1523
🍃 بازنگری در تاریخ قلمرو میانی بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن، و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ». در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی) تماس با مدير: @mehrdad_1166
🍃
یوهانس کراوزه:
Genetic history of Europe
Adaptation and migration
🍃
هند، بهارته
مهرداد ایرانمهر
چهرهء میانگین هزاران زن از شمال و جنوب هند، به خوبی تفاوت تباری دو جمعیت را نشان میدهد.
جمعیتهای شمال هند شامل منوهایی هستند که از ۷ تا ۴ هزار سال پیش، از فلات ایران به شرق سِند گسترش یافتند. حماسهء مهابهارته و توصیفات نبرد کوروکشتره، برخورد و کشاکش میان ایشان و دراویدیهای بومی را به تصویر میکشد.
بومیان بر اثر این نبردها، به جنوب شبهقاره رانده شدند که اثر ژنتیکی آن هم مشهود است.
نام هند برگرفته از سِند ایرانی به معنای پهلو و کنار است که اشاره به درهء رود سِند در کنارهء شرقی فلات ایران دارد و جهانی شده است. خود هندیها (شمالیها)، کشورشان را بهارته به معنای چرخ درخشان مینامند.
البته این واژه هم از دو بخش ایرانیِ به/وه به معنای خوبی و روشنایی و تابندگی و نیز رته/رثه به معنای چرخ ساخته شده است.
بها-رته شکل دیگر خوَن-ایرثه/خونیرث به معنای چرخ خورشید است.
#بهارته #خونیرث #هند #دراویدی
@oldhistor
🍃
دکتر عبدالمجید ارفعی
دربارۀ نگارش صحیح واژۀ ایلام:
ایلام را نباید با «ع» نوشت (عیلام)، بلکه باید با «الف» نوشت. زیرا در زبان ایلامی «ع» نداریم. در میانرودان، تلفظ حرف «ع» که از گلو خارج میشود، از حدود ۲۲۰۰ پ.م از بین میرود و تبدیل به یکی از الفها میشود.
وقتی یهودیها از سرزمین خودشان به میانرودان کوچ داده میشوند، اینها با فرهنگ بابل و میانرودان و ایلام آشنا شده و میآیند ایلام را با حرف «ع» مینویسند. این ایلام که با «ع» نوشتند، باعث برداشتهای نادرستی در تاریخ زبانشناسی شده است.
ایلام ✅ عیلام ❌
آموری ✅ عموری ❌
ایشتار ✅ عشتر ❌
◾️شکاریم یکسر همه پیش مرگ
▪️حادثهٔ تلخ بندرعباس و درگذشت تنیچند از هممیهنان ارجمندمان سبب اندوه فراوان گردید. شادی روان درگذشتگان و صبر و آرامش بازماندگان را از درگاه یزدان خواستاریم.
💠به فرهنگ باشد روان تندرست💠
💠ایران سرزمینی کهن با فرهنگ باستانی است. سرزمین نیکیها و مردمان نجیبی که ستایشگر داد و راستی و دوستی و نکوهشگر ظلم و دروغ و دشمنیاند. باید تا می توان از ایران گفت و نوشت. چرا که ظرف و محتوای توسعه کشور است. باید زبان فارسی را دوست داشت و در جهت ترویج آن از هیچ اقدامی دریغ نکرد. باید تا حد ممکن فرزندان کشور را با حافظ و سعدی، با فردوسی و مولوی و نظامی آشنا کرد. اگر ایده ایران از جمع معدودی نخبگان خارج شود و در میان مردم و سیاستگذاران شکل خودآگاهانه بگیرد معنای امنیت، مصلحت و منافع ملی شکل خواهد گرفت. حقیقت این است که امروزه ایران مورد غفلت قرار گرفته است و بدون وطن، کشور و ایراندوستی هیچ تحول مهمی رقم نمیخورد.
💠فهرست زیر از کوشاترین و معتبرترین رسانه ها و نهادهای فرهنگیِ مستقل تشکیل شده است که جملگی در گسترهیِ گستردهیِ تاریخ و ادبیات و فرهنگِ زرینِ ایران زمین میکوشند.
با پیوستن به این رسانه ها و نهادها به توسعه فرهنگی در جامعه یاری رسانیم.
