3983
کانال پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه
اهداف پاکستان از میانجیگری صلح بین ایران و آمریکا
🖊 به قلم: دکتر ویدا یاقوتی ،
کارشناس مسائل پاکستان و افغانستان
کنش پاکستان در جهت ایفای نقش میان ایران و ایالات متحده را نمی‌توان به یک ابتکار دیپلماتیک مقطعی یا محدود فروکاست. این نقش حاصل برهم‌کنش مجموعه‌ای از ملاحظات امنیتی، ضرورت‌های سیاست خارجی، دینامیک‌های رقابت منطقه‌ای و محاسبات اقتصادی بلندمدت است؛ امری که تحلیل آن را ناگزیر به فراتر رفتن از نمودهای ظاهری دیپلماسی و تمرکز بر منطق و محاسبات راهبردی می‌سازد. جایگاه جغرافیایی پاکستان در مجاورت ایران، پیوندهای تاریخی و فرهنگی با جهان اسلام و همچنین روابط متغیر آن با ایالات متحده، شرایطی را پدید آورده است که اسلام‌آباد بتواند خود را به‌عنوان یکی از بازیگران بالقوه مؤثر در کاهش شکاف‌های ارتباطی میان تهران و واشنگتن معرفی کند.
پیوندهای جغرافیایی و امنیتی میان ایران و پاکستان موجب شده است که فراز و فرود روابط تهران و واشنگتن در محاسبات راهبردی اسلام‌آباد جایگاهی ویژه پیدا کند. هرگاه تنش میان دو طرف افزایش یافته، نگرانی‌ها درباره تأثیرات سرریزگونه بحران بر محیط امنیتی پاکستان نیز تشدید شده است؛ نگرانی‌هایی که ریشه در آسیب‌پذیری برخی مناطق مرزی، تحرک شبکه‌های فراملی و ظرفیت محدود دولت برای کنترل تمامی پیامدهای ناشی از بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای دارد. در چنین بستری، کاهش تنش میان ایران و ایالات متحده با الزامات امنیتی پاکستان پیوندی مستقیم پیدا می‌کند و به بخشی از تلاش این کشور برای صیانت از ثبات داخلی و کنترل مخاطرات ناشی از محیط پیرامونی بدل میشود. بلوچستان در این میان نمونه‌ای گویا از تلاقی امنیت داخلی و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه‌ای است؛ جایی که هرگونه دگرگونی در موازنه‌های امنیتی پیرامون ایران می‌تواند بازتابی فراتر از مرزهای ملی داشته باشد.
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2026-07-12/11632
درباره نظم نوین غرب آسیا
🖊 به قلم: دکتر سید حسین موسوی ، رئیس مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه
به نظر می رسد جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران نقطه عطفی را در تاریخ معاصر ایجاد کرد، با این مضمون که خاورمیانه جدیدی در حال بازآرایی است که با آنچه که آمریکا و اسرائیل اراده کرده بودند، بسیار متفاوت خواهد بود.اکنون آشکار شده است که جنگ تحمیلی به نتیجه مطلوب اردوگاه غرب نرسید و اهداف آنان برای براندازی ، تغییر و تسلیم جمهوری اسلامی ناکام ماند آنچه که از سوی غرب به ویژه آمریکا و اسرائیل تحت عنوان خاورمیانه جدید مدتها بود که بازاریابی می شد ، پس از جنگ تحمیلی خریداران خود را از دست داد و پیوستن کشورهای عربی و اسلامی به توافق ابراهیم اکنون به طنز تلخی تبدیل شد. حمله به ایران و یکجانبه گرایی و یکه تازی آمریکا و اسرائیل که با بی اعتنایی به سرنوشت هم پیمانان خود در جهان عرب و به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس همراه بود، درس بزرگی را به کشورهای عربی و اسلامی آموخت اینکه آمریکا به دلیل پیروی کورکورانه از رژیم صهیونیستی نمی تواند شریک پایدارو قابل اعتمادی باشد.از سوی دیگر رژیم اسرائیل با تغییر آشکار در استراتژی امنیت ملی خود از باز دارندگی به سوی هیمنه و سلطه راهبردی بر محیط پیرامونی خود و با اعلام تمایل به تغییر نقشه ژئوپلتیک منطقه ای تحت عنوان اسرائیل بزرگ، که از سوی جناح افراطی ، راست گرا و راست کیش اسرائیل مطرح می شد تقریبا برای همگان در خاورمیانه روشن کرد که این رژیم نه فقط با جمهوری اسلامی ایران بلکه با کشورهای عربی و اسلامی ذاتاً دشمنی دارد. در نقشه اسرائیل بزرگ که از سوی استراتژیست های اسرائیلی نظیر"ادید دعنون" طراحی شده و از سوی نتانیاهو و دولت راست‌گرای کنونی دنبال می شود، کشورهای عربی در محیط پیرامونی رژیم صهیونیستی برای تضمین برتری اسرائیل تجزیه خواهند شد.
