فکت‌پرس

12 October 2026 08:29

✅ سواد رسانه

🔴 وقتی راستی‌آزمایی دیر می‌رسد، شایعه بخش زیادی از مسیرش را رفته است

▫️در مقابله با اخبار نادرست، فقط دقت مهم نیست؛ سرعت انتشار اصلاحیه هم نقش مهمی دارد.

▫️پژوهشی در Nature Communications با بررسی بیش از ۲۳۷ هزار پست دارای Community Note در شبکه ایکس نشان داد پس از نمایش یادداشت اصلاحی، بازنشر محتوای گمراه‌کننده حدود ۶۱ درصد کاهش پیدا می‌کند.

▫️اما وقتی کل عمر انتشار پست بررسی شد، اثر نهایی تنها حدود ۱۵ درصد بود؛ چون بخش بزرگی از محتوا پیش از نمایش اصلاحیه منتشر شده بود.

▫️در این پژوهش، نیمی از بازنشرها در حدود ۵ ساعت و ۴۵ دقیقه نخست اتفاق افتاده بود، در حالی که تنها ۱۳.۵ درصد از یادداشت‌های مفید تا آن زمان نمایش داده شده بودند.

▫️درس سواد رسانه‌ای ساده است: راستی‌آزمایی هرچقدر هم دقیق باشد، اگر دیر برسد، ممکن است شایعه بخش بزرگی از مسیرش را طی کرده باشد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

11 October 2026 18:11

✅ افکارسنجی

🔴۶۵ درصد آمریکایی‌ها از عملکرد ترامپ در جنگ با ایران ناراضی‌اند

🔴۴۷ درصد هم انتظار دارند این جنگ بیش از یک سال ادامه پیدا کند

▫️نتایج یک نظرسنجی تازه از مرکز پژوهشی «پیو» نشان می‌دهد اکثریت آمریکایی‌ها از عملکرد دونالد ترامپ در قبال جنگ با ایران رضایت ندارند.

▫️بر اساس این افکارسنجی، ۶۵ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند از نحوه مدیریت ترامپ در این جنگ ناراضی‌اند؛ در مقابل، تنها ۳۳ درصد از عملکرد او ابراز رضایت کرده‌اند.

▫️همچنین ۴۷ درصد آمریکایی‌ها معتقدند درگیری با ایران بیش از یک سال ادامه خواهد داشت؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از ناظران، نشانه نگرانی افکار عمومی آمریکا از فرسایشی‌شدن این جنگ است.

▫️این نظرسنجی همچنین نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از جامعه آمریکا، نسبت به پیامدهای اقتصادی و انسانی این درگیری نیز نگران‌اند.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

11 October 2026 12:01

✅️راستی‌آزمایی

🔴توافق ترامپ و پوتین بر سر کاهش موقت تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه

✅ نتیجه بررسی: درست

▫️ دونالد ترامپ در جریان گفت‌وگوی تلفنی با ولادیمیر پوتین، پیرامون ازسرگیری و تسهیل صادرات گازوئیل تولیدی روسیه به توافق رسیده است.

▫️ در راستای اجرای این توافق، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) مجوز موقتی صادر کرده است که خرید، بارگیری و واردات گازوئیل مبدأ روسیه را تا تاریخ ۷ آوریل ۲۰۲۷ از شمول برخی تحریم‌ها معاف می‌کند.

▫️ دونالد ترامپ نیز به‌طور رسمی این توافق را تأیید کرده و هدف اصلی آن را مهار بهای سوخت و تأمین نیاز بازار داخلی عنوان نموده است؛ متقابلاً کرملین نیز آمادگی مسکو برای عرضه اولیه صدها هزار تن گازوئیل به بازارهای بین‌المللی را تأیید کرده است.

▫️ بنابراین، اصل خبر توافق رؤسای جمهور آمریکا و روسیه برای کاهش موقت تحریم‌های صادرات گازوئیل صحت دارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 20:08

✅ سواد رسانه

🔴آیا ۱۹ ثانیه آموزش می‌تواند ما را در برابر فریب رسانه‌ای مقاوم‌تر کند؟

▫️راستی‌آزمایی معمولاً بعد از انتشار یک ادعای نادرست وارد عمل می‌شود؛ اما پژوهشگران روش دیگری را نیز بررسی می‌کنند: اینکه پیش از مواجهه با اطلاعات گمراه‌کننده، تکنیک فریب را به مخاطب آموزش دهیم.