💠پـــــــایــنده ایــــــــــران💠
🦋کتاب گویا (لذت مطالعه با چشمان بسته).
🦋زین قند پارسی
(درست بنویسیم، درست بگوییم).
🦋دکتر محمّدعلی اسلامینُدوشن
🦋مولانا و عاشقانه شمس(زهرا غریبیان لواسانی)
🦋رسانه رسمی استاد فریدون فرح اندوز
(گوینده و مجری رادیو و تلویزیون ملی ایران).
🦋رازها و نمادها و آموزههای شاهنامه
🦋بهترین داستانهای کوتاه جهان
🦋انجمن شاهنامهخوانی هما
(خوانش و شرح بیتهای شاهنامه).
🦋رمانهای صوتی بهار
🦋کتابخانهٔ ادب و فرهنگ
🦋حافظ // خیام ( صوتی )
🦋خردسرای فردوسی
(آینهای برای پژواک جلوههای دانش و فرهنگ ایران زمین).
🦋بنیاد فردوسی خراسان
(كانون شاهنامه فردوسی توس).
🦋سرو سایـهفکن
(رسانه ای برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی).
🦋شرح غزلیات سعدی با امیر اثنی عشری
🦋چراغداران (دایرةالمعارف بزرگ صوتی ایران، صداهای نایاب فرهنگ و ادب و هنر)
🦋حافظخوانی با محمدرضاکاکائی
🦋کتابخانه بزرگ ادیان و فرهنگ باستان
🦋شرح بوستان سعدی با امیر اثنی عشری
🦋شاهنامه کودک هما
🦋مأدبهی ادبی، شرح کلیله و دمنه و آثار ادبی فارسی (رسانه دکتر محمّدامین احمدپور).
🦋ستیغ، خوانش اشعار حافظ و سعدی و...(رسانه سهیل قاسمی)
🦋تاریخ، فرهنگ، هنر و ادبیات ایران زمین
🦋شاهنامه برای کودکان
(قصه های شاهنامه و خواندن اشعار برای کودکان و نوجوانان).
🦋گاهگفـت
(دُرُستخوانیِ شعرِ کُهَن).
🦋کتاب گویای ژیگ
🦋سفر به ادبیات
(مرزباننامه و گلستان، تکبیتهای کاربردی )
🦋ملیگرایی ایرانی/شاهنامه پژوهی
🦋تاریخ نگار (روایتی متفاوت از تاریخ ایران)
🦋کانون پژوهشهای شاهنامه
(معرفی کتابها و مقالات و یادداشتها پیرامون شاهنامه).
🦋انجمن دوستداران شاهنامه البرز (اشا)
🦋فرهنگ یاریگری، توسعه پایدار و زیست بومداری
🦋رهسپر کوچه رندان
(بررسی اندیشه حافظ).
🦋آرخش، کلبه پژوهش حماسههای ایرانی
(رسانه دکتر آرش اکبری مفاخر).
🦋کتابخانهٔ نسخ خطی سپهسالار
🦋تاریخ روایی ایران
🦋سخن و سخنوران
(سخنرانی و گفتگوهای نایاب نام آوران وطن فارسی).
🦋کتاب و حکمت
🦋تاریخ میانه
🦋زبان شناسی و فراتر از آن (درگاهی برای آموختن درباره زبانها و فرهنگها).
🦋خواندن و شرح تاریخ عالمآرای عبّاسی (میلاد نورمحمدزاده).
🦋شرح کلیات سعدی
(تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی).
💠کانال میهمان:
🦋بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار
💠فـــرِّ ایــــران را می سـتایـیـم.💠
💠هماهنگی جهت شرکت در تبادل
💠@Arash_Kamangiiir
🍃
جوانان فریب خورده
مهرداد ایرانمهر
بومیان پیشاآریایی. مثل تمدن های جیرفت و شهر سوخته در شرق و تپه سیلک در مرکز و سایر تمدن های پراکنده در ایران پیشاآریایی. اصلاتو سیلک گورهای بومیان و مهاجران آریایی تفاوت هاشون مشخصه.
آریایی ها، یک تمدن گسترده در کل ایران برپا کردن، ولی بومیان صرفا در شهرهای کوچیک اون هم پراکنده تمدن هایی ساخته بودن.