ایران ظرف کمتر از دو
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2026-06-06/11629
آدرس صفحه مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در اپلکیشن بله
http://ble.ir/imessiran
جنگ چهل روزه آمریکا-اسرائیل علیه ایران یک نقطه عطف در ظهور راهبرد «بازدارندگی سرزمینی» در استراتژی امنیت ملی کشورمان به حساب می آید. در راهبرد جدید، عناصر قدرت ملی ایران همچون انسجام ملی و مردمی، وجود یک دولت تمدنی، و یک ایدئولوژی قوی به پشتیبانی ژئوپلتیک برتر ایران آمدند. این تحول مفهوم جدید «مقاومت تمدنی» و شروع دفاع از عمق فلات قاره ایران را در راهبرد بازدارندگی کشورمان تقویت کرده است.
راهبرد بازدارندگی ایران پیش از جنگ ۴۰ روزه (و جنگ ۱۲ روزه) عمدتا بر «دفاع پیشرو» (offensive defense) استوار بود. به این معنا که خط دفاعی بازدارندگی ایران عمدتا در خارج از مرزهای ملی تعریف می‌شد و شبکه محور مقاومت و نیروهای متحد ایران در لبنان، سوریه، عراق، و یمن عمق راهبردی ایران برای دفاع از سرزمین اصلی کشورمان به حساب می آمدند. اما با بروز جنگ ۴۰ روزه، ایران دریافت که ژئوپلیتیک برتر آن، به‌ویژه توانایی کنترل کامل بر تنگه هرمز، خود یک اهرم جدی و کارآمد در حوزه بازدارندگی عمدتا به لحاظ تاثیرگذاری بر قیمت انرژی بین المللی و فرسایشی کردن جنگ به حساب می آید که خود آثار جدی بر رکود اقتصاد جهانی می گذارد.
به واقع جنگ سبب شد تا ایران به اهمیت جغرافیا و ژئوپلتیک برتر خود بیشتر پی ببرد و به این باور برسد که راهبرد «دفاع پیشرو» وقتی کارآمدتر می شود که نقطه اصلی مقاومت از درون سرزمین اصلی ایران و هدایت موثر جنگ به منطقه به عنوان نقطه آسیب پذیر اقتصاد جهانی صورت پذیرد. بر مبنای این استراتژی، نیروهای مسلح ایران به منافع نظامی و اقتصادی آمریکا در سرتاسر منطقه خلیج فارس حمله کرده و کنترل کامل تنگه هرمز را به دست گرفته اند.
اکنون راهبرد جدید بازدارندگی ایران به ترکیبی از دو الگو تبدیل شده است: دفاع از درون سرزمین ملی به موازات دفاع پیشرو فراسرزمینی و تکیه به حمایت نیروهای متحد در صورت نیاز. در این راهبرد، برخلاف گذشته حلقه اول بازدارندگی در سرزمین اصلی صورت گرفته و حلقه دوم تکمیلی در بازدارندگی با حمایت نیروهای متحد در قالب دفاع فراسرزمینی شکل می گیرد. به واقع، ورود مستقیم ایران به صحنه منازعه به عنوان یک دولت تمدنی به نیروهای متحد ایران در منطقه فرصت جدیدی برای بازیابی توان عملیاتی و تقویت روحیه در تداوم مبارزه با آمریکا و اسرائیل داده است.
برای سال ها غربی ها این حس را به ملت های مقاومت تلقین می کردند که آنها ابزار ایران برای تامین اهداف ملی خود هستند، اما شروع مقاومت ایران از سرزمین ملی و به ویژه حمایت این روزها از حزب الله در روند آتش بس با اسرائیل به عنوان پیش شرط ورود به هرگونه توافق صلحی با آمریکا نشان داد که ایران همچنان به الگوی مقاومت فراسرزمینی به عنوان یک اهرم بازدارندگی شبکه ای اهمیت می دهد. مواجهه دشمنان با سد محکم مقاومت نیروهای مسلح و اتحاد مردم، راهبرد بازدارندگی ایران را از سطح یک بازیگر منطقه‌ای به یک سطح فراگیر جهانی تغییر داده که این خود به نفع نیروهای مقاومت است.
همزمان یک تحول ژئواستراتژیک جدی در نتیجه این جنگ در حال وقوع است. اکنون موضوعات جدیدی به معادله بازدارندگی و توازن قوای منطقه ای همچون منفعت یا ضرر وجود پایگاه های نظامی آمریکا در خاک کشورهای عربی و ضرورت حاکمیت ملی ایران بر تنگه هرمز مطرح شده اند. این تحولات به نوبه خود مستلزم شکل گیری یک نظم جدید منطقه ای به نفع ایران است.
در این میان وضعیت اسرائیل در معادله قدرت منطقه ای هم تغییر کرده است. پیش از جنگ و به دنبال وقایع ۷ اکتبر، رژیم اسرائیل با حملات خودسرانه به جغرافیای جهان عرب و متعاقبا در جنگ ۱۲ روزه به ایران به نوعی خود را یک ابرقدرت منطقه ای تعریف می کرد که در هر زمان و مکانی قادر به عملیات نظامی برای اهداف هژمونی طلبانه خود در منطقه بوده و نیاز به پاسخگویی به هیچ مرجعی را ندارد. اما جنگ ۴۰ روزه و مقاومت نظامی و تاب آوری اقتصادی ایران نتیجه معکوس برای اسرائیل داشته است. شاید بتوان ادعا کرد که ایران به جای اسرائیل به یک ابرقدرت منطقه ای تبدیل کرده که این تحول هم به تمرکز کشورمان بر مزایای راهبرد بازدارندگی سرزمینی مربوط می شود.
