1375
🌱 (کانالمون💕) این تاربرگ، نسخهٔ دوم تاربرگ «تاریخ روایی ایران» است. حوزه فعالیت این صفحه، شامل مطالب عمومیتر تاریخ، تاریخ ایران دوره اسلامی و برخی مسائل اجتماعی و فرهنگی روز خواهد بود. تماس با مدیر: @mehrdad1166
حالا درسته که ترامپ گاگول هست، اما طرفش هم حالش بهتر از خودش نیست.
قالیباف:
ما در جنگ پیروز شدیم و حالا باید آن را در سطح حقوقی و سیاسی، با مذاکره تثبیت کنیم.
بوش:
به عراق و افغانستان حمله میکنیم و جمهوری اسلامی و کره شمالی هم جزو محور شرارت هستند.
با جمهوری اسلامی مذاکره میکنیم و به توافق میرسیم.
ما اونها رو نابود میکنیم.
اونها خیلی مذاکرهکنندگان باهوشی هستند.
امشب به زیرساختهایشان حمله میکنیم.
عاصم و شهباز زنگ زدند، من هم گفتم دیپلماسی را ترجیح میدهم.
اونها خیلی کثافت و آشغال هستند، آنها را له میکنیم.
اونها باید کشور باشکوهی داشته باشند، التماس کردهاند که مذاکره کنیم.
آنها دروغگو هستند، دستور دادم مذاکره با آنها به کلی فراموش شود.
من دیپلماسی را ترجیح میدهم. اونها خواهان توافق هستند.
چه زیباست فارسی...
تو پای به ره در نِه و از هیچ مپرس
خود راه بگویدَت که چون باید رفت
عطار نیشابوری
#هوشواره میان انسانها تبعیض قائل میشود
نمونههای هوش مصنوعی با پیشفرض اولیۀ زبانها، دادهها و معیارهای غربی تغذیه شدهاند و اغلب تمایل دارند در تصویرسازیهای خود، سبک و شیوههای زندگی انسان غربی را نمایش دهند. یک بررسی علمی جدید نشان میدهد که این موضوع میتواند به تبعیض منجر شود.
از هوشواره بپرسید ایران چقدر قدمت دارد؟ پاسخ میدهد: سدهها. اگر بکُشیدش، نمیگه هزارهها و اگر خجالت نکشه، میگه دههها!🌱 Читать полностью…
آرامگاه فردوسی،
از نگاه جلال آلاحمد (۲۶ تیر ۱۳۳۸)
صبح رفتم طوس، مقبرۀ فردوسی. دومین بار است آنجا را میبینم. ولی حیف آن همه قبضهای اعانه ملی که در دبستان خریدیم ... حیف که میگویم برای اینکه کوچکترین عامل هنری در بنای این ساختمان نیست. مثل همۀ حماقتهای ساختمانی دورۀ آن نرهخر (رضاشاه)، یک هیولای چشمپرکن و بیاستیل و در ظاهر مثلا تقلیدی از مقبرۀ کوروش و تلفیق با ستونها و سرستونهای هخامنشی و مقبرۀ دخمهمانند ... و اسامی رجال توی چشم زننده. چهارده تن که دستکم ده تایشان از خبیثترین مردم روزگار بودهاند و هستند و نصفشان تاکنون ترکیدهاند. از فروغی تا کیخسرو شاهرخ و فرزین تا محتشمالسلطنه کثافت!
✓
به یاد زندهنامان، پیشکسوتان صداپیشگی ایران که جهان ارباب حلقهها و هابیت (اثر تالکین) را با صداهای جادوییشان برایمان معنا کردند.
سعید مظفری، حسین عرفانی، چنگیز جلیلوند، منوچهر والیزاده، ناصر احمدی، عطاالله کاملی، ایرج رضایی، خسرو شایگان، امیرهوشنگ قطعهای، مهدی آریننژاد، شهروز ملکآرایی، بیژن علیمحمدی، علیاصغر رضایی نیک.
