1766
@Parsi_anjoman پارسی‌انجمن در پاسداری و پالایش زبان پارسی: https://t.me/parsi_anjoman/3109
🔷 پایان چیرگی ترکان بر تبریز به گزارش فرستاده‌ی اسپانیا
🔻دون آنتونیو دوگووا (فرستاده‌ی اسپانیا در دربار شاه عباسِ صفوی) که گواه بازپس‌گیریِ تبریز از ترکان بود، درباره‌ی پیشواز مردم تبریز از سپاه ایران و بیزاری‌شان از ترکان چنین می‌نویسد:
«باشندگانِ تبریز با شادمانی و خرسندی به پیشواز شاه می‌رفتند، در حالی که برای سپاهیان نوشیدنیِ خنک و برای اسب‌هایشان خوراک می‌بردند. گروه بسیاری از بومیان برای گرامیداشتِ این رویدادِ سترگ، سرِ ترک‌ها را چونان پیشکشی برای شاه می‌آوردند. ترک‌هایی که داماد یا برادرزنِ آنها بودند؛ به سخن دیگر کسانی که دیرزمانی با خواهرشان پیوند زناشویی بسته بودند. و آنچه بسیار شگفت‌آور می‌نمود این بود که مادران، فرزندان خود را که از پدرانی ترک زاده شده بودند، می‌کشتند؛ چرا که می‌گفتند سزاوار نیست حتی یادی از چنین تبارِ اهریمنی به جا بماند. بدین‌سان، کینه و دشمنیِ آنان در برابر ترک‌ها بی‌اندازه بوده است.»
🔷 سیاست‌رانی با زبانهای محلی
🔻عباس سلیمی آنگیل در این یادداشت به پایه‌گذاریِ نهادی تازه با نام «بنیاد زبان ترکی» خرده می‌گیرد. او می‌پرسد با بودنِ نهادهای همانند، چه نیازی به بنیادی است که با زدودن نام «آذربایجان» از پسوندِ خود، گمانِ رخنه و چپاندن واژگان بیگانه‌ی عثمانی و باکو را به زبان‌ها و گویش‌های محلیِ ایران پررنگ‌تر می‌کند. از دیدگاه او، این کار نه تنها زمینه‌ساز همگون‌سازی و نابودیِ گونه‌گونیِ گویش‌های محلی می‌شود، بلکه خواسته‌های قوم‌گرایان را برآورده می‌سازد.
🔻وی در ادامه هشدار می‌دهد که دادنِ چنین جایگاهی تنها به یک زبانِ محلی، ستم و نابرابریِ آشکاری در برابر ده‌ها زبان دیگر در ایران است و اگر همه بخواهند چنین نهادی داشته باشند، شیرازه‌ی کشور از هم می‌گسلد. سلیمی یادآور می‌شود که برپایی نهادهایی همتراز با فرهنگستان برای زبانهای محلی، جایگاه یگانه‌ی زبان ملی را می‌آشوبد و کشاندن پای زبان و کیش به سودجویی‌های گروهی، یکپارچگیِ میهن را با گزندهایی درمان‌ناپذیر روبه‌رو خواهد کرد.
👈 این یادداشت را در «اینجا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 آزرمیدخت صفوی (بنیاد‌گذار پژوهشهای پارسی دانشگاه علیگر هند): بی دانستن زبان پارسی نمی‌توانیم فرهنگ خودمان را بشناسیم
بیش از ایران در هندوستان نسخه‌های خطی فارسی هست.
بی هیچ گزافه می‌گویم، ما هندیها اگر زبان فارسی را یاد نداشته باشیم، به هیچ روی نمی‌توانیم فرهنگ خودمان (تاریخ میانه‌ی هند) را بشناسیم.
🔻آژین‌کاری: پیرسینگ
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻پُرسه: مجلس ختم
🔻رزمنده/ آزاده‌رزم: مبارز
🔻جاویدنام: شهید
🔻یکپارچگی سرزمینی: تمامیت ارضی
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🎥 ویران کردن کاروانسرایی در سبزوار که ثبت ملی هم بود
🔻در زشتی و دردناکی این کنش همین بس که دیرینگی این کاروانسرا از دیرینگی بسیاری از کشورهای پیرامونی بیشتر بود!
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻گُردان هوایی: اسکادران
🔻نوآمد: مدرن
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 بارگیری «تاریخ زبان فارسی» استاد خانلری
🔻 «تاریخ زبان فارسی» برجامانده‌ای گرانسنگ و ماندگار از استاد زنده‌یاد دستور (دکتر) «پرویز ناتل خانلری» – پژوهشگر، ادب‌دان، چامه‌سرا، زبانشناس و سیاستمدار- است که تنها نبیگِ پایه در این زمینه نیز به شمار می‌آید.
🔻بنیاد این نبیگ بر پنج پوشینه (جلد) ریخته شده بود که زبان ایرانیان را از دوران کهن تا همروزگار را دربرمی‌گرفت.
🔻خانلری در دوره زندگی پُربار خود تنها توانست پوشینه‌های نخست و دوم و سوم تاریخ زبان فارسی را به سامان برساند که از نوشته‌های پرارزش و ماندگار در این زمینه است. همچنین او برنامه‌ای پایه‌ای بر همین مایه‌ی ابزار زبان پارسی برای نوشتن فرهنگ واژگان پایه‌ریزی کرده بود که تنها توانست بخشی از دوره نخست را آماده کند و به چاپ برساند.