این جنگ همچنین منجر به تحول در رویکرد و نگاه به مفهوم سنتی «سیستم امنیت دسته جمعی» در توازن قدرت منطقه ای در خلیج فارس شده است. پیش از جنگ، روابط ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس در قالب و ضرورت شکل گیری یک نظام امنیت دسته‌جمعی تعریف می شد. اما جنگ تناقض در این نوع نگاه را آشکار کرد. در روند جنگ، کشورهای عربی جنوب خلیج فارس با یک معمای امنیتی جدید مواجه شدند. بدین معنی که مورد هدف مستقیم ایران قرار گرفتند، اما هزینه های سنگین خرید تسلیحاتی و وجود پایگاههای آمریکا امنیت کافی و لازم برای سرزمین اشان به همراه نیاورد.
@imessiran
آدرس صفحه مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در اپلکیشن بله
http://ble.ir/imessiran
آدرس صفحه مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در اپلکیشن بله
http://ble.ir/imessiran
محاصره تنگه هرمز توسط دونالد ترامپ یک قمار خطرناک است
(این اقدام بیش از پیش حقوق بین المل را تضعیف می‌کند و می‌تواند به درگیری های تازه منجر شود )
منبع اکونومیست
ترجمه اختصاصی مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه
« منطق دونالد ترامپ برای تحمیل محاصره خود در تنگه هرمز ساده است ، او امیدوار است کاری که با بمباران ایران نتوانست انجام دهد و در مجبور کردن ایران در باز کردن تنگه هرمز شکست خورد با خفقان اقتصادی ، ایران را مجبور به این کار نماید ، اما جنبه های اقتصادی و سیاسی بسیار پیچیده تر هستند ».
وقتی آمریکا و اسرائیل در 28 فوریه جنگ خود را آغاز کردند ، بسیاری انتظار داشتند که ایران تردد کشتی ها در تنگه هرمز را مختل کند اما کمتر کسی پیش بینی می‌کرد که کمتر از دوماه بعد دونالد ترامپ خود یک محاصره اعمال کند و رفت و آمد به بنادر و مناطق ساحلی ایران را هدف قرار دهد . این اقدام از 13 آوریل اجرایی شد و ترامپ امیدوار است که فشار اقتصادی بتواند ایران را وادار کند تا تنگه را باز کند ، جایی که بمباران ها ناکام مانده اند . این یک قمار است که می‌تواند بحران جهانی انرژی را تشدید کرده و به افزایش تنش های تازه منجر شود .
منطق آمریکا ساده است ، تهدید های ایران به طور چشمگیری تردد نفتکش ها را از تنگه هرمز کاهش داده است ،اما ایران همچنان به صادرات نفت خود ادامه داده هر چند در مقادیر کمتر ، همچنین به برخی کشتی‌ها به شرط پرداخت هزینه اجازه عبور داده است . پیام ترامپ این است که اگر محموله های بی طرف نتوانند بدون مانع عبور کنند محموله های ایران هم نباید عبور کنند .
دریادار بازنشسته مارک منتگومری و مفسر امور نظامی ، معتقد است جنبه نظامی این طرح کاملا عملی است ، آمریکا می‌تواند نسبتا آسان کشتی ها را متوقف کرده و مصادره کند و او در ادامه اضافه می‌کند :« لازم نیست همه کشتی ها را بگیرند ، فقط به اندازه ی که پیام را منتقل کند »
هشدار فشار نفتی :
ابعاد اقتصادی و سیاسی ولی پیچیده تر است ، هدف آمریکا به احتمال زیاد قطع شریان حیاتی اقتصادی ایران و وادار کردن حکومت ایران به امتیاز دهی در مذاکرات صلح ، به ویژه درباره برنامه هسته ای آن است ، از نظر تئوری شاید ایران آسیب پذیر باشد ، به گزارش شرکت رهیابی محموله های دریایی ورتسکا با توجه به سطح فعلی ذخایر نفت خام ، ایران ممکن است ظرف 10 تا 20 روز پس از یک محاصره کامل و موثر ، ناچار به کاهش تولید شود
در این وضعیت برخی تحلیل گران استدلال می‌کند که با فروپاشی صادرات نفت ایران ، پولی برای واردات باقی نمی‌ماند و در نتیجه فعالیت های اقتصادی فرو می‌ریزد و باعث شکل گیری ابر تورم در ایران میشود و در نتیجه حکومت ایران وادار میشود که راحتر و با دست باز تر پای میز مذاکره بیاید .
اما برخی دیگر از تحلیل گران به این استراتژی آمریکا مطمئن نیستند و استدلال می‌کند که ایران از قبل فرض کرده که صادرات نفتش مختل خواهد شد و خود را برای این وضعیت آماده کرده و این کشور شاید تا 6 ماه فشار را تحمل کند ، از طریق چاپ پول ، فروش 100 میلیون بشکه نفت ذخیره شده روی نفتکش‌ها در نزدیک سواحل مالزی و چین و همچنین تامین اعتبار غیر رسمی از سوی تامین کنندگان کالاهای وارداتی
آنچه باقی می‌ماند دو پرسش بزرگ است . یکی از آنها تاثیر بر بازارهای انرژی ، از جمله در آمریکاست ، کاهش تولید ایران به تنهایی فاجعه بار نیست اما این موضوع با حجم بسیار بزرگ تری ار عرضه نفت خلیج فارس که به دلیل بسته شدن گسترده تنگه هرمز به دام افتاده ، تشدید میشود . با توجه به اینکه آتش بس شکننده به نظر می‌رسد ، ایران انگیزه چندانی برای بازگشایی این مسیر ندارد و حتی ممکن است حملات به کشتی های بی طرف را از سر بگیرد .