🎙🖤
خر گاز بگیره کسی که بخواد مارادونای بزرگ رو با کوتولهای مثل مسی مقایسه کنه.
یکسر به دنبال ظواهر عربی و الگوهای غربی،Читать полностью…
اندکی هم نمادهای ایرانی را دریابیم.
شیادی به نام علی شریعتی
پروفسور شاندل!
علی شریعتی اغلب برای قانع کردن مخاطبین نسبت به حرفهایش، ادعا میکرد که این نظریه از پروفسور شاندل است.
شاندل (فرانسوی): شمع
شمع »» ش: شریعتی، م: مزینانی، ع: علی
🌱
هوشواره (هوش مصنوعی)
مهرداد ایران مهر
امروز از بحث سواد خواندن و نوشتن گذشتهایم. در دوران کنونی، چنانچه کسی نتواند با فضای مجازی و مرورگرها و نرمافزارها در حد متعارف خودش کار کند، دیگر بیسواد محسوب میشود.
از آن بالاتر، حتی دوران مرورگرها و جستجوگرها هم در حال سپری شدن است. برای اینکه از قافلۀ دانش جا نمانید، دستکم باید کار با یکی از نرمافزارهای هوشواره را بیاموزید و آن را با خود داشته باشید.
زیرا کاربردهایی فرای تصور دارد و به راستی عصای دستتان خواهد شد، به ویژه دانشجویان و کسانی که کارهای پژوهشی میکنند. حتی برای کارهای خیلی معمولیتر هم بسیار کاراست.
چت جیپیتی و کلود و...، نرمافزارهای شگفتانگیزی هستند. اما اگر دسترسی ندارید، از نرمافزار دیپسیک استفاده کنید. درست که چینی است، اما کار کاربران عام را به خوبی راه میاندازد.
نکته آنکه، کار با هوشواره را به هیچ رو با یک جستجوگر ساده یکسان ندانید. هوشواره دستکم صدها برابر هوشمندتر و کاراتر از مرورگرهاست. رفتهرفته کار با آن را فراگرفته و ژرفای تواناییهایش را لمس خواهید کرد.
از کاروان دانش جا نمانید.
@midhistor
🌱
مرز میان جدانویسی و پیوستهنویسی
یکی از خطاخیزترین بخشهای نگارش فارسی، تشخیص جدانویسی از پیوستهنویسی است. اصل کلی این است که استقلال معنایی و آوایی واژهها تعیینکننده است، نه صرفاً سرعت در نوشتار.
۱. ترکیبهای فعلی و مصدری:
وقتی دو کلمه، یک مفهوم مستقل جدید نمیسازند، جدا نوشته میشوند.
- پیشبینی (پیش + بین + ی) یک ترکیب فعلی است و باید با نیمفاصله جدا شود.
نوشتن آن به صورت پیشبینی نادرست است، زیرا «پیش» و «بینی» هر یک استقلال خود را حفظ کرده است.
۲. واژههای اشتقاقیِ تثبیتشده:
وقتی یک واژه با پیشوند یا پسوند ترکیب میشود و یک مفهوم واحد و کاملاً تازه و قراردادی میسازد، پیوسته نوشته میشود.
- همبستگی یک اسم معنی و مفهوم واحد است و از «همبسته» مشتق شده است. نوشتن پیوستهاش (با رعایت «بس» به عنوان بخشی از واژه) درست است.
جدا نوشتن آن به شکل همبستهگی نادرست و حجیم است.
پس، هرگاه ترکیب در ذهن ما یک «رویداد فعلی» باشد، جدانویسی با نیمفاصله اصل است و هرگاه به «یک مفهوم اسمی و قراردادی واحد» رسیده باشیم، پیوستهنویسی قاعده را رعایت کردهایم.
سیاست دالانهای هزارتو و پیچ در پیچی دارد. پس با یک قوره، سردی؛ و با یک مویز، گرمیتان نشود.
