدکنداودرخوزستان توانست ضرباتی براعراب که تادشت میشان پیش آمده بودندواردکندو آنانرا بستوه در آوردعقبة بن غزوان فرمانده اعراب از سعد وقاص کمک خواست سعدوقاص نعیم بن مقرون رابیاری اوفرستادازطرفی طوایفی ازاعراب بنی کلب که در گذشته توسط شاهان ساسانی دران منطقه اسکان داده بودندبا تازیان مهاجم دست بهم داده خیانت ورزیدندهرمزان بناچار ازدر صلح درآمدعقبه باتوافق که اهوازوجانقذق در دست هرمزان ومناطق تصرف دردست اعراب باشد بدینسان برای مدتی متارکه برقرارتااینکه بین دوطرف اختلاف ارضی روی دادکار به حکمیت رسید دوتن قضاوت کننده که عرب بودند حق به اعراب دادندهرمزان آنانرا به طرفداری متهم نمودپیمان بشکست کاربه جنگ کشید مسلمانان از عمر کمک خواستند اونیزلشگری بفرستاد هرمزان نتوانست مقاومت نماید به رامهرمزعقب نشست ومجددصلح کردلیکن این صلح هم پایدار نماندمجدد جنگی سخت بین هرمزان ونعیم بن مقرن انجام شدباکمک هاییکه از عربستان رسیدهرمزان به طرف شوشتر عقب نشست اودرشوشتر نتوانست آرام بگیرد با کوششی عجیب شروع به جمع کردن افراد کرد خیلی زود خودش رابرای مقابله بااعراب مهاجم آماده کرد ، عمر ابوموسی اشعری راباسپاهی انبوه روانه وشوشترراچون نگین انگشتر درمیان گرفتند محاصره چندین ماه طول کشیدسرانجام باکمک چند نفر خائن راهی مخفی بدرون شهر پیدا کرده پس ازنبردی سخت شهرسقوط و هرمزان دستگیرشد*
مطلب با ذکر ماخذ ادامه دارد *
کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود *
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
سال 1092میلادی یا دهم رمضان سال
485 هجری سالگرد کشته شدن
خواجه نظامالملک طوسی.
یکی ازبزرگترین شخصیت های ایرانی که از جایگاه ویژه ای برخورداست ، ابوعلی حسن بن اسحاق طوسی معروف به خواجه نظام الملک که درسال(۴۰۸ ) در نوغان شهرطوس بدنیاآمد خیلی کوچک بودکه مادرش راازدست داد با وجوداینکه پدرش دهقان بودوضع مالی خوبی نداشت به تحصیل پرداخت ، زبان تازی را فرا گرفت در ابتدا درشهربلخ به دبیری نزد علی بن شاذن که کارگزار چغری بیگ پدرالب ارسلان بود بکار پرداخت(خود داستان جالبی دارد که قبلا در کانالم نوشته بودم) بااستقرار یافتن سلجوقیان به دبیری الب ارسلان گماشته شد با فوت چغری بیگ (۴۵۱)به وزارت خراسان ودرسال (۴۵۵)با فوت طغرل بیگ الب ارسلان پادشاه و او وزیرگردید مردی بود دانشمند ، ادیب بسیار هوشمند ودرکشور داری دقیق ولی متاسفانه نسبت به جنبش های فکری ایرانیان به دیده بدبینی مینگریست او اهل تسنن (شافعی) وبسیار تعصب داشت این موضوع درنوشته های اومشهوداست وهمین موضوع باعث گردید که درمیان ایران دوستان و وطن پرستان جایگاهی نداشته باشد ، تعصب درنوشته های او به وضوح دیده میشود.
مدت وزارت اوبا احتساب ده سال برای الب ارسلان وبیست سال برای ملکشاه به سی سال میرسد ، دستور ساخت مدارس زیادی جهت تحصیل درشهرهای آمل ، مرو ، بغداد ، اصفهان ، نیشابور ، موصل ، هرات ، بصره و بلخ را دادکه به نظامیه معروف گشت ، و مقرری برای طلاب و استادان تعین کرد کتاب سیاست نامه یا (سیرالملوک) از نوشته های اومیباشد. اوتاسال(۴۸۵)در وزارت باقی بود دلیل برکناری اواین بود خواجه طرفدار برکیارق درحالیکه سلطان طرفدار محمود فرزند کوچکترش بود ترکان خاتون مادر محمود باخواجه مخالفت و ذهن سلطان را نسبت به خواجه بدبین کرد ، سلطان به خواجه پیام داد (مگردرسلطنت بامن شریک هستی که دخالت میکنی میخواهی دستور دهم دستارازسرت برگیرندخواجه درجواب گفت دستارمن وتاج تو درهم بسته اند) سلطان برنجید واورا از وزارت معزول کرد خواجه پس ازخلع مدت زیادی زنده نماند هنگامیکه بطرف بغداد میرفت درشهر (صحنه) یابروجرد (البته درراه اصفهان هم نوشته اند) بدست (ابوطاهر ارانی) بضرب کاردفدایی اسماعیلی که آشکارا باآنان مخالفت میکرد در دهم رمضان (۴۸۵ هجری )بعد از افطار هنگامی که بسمت چادر خودش میرفت کشته شدپیکر اودر اصفهان دفن کردند این مقبره در خیابان احمد آباد هنوز باقیست ، ازعجایب روزگار اینکه یکماه بعدسلطان در حدود۴۰سالگی درشکارگاه بیمارشد ، گویا سلطان بدست طرفداران خواجه مسموم شد وچشم از جهان فروبست (۴۸۵) هجری.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود
ماخذ:*
آثارالوزرا :عقیلی ص ۲۰۴
دستورالوزرا :خوندمیرتصحیح نفیسی ص۱۴۹*
تاریخ نهضت های ملی ایران :دکترعبدالرفیع حقیقت ص۳۴۸*
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
شرح آرامگاه کوروش بزرگ *
چند شبی را به جهت ۷ آبان با سرگذشت کوروش بزرگ درخدمت شما عزیزان بودم لذا امشب را اختصاص دادم به ساختمان مقبره کوروش .