▫️به این روش «پیش‌افشاسازی» یا Prebunking گفته می‌شود. ایده آن شبیه واکسیناسیون روان‌شناختی است: مخاطب با نمونه‌ای ساده و ضعیف‌شده از یک تکنیک دستکاری آشنا می‌شود تا بعداً راحت‌تر همان تکنیک را در محتوای واقعی تشخیص دهد.

▫️در پژوهشی داوری‌شده که سال ۲۰۲۶ در HKS Misinformation Review دانشگاه هاروارد منتشر شد، یک ویدیوی تنها ۱۹ ثانیه‌ای درباره «دستکاری احساسی و ترساندن مخاطب» به‌صورت تبلیغ استوری برای ۳۷۵ هزار و ۵۹۷ کاربر ۱۸ تا ۳۴ ساله اینستاگرام در بریتانیا نمایش داده شد.

▫️در مرحله اصلی آزمون، ۸۰۶ نفر به پرسشی درباره یک تیتر ساختگی پاسخ دادند. در گروهی که آموزش را دیده بودند، ۵۹.۵ درصد توانستند تکنیک دستکاری احساسی را درست تشخیص دهند؛ این رقم در گروه کنترل ۳۸.۲ درصد بود؛ یعنی حدود ۲۱ واحد درصد اختلاف.

▫️پژوهشگران پنج ماه بعد نیز دوباره گروه‌ها را بررسی کردند و اثر آموزش همچنان در سطح گروهی قابل مشاهده بود. بااین‌حال، خود پژوهش تأکید می‌کند که این آزمایش فقط تشخیص یک تکنیک مشخص، یعنی دستکاری احساسی را سنجیده و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که یک ویدیوی ۱۹ ثانیه‌ای فرد را در برابر همه انواع اخبار جعلی «مصون» می‌کند.

▫️نکته سواد رسانه‌ای همین‌جاست: برای مقابله با اخبار جعلی لازم نیست فقط نام تک‌تک شایعات را بدانیم؛ اگر با روش‌های فریب مثل ایجاد ترس و خشم، دوقطبی‌سازی، جعل منبع، تقطیع سخنان و خارج‌کردن تصویر از زمینه آشنا باشیم، احتمال بیشتری دارد هنگام مواجهه با نمونه‌های جدید متوجه علامت‌های هشدار شویم.

▫️گاهی بهترین زمان برای مقابله با یک خبر جعلی، قبل از دیدن آن است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 16:24

✅️راستی‌آزمایی

🔴ترکیه دسترسی افراد زیر ۱۵ سال به شبکه‌های اجتماعی را ممنوع می‌کند

✅ نتیجه بررسی: درست

▫️بر اساس مقرراتی که ۱۸ مهر ۱۴۰۵ در روزنامه رسمی ترکیه منتشر شد، ارائه‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی اجازه نخواهند داشت به کودکان زیر ۱۵ سال خدمات ارائه کنند. این مقررات توسط «ریاست امنیت سایبری ریاست‌جمهوری ترکیه» تدوین شده است.

▫️طبق متن مقررات، شبکه‌های اجتماعی هنگام ایجاد حساب باید سن کاربران را بررسی کنند و اگر مشخص شود کاربر هنوز ۱۵ ساله نشده، اجازه ایجاد حساب به او داده نخواهد شد. احراز سن از طریق «نشان تأیید سن» در سامانه دولت الکترونیک ترکیه انجام می‌شود.

▫️این ممنوعیت از ۱۰ آبان ۱۴۰۵ اجرایی می‌شود و حساب‌های موجود نیز تا ۳۱ مارس ۲۰۲۷ فرصت دارند فرآیند احراز سن را تکمیل کنند. حساب کاربران زیر ۱۵ سال پس از شناسایی بسته خواهد شد.

▫️افراد ۱۵ تا ۱۸ ساله مشمول ممنوعیت کامل نیستند، اما حساب‌های آن‌ها با محدودیت‌های بیشتری اداره خواهد شد؛ از جمله خصوصی‌بودن پیش‌فرض حساب، ممنوعیت پخش زنده و نمایش تبلیغات شخصی‌سازی‌شده و محدودیت‌هایی در پیام‌رسانی.

▫️بنابراین اصل ادعای مطرح‌شده درست است؛ با این توضیح که مقررات امروز منتشر شده و ممنوعیت از ۱۰ آبان ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا خواهد شد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 13:53

✅️راستی‌آزمایی

🔴کلیپ منتسب به تأیید ارتباط برخی مسئولان ایرانی با آمریکا از سوی لاریجانی

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در روزهای اخیر بخشی از مصاحبه علی لاریجانی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی، دوباره در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده؛ به‌گونه‌ای که این تصور ایجاد می‌شود او تأیید کرده برخی مسئولان و فرماندهان ایرانی با آمریکا در ارتباط بوده‌اند.