🍃
زنبیلی بر روی آب و شکافت رود
مهرداد ایرانمهر
شخصیتهای زیر در کودکی نجات یافتهاند تا رسالتی بزرگ را انجام دهند، شامل فریدون، کیخسرو، بختالنصر، کوروش، سارگن، پرسئوس، داراب و موسی.
در این روایات، پرسئوس، داراب، سارگن و موسی توسط مادرانشان در زنبیلی بر روی آب رها میشوند.
در این نوع افسانهٔ زایش، قهرمان از پدر و مادری والاتبار زاده میشود. پدر و مادر او، گرفتار ممنوعیت بوده و هنگام بارداری یک پیشگو خبر داده که تولد بچه سبب بروز واقعهٔ شومی خواهد شد.
سپس، پدر یا قیم، به کشتن نوزاد فرمان میدهد. عموماً کودک را در سبدی گذاشته و به جریان آب میسپارند. آنگاه او توسط جانور یا چوپانی نجات یافته و جانور یا زنی به او شیر میدهد. در بزرگی، او پدر و مادرش را بازمییابد.
آبانیشت:
«٧۶- ویستورو از خاندان نوذر، بر کرانهٔ آب ویتنگوهیتی اینچنین گفتار راست بر زبان راند.
٧٧- ای اردویسور اناهیتا؛ مرا گذرگاهی خشک از یک کرانه به دیگر کرانهٔ ویتنگوهیتی پدید آور.
٧٨- آنگاه اناهیتا، یک رشته از آب را از رفتن بازداشت و دیگر رشتهها را به رفتن رها کرد و گذرگاهی خشک از یک کرانه به دیگر کرانهٔ ویتنگوهیتی نیک پدید آورد»
🍃
دستکاری هزارهها
مهرداد ایرانمهر
از ایشان جز از نام نشنیدهام
نه در نامه خسروان دیدهام
علت اینکه در سنت زرتشتیان دوران ساسانی، تاریخ ظهور زرتشت این همه متأخر قرار داده شده، این است که در سنت طول جهان دوازده هزاره میباشد. پس تا جایی که ممکن بود، ظهور زرتشت را، که پس از او فقط سه هزار سال از عمر جهان باقی میماند، به تأخیر انداختند و تا به جایی آورده شد که پایینتر، ممکن نبود.
🍃
رستم، کوهولین و هیلدهبرند
کوهولین ایرلندی سالها قبل به اسکاتلند رفته بود تا نزد زن جادوگری به نام اسکاتباخ، اصول و فنون جادو را بیاموزد. این شاگرد وفادار، رقیب اسکاتباخ که زن جادوگر دیگری به نام اویفه بود را شکست داد و بعدها از اویفه صاحب پسری به نام کنلا شد.
کوهولین از اسکاتلند رفت. سالها بعد کنلا به ایرلند آمد که درگیر جنگ شده بود. پدر و پسر یکدیگر را نمیشناختند و در نبردی کوهولین، کنلا را کشت. هنگامی که دریافت این مقتول، پسر او بوده، بسیار دیر شده بود و کوهولین قهرمان دیوانه شد.
هیلدهبرند ژرمنی نیز در نبردی، هویت و شجرهنامهء همرزم خود را میپرسد. هادوبرند میگوید که پدرش را نمیشناسد، اما بزرگان به او گفتهاند که پدرش هیلدهبرند است که به سوی خاور فرار کرده است تا در خدمت تئودریک باشد و از خشم اودوآکر بگریزد؛ و در این راه او همسر و پسرش را رها کرده است.
هیلدهبرند سرنوشت خود را در این میبیند که در جنگ با او، یا به دست پسرش کشته شود یا پسر خود را بکشد. متن دستنوشته با این بخش پایان میگیرد که سپر آنها خرد میشود. دنبالهٔ شعر مشخص نیست.
#رستم #سهراب #کوهولین #هیلدهبرند
@oldhistor
🍃
گراردو نیولی
وگلسانگ
هومباخ
ویتزل
گرنت و...
باز هم منت خدای را عزّوجل که مثل اینها خنگ نیستیم.
ایرانوج وارث خونیرث و نیای ایرانشهر بوده و یک پهنه است که البرز و سیستان و داییتی و دریای زره و... درون آن قرار دارد، نه اینکه یک شهرستان باشد در یک گوشهای!