هفت هزارسال تمدن دراین قسمت ازقاره کهن وحدود۲۶۰۰ سال تاریخ پر فراز و نشیب نشان دادکه مردمی باهوش وخلاق دراین خاک اهورایی زندگی میکنند مشکوفه های باستانشناسی وساختمانهای بجامانده ازآن دوران بیانگر این موضوع میباشد ، یکی از بناهاییکه ازجورزمانه رهاشده آرامگاه کوروش که درمحوطه ای بنام پاسارگاد درمنطقه دشت مرغاب میباشد که میتوان گفت کهن ترین آرامگاه در ایران است ، بنائیست مستحکم بااشکال هندسی که توانسته خودشرا حفظ کند یکی ازدلائل ماندگاری این بنا میتواند گواه احترام عمومی به کوروش باشد ، همچنین در دوره اسلامی بکاربردن ترفندی هوشمندانه ازسوی عده ای دلسوز تحت نام مقبره مادرسلیمان توانستند این بنا را از گزندحوادث حفظ کنند.
اطاقک آرامگاه برسکویی که از۶پله بابلندای نامنظم به بلندی ۱۷ پادرست شده پله نخست یا سکوی پایه ۴۴×۴۸پا است درون آرامگاه فضایی است باعرض وطول۷/۳۰×۱۰/۳۰و ارتفاع ۸ متر دریچه سنگی اطاقک بیرون نصب وپنجره ۳۱×۵۴اینچ بوده است که بر چهار چوب سنگی می چرخیده است(داخل این اطاقک راخود دیدم ام) در داخل این اطاقک کوچک بردیواره سمت راست وبردیواره سمت چپ دوکتیبه به خط ثلث نوشته(گویا دردوره دیالمه حک شده) زمانیکه که من دیدم(۱۳۴۷) بعلت آشنا نبودن به خط نمی توانستم بخوانم ایکاش بتوانم الان ببینم که امکانش فراهم نیست همچنانکه داخل مقابرشاهان هخامنشی درتخت جمشید رادیدم . دربالای اطاقک درارتفاع حدود دومتر اطاقک دیگریست که سقف آن بصورت شیروانی میباشد باتوجه به اینکه هیج کدام از بناهای تاریخی درایران (غیرازشمال ایران)سقف شروانی معمول نیست این بایددلیل خاصی داشته باشدتا اینکه در حدود سالهای پنجاه تا پنجاه پنج مهندسین باستانشناس برحسب اتفاق هنگام تعمیر سقف متوجه اطاق زیر شیروانی میشوند ، عموم باستان شنا سان عقیده براین دارند که این اطاقک محل نگهداری اجساد بوده است درآن زمان به لحاظ اینکه کسی به جسدبی احترامی نکند جسد رادراطاقک بالاگذاشته اند ، بگفته (کتسیاس) پیکرکوروش رادر تابوتی زرین با تختی باپایه های زرین با تشکی ازپوست های ارغوانی گذاشته بودند درکنار آن میزی قرار داشت که روی آن اَکیناکِه (شمشیر پارسی)همراه باگوشواره های زرین گوهر نشان والبسه های زربفت همراه با دیگراشیاءقیمتی نهاده بودند ، طبق نشانه های موجود این بنادر باغی زیباکه کانالهای سنگی وحوضی بجامانده از عظمت آن حکایت میکند قرارداشته ، درنزدیکی آرامگاه بنای کوچکی جهت مغانی که فرایزدینی را پاس میدانستند بوده است که روزانه یک گوسفند مقداری آرد وشراب جیره میگرفتندظاهرا تاقبل ازحمله اسکندر در (۳۳۰)قبل ازمیلاد درب مقبره سنگی بوده ، گفته شده اسکندرجهت دیدن درون آرامگاه دستورداده درب رابکنند شاید هم دراغتشاشی که درسال (۳۲۴ ق م) رویداده بود تمام اشیاء گرانبها رادزدیده بودنند به هرحال اسکندر از(اریستوبول) معمارو مهندس یونانی خواست سرو سامانی به آرامگاه بدهدکه این کار انجام شد ، ولی با مرگ اسکندر مجدد مقبره مورد دستبرد قرار گرفته : این بودچگونگی ساخت مقبره نخستین مرد نیرومند جهان باستان که حاله ای ازابهام اورا دربرگرفته وهم چنان این بنا رازآلود باقی مانده است *
کاظم مزینانی تاجستاری دیگربدرود*
تاریخ جهان باستان *
تاریخ ایران باستان حسن پیرنیا
( مشیرالدوله )*
برگرفته ازکتاب هزارههای گمشده دکترپرویزرجبی ج۲*
مجله های میراث فرهنگی *
#کوروش
#مقبره
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
بمناسبت ۷آبان قسمت پنجم تسخیر شرق ایران وبابل *
کوروش پس ازسقوط سارد باکرزوس باحترام رفتار کرد ، شهرهای یونانی نشین آسیای صغیر رافتح ، باگذاشتن حاکمی بنام (تابالوس)توجه خودشرابسمت شرق ایران معطوف کرداطلاعات زیادی دردست ما نیست فقط میتوان گفت بین سالهای (۵۴۵تا۵۳۹ق م) او توانست اقوامی که بین دریای مازندران وهندوستان و سغدیان (سمرقند) را ضمیمه امپراتوری نماید ، مرزایران رابه سیر دریا (سیحون) رساند درحاشیه رود استحکامات و قلعه های نظامی بوجود آورد همچنین شهری بنام خود درآنجا بناکرد که تا فتح اسکندر وجود داشت (سکستان آنزمان ) را بین هندوایران بودفتح کرد حال دیگر دراطراف ایران قدرتی باقی نمانده بود بجز بابل ، این شهرکه مرکز حکومتی بزرگ بود که چندین قرن قبل از میلاد مسیح سابقه داشت دارای تمدنی درخشان بود گاه درتاریخ زمین میخورد وباز می ایستاد اینک پادشاهی بنام ( نبوئید کدنصر)برآن فرمان میراند کوروش برای مقابله بااین پادشاه لشکری منظم و انبوه تدارک دیدازطرفی نیک میدانست نبوئید مثل آستیاک بااستبدادحکومت میکند واز پشتوانه مردمی برخوردارنیست کاهنان معابد به دلیل توهین به خدایان از نبونید دل خوشی نداشتند و با نفرت به پادشاه نگاه میکردندپسرنبونید بنام (پلشصر) یکسره درخوشگذرانی بسرمیبرداسیران یهودی اززمان بختُ نّصر درشهر بابل به بردگی اشتغال داشتند آنچه که ازروایات هرودوت وگزنفون بمارسیده کوروش بابل را تا حدودی راحت تسخیرکرداما شاهزاده پلشصردرجنگی که با پارسیان کرد کشته شد سپاهیان پارسی تواستند ازمجرای رود دجله درفصل کم آبی داخل شهرشده چنانکه از بیانیه کاهنان واستوانه کوروش که در یک زمان انجام شده معلوم است سپاهیان پارسی باانضباط واردشهر شده حتی کاهنان معبد همکاری لازم رابا پارسیان لحاظ نموده شهر را از هر گونه آسیب مصون نگاه داشت نه غارتی ونه تخریبی انجام شدونه کسی بقتل رسید طبق تقویم نبونید کوروش درماه هشتم (ارخسمنو) ورودبه بابل باستانی (۵۳۹ پ م)انجام گرفت اوخودرا به عنوان یک پادشاه فاتح معرفی نکردبلکه بعنوان برگزیده مردوک برسم آنان بر دست تندیس بوسه زدوبدینگونه خودراپادشاه بابل خواندازکاهنان معبدمردوک دلجویی شایانی کردو دستور تعمیر معابد آنان را صادرکرد (نبوئید) راکه توسط سردارانش اسیرشده بودمورد تفقد قرارداد و درعزای پسرش پلشصر هم شرکت کرد و او را به (کارامانی ) کرمان فرستاد تاپایان عمرش بااحترام نگاه داشت اسیران یهود راکه بختُ نّصر اسیرکرده بود(۵۳۷ ق م) بودآزاد وبادادن خرج راه آنانی را دوست داشتند بروند روانه کرد همچنین ظروف غارت شده بیت المقدس رابه آنان بر گردانید (عِذرا ، باب اول) به همین سبب استکه کاهنان قوم اورا منجی خود وشبان یهوه (اشعیا/۴۴)خوانده اند کوروش قصر پادشاهان (باغ های معلق)رامقر حکمرانی خویش ساخت بافتح بابل کوروش وارث تمام قلمرو پادشاهان آشور و بابل شدو البته سوریه ، فنقیه و فلسطین که تابع بابل بودندبه قلمرو او افزوده گشت فرمانروایان شهرهای بزرگ فنقیه ، صور و صیدا به پیشگاه او در بابل رسیدند ، کوروش آنانرا بنواخت و از خودشان برایشان فرمانروا گماشت این برخورد خوب اوباعث گردیدکه کشتی های تجاری فنیقی ازدریای مدیترانه تاهند بازرگانی پرسودی داشته باشند وعایدی زیادی نصیب شاهنشاهی اوگردید او تصمیم گرفت مصرراکه به لیدی کمک کرده بود گوشمالی داده ودرفلسطین پایگاه نظامی ایجاد کند تاازکشتی های فنیقی استفاده کندولی هنوز اوضاع رامناسب نمی دید لذا پسربزرگش کمبوجیه رابه عنوان پادشاه بابل درآنجاگذاشت وخود به مرکز ایران به جهت سرکوب سکاهایی که به تحریک مصرانجام شده بودروانه گردید *
ادامه دارد
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود.
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
بمناسبت هفتم آبان قسمت سوم
فتح ماد*
درقسمت قبل گفتیم هارپاک وقتی فهمید غذایی را که خورده گوشت فرزندش است عاقلانه چیزی نمیگویدولی لحظه ای ازفکرانتقام بیرون نمی آید.
اوضاع کشورمادخوب نیست مردم ازسیاست های استیاک دل خوشی ندارندولی استیاک با بی رحمی هرگونه اعتراضی راسرکوب مینماید ازآن طرف کوروش همراه پدرومادرش به پارس میرود حال دیگر اوبزرگ شده بود دوستانی پیداکرده بودآمرانه فرمان میداد بیشترین وقت او درمیدان تمرین میگذشت درآنجا شروع به تربیت افراد نظامی ازبین پارسیان میکنداین کارها ازچشمان تیزبین آستیاک پنهان نمی مانددیگر برای او مسجل شده بودخوابش تعبیرو نوه اش قدرت را ازاو میگیردلذابافرمانی کوروش را فرا میخواند کوروش پیغام میدهد زودترازاینکه آستیاک خواسته خواهم رسید.
استیاک متوجه میشود منظور کوروش چیست لذا به تدارک سپاه میپردازد هارپاک که بدنبال فرصتی برای انتقام میگشت نامه ای کوتاه نوشت وآنرا در پوست خرگوشی دوخت وبه یکی از افراد مورد اعتمادش تحت عنوان شکارچی داد شکارچی دراندک مدتی کوتاه نامه رابه دست کوروش جوان رسانید کوروش خود توسط افرادش ازاوضاع مادباخبربود او میدانست مردم ماد آماده قیام برعلیه استیاک هستندواین زمینه را هارپاک آماده کرده است لذا شروع به تجهیز قوانمودپس ازمدت کوتاهی با عزمی راسخ درحالی که پیشاپیش سپاهیان پارسی سوار بر اسب بودبسمت سرزمین مادحرکت کرد دراینجا اوردن روایت های هرودت، کتسیاس ، یوستین ودیگران درموردچگونگی برخورددوسپاه از حوصله جمع خارج است ولی انچه که همه به آن اشاره دارند اشتباه استیاک است که فرماندهی سواره نظام را به هارپاک واگذار می نماید ، در نبرد نهایی هارپاک بانیروهایش به نفع کوروش وارد جنگ میشود ، آستیاک باشکست نیروهایش ، به هگمتانه عقب می نشیند ولی دیوارهای قطور وتودرتوی شهر هم نمیتواندازاوحفاظت کنند شهر سقوط میکند و استیاک دستگیرمیشود ، کوروش با او محترمانه رفتارمیکند او را نه بعنوان اسیربلکه بعنوان یک فردمحترم تاپایان عمر نگهداری میکند.
اینک کشور ماد با تمام ثروت وامکاناتش در اختیار کوروش قرارگرفته بزرگان و رجال ماد فرمانروائی او را پذیرفته اند ، یکی شدن ماد وپارس چون خار درچشم همسایگانش می خلد ، حال این سخن پیش میاید که جهانداری وایجاد امپراتوری در افکار کوروش وجود داشته ؟ یا حرکتهای نظامی کشورهای اطراف اورا وادار به کشور گشایی کرده ؟ میبینیم کوروش با بابل مشگلی نداشت وروابط دوستانه ای داشته اما کرزوس قدرتمند با آن ثروت افسانه ای نمیتوانست حکومت فردی را ببند که متحد او راسرنگون کرده ، لذا اولین حرکت تحریک کننده او با حمله به کاپادوکیه آغاز میشود واین چیزی نبودکه کوروش بانبوغی استثنایی که داشت راحت ازکناراین خطربه آسانی بگذرد .
ادامه دارد*
کاظم مزینانی تا جستاری دیگر بدرود *
#کوروش
#استیاک
#هارپاک
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
جشن بزرگ آبانگان بر ایرانیان راستین خجسته باد.
اردو یسور ناهید ایزد بانوی موکل آب است ، این فرشته از دوران پیش از زرتشت و همگان با آئین مهر در ایران مورد تکریم بوده است.
آناهیتا صفتی است به معنای پاک و بی آلایش که البته این کلمه در پهلوی با لفظ آناهید ، در پارسی با لفظ ناهید ، و در زبان ارمنی به صورت آناهیت بیان می شده .
تاریخ نویسان باستان در یونان و رم نام آناهیتا را بصورت اناتیس بیان کرده و اورا یکی از ایزدان مورد ستایش در معابد خویش بر می شمردند.
البته این ایزد به جهت برخی ویژگی ها با ایشتار که نزد اقوام سامی از جمله بابلیان مورد ستایش قرار میگیرد اندکی نزدیکی دارد.
اردویسور ناهید بانویی است جوان ، دارای اندامی موزون با چهره ای زیبا ، او بالا بلند است و بازوانی سپید وستبر دارد ، ناهید کمر بند به میان بسته تاجی از سه ستاره درخشان به سر نهاده وبا کفش هایی زرین و درخشان بر گردونه خویش می ایستد او به جواهرات آراسته است و طوقی زرین بر گردن آویخته و گوشواره هایی چهار گوش دارد ، بالاپوش ناهید از پوست سگ آبی است اگر چه در روایات دیگر او را با جبّه ای از پوست ببر تصویر کرده اند.
ایزد با نوی خوش اندام ، گردونه ای با چهار اسب سپید دارد می گویند این اسب ها نماد باد ، آب ، باران و ژاله اند ، او در میان ستارگان می زید و فرمان نزول باران و تگرگ را صادر می کند ، در اندیشه های پس از زرتشت و در ادبیات اوستایی آمده است که او به فرمان اهورامزدا در خورشید ساکن شده و موکل آب های روان و پاک است.
ناهید در بلند ترین طبقه آسمان جای گرفته و بر کرانه هر دریاچه خانه ای با صد پنجره درخشان و هزار ستون خوش تراش آراسته است .
روز آبان یعنی دهمین روز از آبان ماه بنا به سنت جشن های ماهیانه وهمچنین تکریم فرشته موکل آب یعنی ناهید از ارجمندی ویژه نزد آریایی ها بر خوردار بوده است.
در این جشن که ایرانیان باستان( بخصوص در دوره پس از زرتشت) لباس سپید نو پوشیده و ظاهری آراسته برای خویش فراهم می کردند و به کنار رودها و جوی های جاری می رفتند.
ایرانیان به ویژه زنان آریایی در کنار آب های جاری به نیایش می پرداختند و پس از آن با نثار فدیه و جشن و پایکوبی در رضایت مندی ناهید می کوشیدند ، همچنین زرتشتیان در این روز مانند سایر جشنها به آدریان ها ( آتشکدهها)می رفتند به نیایش می پرداختند.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود
ماخذ
زرتشت چهره تابناک ایران باستان ص119
نقل از یشت ها : پور داود
جشنها و آئین ها: منصوره میر فتاح ص 42به بعد
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
سوم آبان سالروز مرگ عباس میرزا
از اتفاق های تاریخ امروز مصادف است با عقد قرار گلستان .