▫️اما بررسی نسخه کامل مصاحبه نشان می‌دهد کلیپ منتشرشده تقطیع شده است. لاریجانی در این بخش ابتدا ادعای دونالد ترامپ درباره ارتباط برخی افراد و فرماندهان در ایران با آمریکا را نقل می‌کند و سپس همان ادعا را رد کرده و آن را بخشی از جنگ روانی علیه ایران می‌داند.

▫️این مصاحبه نیز جدید نیست و در اسفند ۱۴۰۴ انجام شده است.

▫️بنابراین، لاریجانی در این مصاحبه وجود چنین ارتباطی را تأیید نکرده و انتشار تنها بخش نخست سخنان او، بدون پاسخ و توضیح بعدی، معنای اصلی صحبت‌هایش را تغییر داده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

09 October 2026 16:28

✅️راستی‌آزمایی

🔴«واگذاری ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان»

❌ نتیجه بررسی: گمراه‌کننده

▫️در شبکه‌های اجتماعی، اظهارات «محسن زنگنه» با این برداشت بازنشر شده که قرار است ۱۱۰ هکتار از خاک ایران در چابهار به افغانستان واگذار شود.

▫️اما توضیح بعدی زنگنه نشان می‌دهد موضوع مطرح‌شده، اختصاص ۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار و حدود ۱۰۰ هکتار در منطقه آزاد برای فعالیت و سرمایه‌گذاری اقتصادی افغانستان و تسهیل دسترسی تجاری این کشور به آب‌های آزاد بوده است.

▫️این موضوع به معنای انتقال مالکیت سرزمینی، واگذاری خاک ایران یا انتقال حاکمیت به افغانستان نیست.

▫️بنابراین، استفاده از عبارت «واگذاری ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان» تصویر نادرستی از ماهیت این تفاهم ایجاد می‌کند؛ موضوع اصلی، اختصاص زمین برای فعالیت اقتصادی و تجاری است، نه واگذاری بخشی از سرزمین ایران.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

07 October 2026 21:44

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای عفو و آزادی امیر تتلو

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در روزهای اخیر مطالب و ویدئوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مدعی‌اند «امیرحسین مقصودلو» مشهور به تتلو، مشمول عفو شده و در آستانه آزادی است.

▫️بررسی‌ها نشان می‌دهد ویدیویی که به‌عنوان اعلام عفو تتلو بازنشر شده، قدیمی و مربوط به سال گذشته است و خبر جدیدی درباره وضعیت قضایی او محسوب نمی‌شود.

▫️«نسیم مقصودلو»، خواهر تتلو، نیز در واکنش به موج جدید شایعات اعلام کرده خبر عفو و آزادی برادرش صحت ندارد و درباره برخی محتواهای منتشرشده، احتمال استفاده از هوش مصنوعی را مطرح کرده است.

▫️همچنین تسنیم به نقل از وکلای تتلو گزارش داده تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵ هیچ ابلاغ یا سند مکتوبی درباره عفو، آزادی یا تغییر وضعیت قضایی او به وکلا نرسیده است.

▫️بنابراین، تا زمان این بررسی هیچ تأیید رسمی برای عفو یا آزادی تتلو وجود ندارد و مطالب منتشرشده در این‌باره قابل استناد نیستند.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

05 October 2026 17:55

✅️راستی‌آزمایی

🔴 انتشار پست مقایسه‌ای آنجلینا جولی درباره وضعیت غزه در اینستاگرام

✅ نتیجه بررسی: درست

▫️ بررسی حساب رسمی «آنجلینا جولی» در اینستاگرام و گزارش‌های منتشرشده درباره این پست نشان می‌دهد که او تصاویری ماهواره‌ای از شهر غزه را که وضعیت این منطقه را پیش و پس از جنگ مقایسه می‌کند، در صفحه خود منتشر کرده است.

▫️ تصاویر منتشرشده، تصاویر ماهواره‌ای مربوط به این منطقه هستند که با استفاده از داده‌های Google Earth برای نمایش تغییرات ایجادشده در طول این بازه زمانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

▫️ بنابراین، اصل انتشار این پست از سوی آنجلینا جولی و استفاده از تصاویر ماهواره‌ای برای مقایسه وضعیت غزه، صحت دارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

04 October 2026 13:33

✅️راستی‌آزمایی

🔴ویدئوی منتسب به تظاهرات گسترده در پرتغال در حمایت از رونالدو

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌شود تجمع گسترده مردم پرتغال در حمایت از کریستیانو رونالدو را پس از حواشی اخیر او با تیم ملی نشان می‌دهد.