@oldhistor
🍃
ایر+ ان
ایر یعنی نجیب زاده همون معنی که برای کلمه آریا به کار میبرند، ان هم که پسوند هست به معنای سرزمین پس میشه سرزمین نجیب زادگان
🍃
برخی عناوین دینی اشکانی
بر روی سفالنوشتههای نسا، دو واژه با عنوان مگوش (مغ، مجوس)، و آتورشپات (آذرباد)، به گونهٔ mgwš یا mgwšh به معنای کشیش یا روحانی، و ʾtwršpt یا ʾtwršpty به معنای نگهبان آتش دیده میشود.
علاوه بر این، وامواژهای در زبان ارمنی، به گونهٔ mogpet (موبد) وجود دارد، که از واژهٔ پارتی maγbed (mgpyt, mgbyd) به معنای کاهن اعظم زرتشتی گرفته شده است. گفته میشود همین واژه از زبان پارتی به زبان سغدی راه یافته و به گونهٔ mγδβ- درآمده است.
همچنین واژهای از هترایی به گونهٔ hdrpṭʾ دیده شده است که بسیاری آن را همریشه با واژهٔ hērpat (هیربد) پارسی، و به معنای روحانی و نگهبان آتش میدانند.
#اشکانی #هیربد
-Yarshater, E. (1983). Introduction. In Yarshater, E. . (Ed.), The Cambridge history of Iran: The Seleucid, Parthian and Sasanian periods. Cambridge University Press, p. xxix.
-Schmitt, R. & Bailey, H. W. (1986). ARMENIA AND IRAN iv. Iranian influences in Armenian Language. Encyclopedia Iranica (Online).
@oldhistor
@ARSACID_CHRONICLE
🍃
فواید خواندن دانشنامه کاشان
شما را از حالت غیرواقعی
بر اساس پژوهشهای غربی، همه چیز را میدانیم
به حالت عقلانی
انگار تاکنون هیچ چیز از تاریخ نمیدانستهایم
در آورده و آمادهء یادگیری میکند.
برای مثال،
تاکنون بر اساس مدعیات غربیان که در اثر مرحوم پیرنیا (زاده ۱۵۵ سال پیش) ثبت شده، چنین بر سر زبانها افتاده است:
نخستین بار، سلم-ان-اسر (شلمنصر) سوم در ۸۳۵ پ.م با پارسها و مادها در زاگرس (نبرد بیت هانبان) برخورد نموده و ایشان را با نامهای پارسووا و آمادای در کتیبهاش ثبت کرد.
اما اکنون میدانیم،
نام سرزمین پارس، نخستین بار ۴۵٠٠ سال پیش به گونۀ پَرَشی در سندی از لوگَلآنِهموندو فرمانروای شهر اَدَب در میانرودان، آمده است.
در اسناد دوران «سارگن یکم» فرمانروای اَکّد (۴٣۵٠ سال پیش) نیز از سرزمینی به نام بَرَخشوم، بَرَخشی، پَرَشی، پَرَخشو(م) و یا مَرهَشی (مَرخَشی)، و در پیوند با سرزمین ایلام گزارش شده است.
گودِهآ فرمانروای شهر لَگَش در میانرودان در ۴١۵٠ سال پیش، مَدَه را سرزمینی یاد میکند که در آن حبوبات میروید.
🍃
گفتگوی امیرحسین رسائل با دکتر جهانشاه درخشانی
روزنامه شرق، ۱۳۸۳
-زیستگاه قوم آریایى، پیش از آنکه به ایران بیایند، کجا بوده؟
ابتدا لازم است فکر کنیم آیا این آریایىها حتما باید از جاى دیگرى به ایران آمده باشند؟ چنین لزومى وجود ندارد.
#درخشانی #دانشنامه_کاشان
@oldhistor
🍃
ساسانیان و هخامنشیان چگونه با استورههای تمدن جیرفت آشنا بودهاند؟
این یک سنت پیوسته بوده که سینه به سینه رسیده، یا اینکه ایشان به نگارههای کنارصندل دسترسی داشتهاند؟
-نشان عقاب دوسر
-مهار دو جانور درنده به دست شاه
🍃
سواد از طریق خواندن به دست نمیآید. بلکه بر اثر اندیشیدن به آنچه مطالعه کردهایم، حاصل میشود.