واردکنندگان نفت ناچار خواهند شد از ذخایر محدود خود استفاده کنند که این می‌تواند قیمت معاملات آتی نفت برنت را تا پایان آوریل به حدود 150 دلار در هر بشکه برساند ، اگر خطر حملات ایران به تاسیسات تولیدی ، خطوط لوله و بنادر در خلیج فارس و همچنین احتمال حمله به کشتیرانی در دریای سرخ توسط متحدان حوثی ایران را هم در نظر بگیریم ، بعید است بیش از چند هفته بدون ایجاد جهش دوباره ، قیمت ها دوام بیاورد .
مسئله دوم این است که کدام کشورها ممکن است درگیر محاصره و توقیف آمریکا شوند به طور مثال کشتی های هندی ؟ فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده که این محاصره به صورت بی طرفانه علیه همه کشورهای که از بنادر و یا آب های ساحلی ایران عبور کرده اند ، اجرا خواهد شد .
این محاصره و توقیف می‌تواند حتی در عمل برخی کشورهای دوست را خشمگین کند اما برخی مقام های آمریکایی معتقدند چین محاصره را به چالش نخواهد کشید اما پذیرفتن آن می‌تواند سابقه ای خطرناک ایجاد کند ، چین مدتهاست نگران محاصره ای در اطراف تنگه مالاکا در صورت وقوع جنگی در اقیانوس آرام بوده است .
آدرس صفحه مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در اپلکیشن بله
http://ble.ir/imessiran
گاردین : مسابقه طناب کشی سخت در تنگه هرمز
Читать полностью…
فارن پالسی : جغرافیا ( ژئو پلتیک ) ایران ، بزرگترین مزیت ایران در زمان جنگ
Читать полностью…
انتشار مقاله تحلیلی دکتر کیهان برزگر استاد روابط بین الملل و رئیس اندیشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه در مورد جنگ جاری در تابناک
Читать полностью…
🔆 پژوهشکدهٔ مطالعات استراتژیک خاورمیانه به ابتکار گروه مطالعات تغییر اقلیم در خاورمیانه برگزار می‌کند:
❇️ موضوع نشست:
دستاوردهای COP30 و آینده اقلیم: مسیر تعهدات بین‌المللی تا مدیریت کربن در خاورمیانه
🔆 با حضور و بیان:
🔺 دکتر ناصر مقدسی، معاون امور بین‌الملل و رئیس کمیسیون محیط زیست و انرژی کمیتهٔ ایرانی اتاق بازرگانی بین‌المللی
عنوان ارائه:
«نتایج COP30 و روند تحولات رژیم بین‌المللی اقلیم: از متن مذاکرات سیاستی تا تعهدات اجرایی دولت‌ها»
🔺 دکتر کاظم کاشفی، نمایندهٔ کشورهای آسیا و اقیانوسیه در کمیتهٔ سازگاری و شبکهٔ فناوری تغییر اقلیم سازمان ملل
عنوان ارائه: «تحلیل آینده بازار کربن در تصمیمات COP30 و الزامات حکمرانی کربن در خاورمیانه»
🔺 مدیر نشست:
دکتر الهام پیشداد، مدیر گروه مطالعات تغییر اقلیم در خاورمیانه
⏰ زمان: دوشنبه ۲۲ دی ماه، ساعت ۱۵ تا ۱۷
🏛️ شیوهٔ برگزاری: حضوری در بلوار کشاورز، خ نادری، پلاک شش، پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفته خاورمیانه
و مجازی:
https://meet.google.com/euc-mzhn-vre
@imessiran
🔄 موسسه هم‌اندیشی جهانی راه برتر (کادراس) با همکاری پژوهشکده مطالعات پیشرفته خاورمیانه برگزار می کند:
از احیای دکترین مونروئه تا ربایش نیکولاس مادورو
🎙️ سخنرانان؛
👤 علی نظیف پور
کارشناس مسائل داخلی آمریکا
👤 دکتر منصور براتی
معاون پژوهشی موسسه کادراس
⏰ زمان: سه شنبه، ۱۶ دی ۱۴۰۴ - ساعت ۱۸
➖ مکان: تهران، بلوار کشاورز، خیابان نادری، نرسیده به ایتالیا، پلاک شش، پژوهشکده مطالعات پیشرفته خاورمیانه
💬 ورود برای عموم علاقه مندان آزاد و رایگان است.