▫️بررسی منشأ ویدئو نشان می‌دهد این تصاویر قدیمی و مربوط به پرتغال نیستند. ویدئو در ۴ خرداد ۱۴۰۵ منتشر شده و مربوط به جشن هواداران باشگاه «ویسوا کراکوف» لهستان در میدان اصلی شهر کراکوف است.

▫️این جشن پس از صعود تیم به لیگ دسته اول برگزار شد و هزاران هوادار، بازیکنان و اعضای کادر فنی در آن حضور داشتند.

▫️همچنین صدای نسخه بازنشرشده دستکاری شده و شعارهای حمایتی از رونالدو به تصاویر اصلی اضافه شده است.

▫️بنابراین، این ویدئو ارتباطی با اعتراضات در پرتغال یا حمایت از رونالدو ندارد و با توضیح و صدایی نادرست بازنشر شده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 22:03

✅️راستی‌آزمایی

🟠 خبرهای پربازدید ۲۴ ساعت گذشته

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 20:49

✅️ داده‌کاوی

🟠 ترامپ چند بار مدعی «در برابر ایران پیروز» شده است؟

▫️بر اساس یک شمارش مستقل، از ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ تا ۳ شهریور ۱۴۰۵ مجموعاً ۸۹ اظهارنظر از دونالد ترامپ با مضمون شکست، نابودی یا فروپاشی توان نظامی ایران ثبت شده است.

▫️این عدد فقط شامل تکرار عبارت «ایران شکست خورده» نیست و جملاتی درباره نابودی نیروی دریایی، نیروی هوایی یا از بین رفتن توان نظامی ایران را هم دربر می‌گیرد.

▫️بررسی اظهارات و پست‌های بعدی ترامپ نشان می‌دهد او پس از ۳ شهریور ۱۴۰۵ نیز این مضمون را چندین بار دیگر تکرار کرده است؛ از جمله در ۹ شهریور ۱۴۰۵ که بار دیگر گفت ایران «کاملاً از نظر نظامی شکست خورده است».

▫️بنابراین، با احتساب موارد بعدی، تعداد این ادعاها تا ۱۱ مهر ۱۴۰۵ به حداقل ۹۸ بار می‌رسد.

▫️در یک شمارش محدودتر و مستقیم‌تر که فقط موارد صریح‌تر را حساب می‌کند، این عدد حداقل ۶۶ بار برآورد شده است.

▫️پس عدد ۹۸ بار مربوط به شمارش گسترده‌تر است؛ یعنی هم اظهارات مستقیم و هم عبارت‌های هم‌معنا و تکراری را شامل می‌شود.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 18:33

✅️راستی‌آزمایی

🔴افزوده‌شدن عید فطر و عید قربان به تعطیلات رسمی کالیفرنیا

✅ نتیجه بررسی: درست

▫️«گَوین نیوسام»، فرماندار کالیفرنیا، در ۵ مهر ۱۴۰۵ لایحه AB 2017 را امضا کرد که عید فطر و عید قربان را به فهرست تعطیلات رسمی ایالت اضافه می‌کند.

▫️بااین‌حال، این قانون به معنای تعطیلی اجباری همه مدارس، دادگاه‌ها و ادارات در این دو روز نیست. برای نمونه، مدارس دولتی می‌توانند با تصمیم هیئت‌مدیره محلی و براساس توافق‌های مربوط، در این مناسبت‌ها تعطیل شوند. این دو عید نیز در قانون به‌عنوان تعطیلات قضایی الزامی تعیین نشده‌اند.

▫️بنابراین، اصل خبر درباره رسمی‌شدن عید فطر و عید قربان در تقویم تعطیلات ایالت کالیفرنیا درست است؛ اما این تصمیم تعطیلی سراسری و اجباری تمام مراکز دولتی و آموزشی را به همراه ندارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 16:34

🔴ارسال پیام مستقیم به کانال‌ فکت‌پرس

می‌توانید به کانال‌ پیام مستقیم ارسال کرده و با مدیر و تحریریه رسانه فکت‌پرس، گفتگوی خصوصی داشته باشید.

جهت ارسال سوژه‌ها برای راستی آزمایی یا نکات خود به کانال، 💬 حباب پیام در نوار پایین کانال را انتخاب کنید.

