Telegram-канал atefeh_tayyeh - بیاض | عاطفه طیّه: Unsorted

بیاض | عاطفه طیّه

01 November 2026 08:29

زندگی گلگون

امروز برای چندمین بار دیدمش: فیلم فرانسوی La Vie en Rose (۲۰۰۷)، به کارگردانی اولیویه داهان.

این فیلم زندگی خوانندهٔ شهیر فرانسوی، ادیت پیاف، را روایت می‌کند؛ دختری که از کف خیابان‌های کثیف و محله‌های فقیرنشین پاریس خود را بالا کشید و با رنگ خون‌آلود حنجره‌اش، صدای دردهای مشترک شد.
فیلم با بیهوش شدن این ستاره، ملقب به «گنجشک کوچک»، روی صحنه آغاز می‌شود و با رفت‌وبرگشت‌های ماهرانه به دوران کودکی، جوانی و پیری او، داستان زندگی‌اش را برملا می‌کند.
کودکی‌اش که در فاحشه‌خانهٔ مادربزرگش گذشت؛ نابینایی‌اش در فاصلهٔ سه تا هفت‌سالگی؛ عطوفت روسپیانی که شفای او را از ترزای قدیس خواستند؛ مادرش که خواننده‌ای دوره‌گرد و ناخوش‌احوال بود و پدرش شعبده‌بازی دائم‌الخمر. به قتل رسیدن مردی که استعداد شگفت‌آور او را در بیست‌سالگی کشف کرد، پشتیبانش شد و او را از کف خیابان به کلوپ‌های اعیانی برد. رسیدن به نوک فواره و فروریختن همه‌چیز با سقوط هواپیمای «مارسل»، تنها مردی که دوست داشت و از دردها و زخم‌ها و تلخی‌ها به شیرینی تن و جان او پناه برده بود. مرد جوانی که ادیت درست در روزهایی که در اوج زیبایی، شهرت، ثروت و غرور و کبریا بود، با او آشنا شد و از همهٔ دنیا، بی‌تابانه تنها او را می‌خواست. زیر قدم‌هایش را فروتنانه با بغل‌بغل گل فرش می‌کرد و او را «عشقم» و «پسر شیرینم» صدا می‌زد.

زمان باز جلوعقب می‌شود. سربه‌راه می‌رود و بازمی‌گردد.
زنی خمیده و زیبایی‌ازدست‌داده، روان‌پریش و نامیزان؛ مواد مخدر، سرنگ‌های خون‌آلود، شکوه بربادشده، نبوغ رو به افول، شبان‌روزان هباوهدر.
«زهی بخیل ستمگر که هرچه داد به من
به تیغ بازستاند و به تازیانه گرفت»
آسمان تنگ‌نظر گویی چشم نداشت درخشش و کمال ادیت را ببیند؛ گنجشک خوش‌آوا تمام عمر در حال از دست دادن بود...
«ماریون کوتیار» برای بازی درخشانش در نقش ادیت پیاف اسکار گرفت و حقش بود. او ادیت را در تمام مراحل زندگی‌اش، تمیز و باورپذیر درآورد.
نوجوانی: دختری تربیت‌نشده و آداب‌ندان، کم‌رو و بی‌رنگ‌ِرو، با جثه‌ای نازک و کوچک، که نبوغ و استعدادی شگفت را بر دوش می‌کشید؛ ریحانی در مزبله، نیلوفری در مرداب.
جوانی: زیبایی و شکوه و جلال؛ راست‌قامت، سربلند چون درختی سر بر آسمان ساییده. دشت گل، باغ انگور؛ پخته و شیرین.
پیری: پیریِ زودآمده و پریشان‌روزگاری؛ از دست‌دادگی و از دست‌رفتگی. هم‌دستی با روزگار برای خراب شدن؛ خم شدن؛ گم‌وگور شدن در اوهام.

موسیقی متن فیلم، صدای شورانگیز خود خواننده، ادیت پیاف است و چه بجا انتخاب شده. صدای پیاف، صدای روح دردمند انسان است؛ صدای رنج و شکست و عشق است. ترنم زندگی است؛ قیژقیژ هولناک مرگ است.
چشیدمش و صبح پاییزی‌ام به زیبایی غم شد.

@atefeh_tayyeh