🔰 پژوهش هنر
28 February 2026 08:25
مواظب خودتون باشید 🌹♥️🌹
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
27 February 2026 17:37
که سیَه کرد چشم یار مرا
که سیه کرد روزگار مرا
میکنم گریه تا صبا نبَرَد
از سر کوی او غبار مرا
فقیر علی
قطعۀ نستعلیق ترکیبی
رقم فقیر علی (میرعلی هروی)
برگی از مرقّع جهانگیر
تذهیبشده با حاشیۀ تشعیر از کتابآرایان
مرکب، آبرنگ و طلا روی کاغذ
برگه: ۴۱ × ۲۵.۵ سانتیمتر
کتابخانة دولتی برلین
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
27 February 2026 14:19
خوشحالم بابت انسانبودن و خلقکردن!
تا همیشه مدیون انسانهاییام که انتخاب کردهان زندگی کنن، رنج ببرن و چیزی خلق کنن و زمین رو در حالی که خودشون رو درش جا گذاشتهان ترک کنن.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
26 February 2026 11:50
گیتی که اوّلش عدم و آخرش فناست
در حقّ او گمان ثَبات و بقا خطاست
[بنیاد چرخ بر سر آب است ازین قِبَل
پیوسته در تحرّک دوری چو آسیاست]
کبک دری که قهقهۀ شوق میزند
غافل که زخم پنجۀ شاهینْش در قفاست
[ظهیر فاریابی]
رقم فقیر میرعلی (هروی)
برگی از یک مرقّع خوشنویسی و نگارگری
برگ: 312 × 443 میلیمتر
کتابخانة ملی فرانسه، پاریس
.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
25 February 2026 22:59
♦️ عبدالمجید ارفعی، نخستین مترجم استوانۀ کوروش درگذشت.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
25 February 2026 09:04
ای دُرِّ گرانمایه و ای بدر مُنیر
هرگز نرود خیالت از پیش ضمیر
هر چنـد تُـرا گریز باشـد از ما
مارا نبود به هیـچ روی از تو گزیر
قطعۀ نستعلیق ترکیبی
رقم میرعلی هروی
برگی از مرقّع جهانگیر
تذهیبشده با حاشیۀ تشعیر
مرکب، آبرنگ و طلا روی کاغذ
برگه: ۴۱ × ۲۵.۵ سانتیمتر
کتابخانة دولتی برلین
.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
24 February 2026 14:03
طالب من همه شاهان جهانند و مرا
در بخارا جگرم بَهر معیشت خون شد
قطعۀ ترکیبی
رقم میر (میرعلی هروی)
برگی از یک مرقّع خوشنویسی و نگارگری
برگ: 312 × 443 میلیمتر
کتابخانة ملی فرانسه، پاریس
.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
22 February 2026 21:37
باز آمد شاه من جولانکنان سوی شکار ...
قطعۀ ترکیبی: نگارگری، خوشنویسی و تذهیب
برگی از یک مرقّع خوشنویسی و نگارگری
برگ: 312 × 443 میلیمتر
کتابخانة ملی فرانسه، پاریس
.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
22 February 2026 19:46
نقاشی ایرانی
نویسنده شیلا کنبی
ترجمهٔ مهدی حسین
از قرن هفتم هجری قمری بسیاری از کتابها مصور میشدهاند. مسلماً در ابتدا این تصاویر مکمل متن بودهاند و از ظرافت نیز بیبهره. به همین جهت نگارهها بهمثابهٔ یک مکمل برای متن بهشمار میآمدند. با وجود این، حامیان این دسته از فعالیتها خیلی زود متوجه موضوعی شدند که از ابتدا برای نگارگران آشکار بود: لذت رؤیت تصویر، صرف نظر از مصور ساختن داستانی که در صفحه مقابل آن قرار دارد، امری کاملاً جدا از خواندن کتاب است.
برخلاف دیوارنگارهها یا نقاشیهای بزرگ که پردهخوانها از آن سود میجستند، پیوستگی داستانهای مصور ایرانی در یک دیوان تجربهٔ متفاوتی بود. در این حالت تنها یک یا حداکثر دو نفر قادر بودند که بهراحتی به صفحات و تصاویر بنگرند. زمانی که طراحی و نقاشی تکچهره متداول شد، هنرمندان این آثار را در اندازههای متعارفی کار کردند تا امکان قراردادن آنها در یک مُرقّع فراهم شود. تداوم تولید آثار طراحی و نقاشی ایرانی در قطع کوچک تا سدهٔ بیستم گواه این نکته است که هنرمندان ایرانی توانستهاند سلیقه و معیارهایی اتخاذ کنند که تا این میزان به مذاق هوادارانشان خوش بیاید.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
20 February 2026 18:26
پرترۀ امپراتور جهانگیر در دست نورجهان
1627 میلادی
منسوب به بشنداس
گورکانیان مغول، هند
نقاشی: 13.6 × 6.4 سانتی متر
برگ: 30 × 22.1 سانتی متر
موزۀ کلیولند
این نقاشی ممکن است برگرفته و الگوگرفته از اثری باشد که در آن جهانگیر پرترهای از پدر درگذشتۀ خود را در دست دارد و خود را جانشین مشروع نشان میدهد. نورجهان که بیشتر امور دولتی را اداره میکرد، امیدوار بود که پس از مرگ جهانگیر در قدرت باقی بماند. او در اوج جوانی به تصویر کشیده شده است هرچند در زمان مرگ جهانگیر 50 ساله بود.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
20 February 2026 10:02
احتمالاً رقم احمد الحسینی است.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
20 February 2026 07:18
زال و رودابه
منسوب به صادقیبیگ
ایران، قزوین؛ ۱۵۷۶-۱۵۷۷ م.