فکت‌پرس را دنبال کنید :

فکت‌پرس

03 October 2026 13:02

✅️راستی‌آزمایی

🔴 پیش‌بینی مشاور سابق نتانیاهو درباره سقوط جمهوری اسلامی

❌ نتیجه بررسی: قدیمی

▫️ویدیویی از «دیوید کیز»، سخنگو و مشاور سابق بنیامین نتانیاهو، دوباره در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده که در آن مدعی می‌شود جمهوری اسلامی «۲ هفته، ۳ روز، ۶ ساعت و ۱۴ دقیقه» دیگر سقوط خواهد کرد.

▫️اما این ویدئو جدید نیست و نسخه اصلی آن حدود یک سال قبل منتشر شده است. موعد این پیش‌بینی نیز حدود ۱۵ تیر ۱۴۰۴ به پایان رسید و محقق نشد.

▫️کیز اخیراً همان ویدئوی قدیمی را دوباره منتشر کرده و برخی کانال‌ها و رسانه‌ها بدون توجه به تاریخ انتشار اولیه، آن را به‌عنوان یک پیش‌بینی تازه بازنشر کرده‌اند.

▫️بنابراین، شمارش زمان اعلام‌شده را نمی‌توان از انتشار مجدد ویدئو محاسبه کرد؛ این پیش‌بینی مربوط به سال گذشته است و موعد آن بدون تحقق ادعا گذشته است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

11 October 2026 19:29

✅ سواد رسانه

🔴 برچسب «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» همیشه جلوی فریب را نمی‌گیرد

▫️ممکن است تصور کنیم اگر روی یک تصویر برچسب «ساخته‌شده با هوش مصنوعی» بخورد، دیگر مخاطب آن را باور نمی‌کند؛ اما یک پژوهش تازه نشان می‌دهد ماجرا به این سادگی نیست.

▫️پژوهشگران دانشگاه آمستردام در مطالعه‌ای روی ۱٬۰۱۸ نفر، اثر سه نوع هشدار را بررسی کردند: برچسب AI، فکت‌چک و Community Note.

▫️نتایج نشان داد در مجموع، این هشدارها نتوانستند به‌طور معنادار باور مخاطبان به تصاویر جعلی را کاهش دهند. یعنی صرف وجود یک برچسب، تضمین نمی‌کند مخاطب روایت نادرست را کنار بگذارد.

▫️البته اثر هشدارها در همه موضوعات یکسان نبود؛ برای مثال در تصاویر مربوط به مهاجرت، Community Notes عملکرد بهتری داشت.

▫️نتیجه این نیست که برچسب‌ها بی‌فایده‌اند؛ بلکه هیچ برچسبی به‌تنهایی راه‌حل قطعی مقابله با تصاویر جعلی هوش مصنوعی نیست.

▫️پس حتی با دیدن برچسب AI، همچنان باید منبع، زمان انتشار، زمینه و شواهد مستقل را بررسی کنیم.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

11 October 2026 17:45

✅️راستی‌آزمایی

🔴 تست مین هوایی سپاه در جزایر ایرانی

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️ ویدیویی با ادعای «آزمایش مین هوایی ضدبالگرد توسط سپاه پاسداران در جزایر ایرانی» در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شده است.

▫️ بررسی‌ها و ردیابی منشأ ویدیو نشان می‌دهد این تصاویر مربوط به آیین سنتی «آتش‌بازی در روز» در کشور مالت است و اولین بار در حساب اینستاگرامی europeanfireworks، در ۲۲ اوت ۲۰۲۶ منتشر شده است.

▫️ بنابراین، تصاویر منتشرشده مربوط به یک رویداد غیرنظامی در مالت بوده و انتساب آن به آزمایش‌های نظامی صحت ندارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 23:33

✅️راستی‌آزمایی

🟠 خبرهای پربازدید ۲۴ ساعت گذشته

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 17:29

✅ سواد رسانه

🔴۷۵ درصد خبرها را بدون بازکردن لینک به اشتراک می‌گذاریم؟

▫️گاهی برای بازنشر یک خبر، فقط یک تیتر جذاب یا جمله‌ای که با باورهای قبلی ما هماهنگ است کافی است؛ حتی بدون اینکه وارد لینک شویم و اصل مطلب را بخوانیم.

▫️پژوهشی به سرپرستی «اس. شیام سوندار» که در نشریه علمی Nature Human Behaviour منتشر شده، بیش از ۳۵ میلیون پست عمومی فیسبوک حاوی لینک را در فاصله سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ بررسی کرده است.