کارل هیلتی
@oldhistor
🍃
تارنمای «ماژوریتی رایتس» نمودار جالبی را پیرامون میزان خویشاوندی و شباهت ژنتیکی گروههای جمعیتی گوناگون انتشار داده، که با تحقیق بر روی دههزار نمونۀ واجد شرایط از ۲۶ کشور مختلف در سال ١٩٩۴ و به سرپرستی پروفسور لوئیجی اسفورتزا از دانشگاه استانفورد به دست آمده است.
در این نمودار، از معیاری به نام «کینشیپ (خویشاوندی)» برای نشان دادن میزان شباهت یا اختلاف ژنتیکی جمعیتها استفاده شده است.
بر پایۀ این نمودار، نزدیکترین گروه تباری (ژنتیکی) به ایرانیان، یونانیان هستند با ۰/۰۰۷۰ اختلاف.
برای مثال، این میزان میان بومیان استرالیا با مردمان بنتو در آفریقا، ۰/۳۲۷۲ است که نشاندهندۀ بیشترین اختلاف تباری در گروههای مورد مطالعه است.
تصویر:
میانگین چهرهء هزاران زن ایرانی و یونانی
🍃
وضعیت فلات ایران
مهرداد ایرانمهر
تصویر چپ:
۲۰-۱۷ هزار سال پیش
یخبندان چهارم، خشکیدن خلیج فارس
سپس پر شدن تدریجی آن
تصویر راست:
۱۲-۶ هزار سال پیش
پایان دریاس (یخبندان کوچک)
پر شدن کویرهای مرکزی فلات و تشکیل سه دریاچهء بزرگ آب شیرین
جمعیتهایی که با بروز یخبندان، به کف خلیج فارس و رود بزرگ روان در کف آن رانده شده بودند، با پر شدن تدریجی از سمت هرمز، به دهانهء آن یعنی دشت خوزستان و جنوب میانرودان و سپس زاگرس و آسورستان و آسیای خرد بازگشتند.
سپس با بروز دریاس، تراکم این جمعیتها در دوران نوسنگی، به سمت داخل فلات و سه دریاچه که در حال تشکیل بودند، گسترده شده و تمدنهای سیلک و حصار و کنارصندل و شهرسوخته و تپه یحیی و... شکل گرفت.
آنگاه با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچهها رو به خشکی نهاد و این تمدنهای شکوفا فرو ریخته و جمعیتهایش به منابع آبی دو سوی فلات یعنی سِند و میانرودان (سپس نیل) گسترش یافته و تمدنهای ایندوسولی و میانرودان و مصر شکل گرفت.
بازماندگان تمدنهای پیرامون دریاچهها، با ابداع فناوری قنات و خیش آهنی و بروز عصر آهن، شکوفا شده و جهانشاهی هخامنشی قلمرو میانی را یکپارچه کرد.
🍃
عشق (iš-ka)
از ریشهء اوستایی ایش (iš) و پهلوی ایشک (išk) به معنای «خواستن، میلداشتن، آرزوکردن، جستجو کردن» برخاسته است.
این واژه، دارای مشتقات ائیشه (aēša) «آرزو، خواست، جستجو»؛ ایشمخزن (išmakhzann) «آرزو میکند»؛ ایشته (išta) «خواسته، محبوب»؛ ایشتی (išti) «آرزو، مقصود» میباشد.
پسوند کَه (ka) اوستایی نیز در واژههای زیر دیده میشود:
مهرکه (mahrka) «مرگ»؛ ارشکه (araska) «رشک، حسد»؛ اثکه (aδka) «جامه»؛ هوشکه (huška) «خشک»؛ درفشکه (drafška) «درفش» و...
تبدیل حرف «ک» به «ق» هم کم نیست، چند نمونه: کندک > خندق، زندیک > زندیق، کفیز > قفیز، کوشک > جوسق، کاسه > قصعَه و...
واژهء اصلی برای مهر و عشق در عربی، «حب» است. قابل توجه که «عشق» در قرآن نیامده، بلکه واژهء به کار رفته، مصدر «حَبَّ» است. همچنین در عربیِ نوین، واژهء عشق کاربرد بسیاری ندارد و تصریفات مشتق از حبّ به کار میروند، مانند حب، حبیب، حبیبه، محبوب و...