یورش همهجانبۀ سایبریها و بلندگوهای نظام به منتقدان تیم ملا ( تیم ملا شامل قلعهنویی و رفقای رانتیاش)، نباید با همراهی مردمی همراه شود.
طرف تا پیرارسال توی هیئت سر کوچه قمه میزد، حالا سردستۀ غوغاییهای ضدنظام شده و همه را محکوم به مسامحه و خودفروشی میکند.
#نوسبیلهای_سیاسی
عصر استورههایی چون پله و مارادونا گذشته بود.
عصر کوتولههایی مانند رونالدو و مسی هم گذشت.
این پسرک «الأمين جمال نصراوي إيبانا» معروف به یامال هم که عددی نیست.
⚽️ old is gold
گوشوارههای زندایا، بازیگر آمریکایی
رویدادی در لندن
مسیری که این طلای باستانی از تمدن زیویه در حوالی سقز استان کردستان تا پیشخوان جواهرات فاخر و پوشش یک بازیگر هالیوود پیمود، به یکی از تلخترین حسرتهای باستانشناسی ایران بازمیگردد:
غارت گنجینه زیویه، کاوشهای غیرعلمی، پراکنده شدن آثار باستانی در بازار جهانی عتیقه و نابودی زمینۀ تاریخی مجموعهای که میتوانست یکی از مهمترین روایتهای هنر پیشاهخامنشی ایران باشد.
روزگاری که سینماها چشم و چراغ شهر بودند
رادیوسیتی (افتتاح ۱۳۳۷) نیز همچون سینماهای آتلانتیک، شهرفرنگ، شهرقصه و گلدنسیتی جزو اولین سینماهایی بود که پس از انقلاب ۵۷ مصادره شد و هماکنون در مالکیت بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس قرار دارد.
این سینما در سالهای دههٔ ۶۰ برای مدتی تغییر کاربری داد و به داروخانه تبدیل شد، که آن نیز پس از مدتی تعطیل گردید. این سینما که در حال حاضر ساختمان آن مخروبه شده است، نرسیده به میدان ولیعصر، نبش کوچهٔ گیلان قرار دارد.
🌱
دیوار کنارۀ پلهبرقی مترو
چهارراه گلوبندک (ارگ)
شعر فارسی
هوشواره:
به لحاظ نظری، تعداد اجداد در هر نسل به توان ۲ افزایش مییابد:
· نسل ۱ (والدین): ۲ = ¹۲
· نسل ۲ (پدربزرگها): ۴ = ²۲
· نسل ۳ (پدر-پدربزرگها): ۸ = ³۲
· نسل ۲۰ (بیست نسل قبل): ۱,۰۴۸,۵۷۶ = ²⁰۲ نفر
یعنی بیش از یک میلیون، صرفاً در آن نسل خاص، اجداد مستقیم شما هستند.
اما این عدد در واقعیت کاملاً غلط است. دلیلش:
۱. همخونی (تبار مشترک): نیاکان شما با هم ازدواج میکردهاند. مثلاً پسرعموها و دخترعموها با هم. بنابراین یک نفر در چند جای شجرهنامۀ شما تکرار میشود.
۲. جمعیت محدود: ۵۰۰ سال پیش (۲۰ نسل قبل)، جمعیت کل کره زمین حدود ۴۰۰ میلیون نفر بود، پس منطقی نیست که یک میلیون نفر فقط نیای مستقیم شما باشند!
۳. پدیدهٔ «همگرایی اجدادی»: هر چه به عقب میرویم، تعداد اجداد منحصر به فرد نه به صورت تصاعدی، بلکه با شیب بسیار کمتری افزایش مییابد.
پاسخ واقعی:
۲۰ نسل قبل، شما قطعاً بیش از یک میلیون «جایگاه والدینی» دارید، اما تعداد افراد منحصر به فرد که واقعاً نیای شما هستند، احتمالاً چند ده هزار نفر است (و نه یک میلیون)، چون بیشتر آنها در شجرهنامه تکراری هستند.
اگر بخواهیم یک تخمین علمی بزنیم، برای ۲۰ نسل قبل، تعداد اجداد منحصر به فرد شما چیزی بین ۵۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ نفر خواهد بود، نه ۱,۰۴۸,۵۷۶ نفر.
✓
🌱
چه بسا نیاکان ما این نکتهها را میدانستند، و به همین دلیل تمرکزی بر روی مفهوم تازهساخت «قومیت» نداشتند.
ما در آغاز دو «پدر و مادر» داریم و ۴ پدربزرگ و مادربزرگ. اما ۲۰ پشت که به گذشته برگردیم، نیاکان ما میشوند یک میلیون و ۴۸ هزار تن.
دکتر حسام نوذری
.
و باز هم نوع واکنش مردم به چرندیات آخ.ندی
کمتر از ۱/۵ درصد گفتن دمت گرم!Читать полностью…
انتشار بیربط
مدتی است که این تصویر با عنوان «گذر از آبها به شیوۀ روزگاران کهن» و اینگونه تعاریف، در مجازی منتشر میشود.
موضوع ساده است.
آن سرباز آشوری به کمک مشک پر از هوای گوسفند، در زیر آب نفس میکشد و غواصی میکند.
اما این کاکوی بختیاری، به کمک همان مشک، بر روی آب شناور مانده است و حرکت میکند.
🌊
همبرگر، سیبزمینی، نوشابه
🌱
بهارته
این نام در حماسۀ مهابهارته نیز آمده و در پیوند با نبرد کورو-کشتره در شرق سِند میان آمدگان از فلات ایران و دراویدیهای بومی (۷ تا ۴ هزار سال پیش) میباشد.
بها-رته از دو جزء، بِه (وه، خوب، زیبا) و رته (رثه: چرخ) ساخته شده و به معنای «چرخ زرین» است که یادکرد آن در متون سانسکریت نیز دیده میشود.
این نام برگرفته از فرزانشی در پیوند با ترکیب کهن خونیرث (خون-ایرثه: چرخ خورشید) است.
افراد خوب و متوسطالسواد، آسیب بیشتری به ذهنیت مخاطبین میزنند. بهارته، نه واژهای با ریشۀ سانسکریت است و نه آنکه معنای پشتیبان میدهد.Читать полностью…
سه دریاچهٔ میانی فلات ایران
تمدن نخستین بشری در حدود ۱۰۰۰۰ سال پیش (اوایل نوسنگی)، در پیرامون این دریاچهها پدیدار گشت. همچنین، زبان وندی (هندواروپایی!) در همان منطقه و از زبان پیوندی نخستین تکامل یافت.
اینها مردمانی بودند که بر اثر رویداد پر شدن خلیج فارس، از کف پیشتر خشک و کرانۀ رود بزرگ آن، به دشت خوزستان و جنوب میانرودان و سپس زاگرس مرکزی و میانرودان شمالی و شرق و مرکز آسیای خرد رانده شده و آنگاه دریاس (یخبندان کوچک) ایشان را در حدود ۱۲۵۰۰ سال پیش به شرق و پیرامون دریاچههای میانی فلات شامل دشت کویر و کویر لوت و گودزره کنونی هل داده بود.
هامون آخرین بازماندۀ آن دریاچهها و شامل بخش شمالی گودزره، بعدها نام کیانسه (دریای کاشی) گرفت. کیانسه باستان از ری تا خراسان گسترده بود و آخرین بازماندهاش دریاچۀ ساوه میان دوران هخامنشی تا ساسانی و دریاچههای نمک قم و حاج علیقلی در دامغان و چندی پیش جندق معلمان در جنوب دشت کویر بوده است.
با رخداد خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، دریاچههای میانی فلات و تمدنهای پیرامون آن فروپاشید و جمعیتهای تأثیرگذارش به سوی منابع آبی دو سوی فلات، یعنی درهٔ رود سِند و میانرودان گسترش یافتند.