▫️نتیجه قابل‌توجه بود: حدود ۷۵ درصد اشتراک‌گذاری‌های بررسی‌شده، بدون آن انجام شده بود که کاربر پیش از اشتراک‌گذاری روی لینک کلیک کند. پژوهشگران همچنین مشاهده کردند محتوای سیاسی، به‌ویژه زمانی که با گرایش سیاسی کاربر همسو بود، بیشتر بدون کلیک بازنشر می‌شد.

▫️این یافته البته الزاماً به این معنی نیست که همه این کاربران «هرگز» مطلب را نخوانده‌اند؛ ممکن است بعضی از آن‌ها خبر را از مسیر دیگری دیده باشند. پژوهش مشخصاً کلیک‌کردن روی لینک پیش از اشتراک‌گذاری را اندازه‌گیری کرده است.

▫️اما همین رفتار یک خطر مهم در فضای مجازی ایجاد می‌کند: وقتی خبر را فقط از روی تیتر، تصویر و چند خط توضیح قضاوت می‌کنیم، ممکن است نکات مهمی مانند منبع اصلی، تاریخ انتشار، جزئیات خبر یا حتی تفاوت میان تیتر و متن را نبینیم.

▫️تیتر برای جلب توجه نوشته می‌شود، نه برای انتقال تمام واقعیت. پیش از بازنشر یک خبر، بهتر است لینک را باز کنیم، منبع اصلی را ببینیم و بررسی کنیم که آیا تیتر واقعاً با محتوای خبر مطابقت دارد یا نه.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 14:29

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای بازگشت شریفی‌زارچی به ایران و تدریس دوباره در دانشگاه

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در برخی کانال‌ها و صفحات شبکه‌های اجتماعی، مطلبی به نقل از «علی‌اصغر شفیعیان» منتشر شده که مدعی است علی شریفی‌زارچی به‌زودی به ایران بازمی‌گردد و دوباره در دانشگاه مشغول تدریس خواهد شد.

▫️شفیعیان این نقل‌قول را رد کرده و گفته است که درباره بازگشت شریفی‌زارچی چنین اظهارنظری نداشته است.

▫️همچنین توئیتی که برای پشتیبانی از این ادعا بازنشر شده، مربوط به گذشته و ماجرای قبلی وضعیت همکاری شریفی‌زارچی با دانشگاه شریف است و ارتباطی با تحولات اخیر یا ادعای «بازگشت قریب‌الوقوع» او ندارد.

▫️بنابراین، نسبت‌دادن خبر بازگشت شریفی‌زارچی و تدریس دوباره او در دانشگاه به شفیعیان، با شواهد موجود تأیید نمی‌شود و بازنشر توئیت قدیمی در این زمینه، برداشت نادرستی از زمان و موضوع آن ایجاد کرده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

10 October 2026 12:14

✅️راستی‌آزمایی

🔴ویدیوی منتسب به اظهارات اخیر ظریف خطاب به میثم مطیعی

❌ نتیجه بررسی: قدیمی

▫️بخشی از سخنان محمدجواد ظریف با این توضیح دوباره در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده که او به‌تازگی خطاب به میثم مطیعی درباره برجام اظهارات تندی مطرح کرده است.

▫️بررسی منبع اصلی نشان می‌دهد این ویدئو جدید نیست و به نشست «خانه گفتارها» در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ بازمی‌گردد؛ نشستی که با حضور محمدجواد ظریف و چند سخنران دیگر برگزار شده بود.

▫️بنابراین، بازنشر این کلیپ بدون اشاره به زمان اصلی آن می‌تواند این تصور را ایجاد کند که این سخنان مربوط به روزهای اخیر است؛ در حالی که ویدئو بیش از یک سال قدمت دارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

08 October 2026 18:20

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای رسانه آمریکایی «آکسیوس» درباره اعزام نیروهای سوری به عربستان و یمن

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️ در پی انتشار گزارشی از سوی رسانه «آکسیوس» پیرامون طرح ادعایی اعزام نظامیان سوری به عربستان سعودی و جبهه یمن، این خبر با واکنش و تکذیب صریح مقامات دمشق مواجه شد.

▫️ بررسی‌های «فکت‌پرس» نشان می‌دهد که «احمد موفق زیدان»، مشاور رسانه‌ای ریاست‌جمهوری سوریه، با انتشار توئیتی در حساب رسمی خود در شبکه اجتماعی «ایکس»، این گزارش‌ها را رد کرد.