🌐 وب‌سایت| 🚀تلگرام | 📷اینستاگرام |🐤 توئیتر
@imessiran
@Cudras_Center
🔆 امروز دوشنبه ۱۵ دی ماه ۱۴۰۴ ، ساعت ۱۶ ، پژوهشکدهٔ مطالعات استراتژیک خاورمیانه به ابتکار گروه روندهای فکری و با همکاری مرکز پژوهشی توسعهٔ اجتماعی آفرینش و کانون کتاب و اندیشهٔ دانشگاه تربیت مدرس برگزار می‌کند:
✅ بحث و نظر در باب «همزیستی به‌رغم تمایز» به مناسبت انتشار کتاب:
❇️ سرمایهٔ جوانمردی در دوران میانه
🔆 با حضور و بیان:
🔺دکتر سید علیرضا بهشتی / استاد اندیشهٔ سیاسی و نویسندهٔ کتاب
🔺دکتر سید محسن علوی‌پور / پژوهنده در اندیشهٔ سیاسی
🔺دکتر آرمان ذاکری / جامعه‌شناس
⏰ زمان دوشنبه ۱۵ دی ماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۶
🏛️ مکان: بلوار کشاورز، خ نادری، پلاک شش
پژوهشکدهٔ مطالعات خاورمیانه
@imessiran
تنش امارات و عربستان؛ از غرب آسیا تا شرق آفریقا
🖊 به قلم: شهاب دلیلی، پژوهشگر پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه
قدرتهای متوسط نوظهور در مناطق مختلف جهان ویژگی های مشترکی دارد. بیشتر این کشورها بخشی از توان خود را به افزایش نفوذ در منطقه پیرامونی و مناطق همجوار اختصاص می دهند. نفوذ همزمان امارات و عربستان در یمن، سودان و کمربند ساحلی شرق آفریقا باعث تنش میان دو کشور شده است. به زبان ساده تر عربستان و امارات از منطق نسبتا مشترکی در سیاست اقتصادی و منطقه ای پیروی می کنند. هر دو به دنبال تنوع بخشی به شرکای اقتصادی و سیاست خارجی خود هستند تا جایگاه خود به عنوان یک قدرت متوسط را تثبیت کنند.
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2025-12-30/11617
🌺 سلام به اعضای عزیز کانال پژوهشکده ؛
از آنجا که چاپ کاغذی و توزیع دستی محصولات اخیرالانتشار پژوهشکده ، پرهزینه و دشوار هست و برخی نویسندگان ، مقیم خارج از تهران و کشور هستند ، بدین ترتیب ، نسخه الکترونیک محصولات مذکور ( کتاب ، مجله و رهنامه ها ) همین جا منتشر می شود. امید که دبیران محترم و تهیه کنندگان به نویسندگان گرامی برسانند.
گفتنی است حسب رویه ، از هفته آینده ، مدیریت این گروه و نیز کانال مرکز و گروه یک پلاس ، به نماینده منتخب آقای دکتر برزگر یعنی دکتر محسن ( میلاد )مصطفوی منتقل می گردد.
🗂 اندیشکده پراجکت سیندیکیت |
بهای هرمز چقدر است؟
چهار سناریو برای تنگه؛ سه معما برای ترامپ
✍ «سایمون جانسون» و «امیر کرمانی»
🔰چکیده
این گزارش راهبردی با تمرکز بر تغییر ساختاری موازنه قدرت در خلیج فارس، نشان می دهد که ایالات متحده دیگر کنترل مطلق و سنتی خود را بر این پهنه ژئوپلیتیک از دست داده است. در این راستا، ایران اکنون با استفاده از تهدید نامتقارن پهپادهای ارزان قیمت، اهرم فشار بسیار قدرتمندی برای انسداد شریان انرژی در تنگه هرمز در اختیار دارد.
نویسندگان چهار سناریوی محتمل را برای آینده این بحران پیچیده ترسیم می کنند:
◇ نخست میانجی گری چین با شرط دریافت امتیازات کلان ژئوپلیتیک مانند تایوان،
◇ دوم حمله نظامی گسترده آمریکا که صرفا به بی ثباتی وسیع منطقه ای می انجامد اما هسته اصلی تهدید پهپادها را از بین نمی برد،
◇ سوم خروج کامل آمریکا از منطقه با پذیرش یک شکست راهبردی تمام عیار،
◇ و چهارم یک آتش بس شکننده و پر نوسان که محتمل ترین گزینه است.
در این میان، دونالد ترامپ با یک معمای غیر قابل حل سه وجهی روبرو است:
◇ متوقف کردن برنامه هسته ای ایران،
◇ تضمین بازگشایی دائمی تنگه هرمز، پ
◇ و جلوگیری از تسلط پکن بر تایوان،
که دست یافتن همزمان به تمام این اهداف عملا غیر ممکن به نظر می رسد.
در تمامی این سناریوها، مسکو برنده پنهان و اصلی میدان است، چرا که با افزایش چشمگیر قیمت جهانی نفت و فروش مستمر تسلیحات به تهران، ماشین جنگی خود را در جبهه اوکراین به راحتی تامین مالی می کند.
جمع بندی نهایی اندیشکده بر این گزاره تحلیلی استوار است که عصر هژمونی و تسلط بلامانع آمریکا بر خلیج فارس برای همیشه به پایان رسیده است و نظم منطقه ای آینده بسیار مبهم تر و چند پاره تر خواهد بود؛ نظمی نوین که در آن عبور مرور از تنگه هرمز تنها به صورت مشروط، شکننده و موقتی امکان پذیر خواهد بود و این واقعیت تلخ، اقتصاد جهانی را در وضعیت هشدار دائمی قرار می دهد.
🔑 نکات کلیدی
◇ پایان هژمونی آمریکا: عصر تسلط انحصاری واشنگتن بر خلیج فارس به پایان رسیده و موازنه قدرت به نفع اهرم های نامتقارن منطقه ای تغییر کرده است.
◇ معمای راهبردی ترامپ: کاخ سفید باید از بین توقف برنامه هسته ای ایران، بازگشایی تنگه هرمز و حفظ تایوان، حداقل یکی را فدای اهداف دیگر کند.
◇ برنده پنهان بحران: تداوم بی ثباتی در خاورمیانه و افزایش قیمت جهانی انرژی، مستقیما ماشین جنگی روسیه را در اروپا تامین مالی می کند .
#تنگه_هرمز #دانش‌اندیش
@Baznegah1 | project-syndicate
💠 گزیده‌ی اخبار و تحلیل‌ها | همراه با منبع
اکنون آنها در مرحله تصمیم گیری برای انتخاب بین ایران و آمریکا هستند و احتمالا سرنوشت محتوم آنها این است که روابط با ایران را به دلیل جبر جغرافیایی و آسیب پذیری شدید خود مدیریت کنند و همچنان به چتر امنیتی آمریکا وابسته باشند.
جنگ مشخص کرد که اکنون معادله نظام سیاسی-امنیتی خلیج فارس بیشتر وابسته به نوع مواجهه ایران و آمریکا است و اعراب منطقه ناخواسته و بنا به جبر باید خود را با وضعیت جنگ یا صلح بین این دو قدرت هماهنگ کنند. در این شرایط، چون تداوم جنگ منجر به بی ثباتی منطقه ای و کاهش رشد اقتصادی و سیاست های توسعه ای اعراب منطقه می شود، آنها به ناچار گرایش به صلح پایدار بین ایران و آمریکا برای پرهیز از بی ثباتی بیشتر دارند. تقاضای چند روز اخیر اعراب خلیج فارس از آمریکا برای پذیرش توافق صلح حتی با دادن امتیازاتی از سوی آمریکا به ایران در همین راستا است. اکنون «دامنه بازی» ایران گسترده‌تر شده و جایگاه کشورهای عربی خلیج فارس در معادله سیاسی-امنیتی ایران در منطقه تضعیف شده است. البته روند غالب همچنان بر شکل گیری یک نظام امنیت دسته جمعی محلی با تمرکز بر قرارداد عدم تعرض است. اما بر کسی پوشیده نیست معادله کنونی بازدارندگی منطقه ای بیشتر بین دو بازیگر اصلی، یعنی ایران و آمریکا، در جریان است و بقیه به ناچار دنباله روی تصمیمات آنها هستند.
نهایتا، فراتر از تمام چالش های جنگ، این مواجهه نظامی حداقل از یک منظر برای کشورمان ضروری بود تا دشمن آمریکایی-اسرائیلی و متحدان عربی آنها در منطقه به قدرت واقعی ایران در نظم منطقه ای پی ببرند. این جنگ همچنین سبب شد تا ایران به نقطه تعادل، انتظارات و حتی محدودیت های استراتژیک خود در معادلات نظامی-امنیتی پی ببرد و سعی در رفع آنها داشته باشد. تحولات این جنگ سبب شد که موضوع هسته ای در کوتاه مدت از نقطه ثقل دیپلماسی ایران خارج شود و هدایت سیاست خارجی متمرکز بر ابعاد ژئوپلتیک راهبرد بازدارندگی کشورمان گردد. همه این تحولات در پرتو شکل گیری مفهوم مقاومت تمدنی و اهمیت بازدارندگی سرزمینی نمود می یابند. ایران باید از این فرصت برای تثبیت موقعیت منطقه ای خود در نظم جهانی پسا جنگ ۴۰ روزه استفاده کند
@imessiran
https://www.cmess.ir/Page/View/2026-05-25/11628
Читать полностью…
منطقه خاکستری در روابط بین الملل « GRAY- ZONE »
(وضعیت نه جنگ و نه صلح)
در روابط بین الملل منطقه خاکستری شرایطی بین جنگ و صلح است که در آن خصومت میان طرفین همچنان ادامه دارد ، یعنی وضعیتی بین «صلح کامل» و «جنگ آشکار» ، کشورها و بازیگران مختلف سعی می‌کنند بدون شروع رسمی جنگ به رقیب فشار وارد کنند ، نفوذ به دست آوردند و او را تضعیف کنند . ویژگی اصلی منطقه خاکستری را می‌توان در موارد زیر برشمرد :
- زیر آستانه جنگ : اقدام ها آنقدر شدید نیست که به جنگ رسمی منجر شود
- ابهام و انکارپذیری
- تدریجی و فرسایشی بودن
- ترکیبی بودن ابزارها : استفاده از سیاست ، اقتصاد ، رسانه ، سایبر ، اطلاعات و نیروهای نیابتی
منطقه خاکستری باعث میشود تشخیص این که «آیا حمله‌ای رخ داده یا نه » سخت شود و به همین دلیل پاسخ حقوقی و نظامی دشوار میشود و بازدانگی نیز پیچیده تر می‌گردد و در نهایت رقابت و منازعه حالت فرسایشی پیدا می‌کند.
می‌توان بخش زیادی از رابطه فعلی ایران و آمریکا را در چارچوب منطقه خاکستری توصیف کرد
تصمیم آقای ترامپ برای اعمال یک محاصره ، پس از آن مطرح شد که او ایده «کنترل مشترک » تنگه هرمز را با حکومت ایران مطرح کرده بود ، اقدامی که می‌توانست قوانین بین المللی حاکم بر چنین آبراه هایی را بر هم بزند و نشان دهنده آن است که اصل آزاد کشتیرانی با فشارهای زیادی روبرو شده است ، کوین رولندز سردبیر سابق نشریه نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا اعتقاد دارد که محاصره دریایی ایران توسط آمریکا « میخ دیگری بر تابوت هرگونه ادعا درباره وجود نظم مبتنی بر قواعد و حقوق بین الملل است .»
ترجمه : سید محسن مصطفوی ( میلاد )
@drmiladmostafavi
محاصره تنگه هرمز توسط دونالد ترامپ یک قمار خطرناک است.
« منطق دونالد ترامپ برای تحمیل محاصره خود در تنگه هرمز ساده است ، او امیدوار است کاری که با بمباران ایران نتوانست انجام دهد و در مجبور کردن ایران در باز کردن تنگه هرمز شکست خورد با خفقان اقتصادی ، ایران را مجبور به این کار نماید ، اما جنبه های اقتصادی و سیاسی بسیار پیچیده تر هستند ».
فارن پالسی : اثر جنگ ایران بر قیمت سبد مواد غذایی در دنیا
Читать полностью…
اهمیت تنگه هرمز در آینده اقتصاد جهان از نظر ایلان ماسک
Читать полностью…
https://www.tabnak.ir/fa/news/1362947
Читать полностью…
📑 گزارش خبری نشست داخلی گروه مطالعات تغییر اقلیم در خاورمیانه / پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه
👥 تشکیل نخستین نشست سازماندهی گروه مطالعات تغییر اقلیم در خاورمیانه، در آغاز سال پژوهشی 1404–1405
اولین جلسه گروه مطالعات تغییر اقلیم در خاورمیانه در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه، همزمان با شروع سال پژوهشی جدید (1404–1405)، با محوریت «معارفه اعضا، به‌ویژه پژوهشگران تازه‌پیوسته و بررسی برنامه‌های یک‌ساله گروه» برگزار شد.
این نشست در روز سه‌شنبه 9 دی‌ماه 1404 بها مشارکت پژوهشگران به صورت هیبرید (حضوری و مجازی) و با حضور جناب آقای دکتر قدیر نصری، رئیس پژوهشکده و خانم دکتر الهام پیشداد، مدیر گروه مطالعات تغییر اقلیم، به مدت بیش از دو ساعت در محل مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه برگزار گردید.
در ابتدای جلسه، دکتر قدیر نصری در سخنانی راهبردی، بر اهمیت فزاینده تغییر اقلیم در پیوند با امنیت، روابط بین‌الملل و سیاست‌گذاری منطقه‌ای تأکید کردند. ایشان همچنین ضمن تبیین نقش پژوهشکده در حمایت علمی، معنوی و تجهیزاتی از گروه‌های مطالعاتی، بر ضرورت فعالیت مستمر، حرفه‌ای و مسئله‌محور پژوهشگران در چارچوب رسالت گروه‌های تخصصی مرکز تأکید ورزیدند.
در ادامه، خانم دکتر پیشداد ضمن خیرمقدم به ویژه به پژوهشگران جدید، به تشریح محورهای اصلی برنامه پیشنهادی گروه برای سال پیشرو پرداختند. مهم‌ترین سرفصل‌های مطرح‌شده شامل موارد زیر بود:
1. توسعه فعالیت‌های انتشاراتی، از جمله ترجمه کتاب‌ها و گزارش‌های به‌روز نهادهای بین‌المللی حوزه اقلیم نظیر IPCC، UNFCCC، UNEP، UNDP، بانک جهانی و سایر سازمان‌های مرتبط؛
2. نگارش مقالات علمی–پژوهشی، یادداشت‌های تخصصی و تحلیل‌های سیاستی با تمرکز بر موضوعات امنیت اقلیمی، حکمرانی اقلیمی، دیپلماسی اقلیم، تغییر اقلیم و تحولات ژئوپلیتیک منطقه و....
3. انتشار سالانه ویژه‌نامه تغییر اقلیم؛
4. برگزاری نشست‌های تخصصی، سمینارها و همایش‌های علمی مرتبط با موضوع گروه مطالعاتی و با دعوت از صاحب‌نظران برجسته
5. همکاری میان‌رشته‌ای با سایر گروه‌های مطالعاتی پژوهشکده از طریق برگزاری کارگاه‌ها و نشست‌های مشترک؛
6. تعامل علمی با پژوهشکده‌ها، نهادها و سازمان‌های تخصصی مرتبط با اقلیم
7. تشکیل کارگروه‌های تخصصی براساس اولویتهای موضوعی گروه
8. راه‌اندازی مدرسه فصلی تغییر اقلیم برای مهارت‌افزایی پژوهشگران.