-آذرتاش آذرنوش، «راههای نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان تازی»
🍃
دهم اردیبهشت،
روز ملی خلیج فارس
لغت ایرانی «خلیج» (خل= گودال + ایج-ایگ= پسوند نسبت) ساخته شده از ریشهٔ خل (kholl*) که به معنای «باز کردن» و سپس «گودال» به کار رفته است.
واژگان khol* و khola* در پشتو پنجاب و هندی هیمالیا به معنای جویبار و آبشخور، و واژگان khoda* و khora* نیز از همین ریشه به دست آمدهاند.
پسوند «ایج» هم همان است که در لغت سانسکریتِ «خنیج» به معنای معدنی (خن-کان= معدن) و یا در واژهٔ ایرانی کوهیچ (کوهی) به کار رفته است.
جالب است که، لغت لاتین gulf به معنای خلیج نیز از ریشهٔ ایرانی کهن kwelp به معنای «خراشیدن زمین به شکل گنبد (arch)» ستانده شده، که نشان میدهد واژگان خلیج و gulf از دو ریشهٔ هممعنا به دست آمده است.
تصویر:
گاهگذر پر شدن خلیج فارس پس از یخبندان
🍃
سه دریاچهء میانی فلات ایران
مهرداد ایرانمهر
نخستین تمدنهای بشری در ۱۰ هزار سال پیش، پیرامون این دریاچههای بزرگ آب شیرین پدید آمد. این جمعیتها، پس از یخبندان و از کف خلیج فارس به دهانهء آن و زاگرس رانده و سپس بر اثر دریاس، به سوی مرکز فلات کشیده شده بودند.
همچنین زبان ترکیبی موسوم به هندواروپایی نیز در میان جمعیتهای پرتراکم همین منطقه و از زبان پیوندی اولیه تکامل یافت.
با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچههای میانی فلات رو به خشکی نهاد و تمدنهای پیرامون آن فروپاشید. بدینگونه جمعیتهای مؤثر آن، به سمت منابع آبی دو سوی فلات یعنی درهء رود سِند و میانرودان، گسترش یافتند.
#دریاچه #خشکسالی #کاشی #زره #گودزره
@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/02/10/post-396/
🍃
زمان گشتاسپ و زرتشت،
از دیدگاه رخدادنگاران اژه
گردآوری: مهرداد ایرانمهر
-ادوخوس و آریستوتلس (ارستو):
۶۰۰۰ سال پیش از مرگ پلاتو (افلاطون)، ۶۳۴۷ پ.م
-پلینیوس:
مشابه ادوخوس و از قول هرمیپوس بر اساس سند هرمودوروس (شاگرد افلاطون)، ۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی (تروآ).
همچنین در جای دیگری نیز بیان میکند، موسی چند هزار سال پس از زندگانی زرتشت میزیسته است. (بر پایۀ پژوهش اراتوستن، جنگ تروی در ۱۱۸۴ پ.م رخ داده است. بنابراین زمان زندگانی زرتشت به نیمۀ دوم هزاره هفتم بازمیگردد)
-پلورتارخس (پلوتارک):
۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی.
-آپلودروس (در کتاب انقلاب زمینی):
آیین ماگوس (مغها) و زمان تشکیل آن را کهنتر از آیین مصریان باستان معرفی کرده است. (پلوتارک و ارستو)
-دینو (در مدیکا و پرسیکا) و کرنلیوس:
۵۰۰۰ سال پیش از تروی
-خانتوس (خسانتوس) لیدیایی:
۶۰۰۰ سال پیش از یورش خشیارشای یکم به آتن (۶۴۸۰ پ.م)
-سویداس:
۵۰۰۰ سال پیش از جنگ تروی
-کیگشتاسپ در روزگار نوسنگی، فیروزی
🍃
افسانهء خط عربی!
مهرداد ایرانمهر
پترا نامی یونانی است که سپستر بر رقمو (Raqēmō) نهاده شد. ساکنین آن، دژسازهای قهاری بودند که دژهایشان در نگارههای مصری دیده میشود.
اینها همان آموها بودند که دنبالهء مرتوها، امردها و آموریها هستند. ایشان توانستند دودمان ششم را برانداخته و نخستین دوران فترت مصر را پدید آورند. متاسفانه غربیان توانستهاند این جمعیت آسیایی با خاستگاه فلات را کنعانی معرفی نمایند.
آموها خط کتابی بومی فلات ایران را که به نام نبتی معروف شده، در غرب فرات و کرانههای دریای سرخ گستردند و کتیبههای نماره، امجمال، حوران و زباد از آن دست است.
#خط #ایرانی
@oldhistor
🍃
استادان دانشگاه تهران
دکتر جمال رضایی، استاد مجتبی مینوی، دکتر منوچهر مرتضوی، دکتر ماهیار نوابی، دکتر غلامرضا سلیم، دکتر سیدجعفر شهیدی، دکتر مهدی محقق، دکتر ناصرالدین شاهحسینی، استاد ایرج افشار، دکتر عباس زریاب خویی، دکتر حسینقلی ستوده، دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، استاد محمدتقی دانشپژوه، دکتر فریدون بدرهای، استاد قدرتالله روشنی زعفرانل
🍃
یکی از نتایج پیشروی (تهاجم) اعراب و نفوذ اسلام در ایران، رواج تدریجی خط عربی بود. این خط نسبت به خط پیچیدهء پهلوی، این مزیت را داشت که فوقالعاده ساده بود. چنانکه پذیرفتن آن موجب پیشرفت شد.
"یان ریپکا، شرقشناس"
🍃
ریشهء ایرانی فلز زَر (طلا)،
در زبانهای فین و اویگوری
در این مقالهء بسیار معتبر نشان داده شده است که چگونه ریشهء نام فلز زَرّ از زبانهای ایرانی درون زبانهای فین و اویگوری شده است.
نویسنده در همین راستا، از زبانهای اَوستایی و ایرانیِ هخامنشی (پارسی باستان) هم نمونه آورده است (نگاره ۱). جایگاه زبانهای فین و اویگوری در بالای دریای کاسپین (نگاره ۲).
من (سعید کریمی) بر این باور هستم که واژه «sary» به معنی رنگ زرد، در زبانهای ترکی، با دگرسانیِ همخوان (z) به (s) ریشه از زبانهای ایرانی دارد.
میتوان پیشنهاد داد که این دگرسانی یا به میانجی زبانهای فین و اویگوری درون زبانهای ترکی شده است و یا به گونهء بیمیانجی.
#زر #طلا
@oldhisto
@IRANVEJ
🍃
فلات، ریشۀ ایرانی دارد
گردآوری:
مهرداد ایرانمهر
سنجیده شود واژههای هندواروپایی پِث، پِتِه (گستردن، پهن کردن) و پلات (پَت و پَهن) [انگلیسیِ پلِیت /فلات ۱/]، آریایی پلِث و اوستاییِ پِرِثو (پَهن).
از سویی، سنجیده شود واژههای هندواروپاییِ پلا/پِلَه (کوبیده، پهن کردن) و پِر/پِرگ (زدن) [تبدیل به اوستاییِ پِرِت /نَبَرد/] در پیوند با پلاک/پلِک (ضربه)، پیشهندواروپایی کهنِ پِلِکو (کلنگ دوسر) و هندوایرانی پَرَث (تَبَر).
همگی این ریشهها (از مفهوم «جدا کردن»)، با تبدیل به واژۀ تَبَر، سپس مفهومِ «زدن» و آنگاه «پهن کردن»، و از صَرف مفهوم فعل «زدن» برخاستهاند.
واژۀ هندوایرانیِ پَرَثو، از دید آواشناسی برگرفته از گونۀ کهن هندواروپاییِ پِلِکو (کلنگ) است، که در پیوند با واژۀ اکدیِ پیلَکو (خنجر، قلم سنگتراشی) میباشد.
سنجیده شود با واژۀ پیلَکوخولی در متنهای شهر آلالاخ و واژۀ سومریِ (گیش)بَل و نیز بَلَه (کندن، ابزاری چوبی-فلزی).
از این ریشۀ همباز، واژههای همگونی مانند فارسیِ بیل، آلمانی کهن بیهَل، آلمانی میانی بیل و آلمانی امروزی بَیل فراگشت یافته است.