🌱
🌱
چرا هر چه تحصیلکردهتر، چپتر؟
این یکی از قدیمیترین معماهای علوم سیاسی است.
تحقیق پیو ریسرچ (۲۰۲۳) نشان داد در آمریکا، دارندگان دکتری با نسبت ۶۷ به ۳۳ به دموکراتها متمایلاند. در بریتانیا، نسبت اساتید چپ به راست در علوم انسانی به ۱۰ به ۱ میرسد. این تصادفی نیست.
توضیح رایج این است که تحصیل، روشنفکری میآورد و چپگرایی نتیجهی طبیعی فهمیدن است. اما این حرف مشکل دارد؛ اقتصاددانان، مهندسان و پزشکان هم نخبهاند، اما محافظهکارترند. پس متغیر اصلی، زمینۀ تحصیل است.
توماس سول، اقتصاددان محافظهکار، میگوید نخبگانی که با آرمانها کار میکنند (نویسنده، استاد، هنرمند)، در بازار واقعی محک نمیخورند و اندیشهشان با شکست اقتصادی تثبیت نمیشود. همین آزادی عمل، به آنها اجازه میدهد تا آرمانگرا باقی بمانند؛ و آرمانگرایی، خانۀ تاریخی چپ است.
از سوی دیگر، پیر بوردیو، جامعهشناس فرانسوی، معتقد بود سرمایۀ نخبگان فرهنگی، اعتبار نمادین است، نه پول. این اعتبار زمانی افزایش مییابد که در برابر «قدرت» بایستند. بنابراین چپگرایی برای این قشر، یک انتخاب ارزشی نیست، بلکه سرمایهگذاری اجتماعی است.
@midhistor
شبی که چرچیل، کاونتری را قربانی کرد
در زمستان ۱۹۴۰، هواپیماهای آلمانی هر شب آسمان بریتانیا را میلرزاندند. اما انگلیسیها یک سلاح مخفی داشتند: شکستن رمز «انیگما»، مغز ارتباطات ارتش نازی.
صبح ۱۴ نوامبر، افسری خودش را به دفتر چرچیل رساند و خبر داد که، آلمان امشب کاونتری را به شدت بمباران خواهد کرد.
اگر شهر تخلیه میشد، آلمان میفهمید که انگلیسیها از نقشهشان باخبرند و رمز انیگما را عوض میکرد. آن وقت لندن و کل بریتانیا باید در تاریکی فرو میرفت.
چرچیل تصمیم گرفت هیچ کاری نکند و کاونتری بیخبر بماند. مردم کاونتری آن شب کودکانشان را بوسیدند و به رختخواب رفتند. ساعت ۷:۲۰، صدای بمبافکنها آسمان را پر کرد. بدینگونه، ۳۰۰۰ زن و کودک انگلیسی در آتش سوختند و چرچیل جان هزاران بیگناه را تقدیم تاریخ کرد.
اما رمز انیگما لو نرفت و «اولترا» زنده ماند. ماهها بعد، همان رازی که به قیمت سوختن کاونتری حفظ شده بود، در نبرد لندن به داد بریتانیا رسید. بمبافکنهای دشمن سرنگون شدند، لندن نجات یافت و ورق جنگ برگشت.
چرچیل هرگز دربارهٔ آن حادثه حرفی نزد. اما سالها بعد در خلوت گفت:
من آن شب روح خود را به شیطان فروختم.
#سیاست
✓
جهانهای دیگر
بشر سرانجام باید بفهمد، جهان بسیار بزرگتر از آن چیزی است که در ذهن او وجود دارد.
اخترشناسان تا اوایل قرن بیستم گمان میکردند تمام ستارهها و سحابیهای آسمان، درون کهکشان راه شیری قرار دارد.
اما در سال ۱۹۲۳، ادوین هابل با رصد ستارههای متغیر قیفاووسی در آندرومدا، به حقیقتی شگرف رسید. آندرومدا یک سحابی درون راه شیری نیست، بلکه کهکشانی مستقل است با صدها میلیارد ستاره.
از آن پس روشن شد که راه شیری، تنها یکی از میلیاردها کهکشان موجود در کیهان است؛ هر کدام با میلیاردها ستاره، سیاره و رازهای ناشناخته.
امروزه نیز نظریۀ «جهانهای حبابی» یا «مدل تورّم آشوبناک ابدی» میگوید،
بر اساس فرضیۀ تورّم کیهانی، تصور کنید یک اقیانوس عظیم در حال جوشیدن است. هر جا که تورّم متوقف شود، یک «حباب» تشکیل میشود که همانند جهان ماست. اقیانوسِ در حال تورّم، همچنان با سرعتی باورنکردنی به انبساط خود ادامه میدهد و بینهایت حباب (جهانهای دیگر) را در خود میآفریند که از یکدیگر جدا و احتمالاً دارای قوانین فیزیکی متفاوتی هستند.
ما فقط در یکی از این حبابها، یعنی جهان شناخته شده، زندگی میکنیم.
@Space_coffee_earth
🌱
درستنویسی در فارسی
در زبان فارسی معاصر، کاربرد «راجع به» به جای «در مورد»، غلط رایجی است که از ترجمهٔ تحتاللفظی ترکیب عربی «راجعٌ إلی» بر آمده است.
در عربی، «راجع» صفت فاعلی است که با «إلی» متعدی میشود، اما در فارسی این ساختار با حرف اضافۀ «به»، نادرست و سرهنماست.
· دربارۀ (فارسیِ روان و رایج)
· در موردِ (کاربردی و همهفهم)
❌ «صحبت راجع به کتاب بود»
✅ «صحبت دربارۀ کتاب بود»
خود ترکیب «راجع به» ساختاری خارج از قاعده دارد. برای نگارش رسمی و ادبی، همواره «دربارۀ» یا «در موردِ» را ترجیح دهید تا کلامتان شیواتر باشد.
از آن بدتر، نوشتن «راجب» (به جای «راجع به») در محاوره، دو مشکل اساسی دارد:
۱. حذفِ غیرقاعدهٔ «ع» حینِ نگارش
در گفتار روزمره، تلفظ «راجع به» به «راجب» تبدیل میشود. اما در نوشتار رسمی، ثبت این تغییر، غلطِ املایی محسوب میگردد؛ محاوره مجوزِ تحریفِ خط نیست.
در متنهای غیررسمی (پیامک یا گپ)، دستکم «راجع به» را درست بنویسید:
❌ «راجب این موضوع»
✅ «راجع به این موضوع» (محاورهپسند)
اما در نگارش رسمی، بهترین گزینه همان «دربارۀ» یا «در موردِ» است که هیچکدام این دام را ندارند.
@misdhistor
سید سربازروحالله رضوی
اهل کشمیر
او به همراه علی فروغی (پسر باجناق حداد عادل) سرگروه حمله به سفارت انگلیس در تهران بود.
وی این روزها مجری برنامۀ «به وقت ایران» در بهترین زمان جدول پخش شبکه خبر است.
او ۱۵۰ هزار نفری را که در یک پویش مجازی علیه سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی موضع گرفته بودند، بیعقل خطاب کرد. همچنین معتقد به جنگ تمامعیار تا فتح قدس است.
او دیشب در نقش یک جاسوس سایبری با هتل پلازا عمان که گفته شده بود مورد هدف سپاه قرار گرفته، تماس گرفت.
پذیرش هتل هم گفت که اتفاقی نیفتاده و میتوانید اتاق رزرو کنید و تشریف بیاورید. پخش زنده هم بود و کاری نمیشد کرد و گند زده شد به تمام کارشناسان و اخباری که گفته بودند هتل با خاک یکسان شده است.
❌