برگی از شاهنامۀ فردوسی
برگ: ۴۶ × ۳۱ سانتیمتر
مجموعۀ دیوید، کپنهاگ
در سالهای پایانی عمر، شاه طهماسب از نقاشی فیگوراتیو بیزار شد و در نتیجه، هنرمندان کارگاه دربار پراکنده شدند. از آن پس تا زمان حکومت پسرش، اسماعیل دوم (۱۵۷۶-۱۵۷۸)، نسخه خطی بزرگ دیگری تحت حمایت مستقیم صفویان ساخته نشد.
رودابه با دست حنابَستهاش به زالِ دلباخته علامت میدهد، همان دم که زال کمند میافکند تا خود را به معشوق برساند. آن دو، شب را در کنار هم به صبح میرسانند.
کاخ سلطنتی رنگارنگ و کاشیکاریشده در چشماندازی کوهستانی قرار دارد که قلههای آن زیستگاه پرندگان، بزهای کوهی و غزالها است. جویباری نقرهای (که اکنون سیاه است) از یکی از صخرهها جاری است. مانند همیشه در مناطق خشک، در جاهایی که آب حیاتبخش فراوان است، چمنزارهای سبز و گلها یافت میشوند، آبی که نقش مهمی در باغهای اسلامی ایفا میکند.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
18 February 2026 20:30
بخشی از تشعیر پیرامونی
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
18 February 2026 20:21
داد از ستمِ نرگسِ دائم مستت
وز زلفِ پریشانِ بلند و پَستت
میپرسم از آنک همچنین در عرصات
خون ریزی و هیچکس نگیرد دستت
قطعۀ ترکیبی
احتمالا خوشنویسی میرعلی هروی
برگی از مرقّع جهانگیرشاه
نگارگری، تذهیب و تشعیر
مرکب، آبرنگ و طلا روی کاغذ
برگه: ۴۱ × ۲۵.۵ سانتیمتر
کتابخانة دولتی برلین
.
Читать полностью…
🔰 پژوهش هنر
17 February 2026 11:26
خون سیاوشان
افراسیاب نمیخواست هیچ ردّ و نشانی از خون سیاوش بماند. میدانست که خون سیاوخش نمیخسبد؛ رونده و رویاننده است. چون بر خاک بریزد از آن گیاه خواهد رست، و آن گیاه بر خواهد داد:
نباید که خون سیاوش زمین
ببوید؛ بروید گیا روز کین
بر آن بود، حتی به بهای ناچیز کردن دخترش- که از سیاوش بار گرفته بود- ریشهٔ سیاوش را از بیخ برکند. به قول فردوسی:
نخواهم ز بیخ سیاوش درخت
نه شاخ و نه برگ و نه تاج و نه تخت
کام افراسیاب برنیامد. نه فقط، فرزند سیاوش، کیخسرو، ماند و خون پدر خواست که از خون سیاوش، درختی شگرف رست؛ درخت راز! درخت رمز! درخت همارهبهار و همیشهسبز که بر برگبرگش نقش سیاوش بود. درختی که نشان ناکامی افراسیاب در خاکمال کردن خون مظلوم بود:
ز خاکی که خون سیاوش بخورد
به ابر اندر آمد یکی سبز نَرْد
نگاریده بر برگها چهر اوی
همی بوی مشک آید از مهر اوی
به دیمه بسان بهاران بدی
پرستشگه سوگواران بدی
در روایتی عتیق از
اسکندرنامه آمده است که اسکندر به زیارت خاک سیاوش رفت. خاک سیاوش سرخ بود؛ سرخ از خون. خونِ تازهٔ مظلوم که میجوشید و نمیخسبید. از میان خونِ گرم،
درختی سبز رسته بود. قصه میگوید اسکندر قصهها، به چشم دید آنچه را که در قصهها شنیده بود. پس گریست، و پارهای از خون جوشندهٔ سیاوش را برای خجستگی، با خود برد، و سوگواران سیاوش را که زیر سایهٔ سبز و بلند درخت او بودند، چیزها بخشید.