▫️ وی ضمن تأکید بر اینکه امنیت عربستان سعودی و منطقه خلیج‌فارس پیوندی عمیق با امنیت سوریه دارد، تصریح کرد: «آنچه برخی رسانه‌ها درباره درخواست پادشاهی برای ارسال نیروهای سوری به عربستان یا یمن مطرح می‌کنند، کذب و بی‌اساس است».

▫️ بنابراین، ادعای مطرح‌شده در گزارش آکسیوس پیرامون اعزام نیروهای نظامی سوری صحت ندارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

05 October 2026 20:17

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای شیوع طاعون «صد برابر قوی‌تر از کرونا» از روسیه

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده «ویروس طاعون» از یک آزمایشگاه در روسیه نشت کرده، در حال گسترش است و ممکن است باعث اعلام وضعیت اضطراری جهانی شود.

▫️اصل ماجرا به مرگ یک کارمند ۲۸ ساله مؤسسه تحقیقات ضدطاعون ایرکوتسک بازمی‌گردد. طبق گزارش رویترز، او پس از ابتلا به پنومونی شدید جان باخت و نزدیک به ۲۰۰ نفر از تماس‌هایش تحت مراقبت پزشکی قرار گرفتند.

▫️بااین‌حال، مقام‌های روسیه تشخیص او را «پنومونی با علت نامشخص» اعلام کرده‌اند و گفته‌اند بررسی‌ها شواهدی از حادثه هنگام کار با عوامل بیماری‌زا یا ابتلای تأییدشده به طاعون نشان نداده است.

▫️تا آخرین گزارش‌ها نیز هیچ مورد ثانویه تأییدشده‌ای از طاعون در ارتباط با این پرونده گزارش نشده است. دولت آمریکا نیز موضوع را رصد می‌کند، اما این به معنای تأیید شیوع طاعون نیست.

▫️همچنین طاعون ویروس نیست؛ بیماری‌ای باکتریایی ناشی از Yersinia pestis است. نوع ریوی آن می‌تواند خطرناک باشد، اما با تشخیص سریع و آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.

▫️ادعای «صد برابر قوی‌تر از کرونا» نیز هیچ مبنای علمی معتبری ندارد؛ چنین مقایسه عددی‌ای در منابع علمی معتبر وجود ندارد.

🔍 در نتیجه، مرگ این کارمند و اقدامات احتیاطی واقعی است، اما نشت طاعون، آغاز شیوع و ادعای «صد برابر قوی‌تر از کرونا» بودن آن تأیید نشده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

04 October 2026 21:59

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای فعالیت «زورخانه مختلط» در ایران

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که زنان و مردانی را در حال انجام حرکات ورزش پهلوانی نشان می‌دهد و با عنوان «زورخانه مختلط در ایران» بازنشر شده است.

▫️بررسی نسخه‌های منتشرشده از این تصاویر نشان می‌دهد محل فیلم‌برداری ایران نیست و این ویدئو به فعالیت‌های ورزشی مجموعه «OS-1» در دبی مربوط است.

▫️این مجموعه در دبی کلاس‌هایی با عنوان «Pahlavani» یا ورزش پهلوانی ایرانی برگزار می‌کند و تصاویری از تمرین زنان و مردان در آن نیز منتشر شده است.

▫️فضای دیده‌شده در ویدئو نیز یک استودیوی ورزشی مدرن است و نه یک زورخانه سنتی در ایران.

▫️بنابراین، بازنشر این تصاویر با عنوان «زورخانه مختلط در ایران» نادرست است؛ ویدئو مربوط به برگزاری تمرین‌های ورزش پهلوانی ایرانی در دبی است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

04 October 2026 10:43

✅️راستی‌آزمایی

🔴 ادعای صدور حکم اعدام برای دریادار سردار علی فدوی به اتهام جاسوسی

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️ طی روزهای اخیر، اخباری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که مدعی صدور حکم اعدام برای «دریادار سردار علی فدوی»، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران، به اتهام جاسوسی شده است.

▫️ بررسی‌های «فکت‌پرس» نشان می‌دهد که این ادعا فاقد سندیت است و مراجع رسمی کشور یا منابع خبری معتبر چنین حکمی را تایید نکرده‌اند.

▫️ همچنین هیچ‌گونه سند یا اطلاعیه رسمی از سوی نهادهای قضایی و امنیتی در این زمینه منتشر نشده و این ادعا صرفاً در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود.