در بخش بعدی جلسه، اعضای گروه—اعم از شرکت کنندگان حضوری و مجازی—به طرح دیدگاه‌ها و پیشنهادات کارشناسی خود پرداختند. از مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1. برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌محور بر اساس تجربیات موفق جهانی (Best Practices)؛
2. تهیه و تدوین «راهنامه تغییر اقلیم ایران» به‌صورت دوزبانه با هدف افزایش اثرگذاری ملی، منطقه ای و بین‌المللی؛
3. ایجاد کارگروه‌های مشترک میان‌رشته‌ای با سایر گروه‌های مرکز در حوزه‌هایی نظیر امنیت، هنر و اقلیم، آینده‌پژوهی اقلیمی، هوش مصنوعی و پیش‌بینی ریسک‌های اقلیمی، دیپلماسی آب و انرژی و...
4. ترجمه اسناد و گزارش‌های تخصصی به زبان عربی و بالعکس با هدف تقویت دیپلماسی علمی منطقه‌ای.
در جمع‌بندی پایانی، با توجه به استقبال و اعلام آمادگی اعضا برای مشارکت فعال، مقرر شد تمامی پژوهشگران ظرف حداکثر یک هفته پیش‌نویس اولیه برنامه‌ها و موضوعات پیشنهادی خود را به گروه ارائه دهند تا پس از بررسی و جمع‌بندی، برنامه نهایی حداکثر ظرف یک ماه تدوین و وارد مرحله اجرا گردد.
در پایان این نشست، رئیس پژوهشکده و مدیر گروه ضمن تقدیر از مشارکت اعضا، بر لزوم برگزاری منظم جلسات داخلی گروه به‌صورت ماهانه یا دوماهه برای پیگیری برنامه‌ها تأکید کردند. همچنین، جناب آقای دکتر نصری با هدف تسهیل تعاملات علمی و اجرایی، از اختصاص یک اتاق به گروه مطالعات تغییر اقلیم در مرکز خبر دادند تا جلسات دوره‌ای و فعالیت‌های حضوری پژوهشگران در فضایی ثابت و تخصصی برگزار شود.
ایران در لحظه تصمیم تاریخی
🖊 به قلم: مسعود رضائی؛ پژوهشگر ارشد مهمان
ایران ظرف کمتر از دو سال گذشته، دو متحد دولتی (سوریه و ونزوئلا) و دو متحد غیردولتی خود (حماس و حزب‌الله) را از دست داده است. از این منظر، ایران در مقطعی بسیار حساس از تاریخ قرار گرفته است که بیش از آنکه یادآور آستانۀ یک تقابل بزرگ باشد، به لحظه‌ای شبیه است که پیش‌تر سوریه، ونزوئلا و حتی اوکراین تجربه می‌کنند: لحظه‌ای که یک کشور، به‌تدریج، از «مسئله‌ای باز با ظرفیت چانه‌زنی» به «موضوعی قابل مدیریت توسط دیگران» تبدیل میشود. تحولات اخیر در نظام بین‌الملل—از رفتار ایالات متحده در قبال دولت مادورو تا سکوت حساب‌شدۀ روسیه و چین در بزنگاه‌های امنیتی—نشان می‌دهد که خطر اصلی برای ایران نه الزاماً یک حملۀ نظامی مستقیم، بلکه لغزش فوری به موقعیتی است که طی آن تصمیم‌ها نه در تهران، بلکه دربارۀ تهران گرفته می‌شوند...
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2026-01-05/11620
در خاورمیانه اشیا از آنچه در آینه می‌بینید به شما نزدیکترند
🖊 به قلم: دکتر امین پرتو، پژوهشگر ارشد پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه
اگر تا پیش از این ناخرسندی های عربستان سعودی از امارات در یمن، سودان، فلسطین، سوریه و سومالی اختلافاتی محدود یا ظاهری پنداشته می‌شد حالا بعد از بمباران هوایی گسترده مواضع نیروهای شورای انتقالی جنوب توسط نیروی هوایی سعودی چنین پنداشتی وجود ندارد. برخی کارشناسان ایرانی فکر میکردند میان ریاض و ابوظبی اختلافی وجود ندارد یا آنچه هست جنگی زرگری یا اختلافاتی محدود است. اما...
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2025-12-31/11618
خوانشی جدید از رقابت‌های ژئوپلتیکی در شاخ آفریقا: سومالی‌لند گرانیگاه ژئوپلتیک دریایی در منطقه
🖊 به قلم: محمدرضا بابایی / عضو گروه یک و پژوهشگر مهمان در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه
به رسمیت شناخته شدن اقلیم سومالی‌لند به عنوان یک کشور مستقل توسط اسرائیل جنجال زیادی در جهان عرب به پا کرد و با واکنش‌های زیادی مواجه شد. اما فارغ از این واکنش‌ها و جنجال‌ها، این به رسمیت شناختن، دست اسرائیل را برای کنشگری بیشتر در منطقه استراتژیک شاخ آفریقا باز خواهد کرد. این امر، مقدمه را برای نفوذ اسرائیل در جنوب یمن خصوصا در منطقه باب المندب فراهم خواهد کرد.
🌐 متن کامل این نوشته هم‌اکنون در وب‌سایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مشاهده است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2025-12-30/11616