سوگ سیاوش، نه فقط در کتب افسانه که در متن زندگی مردم جاری بود. مردم میگفتند که رسم مصیبت- جامهٔ سیاه پوشیدن و موی پریشان کردن و گیسو بریدن- با واقعهٔ سیاوش آغاز شد. نوشتهاند اهل بخارا را در سوگ سیاوش نوحهها بود و برای آن سرودها ساخته بودند؛ «
کین سیاوخش» و «
گریستن مغان». مردم
اشک و
کین و
هنر را به هم آمیخته بودند تا نگذارند خون مظلوم پایمال شود؛ تا نام جوان بیگناهکشتهشده زنده بماند؛ تا چراغ حقجویی و دادخواهی فرونمیرد.
«باغ سیاووشان» نیز نام سرودی بود؛ در
شاهنامه آمده کیخسرو، گرد «باغ سیاوش»، نزدیک جایی که سر او را بریدند، میگشت و گریان از خدا میخواست که راهی بنماید تا کین پدرش را از افراسیاب بستاند.
«مظلمهٔ خون سیاووش»، در فرهنگ رسمی و فولکلور ایران نمادی شد برای خونی که تا پایان جهان نمیخسبد و گاهوبیگاه به جوش میآید؛ ماجرایی که تمام نمیشود. حقی که باید استیفا شود.
در برخی نسخههای
شاهنامه، ابیاتی شگفت آمده؛ روایتی بسیار کهن که از دیرباز به
شاهنامه راه یافته است. معلوم نیست شاعرش که بود؛ هر که بود جوانمردی بود که کوشش مردم ایران را برای زنده داشتن خون مظلوم، منظوم کرد:
فروریخت خون سر پربها
به شخّی که هرگز نروید گیا
همانگه که خون اندرآمد به خاک
دل خاک هم درزمان گشت چاک
بهساعت گیاهی برآمد چو خون
از آنجا که کردند آن خون نگون
گیا را دهم من کنونت نشان
که خوانی ورا «خون اسیاوشان»
بسی خلق را فایدهست اندروی
که هست اصلش از خون آن ماهروی
در بعضی نقلها، به جای «خون اسیاوشان»، «فر/ پر اسیاوشان» آمده و چه بهتر؛ نام دو گیاه را با خون سیاوش پیوند زدهاند:
پرسیاوشان و
خونسیاوشان؛ هم سبز هم سرخ و هم مشکبو.
شاعران با گیاه سیاوش مضمونها ساختند:
هر شبی بر خاکش از خون، دانهٔ دل کِشتمی
هر سحر خون سیاووشان از او بدرودمی
مردم نیز میگفتند هر برگی که از گیاه سیاوش کنده شود، خون سیاوش از آن میجوشد. باور داشتند خاصیت گیاه سیاوش، در
جوان بیشتر است؛ تأکیدی بر حرمت خون جوان مظلوم. خونی که به هیچ تمهید و ترفند نمیبایست شسته شود.
میتوان کودکی را در رستاقی از سمرقند تصور کرد؛ نام گیاه سیاوش را میشنود و از مادر میپرسد:
—خون سیاوشان؟ سیاوش کیست؟
+ شاهزادهٔ جوان نجیب زیبای پاک.
— چرا خون؟
+ سیاوش را کشتند.
— چرا کشتند؟
+ بیگناه کشته شد. مظلوم.
— چه کسی سیاوش را کشت؟
+ افراسیاب کشت.
- سرانجام چه شد؟
+ سرانجام...؟
کیخسرو گفت: کینِ پدرم سیاوخش طلب کنید...
همی جان فدای سیاوش کنیم
نباید که این کین فرامش کنیم...
پس کیخسرو سر بر زمین نهاد و خدای را عزّوجلّ شکر کرد
که کشندهٔ سیاوخش را به دست او گرفتار کرد. پس گفت:
ای آنکه سیاوخش را تو کشتی و صورتِ دلپذیرِ او تو تباه کردی و جامه از تن او، تو بیرون کردی و این بیخ کینه تو بنشاندی و این عداوت و حرب به میان ما، تو افکندی، و این آتش سوزنده به میان هر دو گروه، تو انگیختی، و از رویِ نیکوی وی شرم نداشتی، و از مردی و قوت و فرهنگِ او نترسیدی، و از مهر و وفا و جوانمردی او یاد نکردی و بر خرّمیِ او نبخشودی، و از این سپاه عجم نیندیشیدی، سپاس مر خدای را که تو را گرفتار کرد.
کجات آن بزرگیّ و تخت و کلاه
کجات آن بروبوم و چندین سپاه!
که اکنون بدین تنگغار اندری
گریزان به سنگینحصار اندری!
که تا زندهای بر تو نفرین بود
پس از مرگ هم دوزخ آیین بود
/channel/n00re30yah
Читать полностью…
3569