Telegram-канал anjoman_elmi_eqtesad - انجمن علمی اقتصادپژوهان: Unsorted

انجمن علمی اقتصادپژوهان

16 June 2026 23:40

افراط، زاینده‌ی افراط است. تاریخ سیاست بارها نشان داده است که هرگاه یک جریان از مدار عقلانیت، قانون و اعتدال خارج شده، در سوی مقابل نیز نیرویی متقابل و گاه تندتر شکل گرفته است. هیچ جامعه‌ای در خلأ به افراط‌گرایی نمی‌رسد؛ افراط معمولاً واکنشی به افراطی دیگر است.

پیش از آنکه انگشت اتهام را به سوی «افراط دوم» نشانه برویم، باید «افراط نخست» را بشناسیم. نمی‌توان معلول را محکوم کرد و علت را نادیده گرفت. هنگامی که صدای گفت‌وگو خاموش می‌شود، زبان تندروی جای آن را می‌گیرد؛ وقتی میدان برای مشارکت منطقی تنگ می‌شود، زمینه برای ظهور واکنش‌های رادیکال فراهم می‌گردد.

سیاست عرصه‌ی تعادل است، نه میدان حذف. هر جریان سیاسی که تصور کند با انحصار حقیقت، حذف رقیب و نادیده گرفتن مطالبات جامعه می‌تواند ثبات ایجاد کند، در واقع بذر بی‌ثباتی آینده را می‌کارد. افراط‌گرایی نه تنها رقیب خود را نابود نمی‌کند، بلکه او را بازتولید و حتی تقویت می‌کند. همان‌گونه که خشونت، خشونت می‌آفریند، تندروی نیز تندروی می‌زاید.

منطق حکم می‌کند پیش از قضاوت درباره واکنش‌ها، کنش‌ها را بررسی کنیم؛ پیش از محکوم کردن نتیجه، ریشه‌ها را بشناسیم؛ و پیش از آنکه از ظهور افراطی تازه ابراز نگرانی کنیم، ببینیم چه رفتارها و سیاست‌هایی بستر شکل‌گیری آن را فراهم کرده‌اند.

تجربه ملت‌ها ثابت کرده است که راه برون‌رفت از چرخه افراط، تولید افراطی دیگر نیست؛ بلکه بازگشت به عقلانیت، قانون‌گرایی، مدارا و پذیرش تکثر دیدگاه‌هاست. جامعه‌ای که از اعتدال فاصله بگیرد، دیر یا زود در گرداب واکنش‌های متقابل گرفتار خواهد شد. از این رو، برای فهم هر پدیده سیاسی، باید نخست به سراغ ریشه‌ها رفت؛ زیرا افراط، هرگز از هیچ به وجود نمی‌آید، بلکه فرزند افراطی است که پیش از آن متولد شده است.

🖋 جعفر ساعی‌نیا

🆔 Telegram
🆔 Instagram