۱. plateau
-دانشنامه کاشان
🍃
مساحت خونیرث
مهرداد ایرانمهر
مساحت ایران سیاسی کنونی × ۵ =
۸/۵ میلیون کیلومتر مربع (برابر با ایران هخامنشی).
مساحت ÷ ۱۲ =
شش تکهء ۷۰۰ هزار کیلومتر مربعی + یک تکهء ۴/۵ میلیون کیلومتر مربعی
بخش میانی به تنهایی مساحتی برابر با جمع ۶ تکهء پیرامونی دارد (مساحت طبیعی ایرانشهر از سِند تا فرات).
در محاسبهء بالا، هر تکه از شش کشور، مساحتی نزدیک به یک میلیون کیلومتر مربع، شامل:
-فرددفش/هندوان، شرق سِند و شمال هند
-ارزه/چین و تبت، جنوب ختن و کاشغر و چین (غیر از ماچین)
-وروجرشتی/خزر و ترک، فرارود (آندرونوو، خاستگاه R با منشاء فلات)
-وروبرشتی/روم و صقلاب، شمال قفقاز و غرب آسیای خرد و سواحل دریای سیاه
-سَوَه/بربریان، شامات و آسورستان غربی و سینا و نیل
-ویددفش/تازیان، دشت نیزهوران
تکهء میانی هم، سرزمین و فلات ایران خواهد بود که ۳ برابر ایران سیاسی کنونی، برابر با نقشهء سبزرنگ در تصویر (ایران نوسنگی) و ایران ساسانی و صفوی است.
پس از بازیابی تبار سیامک و نشاک، تبار انسان فلات در دوران هوشنگ به شش کشور و جمعیتهای پس از فریدون از تخم ایرج، در چند مرحله گسترش یافت.
#خونیرث #ایرانوج #ایرانشهر #ایران
@oldhistor
🍃
دشت سیلابی کف خلیج فارس
بررسیهای دانشگاه بیرمنگام (۲۰۰۹) نشان میدهد،
دشت سیلابیِ بارور زیر آبهای کنونی خلیج فارس، به اندازهء خراسان کنونی گستردگی داشته و در پی سیلابی بزرگ، توسط اقیانوس هند فروخورده شده است.
این سرزمین، بخش جنوبیِ کمان بارور (هلال حاصلخیز) را شکل میداده و از رودهای کارون، دجله و فرات سیراب میشده است.
بر پایۀ واپسین پژوهشهای باستانشناسی، یافتههایی در این گستره به دست آمد که از یک موج شهرکسازی در بخش شمالی رودی بزرگ و باستانی در کرانههای خلیج فارس کنونی، طی زمان پس از یخبندان خبر میدهد.
راههای بازرگانی، سفالهای آذین شده و جایگاه نگهداری جانوران اهلی، گوشهای از یافتههایی هستند که تاکنون از این بستر به دست آمده است.
یافتههای هانس پیتر اورپمن از دانشگاه توبینگن آلمان نشان میدهد، آدمیانِ نخستین در گذشته پیرامون خلیج فارس کنونی میزیستهاند و تا دورۀ چهارم زمینشناسی نیز در همین گستره بودهاند.
#خلیج_فارس #دشت_سیلابی #بیرمنگام #یخبندان
@oldhistor
🍃
نخستین نشست تخصصی
نقد فرضیهء کوچ آریاییها به ایران
تیرماه ۱۳۹۰
تهران، بنیاد جمشید
سورنا فیروزی، منتقد
مهرداد ایرانمهر، منتقد
کامیار عبدی، موافق
مهرداد ملکزاده، موافق
🍃
مجتبی مینوی در لندن (۱۹۳۱) به ولادیمیر مینورسکی میگوید: «حسن تقیزاده گفته که به اعتقاد سردنیسن راس، علم چیزی نیست جز شناختن کتب مرجع، و همین قدر که بدانی هر مطلبی را در کدام کتاب بجویی، همهء علوم را داری».
و مینورسکی در پاسخ میگوید: «بله آقاجان، ولی به شرط این که بتوانی از آن مطلبی که مییابی، استفاده کنی».
-دفتری برای ایران، نامههای فارسی به ولادیمیر مینورسکی، به کوشش گودرز رشتیانی، ۱۳۹۸
@oldhistor