▫️ بنابراین، ادعای مطرح‌شده پیرامون صدور حکم اعدام یا اتهام جاسوسی برای سردار علی فدوی صحت ندارد.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 21:25

✅️راستی‌آزمایی

🔴گزارش منتسب به اکونومیست درباره احتمال حمله در «۷۲ ساعت آینده»

❌ نتیجه بررسی: قدیمی

▫️خبری با عنوان «اکونومیست: نشانه‌های نظامی از احتمال آغاز حملات در ۷۲ ساعت آینده حکایت دارد» دوباره در کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی بازنشر شده است.

▫️در این خبر به تجمع هواپیماهای سوخت‌رسان در پایگاه العدید، انتقال تجهیزات جست‌وجو و نجات رزمی و افزایش فعالیت هواپیماهای شنود و جنگ الکترونیک آمریکا استناد شده است.

▫️اما این گزارش مربوط به تحولات فعلی نیست و محتوای آن به بهمن ۱۴۰۴ بازمی‌گردد؛ بنابراین عبارت «۷۲ ساعت آینده» نیز مربوط به همان مقطع زمانی بوده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 19:58

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای سفر عباس عراقچی به ابوظبی

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در برخی کانال‌ها با انتشار تصویری از مسیر پرواز یک هواپیمای دولتی ایران ادعا شده «عباس عراقچی» برای سفری به ابوظبی از تهران خارج شده است.

▫️اما ردیابی یک هواپیما به‌تنهایی هویت سرنشینان آن را مشخص نمی‌کند و مدرکی مبنی بر حضور عراقچی در این پرواز منتشر نشده است.

▫️رسانه «آوش» نیز پس از پیگیری اعلام کرده وزیر امور خارجه در تهران حضور دارد و سفری به امارات نداشته است. این تکذیبیه در رسانه‌های دیگر نیز بازنشر شده است.

▫️بنابراین، نسبت‌دادن این پرواز به عباس عراقچی و ادعای سفر او به ابوظبی تأیید نمی‌شود و تکذیب شده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 17:03

✅️راستی‌آزمایی

🔴ادعای سفارش «پلاک شناسایی جنگ» برای دانش‌آموزان کنارک و بندرعباس

❌ نتیجه بررسی: نادرست

▫️در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده مدارس در بندرعباس و کنارک از خانواده‌ها خواسته‌اند برای دانش‌آموزان پلاک‌هایی مشابه پلاک‌های جنگی تهیه کنند.

▫️منشأ قابل‌ردیابی این ادعا درباره بندرعباس، گزارشی مبتنی بر «منابع آگاه» است و هیچ بخشنامه، تصویر از ابلاغ رسمی یا سند مستقلی برای آن منتشر نشده است.

▫️آموزش‌وپرورش هرمزگان نیز در پاسخ به پیگیری رسانه محلی اعلام کرده هیچ دستور یا ابلاغی برای استفاده دانش‌آموزان از پلاک نام یا پلاک شناسایی صادر نشده و چنین موضوعی در برنامه مدارس قرار ندارد.

▫️درباره کنارک نیز در بررسی منابع در دسترس، سند رسمی یا گزارش مستقل معتبری که سفارش چنین پلاک‌هایی برای دانش‌آموزان را تأیید کند پیدا نشد.

▫️بنابراین، ادعای سفارش پلاک برای دانش‌آموزان بندرعباس و کنارک در حال حاضر فاقد شواهد قابل اتکا است و در مورد هرمزگان نیز رسماً تکذیب شده است.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

03 October 2026 15:50

✅️راستی‌آزمایی

🔴مجوز روزانه ۴۰ پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایران از و به فرودگاه نجف

✅ نتیجه بررسی: درست

▫️دفتر نخست‌وزیر عراق در ۱۰ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد شرکت‌های هواپیمایی ایرانی می‌توانند در مجموع روزانه تا ۴۰ پرواز از و به فرودگاه بین‌المللی نجف انجام دهند.

▫️براساس این توافق، ماهان‌ایر از این مجوز مستثناست و شامل معافیت ایجادشده برای سایر شرکت‌های ایرانی نمی‌شود.

▫️این تصمیم پس از محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران اتخاذ شده و دولت عراق اعلام کرده واشینگتن با استثنای لازم برای این پروازها موافقت کرده است.

▫️بنابراین، اصل خبر درست است؛ با این توضیح که عدد ۴۰ پرواز، مجموع پروازهای رفت و برگشت از و به نجف است، نه ۴۰ پرواز خروجی و ۴۰ پرواز ورودی به‌صورت جداگانه.

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:

فکت‌پرس

30 September 2026 22:39

✅️راستی‌آزمایی

🟠 خبرهای پربازدید ۲۴ ساعت گذشته

برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید: