oldhistor | Unsorted

Telegram-канал oldhistor - تاریخ روایی ایران

1523

🍃 بازنگری در تاریخ قلمرو میانی بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن، و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ». در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی) تماس با مدير: @mehrdad_1166

Subscribe to a channel

تاریخ روایی ایران

🍃
اهمیت تاریخ

در مدارس فرانسه تاریخ هخامنشی تدریس می‌شود،
اما در ایران...

#تاریخ #هویت

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
آشوربانیپال، فتح ایلام

"پیکرهء گاوهای نر وحشتناکی را که زینت‌بخش درب‌ها بود، از جا کندم...".

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دوران دودمانی سومر
۲۸۰۰-۲۳۵۰ پ.م

مهرداد ایران‌مهر
متاسفانه کوچکترین درکی از مفهومی موسوم به سومر، در جامعهء علوم انسانی وجود ندارد.
فقط اکثرا مثل طوطی می‌گویند یک جایی بوده که اولین‌های همه چیز را درست کرده!

۱- پیشاخط حتی در میانرودان، بسیار پیش‌تر از دوران دودمانی ظهور کرد.

۲- نخستین شهرنشینی، در میانرودان نبود.

۳- دوران دودمانی با ورود روشن‌پوستان (نمروتی) غیرالتصاقی‌زبان در پیش از ۳۲۰۰ پ.م و از سمت فلات پا گرفت.

۴- با پس نشستن باتلاق‌های جنوب میانرودان، نخست دوره‌های عبید و اوروک (پیشادودمانی) ظهور کرد.


*تبلبل‌السن یعنی بر هم خوردن زبان‌ها، و با ورود جمعیت‌های با زبان وندی فلات به میان جمعیت‌های با زبان پیوندی جنوب میانرودان، رخ داد.
**ایشان و سرزمین‌شان توسط اکدی‌ها، شومر نامیده شد. اما خودشان به سرزمین‌شان کی-ان-گیر و به خود اوگ-ساگ-گیگ-گا می‌گفتند و معتقد بودند که نیاکانشان از جایی به نام سرزمین مقدس در شرق آمده‌اند.

#سومر
@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
تاریخ چیست؟

مهرداد ایران‌مهر
در مبانی علم تاریخ، دو عنصر رویداد و گزارش وجود دارد. یعنی مورخ وظیفه دارد رویدادی را که در گذشته رخ داده، گزارش نموده و مکتوب نماید.
همچنین، مورخ در اینجا برای بالا بردن صحت این گزارش، می‌بایست به بستری که رویداد در آن رخ داده، توجه نماید.
از سویی، تاریخ سه بردار دارد که شامل #زمان، #مکان و #منطق_تاریخی است.

هگل نیز تاریخنویسی را سه بخش می‌کند: گزارش (Report)، تاریخ اندیشیده (Reflechi) و فلسفه تاریخ.
نخست «گزارش» (report)، و او برین باور است که راست‌ترین نوع تاریخ همین «گزارش» است. این همان مطالبی است که حاضرینِ در هر رویدادی، آن را به مقام بالاتر ارائه می‌دهند.
دومین نوع را «تاریخ اندیشیده» (reflechi) می‌نامد، و آن تاریخی است که به باور او «معمولی» بوده و تاریخ‌نویسان می‌نویسند، یعنی همان تاریخی که اندیشۀ ما در آن دخیل است.
و نوع دیگری که او آن را فراتر از تاریخ می‌داند، «فلسفۀ تاریخ» است؛ که در آن اندیشه و به ویژه آرمان‌هایمان را دخالت می‌دهیم.

#رویداد #گزارش #تاریخ #زمان #مکان #منطق_تاریخی #فلسفه_تاریخ

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
یکتاپرستی مزیّت نیست

مهرداد ایران‌مهر
خارج از مباحث عقیدتی، گروهی زرتشت را دعوت‌کننده به یکتاپرستی و گروهی نیز به ثنویت می‌دانند.

اما امروزه چنین جا افتاده است که ایرانیان نخستین یکتاپرستان جهان بوده‌اند!، و عامل آن را هم زرتشت فرض می‌کنند. اکنون پرسش اینجاست که اصلا مگر یکتاپرستی و یکتاپرست بودن چه مزیت و مزایایی دارد؟
در دوران حاضر، یکتاپرستی به دلایل اجتماعی نامعلومی، تبدیل به مزیت و برتری گردید.
در دوران کهن، ایزدان زیادی هر یک موکل یکی از نیروهای طبیعت بوده و نمادی داشتند. تاکنون نیز هیچکس نتوانسته دلیل قانع‌کننده‌ای بر ناروا بودن این تفکر اقامه نماید و تنها بدون هیچ دلیل و مدرکی، نکوهش شده است.

در اینجا به چرایی برتر بودن یا نبودن یکتاپرستی و آیا اینکه این خود مزیتی است یا نه، کاری نداریم. فقط قصد این بود که کمی در این باره تامل شود.

#یکتاپرستی
@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
تفاوت چهره در شرق و غرب آفریقا

علت آن، تداخل جمعیتی میان شاخ آفریقا و کِفِن در جنوب شرق فلات ایران، از راه دریا است.
همین تاثیرات متقابل، در این سو باعث موی فر و پوست تیره نزد پَرَشی‌ها (پارس‌ها)، که خاستگاه ایشان کِفِن بود، گردید.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
ازبک‌ها، مغول نیستند

تفاوت میانگین چهرهء ازبک‌ها و مغول‌ها مشهود است.
زیرا دوسوم محتوای ژنی ایشان، از آسیای غربی و جنوبی است و فقط به میزان یک‌سوم تاثیر از گسترش زردها به شرق و فرارود دارد.

نمودار:
برگرفته از پژوهش انستیتو پاستور فرانسه، با همکاری مرکز مطالعات ژنتیک انسانی هدینگتون انگلستان، دپارتمان بیولوژیک ساپینزا از رم (ایتالیا) و دانشگاه آریزونا آمریکا.
(کوینتانا - مورسی، ۲۰۰۴)


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃

تارنمای «ماژوریتی رایتس» نمودار جالبی را پیرامون میزان خویشاوندی و شباهت ژنتیکی گروه‌های جمعیتی گوناگون انتشار داده، که با تحقیق بر روی ده‌هزار نمونۀ واجد شرایط از ۲۶ کشور مختلف در سال ١٩٩۴ و به سرپرستی پروفسور لوئیجی اسفورتزا از دانشگاه استانفورد به دست آمده است.

در این نمودار، از معیاری به نام «کین‌شیپ (خویشاوندی)» برای نشان دادن میزان شباهت یا اختلاف ژنتیکی جمعیت‌ها استفاده شده است.
بر پایۀ این نمودار، نزدیکترین گروه تباری (ژنتیکی) به ایرانیان، یونانیان هستند با ۰/۰۰۷۰ اختلاف.

برای مثال، این میزان میان بومیان استرالیا با مردمان بنتو در آفریقا، ۰/۳۲۷۲ است که نشان‌دهندۀ بیشترین اختلاف تباری در گروه‌های مورد مطالعه است.

تصویر:
میانگین چهرهء هزاران زن ایرانی و یونانی


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
وضعیت فلات ایران

مهرداد ایران‌مهر
تصویر چپ:
۲۰-۱۷ هزار سال پیش
یخبندان چهارم، خشکیدن خلیج فارس
سپس پر شدن تدریجی آن

تصویر راست:
۱۲-۶ هزار سال پیش
پایان دریاس (یخبندان کوچک)
پر شدن کویرهای مرکزی فلات و تشکیل سه دریاچهء بزرگ آب شیرین

جمعیت‌هایی که با بروز یخبندان، به کف خلیج فارس و رود بزرگ روان در کف آن رانده شده بودند، با پر شدن تدریجی از سمت هرمز، به دهانهء آن یعنی دشت خوزستان و جنوب میانرودان و سپس زاگرس و آسورستان و آسیای خرد بازگشتند.
سپس با بروز دریاس، تراکم این جمعیت‌ها در دوران نوسنگی، به سمت داخل فلات و سه دریاچه که در حال تشکیل بودند، گسترده شده و تمدن‌های سیلک و حصار و کنارصندل و شهرسوخته و تپه یحیی و... شکل گرفت.
آنگاه با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچه‌ها رو به خشکی نهاد و این تمدن‌های شکوفا فرو ریخته و جمعیت‌هایش به منابع آبی دو سوی فلات یعنی سِند و میانرودان (سپس نیل) گسترش یافته و تمدن‌های ایندوس‌ولی و میانرودان و مصر شکل گرفت.
بازماندگان تمدن‌های پیرامون دریاچه‌ها، با ابداع فناوری قنات و خیش آهنی و بروز عصر آهن، شکوفا شده و جهانشاهی هخامنشی قلمرو میانی را یکپارچه کرد.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
عشق (iš-ka)

از ریشهء اوستایی ایش (iš) و پهلوی ایشک (išk) به معنای «خواستن، میل‌داشتن، آرزوکردن، جستجو کردن» برخاسته است.
این واژه، دارای مشتقات ائیشه (aēša) «آرزو، خواست، جستجو‌»؛ ایش‌مخزن (išmakhzann‌) «آرزو می‌کند»؛ ایشته (išta) «خواسته، محبوب»؛ ایشتی (išti) «آرزو، مقصود» می‌باشد.

پسوند کَه (ka) اوستایی نیز در واژه‌های زیر دیده می‌شود:
مهرکه (mahrka) «مرگ»؛ ارشکه (araska) «رشک، حسد»؛ اثکه (aδka) «جامه»؛ هوشکه (huška) «خشک»؛ درفشکه (drafška) «درفش» و...
تبدیل حرف «ک» به «ق» هم کم نیست، چند نمونه: کندک > خندق، زندیک > زندیق، کفیز > قفیز، کوشک > جوسق، کاسه > قصعَه و...

واژهء اصلی برای مهر و عشق در عربی، «حب» است. قابل توجه که «عشق» در قر‌آن نیامده، بلکه واژهء به کار‌ رفته، مصدر «حَبَّ» است. همچنین در عربیِ نوین، واژهء عشق کاربرد بسیاری ندارد و تصریفات مشتق از حبّ به کار می‌روند، مانند حب، حبیب، حبیبه، محبوب و...

-آذرتاش آذرنوش، «راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان تازی»


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دهم اردیبهشت،
روز ملی خلیج فارس

لغت ایرانی «خلیج» (خل= گودال + ایج-ایگ= پسوند نسبت) ساخته شده از ریشهٔ خل (kholl*) که به معنای «باز کردن» و سپس «گودال» به کار رفته است.
واژگان khol* و khola* در پشتو پنجاب و هندی هیمالیا به معنای جویبار و آبشخور، و واژگان khoda* و khora* نیز از همین ریشه به دست آمده‌اند.

پسوند «ایج» هم همان است که در لغت سانسکریتِ «خنیج» به معنای معدنی (خن-کان= معدن) و یا در واژهٔ ایرانی کوهیچ (کوهی) به کار رفته است.

جالب است که، لغت لاتین gulf به معنای خلیج نیز از ریشهٔ ایرانی کهن kwelp به معنای «خراشیدن زمین به شکل گنبد (arch)» ستانده شده، که نشان می‌دهد واژگان خلیج و gulf از دو ریشهٔ هم‌معنا به دست آمده است.

تصویر:
گاه‌گذر پر شدن خلیج فارس پس از یخبندان


#خلیج_فارس

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
سه دریاچهء میانی فلات ایران

مهرداد ایران‌مهر
نخستین تمدن‌های بشری در ۱۰ هزار سال پیش، پیرامون این دریاچه‌های بزرگ آب شیرین پدید آمد. این جمعیت‌ها، پس از یخبندان و از کف خلیج فارس به دهانهء آن و زاگرس رانده و سپس بر اثر دریاس، به سوی مرکز فلات کشیده شده بودند.
همچنین زبان ترکیبی موسوم به هندواروپایی نیز در میان جمعیت‌های پرتراکم همین منطقه و از زبان پیوندی اولیه تکامل یافت.

با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچه‌های میانی فلات رو به خشکی نهاد و تمدن‌های پیرامون آن فروپاشید. بدینگونه جمعیت‌های مؤثر آن، به سمت منابع آبی دو سوی فلات یعنی درهء رود سِند و میانرودان، گسترش یافتند.

#دریاچه #خشکسالی #کاشی #زره #گودزره

@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/02/10/post-396/

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
زمان گشتاسپ و زرتشت،
از دیدگاه رخدادنگاران اژه

گردآوری: مهرداد ایران‌مهر

-ادوخوس و آریستوتلس (ارستو):
۶۰۰۰ سال پیش از مرگ پلاتو (افلاطون)، ۶۳۴۷ پ.م

-پلی‌نیوس:
مشابه ادوخوس و از قول هرمیپوس بر اساس سند هرمودوروس (شاگرد افلاطون)، ۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی (تروآ).
همچنین در جای دیگری نیز بیان می‌کند، موسی چند هزار سال پس از زندگانی زرتشت می‌زیسته است. (بر پایۀ پژوهش اراتوستن، جنگ تروی در ۱۱۸۴ پ.م رخ داده است. بنابراین زمان زندگانی زرتشت به نیمۀ دوم هزاره هفتم بازمی‌گردد)

-پلورتارخس (پلوتارک):
۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی.

-آپلودروس (در کتاب انقلاب زمینی):
آیین ماگوس (مغ‌ها) و زمان تشکیل آن را کهن‌تر از آیین مصریان باستان معرفی کرده است. (پلوتارک و ارستو)

-دینو (در مدیکا و پرسیکا) و کرنلیوس:
۵۰۰۰ سال پیش از تروی

-خانتوس (خسانتوس) لیدیایی:
۶۰۰۰ سال پیش از یورش خشیارشای یکم به آتن (۶۴۸۰ پ.م)

-سویداس:
۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی

-کی‌گشتاسپ در روزگار نوسنگی، فیروزی


#گشتاسپ #زرتشت #اژه

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
افسانهء خط عربی!

مهرداد ایران‌مهر
پترا نامی یونانی است که سپس‌تر بر رقمو (Raqēmō) نهاده شد. ساکنین آن، دژسازهای قهاری بودند که دژهایشان در نگاره‌های مصری دیده می‌شود.

این‌ها همان آموها بودند که دنبالهء مرتوها، امردها و آموری‌ها هستند. ایشان توانستند دودمان ششم را برانداخته و نخستین دوران فترت مصر را پدید آورند. متاسفانه غربیان توانسته‌اند این جمعیت آسیایی با خاستگاه فلات را کنعانی معرفی نمایند.

آموها خط کتابی بومی فلات ایران را که به نام نبتی معروف شده، در غرب فرات و کرانه‌های دریای سرخ گستردند و کتیبه‌های نماره، ام‌جمال، حوران و زباد از آن دست است.

#خط #ایرانی

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
استادان دانشگاه تهران

دکتر جمال رضایی، استاد مجتبی مینوی، دکتر منوچهر مرتضوی، دکتر ماهیار نوابی، دکتر غلامرضا سلیم، دکتر سیدجعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر ناصرالدین شاه‌حسینی، استاد ایرج افشار، دکتر عباس زریاب خویی، دکتر حسینقلی ستوده، دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، استاد محمدتقی دانش‌پژوه، دکتر فریدون بدره‌ای، استاد قدرت‌الله روشنی زعفرانل


می‌دانید چرا وزن این نام‌ها اینقدر سنگین بود و امروزه از این خبرها نیست؟
یکی آنکه، این استادان جامع‌الاطراف، حاصل وزش نسیم مشروطه و رویش دهه‌های پس از آن بودند.
دیگر نیر آنکه، این بزرگان بر اساس ذوق و علاقه و استعداد خویش به رشته‌های ادبی و تاریخ و زبان‌شناسی و... روی آورده بودند.

اما پس از این دوره و اجرای قانونی آموزشی که در مقطع سوم راهنمایی، دانش‌آموزان ضعیف را دستچین کرده و به رشته‌های گوناگون علوم انسانی می‌راند، شاهد افت شدید این حوزه بودیم.
امروزه حاصل این تصمیم اشتباه، در سیمای افراد به شدت کم‌مایه و بیسواد فعال در رشته‌های ادبی و تاریخی و... که صرفا مرعوب پژوهش‌های غربی هستند، دیده می‌شود.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
چند واژهء اوستایی

مهرداد ایران‌مهر

هئو-شیَنگه/هوشنگ (دارای خانهء خوب)
هئو به معنای خوب و شیَنگه به معنای خانه، که در کل نشانگر ترک غار (کیومرث) و زندگی در دشت توسط بشر در فلات ایران است. این واژه در فارسی به شکل شَن درآمده و در واژگانی چون گلشن دیده می‌شود.

هئو-سرووَنگه/خسرو (خوب سروده شده)
این واژه تبدیل به هئوسرووَه و خسرو شده است و در نام کیخسرو (کوی-هئوسرووه) هم دیده می‌شود.

خوَرَنَنگه
مادی و پهلوی خوّر(ن)ه، فارسی فرّ

وئِیژنگه
به معنی سرزمین، پهلوی وئجه، فارسی وِج (ایران‌وج)

رئوچنگه
پهلوی و فارسیِ روشن

مننگه
پهلوی و فارسیِ من (اندیشه)

وهومننگه
به معنی نیک‌اندیش، پهلوی وهومن و فارسی بهمن، دشمن (بداندیش)

ماونگه
فارسی ماه، کردی مانگ

ورنگه
پهلوی و فارسیِ ور (پناهگاه)

-جنیدی، فریدون، زندگی و مهاجرت آریاییان


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
استوره‌های ایرانی در آیینۀ اسناد ودایی
مهرداد ایران‌مهر

-ماهنامه فروهر، شمارۀ ۴٧٢، آذر و دی ۱۳۹۵

#ودایی #استوره #جمشید

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
روز بزرگداشت فردوسی

مهرداد ایران‌مهر (گردآوری)

سرآمد کنون قصهٔ یزدگرد
به ماه سپندارمذ روز ارد
ز هجرت شده پنج هشتادبار
به نام جهانداور کردگار

در قدیم، ماه‌های ایرانی "نام" داشتند و روز بیست و پنجم هر ماه، روز ارد یکی از ایزدان ایران باستان بود. بدینگونه مصرع "به ماه سپندارمذ روز ارد" یعنی بیست و پنجم اسفندماه (سال ۳۸۸ قمری).
اما روز ۲۵ اردیبهشت، نه هنگام پایان شاهنامه است و نه روز تولد فردوسی، اگرچه گرامی می‌داریم این روز را چون روز فردوسی و غنیمتی است. (نقل از دکتر کویر)

دکتر محمدجعفر یاحقی عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد پیشکسوت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد، پیشنهاد روز ملی بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی را مطرح نموده و آن را تا تصویب در مراکز تصمیم‌گیری پیش برده و نیز تا ثبت در تقویم ایران پیگیری کرد...

#فردوسی #اردیبهشت #شاهنامه #بزرگداشت

@oldhistor
https://s29.picofile.com/file/8463361842/IMG_20230515_162425_253.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1402/02/25/post-262/

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
تعریف استوره

مهرداد ایران‌مهر
رویدادی رخ داده در گذشته‌ای چنان دور، که تنها خاطره‌ای مبهم و پیچیده در شاخ و بال روزگار، از آن به ما رسیده است.
استخراج هستهء سخت آن، وظیفهء مورخ است، تا شاخ و بال روایت را کنار زده و حقیقت پیچیده در خیال را از دل آن بیرون کشیده و نمایان سازد.

البته نادانی نوع بشر در حدی است که حتی استوره‌های تکوین یافته و تدوین شده توسط نیاکان خود را نیز حکایاتی در پیوند با باورها و تخیلات فرهنگی دانسته و مستند تاریخی به شمار نمی‌آورد!

#استوره
@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دوزخ، زمهریر، اهریمن

مهرداد ایران‌مهر
یکبار برای همیشه، به خرد خود رجوع کرده و بپذیرید که در این وضعیت بغرنج نمی‌توان جمعیت انسانی تشکیل داد، چه رسد به تحول زبان و ایجاد فرهنگ!

۱- شهر ویتییر در آلاسکا. کل جمعیت آن در یک خانه با ۱۵۰ آپارتمان زندگی می‌کنند که در سال ۱۹۵۷ ساخته شده است.

۲- شهر تیکسی، یک سکونتگاه در ساحل خلیج سیبری. باد به سرعت ۳۸ متر بر ثانیه می‌رسد و دمای هوا -۲۰ درجه سانتیگراد است.

۳- یاکوتسک، سردترین شهر مسکونی در جمهوری یاقوتستان (ساخا) در شرق سیبری. دمای زمستان این شهر بین ۳۰- تا ۵۰- درجه سانتی‌گراد است و زمستان‌های طولانی و بسیار سردی دارد. در سال ۱۹۳۳، دمای ۶۴- درجهء سانتی‌گراد در منطقهء اُیمیاکون، که در همان استان قرار دارد، ثبت شد. مردم به خاطر معادن الماس در آنجا حضور دارند.

۴- عرض‌های شمالی در بیوم توندرا.
ننت‌ها قبایل ترک‌تباری هستند که به مهاجرت سالانه به مناطق دیگر برای جستجوی غذا و زنده ماندن در شرایط سخت آب و هوایی مشغولند. تمام زندگی آن‌ها حول محور این مهاجرت‌ها و تطبیق با محیط می‌چرخد.

۵- شرق سیبری. شهر اُیمیاکون، برودت هوا ۷۱.۷ زیر صفر.

#هندواروپایی
#سیبری

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
پرثو زریه

عبارت اوستایی «پِرِثو زرَیَه» تاکنون با «دریای خوارزم» یکی دانسته می‌شد. زیرا پنداشته می‌شود رود «وَنگهوی-دائیتیا» به آن دریا می‌ریخته است.

اما این واژۀ اوستایی (پِرِثو زرَیَه)، به مفهوم «دریای پارس (خلیج فارس)» بوده است. این‌ها همه، با نگاه به جایگاه پَرَشی‌ها در خاور فلات ایران و رده‌بندی زبان اوستایی در دستۀ زبان‌های ایرانی شرقی، تفسیرپذیر خواهد بود.

رود «داییتی» در پندار گذشتگان، «جایگاه آفرینش» به شمار می‌رفت. اگرچه برخی آن را با «آمودریا» یکی می‌دانند. اما باید دانست، در روزگار کهن یعنی دورانی که سطح آب دریاها بسیار پایین‌تر بود، «دائیتیا» نام رودی بوده که از پیوستن سه رود دجله، فرات و کارون به وجود آمده و پس از گذر از کف خشک خلیج فارس، به دریای مکران می‌ریخته است.

دانشنامه کاشان


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃

یوهانس کراوزه:


در زمانی، کشاورزی در منطقهء یامنایا (شمال دریای سیاه) گسترش می‌یابد، که از ایران و با گذر از قفقاز آمده است.

ما روندی را می‌بینیم که جمعیت‌های قفقاز در ۷۲۰۰ سال پیش هنوز کاملا شکارچی-گردآورنده هستند. سپس در ۲۰۰ سال پس از آن یعنی حدود ۷۰۰۰ سال پیش، مثلا در مایکوپ، ۵۰ درصد شکارچی-گردآورنده و ۵۰ درصد هم جمعیت‌هایی هستند که از فلات ایران با زبان‌های هندواروپایی و با گذر از قفقاز وارد منطقهء یامنایا شده‌اند.

بنابراین ایشان در جنوب قفقاز (فلات ایران)، به زبان نیاهندواروپایی سخن می‌گفته‌اند. سپس این جمعیت گسترش می‌یابد...

Genetic history of Europe
Adaptation and migration


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
هند، بهارته

مهرداد ایران‌مهر
چهرهء میانگین هزاران زن از شمال و جنوب هند، به خوبی تفاوت تباری دو جمعیت را نشان می‌دهد.
جمعیت‌های شمال هند شامل منوهایی هستند که از ۷ تا ۴ هزار سال پیش، از فلات ایران به شرق سِند گسترش یافتند. حماسهء مهابهارته و توصیفات نبرد کوروکشتره، برخورد و کشاکش میان ایشان و دراویدی‌های بومی را به تصویر می‌کشد.
بومیان بر اثر این نبردها، به جنوب شبه‌قاره رانده شدند که اثر ژنتیکی آن هم مشهود است.

نام هند برگرفته از سِند ایرانی به معنای پهلو و کنار است که اشاره به درهء رود سِند در کنارهء شرقی فلات ایران دارد و جهانی شده است. خود هندی‌ها (شمالی‌ها)، کشورشان را بهارته به معنای چرخ درخشان می‌نامند.
البته این واژه هم از دو بخش ایرانیِ به/وه به معنای خوبی و روشنایی و تابندگی و نیز رته/رثه به معنای چرخ ساخته شده است.
بها-رته شکل دیگر خوَن-ای‌رثه/خونیرث به معنای چرخ خورشید است.

#بهارته #خونیرث #هند #دراویدی

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دکتر عبدالمجید ارفعی
دربارۀ نگارش صحیح واژۀ ایلام:

ایلام را نباید با «ع» نوشت (عیلام)، بلکه باید با «الف» نوشت. زیرا در زبان ایلامی «ع» نداریم. در میانرودان، تلفظ حرف «ع» که از گلو خارج می‌شود، از حدود ۲۲۰۰ پ.م از بین می‌رود و تبدیل به یکی از الف‌ها می‌شود.

وقتی یهودی‌ها از سرزمین خودشان به میانرودان کوچ داده می‌شوند، این‌ها با فرهنگ بابل و میانرودان و ایلام آشنا شده و می‌آیند ایلام را با حرف «ع» می‌نویسند. این ایلام که با «ع» نوشتند، باعث برداشت‌های نادرستی در تاریخ زبان‌شناسی شده است.

ایلام ✅ عیلام ❌
آموری ✅ عموری ❌
ایشتار ✅ عشتر ❌


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

◾️شکاریم یکسر همه پیش مرگ

▪️حادثهٔ تلخ بندرعباس و درگذشت تنی‌چند از هم‌میهنان ارجمندمان سبب اندوه فراوان گردید. شادی روان درگذشتگان و صبر و آرامش بازماندگان را از درگاه یزدان خواستاریم.




💠به فرهنگ باشد روان تندرست💠


💠ایران سرزمینی کهن با فرهنگ باستانی است. سرزمین نیکی‌ها و مردمان نجیبی که ستایشگر داد و راستی و دوستی و نکوهشگر ظلم و دروغ و دشمنی‌اند. باید تا می توان از ایران گفت و نوشت. چرا که ظرف و محتوای توسعه کشور است. باید زبان فارسی را دوست داشت و در جهت ترویج آن از هیچ اقدامی دریغ نکرد. باید تا حد ممکن فرزندان کشور را با حافظ و سعدی، با فردوسی و مولوی و نظامی آشنا کرد. اگر ایده ایران از جمع معدودی نخبگان خارج شود و در میان مردم و سیاستگذاران شکل خودآگاهانه بگیرد معنای امنیت، مصلحت و منافع ملی شکل خواهد گرفت. حقیقت این است که امروزه ایران مورد غفلت قرار گرفته است و بدون وطن، کشور و ایراندوستی هیچ تحول مهمی رقم نمی‌خورد.

💠فهرست زیر از کوشاترین و معتبرترین رسانه ها و نهادهای فرهنگیِ مستقل تشکیل شده است که جملگی در گستره‌یِ گسترده‌یِ تاریخ و ادبیات و فرهنگِ زرینِ ایران زمین می‌کوشند.
با پیوستن به این رسانه ها و نهادها به توسعه فرهنگی در جامعه یاری رسانیم.
                     
   💠پـــــــایــنده ایــــــــــران💠


🦋کتاب گویا (لذت مطالعه با چشمان بسته).

🦋زین قند پارسی
(درست بنویسیم، درست بگوییم).


🦋دکتر محمّد‌علی اسلامی‌نُدوشن

🦋مولانا و عاشقانه شمس(زهرا غریبیان لواسانی)

🦋رسانه رسمی استاد فریدون فرح اندوز
(گوینده و مجری رادیو و تلویزیون ملی ایران).


🦋رازها و نمادها و آموزه‌های شاهنامه

🦋بهترین داستان‌های کوتاه جهان

🦋انجمن شاهنامه‌خوانی هما
(خوانش و شرح بیتهای شاهنامه).


🦋رمانهای صوتی بهار

🦋کتابخانهٔ ادب و فرهنگ

🦋حافظ // خیام ( صوتی )

🦋خردسرای فردوسی
(آینه‌ای برای پژواک جلوه‌های دانش و فرهنگ ایران زمین).


🦋بنیاد فردوسی خراسان
(كانون شاهنامه فردوسی توس‏).


🦋سرو سایـه‌فکن
(رسانه ای برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی).


🦋شرح غزلیات سعدی با امیر اثنی عشری

🦋چراغداران (دایرةالمعارف بزرگ صوتی ایران، صداهای نایاب فرهنگ و ادب و هنر)

🦋حافظ‌خوانی با محمدرضاکاکائی

🦋کتابخانه بزرگ ادیان و فرهنگ باستان

🦋شرح بوستان سعدی با امیر اثنی عشری

🦋شاهنامه کودک هما

🦋مأدبه‌ی ادبی، شرح کلیله و دمنه و آثار ادبی فارسی (رسانه دکتر محمّدامین احمدپور).

🦋ستیغ، خوانش اشعار حافظ و سعدی و...(رسانه سهیل قاسمی)

🦋تاریخ، فرهنگ، هنر و ادبیات ایران زمین

🦋شاهنامه برای کودکان
(قصه های شاهنامه و خواندن اشعار برای کودکان و نوجوانان).


🦋گاهگفـت
(دُرُست‌خوانیِ شعرِ کُهَن).


🦋کتاب گویای ژیگ

🦋سفر به ادبیات
(مرزبان‌نامه و گلستان، تک‌بیت‌های کاربردی )

🦋ملی‌گرایی ایرانی/شاهنامه پژوهی

🦋تاریخ نگار (روایتی متفاوت از تاریخ ایران)

🦋کانون پژوهش‌های شاهنامه
(معرفی کتاب‌ها و مقالات و یادداشت‌ها پیرامون شاهنامه).


🦋انجمن دوستداران شاهنامه البرز (اشا)


🦋فرهنگ یاریگری، توسعه پایدار و زیست بوم‌داری

🦋رهسپر کوچه رندان
(بررسی اندیشه حافظ).


🦋آرخش، کلبه پژوهش حماسه‌های ایرانی
(رسانه دکتر آرش اکبری مفاخر).


🦋کتابخانهٔ نسخ خطی سپهسالار

🦋تاریخ روایی ایران

🦋سخن و سخنوران
(سخنرانی و گفتگوهای نایاب نام آوران وطن فارسی).


🦋کتاب و حکمت

🦋تاریخ میانه

🦋زبان شناسی و فراتر از آن (درگاهی برای آموختن درباره زبان‌ها و فرهنگ‌ها).

🦋خواندن و شرح تاریخ عالم‌آرای عبّاسی (میلاد نورمحمدزاده).

🦋شرح کلیات سعدی
(تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی).




💠کانال میهمان:


🦋بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار


💠فـــرِّ ایــــران را می سـتایـیـم
.💠


💠هماهنگی جهت شرکت در تبادل



💠@Arash_Kamangiiir

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
جوانان فریب خورده

مهرداد ایران‌مهر

بومیان پیشاآریایی. مثل تمدن های جیرفت و شهر سوخته در شرق و تپه سیلک در مرکز و سایر تمدن های پراکنده در ایران پیشاآریایی. اصلا تو سیلک گورهای بومیان و مهاجران آریایی تفاوت هاشون مشخصه.
آریایی ها، یک تمدن گسترده در کل ایران برپا کردن، ولی بومیان صرفا در شهرهای کوچیک اون هم پراکنده تمدن هایی ساخته بودن.

این بیماری، سال‌هاست که به اشکال گوناگون، گریبان جوانان ورودی به حوزهء تاریخ را می‌گیرد. سال‌های پیش، با عنوان کوچ از آسیای میانه مطرح می‌شد، و بعد شد از سینتاشتا و بعد یامنایا و دریای سیاه و سردنی استوگ و قفقاز و حالا هم آناتولی!
تازگی‌ها هم دیدند خیلی زشت شده، گفتند آریایی خودش نیامده، بلکه زبان هندواروپایی وارد فلات ایران شده است!

هر کس که نیم جو عقل و ذره‌ای سواد داشته، تاکنون این ادعاهای موهوم و غیرعلمی را رها کرده است. آنانی هم که اشتباها وارد این حوزه شده‌اند، واقعا اصلاح‌پذیر نیستند.
مدتی از تغییر رنگ سفال می‌گفتند. دیدند بد شد، سخن از ژنتیک و R1a به میان آوردند. آن هم درست از آب در نیامد و سپس تغییر شیوهء دفن و آنگاه مبدا پیدایش زبان هندواروپایی از ناکجاآباد را مطرح کردند.

مثال آنکه، هر سیستانی، ایرانی است. اما هر ایرانی، لزوما سیستانی نیست. پس هر کوچ احتمالی، تغییراتی در پی دارد. اما هر تغییر و تنوعی، لزوما دلیلش کوچ نیست.
چنانچه ۱۰۰۰ سال بعد، بازمانده‌های نخستین خودرو ساخت دایملر (۱۹۰۰ میلادی) و نیز نمونهء می‌باخ آن (۲۰۰۰ میلادی) را پیدا کنند، آیا می‌بایست این میزان پیشرفت طی یکصد سال را به کوچ عده‌ای به آلمان نسبت دهند؟

سفال، شیوه‌های دفن، ساخت ظروف، زبان، خط و... در جوامع بشری، به طور طبیعی و در طی زمان تغییر یافته و پیشرفت می‌کند. پس تغییرات موجود را نمی‌توان به یک کوچ موهوم از سوی مردمانی مجهول و از ناکجاآبادی نامعلوم نسبت داد.

#سیلک #کوچ #بومی

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
زنبیلی بر روی آب و شکافت رود

مهرداد ایران‌مهر

شخصیت‌های زیر در کودکی نجات یافته‌اند تا رسالتی بزرگ را انجام دهند، شامل فریدون، کیخسرو، بخت‌النصر، کوروش، سارگن، پرسئوس، داراب و موسی.
در این روایات،
پرسئوس، داراب، سارگن و موسی توسط مادرانشان در زنبیلی بر روی آب رها می‌شوند.
در این نوع افسانهٔ زایش، قهرمان از پدر و مادری والاتبار زاده می‌شود. پدر و مادر او، گرفتار ممنوعیت بوده و هنگام بارداری یک پیشگو خبر داده که تولد بچه سبب بروز واقعهٔ شومی خواهد شد.
سپس، پدر یا قیم، به کشتن نوزاد فرمان می‌دهد. عموماً کودک را در سبدی گذاشته و به جریان آب می‌سپارند. آنگاه او توسط جانور یا چوپانی نجات یافته و جانور یا زنی به او شیر می‌دهد. در بزرگی، او پدر و مادرش را بازمی‌یابد.

آبان‌یشت:
«٧۶- ویستورو از خاندان نوذر، بر کرانهٔ آب ویتنگوهیتی اینچنین گفتار راست بر زبان راند.

٧٧- ای اردویسور اناهیتا؛ مرا گذرگاهی خشک از یک کرانه به دیگر کرانهٔ ویتنگوهیتی پدید آور.

٧٨- آنگاه اناهیتا، یک رشته از آب را از رفتن بازداشت و دیگر رشته‌ها را به رفتن رها کرد و گذرگاهی خشک از یک کرانه به دیگر کرانهٔ ویتنگوهیتی نیک پدید آورد»


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دستکاری هزاره‌ها

مهرداد ایران‌مهر

از ایشان جز از نام نشنیده‌ام
نه در نامه خسروان دیده‌ام


در اینجا فردوسی به روشنی از رویداد دستکاری هزاره‌ها یاد می‌کند. او ذکر می‌کند که نام اشکانیان را شنیده، اما شرح ایشان را در اسناد مکتوبی که در دست داشته، نیافته است.

میان گشتاسپ و داراب نیز یک فضای خالی پرابهام وجود دارد. در این بازه، که این منطقه پر از جوش و خروش بوده، اسناد بر جای ماندهء ایرانی، سکوت کرده‌اند.
در بازه‌ای که چیزی حدود شش هزاره را میان دو شاه در بر می‌گیرد، در اسناد ما فقط یک نام یعنی بهمن (در کنار همای)، به چشم می‌خورد.

علت اینکه در سنت زرتشتیان دوران ساسانی، تاریخ ظهور زرتشت این همه متأخر قرار داده شده، این است که در سنت طول جهان دوازده هزاره می‌باشد. پس تا جایی که ممکن بود، ظهور زرتشت را، که پس از او فقط سه هزار سال از عمر جهان باقی می‌ماند، به تأخیر انداختند و تا به جایی آورده شد که پایین‌تر، ممکن نبود.


پرداختن به موضوع دستکاری هزاره‌ها، مسالهء مهمی می‌باشد که تاکنون بدان پرداخته نشده است. یعنی اساسا کسی از آن خبر ندارد و قبولش ندارد که بخواهد به آن بپردازد.

#هزاره‌ها #مسعودی

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
رستم، کوهولین و هیلده‌برند

کوهولین ایرلندی سال‌ها قبل به اسکاتلند رفته بود تا نزد زن جادوگری به نام اسکاتباخ، اصول و فنون جادو را بیاموزد. این شاگرد وفادار، رقیب اسکاتباخ که زن جادوگر دیگری به نام اویفه بود را شکست داد و بعدها از اویفه صاحب پسری به نام کنلا شد.
کوهولین از اسکاتلند رفت. سال‌ها بعد کنلا به ایرلند آمد که درگیر جنگ شده بود. پدر و پسر یکدیگر را نمی‌شناختند و در نبردی کوهولین، کنلا را کشت. هنگامی که دریافت این مقتول، پسر او بوده، بسیار دیر شده بود و کوهولین قهرمان دیوانه شد.

هیلده‌برند ژرمنی نیز در نبردی، هویت و شجره‌نامهء همرزم خود را می‌پرسد. هادوبرند می‌گوید که پدرش را نمی‌شناسد، اما بزرگان به او گفته‌اند که پدرش هیلده‌برند است که به سوی خاور فرار کرده است تا در خدمت تئودریک باشد و از خشم اودوآکر بگریزد؛ و در این راه او همسر و پسرش را رها کرده است.
هیلده‌برند سرنوشت خود را در این می‌بیند که در جنگ با او، یا به دست پسرش کشته شود یا پسر خود را بکشد. متن دست‌نوشته با این بخش پایان می‌گیرد که سپر آن‌ها خرد می‌شود. دنبالهٔ شعر مشخص نیست.

#رستم #سهراب #کوهولین #هیلده‌برند

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
گراردو نیولی
وگلسانگ
هومباخ
ویتزل
گرنت و...

باز هم منت خدای را عزّوجل که مثل این‌ها خنگ نیستیم.

ایران‌وج وارث خونیرث و نیای ایرانشهر بوده و یک پهنه است که البرز و سیستان و داییتی و دریای زره و... درون آن قرار دارد، نه اینکه یک شهرستان باشد در یک گوشه‌ای!

@oldhistor

Читать полностью…
Subscribe to a channel