عباسمیرزا از شاهزادگان قاجار و فرزند چهارم فتحعلیشاه بود ، وی ازکودکی ضعیف وعلیل مزاج بودپدربه اوعلاقه خاصی داشت مخصوصا موردعلاقه آغامحمدخان بودواغلب درکناراوبود هموبودکه به او درس نظامی میداد ده سال بیشتر نداشت که به ولیعهدی برگزیده شد و همان سال نیز به آذربایجان رفت ، والی آنجا شد.
شاه یکی ازبزرگترین رجال وقت عیسی فراهانی
معروف به میرزا بزرگ قائم مقام را وزیر او کرد.
شانزده ساله بودکه تهاجم روسیه شروع و او فرماندهی سپاهیان ایرانرا بعهده گرفت در طول جنگ اول ایران و روس متوجه گردید نیروی عشایری وجنگ سنتی در برابر توپخانه سیار کارساز نیست اوکه اساسا روشنفکر وترقیخواه بودومطالعاتی درزمینه کشورهای پیشرفته داشت دراین مورد دست به اصلاحاتی در نیروهای نظامی زد 6000 سرباز ، هسته اصلی این نظام بود آنان به توپخانه سیار و سلاحهای جدید مجهز بودند ، از دولت حقوق مرتب میگرفتند ، لباس متحدالشکل داشتند ، در سربازخانه ساکن بودند و مشق میکردند ، از سوی افسران فرانسوی آموزش میدیدند ، عباسمیرزا برای تجهیز قشون جدید ، یک کارخانه توپسازی ، یک کارگاه تولید تفنگ و دارالترجمهای برای کتب راهنمای نظامی و مهندسی در تبریز بنا نهاد ، برای تامین آتیه این تاسیسات نخستین گروه دانشجویان ایرانی را به اروپا اعزام کرد : آنان ملزم به تحصیل دروس علمی چون لوازم نظامی ، اسلحه سازی ، نقشه برداری ، فراگیری زبانهایی جدید شدند.
عباسمیرزا، سالها فرمانفرمای آذربایجان بود و فرماندهی قشون ایران در سالهای( ۱۲۱۸ ) تا (۱۲۲۸) قمری در جنگهای ایران و روس را نیز به عهده داشت ، درجنگهای ده ساله در نبرد های نظامی مهمی چون جنگ اوچ کلیسا پیروز شد و توانست بارها مناطقی از ایران همچون ایروان، قراباغ، گنجه و شیروان را از روسها پس بگیرد، ولی سرانجام دست های پنهان و خیانت های آشکاروبی لیاقتی درباریان طماع وعدم پشتیبانی ازمرکزو کارشکنی انگلستان که توانسته بودند فرانسویان راپس زده خودشانرا جایگزین کرده شکست بخوردافسران انگلیسی بزرگترین ضربه را زیرکانه به نیروهای عباس میرزا وارد کردند در حالیکه دراین مدت ده سال اغلب سربازان اوپیروز میدان جنگ بودند پس از آن ایران مجبور به پذیرش عهدنامه گلستان شد ، پیمانی که بر اساس آن قرهباغ ، باکو ، شیروان ، داغستان ، گرجستان و... از ایران تجزیه شد ، عباسمیرزا پس ازعهدنامه متهم به کم کاری شد روحانیان درمنابرومساجدمردم راتحریک به جنگ دولت راتحدید به جهاد بطوریکه خود فتحعلیشاه در چمن سلطانیه اردوزد علی رغم میل عباس میرزا ودیگر روشنفکران عهدنامه را یک طرفه نقض کردند بافرماندهی عباس میرزا که به اجبار قبول کرده بود درتمام جبهه هاپیروزی ازآن ایرانیان گردید ولی بازهمان مسائل وخیانتها ، آصف الدوله که دفاع تبریز بااوبودبدون جنگ شهرراتسلیم روسیه کرد عباس میرزا در آخرین جنگ به دلیل اینکه سپاه کمکی به علت خیانت شاهزادگان اردو واردجنگ نشدشکست ومجبورشد پیشنهادصلح بدهد که به عهدنامه ترکمانچای ختم شد که بر اساس آن افزون بر تجزیه ایروان ، نخجوان ، اردوباد و تالش از کشورمان جداو دولت ایران، کاپیتولاسیون درباره اتباع روسیه را نیز پذیرفت، این شکست دست روسیه رادر ایران باز گذاشت تاهردخالتی که دلشان خواست انجام دهند.
عثمانیها که ضعف ایرانرادرجنگ دیدنددست به تحریکاتی زدندکه نتیجه اش جنگ بین دوکشور گردید که بازعباس میرزاتوانست باشجاعت شکست سختی به دولت عثمانی تحمیل کندو عهدنامه ارزروم منعقد گردید ، این وضع ادامه داشت تا اینکه وضع مزاجی عباس میرزادیگر هیج خوب نبود اوهرروز مجبور بوددریک گوشه بالشگری جنگ کندواین ازنیرو بدنی اش میکاست خراسان راامن کردودرشورش هرات دست کامران میرزا را رو کرد درمحاصره هرات بودکه بفرمان پدرش بنگاه دست ازجنگ کشید به تهران آمدوبه ملاحظاتی برگشت ( گویاسفیرانگلیس درتهران درالتماتومی که به شاه داده بودکه عباس میرزا دست از محاصره هرات بردارد والا در بوشهر نیرو پیاده میکنیم ) به مشهدامد بیماریش عودنمود اوخودش میگفت ازاین مشکلات خسته شدم روزی راحت میشوم که دیگرنباشم کاش همون وقتیکه گلوله خوردم کشته شده بودم اطرافم راچاپلوسان گرفتندندانسته بحرف نماینده انگلستان باصلح موافقت کردم شبهارابابیخوابی بصبح میرساند دیگرچشمانش فروغ گذشته رانداشت بدینسان فرزند دلاور وطن درسن ۴۸سالگی درتاریخ سوم آبان یا دهم جمادی الثانی (۱۲۴۹) درمشهد دارفانی وداع گفت اورادرحرم حضرت رضادفن کردنندبدینسان مرگ اودرحاله ای مشکوک توسط پزشک انگلیسی همچنان باقی ماند وایرانیان ازنعمت یک شهریارروشنفکرمحروم شدند.
کاظم مزینانی تاجستاری دیگربدرود
تاریخ کامل ایران عباس اقبال ص۱۰۲۸
منابع.جنگهای ایران وروسیه
مجاهدین وقفقاز
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
کشتار الله مزار
سلطنت طولانی ، ناصرالدین شاه جزءنکبت هیج چیز برای ایران نداشت ، گوشه کنار این مملکت ازاسیب دورنماند ، از آن جمله خراسان به علت بی لیاقتی شاه و درباریان سودجو و پول پرست بیشترین فشار را تحمل کردقراردادآخال باروسیه مقدارزیادی ازخاک این کشور را جدا کرد دست ترکمانان برای چپاول وغارت بازگذاشته شدتا جاییکه خودمردم بفکر حفظ خودو اموالشان بودندوکردهای غیوری مثل ججوخان وعیوض خان بانثارجانشان برای مدتی شمع کم فروغ مبارزه راروشن نگاه داشتند ، اینک اصل ماجرا . کوهای هزارمسجدباقله های رفیع پوشیده ازبرف و دره های ژرف مردمانی درخودش پرورده آزاد اندیش مردمانی قانع که کارشان دامپروری میباشه ازبکهاوترکمانان بخصوص همیشه به این مردمان نظرداشتنددر سالهاي هجوم اقوام غارتگر مانند ترکمنها به اين ديار مردم يك آبادی كه اساس زندگی شان بر دامپروری بوده است به منطقه ای گرمسیر می روند ، سفري چند ماهه تا آمدن دوباره بهار و بازگشت به آبادی .
مردم برای محافظت از آبادی جوانان را در روستا باقي می گذارند و خود راهی منطقه گرمسیر می شوند .
پس از مدتی هجوم دشمنان آغاز می شود. پايمردی نستوه جوانان روستا در برابر دشمن انبوه عاقبت باعث شهادت جوانان می شود .
با سپری شدن فصل سرما مردم به روستا باز می گردند.
در سر شوق شيرين زندگی دارند و در دل اميد و آرزوهای بسيار وقتی به نزديك آبادی می رسند با خانه های غارت شده و ويران رو به رو می شوند و از آن همه جوان تنها مزارهایی به يادگار مانده است.مزار...مزار...ودیگرهیچ
مردم می گريند ، در اين مزارها غيرت سرخ فرزندان اين مردم خفته است ، عشق و شور زندگی را در خاك دفن كرده اند ، عروسی به دنبال مزار همسراست ، جوشش عشق پاك اورابه سمت مزار همسر می كشاندو...
در اين ميان رهگذری باديدن اين ماتم و سوگ و آن همه مزار و شيون به فرياد می آيد و روايتگر اين سوگ سرخ مي شود ، او از ستم به فرياد می آيد ، آن گاه كه می گويد : وای چه روزگاری است؟ گويی پرسشی است از تمامی تاريخ ، فريادی است از سر درد و بی پناهی ، بی هنری پادشاهان وطن به تاراج داده ، فاجعه لیاره تکرارمیشود (قبلابرایتان گفته ام) آنچه بايد به آن توجه شود اين است كه الله مزار اندوه توده شده در دل اين مردم است كه بر مزار كشتگان در راه دلدادگی به ميهن كه به همت پيران و استادان موسيقی سينه به سينه نقل شده است و شنيدن اين ترانه با دوتار بخشی ها روح رابه سمت روزهای سرخ و سياه رفته بر اين مردم می كوچاند و خون غيرت دررگها جوشيدن مي گيرد.
ترانه ی الله مزارسرخی خونی گرم و تازه است كه از پس ساليان به ما رسيده است و مباد كه امروز ما در ميان روز مرگی ها چشم براين صداقت سروده های مردمی ببنديم .
نوای الله مزارفریادی شدکه صدای زخمه دوتار بخشی ها(زنده یادیگانه)به روایت اقای رستمی وتوحدی دست دردست هم انرا بگوش عصاروقرون برساند.
کاظم مزینانی تا شبی دیگربدرود .
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
ادبیات قبل از اسلام ق آخر
آخرین قسمت ادبیات قبل از اسلام را باهم بررسی میکنیم قابل توجه عزیزانی که ادعا دارند ما ، قبل از اسلام در زمینه ادبی حرفی برای گفتن نداشتیم بدینوسیله خواستم با نام بردن تعدادی از نوشته هاو تالیف هایی که ایرانیان انجام داده بودند ، بعرض برسانم که این مشتی از خروار است و اگر عمری باقی بود به دیگر موضوعات ادبی قبل از اسلام می پردازیم .
معروفترین مجموعه قصه هایی که از زمان ساسانیان از سنسکریت به پهلوی ترجمه شد کتاب کلیله ودمنه است ، منبع اصلی این کتاب پَنَچه تنترَه به سنسکریت یعنی پنج باب ، که امروز در دست است ، در زمان انوشیروان بُرزویه طبیب این کتاب را احتمالا از ( پرا کریت ) به پهلوی بگردانید و داستان های دیگری را نیز از منابع دیگر هندی مانند(مهابهاراته) بر آن افرود اما این ترجمه پهلوی از میان رفته است در دوره اسلامی کلیله ودمنه را ابن مقفع به نثر عربی ترجمه کردوچند شاعر انرا به شعر عربی درآوردند که از شعر های آبان لاحقی ابیاتی چند بجامانده است ، در کلیله ودمنه انشالله ابولمعالی نصرالله منشی آمده است که ده باب از کلیله و دمنه داری اصل هندی وپنج باب الحاقی ایرانیان است ، این کتاب درزمان نصربن احمدسامانی (۳۰۱تا۳۳۱) از عربی به فارسی ترجمه گردید که رودکی درسال(۳۲۰) انرا به نظم درآورد که امروزه ابیاتی از آن بجای مانده است ، این کتاب از محبوبیت خاص بین سامانیان وبعد مسلمانان بخصوص ایرانیان برخوردار است ، این کتاب در دوره مغولان به زبان مغولی در ایران انتشار یافت است .
ازدیگرکتابهای ترجمه شده از سنسکریت به پهلوی طوطی نامه است(هفتاد داستان طوطی) که احتمالآ در دوره ساسانی ترجمه شده که اکنون چهارتحریرآن به فارسی در دست است ، اسکندر نامه کتاب دیگری است که اصل آن پهلوی بوده پس از اینکه این کتاب توسط نویسنده های یونانی ومصری به لاتین ترجمه شده در اواخر دوره ساسانی باترجمه ، پهلوی به ایران و در تدوین خدای نامه از آن استفاده گردید.
ابن ندیم ازجمله داستانهایی که نام میبرد یکی مسکدانه وشاه زنان که جاحظ درکتاب (نهایه الارب)که کتاب شاه زنان منظور شیرین همسر خسرو پرویز ومسکدانه(مشگدانه ) کنیز این بانو بوده است که خود داستان زیبایی دارد.
حاحظ داستان دیگری از بلاش ودختر شاه هندو نام میبرد ، گرچه داستانهای دیگری بن مایه های پیش از اسلام مانند داراب نامه ، فیروزنامه وسمک عیار دیده میشود وبسیاری داستانهای دیگر که اکنون در دسترس نیست .
کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود .
ماخذ*
تاریخ ادبیات ایران دکتر صفاج۱*
تاریخ ادبیات ایران پیش ازاسلام
دکتر احمد تفضلی وبانو آموزگار*
فرهنگ ایرانی قبل از اسلام ، محمدی
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
ادبیات قبل از اسلام ق ۳
سندباد نامه و بلوهر و بوذاسف
درمورد ادبیات قبل از اسلام صحبت کرده ایم حتی به گزارش های نویسندگان مسلمان اشاره کردیم ، در دنبال داستان های منثور اینک به قسمتی دیگر اشاره می کنیم ، کتاب سندبادنامه یکی دیگر از کتاب هایی است که از پهلوی به عربی ترجمه شده است( مسعودی در مروج الذهب ) می نویسد در زمان شاهی از هندوان بنام کوروش بود وکتابی داشت بنام هفت وزیر و معلم وغلام و زن پادشاه واین همان کتابی است که به نام سندباد معروف است ابن ندیم در یک جا این کتاب را در زمره قصه های هندیان یاد میکند ولی در جای دیگر می نویسد که انتساب آن به ایرانیان وهندیان اختلاف نظر است ، امروزه بر اهل تحقیق مسلم شده که این کتاب در ایران تالیف شده واحتمالا در زمان خسرو انوشیروان انجام شده گر چه اصل داستان از هند گرفته شده است ، مترجم سندباد نامه از پهلوی به عربی شاید موسی بن عیسی الکسروی بوده باشد ، که ظاهراً در قرن سوم هجری می زیسته که ابّان لاحقی آن را به نظم آورده باشد ، پس از آن کتاب سندباد نامه به فرمان نوح بن منصور یا نوح بن نصر سامانی به دست خواجه عمید ابوالفوراس قنارزی یا قناورزی به فارسی ترجمه شده ، سندباد نامه یک حکایت اصلی دارد و در میان این قصه اصلی داستان های فرعی دیگری گنجانده شده است و از این نظر به کلیله ودمنه شباهت دارد ، بختیار نامه یا ده وزیرکه بُن مایه های مشترک با سندباد نامه یا هفت وزیر دارد .
از دیگر داستانهایی که اصل هندی دارد و در دوره ساسانیان به پهلوی ترجمه و تالیف شده و بعد از اسلام از پهلوی به عربی نوشته شده بلوهر و بو ذاسف است که شرح زندگی از نو جوانی تا زمانی که بودا معروف میشود ، درمیان اوراق کشف شده در تورفان( ترکستان چین) قطعاتی از بلوهر و بوذاسف به شعر فارسی دری و به خط مانوی پیدا شده هم چنین اوراقی از همین کتاب با ترجمه ترکی پیدا شده ، ترجمه این کتاب به زبان لاتین رنگ مسیحی بخود گرفته است همچنین این کتا ب تاثیرزیادی بر کتاب های ادب و اخلاق عربی وفارسی گذاشته است .
ادامه دارد
کاظم مزینانی تاشبی دیگربدرود
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت : امشب
نامه منسوب به خسرو پرویز در پاسخ به فرزندش شیرویه*
بعد از اینکه شیرویه کودتا کرد وپدر را به زندان انداخت چند روزی بزرگان لشگری وکشوری در رفت آمد بودند تابتوانند مسائل را بدون خشونت حل کنند که در این زمینه موفق نشدند . لذا این نامه منسوب به خسرو میباشد در رفع اتهاماتی که شیرویه به پدر وارد کرده بود ، اصل نامه ممکنه نوشته نشده باشد ولی رفت و آمد هایی که نمایندگان پدر وپسر بین هم داشتند می رساند که نوشتن چنین نامه دور از ذهن نیست شاید هم این نامه را بعد از کشته شدن خسرو طرفداران او در جهت تبرئه او نوشته اند ، به هر حال اصل نامه به خط پهلوی در دست نیست اما اقتباس هایی از ترجمه عربی آن در کتابهای عربی و فارسی نقل شده است ، احتمال دارد بخش هایی از خدای نامه پهلوی وجود داشته و از طریق ترجمه عربی این کتاب به منابع مذکور از جمله شاهنامه راه یافته باشد ، مفصّل ترین تحریر این نامه در شاهنامه(چاپ مسکو )تاریخ طبری و تاریخی بلعمی آمده است ، درشاهنامه شیرویه هفت اتهام به پدر وارد کرده در طبری هشت مورد ولی در تاریخ بلعمی اتهامات به نه فقره می رسد ، از گفته فردوسی چنین استنباط میگردد که وی این سخنان را به صورت پیام شفاهی بیان داشته وبعد آنرا بصورت مکتوب در آورده آند همین مطلب از عبارات طبری و بلعمی نیز مستفاد می شود ، اتهامات منقول در شاهنامه ، که نظایرشان در منابع دیگر آمده ، عبارتنداز ۱ کشتن پدرش ۲ جمع آوری ثروت ۳ نگاه داشتن سپاهیان در مناطق دور دست ۴ ناسپاسی به قیصر و پس ندادن صلیب ۵ ستاندن خواسته از بی چادگان ۶ زندانی کردن شانزده تن از فرزندان ، حامل پیام در شاهنامه دونفر به نامهای اَشتاگشسب (اشتا)و (خراد بُرزین) ذکر شده اند ، دو مورخ دیگر که مطالبی در این خصوص آورده اند ثعالبی چهار اتهام ذکر کرده و دینوری شش اتهام و ابن مسکویه تنها به جرایمی میپردازد که موجب برکناری و کشته شدن خسرو پرویز شد ، مسعودی ، یعقوبی و ابن بلخی فقط به ذکر پیام های مبادله شده بدون شرح مضمون آن ها ، ذکری بمیان آورده اند.
علاوه بر پاسخ به اتهامات مطرح شده نامه خسرو پرویز متضمن نصایحی به فرزند خود در باره چگونگی امور کشور است وباید از نوع اندرزهای سیاسی بشمار آورد.
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود
@goshetarikh
شبی یک سرگذشت امشب
تشکیل دولت بابِل وکاسی ها*
دراواسط قرن ۲۱پیش ازمیلاد ، نبرد بزرگی درسرزمین سومر آغاز گردید جنگجویانی بیرحمی از سوریه بسمت بین النهرین هجوم اورده شهر های ایلیپ ، ماراد ، ملکیوم ، ماری واوروک راتسخیر کردند ، وبدین سان تاریخ سومررا درهم پیچیدند.
درسال ۱۹۰۰پیش ازمیلاد جابجایی قدرت در ببن النهرین ، یک شیخ آموری بنام(سوموابوم)از هرج ومرج استفاده کرد شهر کوچک بابِیلم راکه هیج اهمیت سیاسی نداشت متصرف کرد(این شهر بعد ها بابِل نامیده شد)این شخص بتدریج قدرت گرفت وخود را شاه بابِل نامید اوبا شاه لارسا متحد گردید ودست به فتوحات زد درسال ( ۱۸۳۵)عیلامیها به لارسا حمله وانجا را اشغال کردند ، ازاین زمان بین عیلام وبابل یکسره جنگ بود کم مانده بود که سلسله بابلی ها ازهم پاشیده شوند ، اما ظهورپادشاهی بنام (حمورابی )توانست طی ده سال حکومت مقتدری را تشکیل داده وقوانین خاصی برای دنیای انروز به ارمغان بیاورد ، اوتوانست با همسایگان تعامل بر قرارکرده به کارهای عمرانی بپرداز وازاین طریق وضع اقتصادی خوبی برای کشورش فراهم نماید ، همچنین دینی جدید در اندیشه مردم پدید بیاورد بدین ترتیب که مقام اعظم راکه پيشتر متعلق خدای اِنلیل بود به (مردوک)نسبت داد و آنرا در راس ایزدان بابل قرار داد ، مجموعه قوانین او باعث گردید بين النهرین را یک پارچه نماید همین موضوع باعث جنگهای متعدد با عیلامیها وشکست آنان گردد ، دراندک مدتی شهر های اشنونا وماری را تصرف کرد ، با شکست دادن اَشورتمامی بین النهرین را یکپارچه به تصرف خود درآورد ، او توانست بعد از سارگن بزرگ نام خود را ازخلیج فارس تاسوریه وارمنستان بعنوان شاه بزرگ برتارک تمامی کاخ های حکام ثبت نماید.
تمامی شاهان میباست در فرمانهایشان از شاه بزرگ شاه اکِد ، شاه سومر وشاه بابِل ، شاه چهار گوشه جهان (لقبی که حمورابی به خود داده بود)یاد و اطاعت کنند.
لازم است دوستان بدانند قانون نامه حمورابی دراوائل قرن ۱۹ توسط باستان شناسان فرانسوی ازخرابه های شهر شوش کشف گرديد ، اصل این سنگ دونیم متر ارتفاع وعکس حمورابی بربالای آن و (۲۸۲ )قانون و(۳۵)ماده در۴۹ستون نوشته شده اینک درموزه لوور پاریس نگهداری میشود.
ادامه دارد*
کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود*
@goshetarikh