👈 «تاریخ زبان فارسی» را از «اینجا» بارگیرید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷بازماندن از دانش‌آموزی، واماندن از زندگی
🔻عباس سلیمی آنگیل (دبیر کارگروه آسیب‌شناسی پارسی‌انجمن): این زبانزد «سال به سال، دریغ از پارسال» را در این چند روزِ زندگی با تن و جان خویش دریافتیم. آخرین مایه‌ی این دریغناکی خبرهای ناگواری است که از بازماندگان از تحصیل به گوش می‌رسد.
🔻 پیامدهای این بی‌سوادی‌ها بر کسی پوشیده نیست. انگاره‌ی ایران آینده، سرزمینی با هزاران هزار انسان بی‌مهارت و فرهنگ‌نیاموخته، جان و روان آدمی را می‌خراشد. ابوسعید ابوالخیر می‌گوید: «آدمی را از چهار چیز ناگزیر بود: اول نانی، دوم خُلقانی، سیم ویرانی، چهارم جانانی» (به نقل از قابوس‌نامه).
🔻گروهی که در نان و خُلقان (تن‌پوش) خود بمانند، به ویران (سرپناه) هم نخواهند اندیشید، چه رسد به جانان؛ چه این جانان دلدار باشد و چه جامعه‌ای آباد و آزاد و سرزنده.
👈 «بازماندن از دانش‌آموزی، واماندن از زندگی» را در «این جا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻کاربری اوکراینی با شناسهٔ اینستاگرامی «دل اوکراینی، جان ایرانی» با بازپخش توژی از آموزگار زبان یونانی، از ایران‌دوستی خود و ارزش و جایگاه شهرآیینی ایرانی سخن گفته است.
🔻درنگریستنی است که واژهٔ «فارسی» (φαρσί) در یونانی نوین، افزون بر نام زبان پارسی، به‌گونهٔ کران‌واژه (قید) نیز به کار می‌رود و چِم روان، گویا، بی‌درنگ و استادانه دارد؛ برای نمونه، دربارهٔ کسی که زبانی را بسیار روان و درست سخن می‌گوید، می‌گویند فارسی سخن می‌گوید.
🔻این واژه در یونانی از «فارسی» در زبان ترکی عثمانی وام گرفته شده و ریشهٔ آن به خودِ واژهٔ پارسی «فارسی» بازمی‌گردد. در فرهنگ زبان یونانی نیز آمده است که این کاربرد از این باور دیرینه برخاسته که کسی که پارسی می‌دانسته، در هنرها و نیز زبان‌آموزی و سخن‌گویی توانا و کارآزموده بوده است.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 بارگیریِ «تاریخِ مختصرِ زبانِ فارسی»ِ ابوالقاسمی
🔻 پارسی‌انجمن: «تاریخِ مختصرِ زبانِ فارسی» نوشته‌ی دستور(دکتر) محسنِ ابوالقاسمی است. او به سادگی و گزیدگی به پیشینه‌ی زبانِ پارسی که دنباله‌ی زبانِ پارسیِ میانه که آن نیز به دنباله‌ی پارسیِ باستان است پرداخته و چنین، گزارشی کوتاه از تاریخِ زبانِ پارسی که از کهن‌ترین زبانهای زنده‌ی جهان است، به دست داده.
👈 «تاریخِ مختصرِ زبانِ فارسی»ِ دستور ابوالقاسمی را از «این جای» بارگیرید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 آنکه آموخت و نکرد: نگاهی به ویراست تازه‌ی دستور خط فارسی
🔻عباس سلیمی آنگیل: پس از اینکه این کتاب در وبگاه فرهنگستان برای بارگیری گذاشته شد، نقدهای بسیاری درباره‌اش نوشتند و خرده‌ها گرفتند درست و نادرست. شمار بالای نقدها و بررسی همه‌ی سویه‌های کتاب، من را از نوشتن بازداشت. در اینجا می‌خواهم از چشم‌اندازی دیگر به این کتاب بنگرم؛ از این چشم‌انداز که خود نویسندگان و ویراستاران این کتابچه تا چه اندازه شیوه‌نامه‌ی خود را به کار می‌بندند و در مجموع، ویرایش این کتاب در چه ترازی است.
یادداشت «نگاهی به ویراست تازه‌ی دستور خط فارسی» در «اینجا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 خوانش سروده‌ی جاودان «عقاب» استاد زنده‌یاد پرویز ناتل خانلری در برنامه‌ی رادیویی جنگ شب (۱۳۵۱)، با گویندگی «فرهنگ فرهی»
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 با واژه‌های دَساتیری مهربان‌تر باشیم
🔻کورش جنتی: هر زبانی ساختار و سنجیدارهایی (قواعدی) دارد که آشنایی و پایبندی به آنها به‌ویژه برای کسانی که با زبان سروکار دارند، بایسته است. اگر این سنجیدارها را رها کنیم زبانمان بی‌دروپیکر و آشفته خواهد شد. با همۀ این، قالب‌های زبانی یکسره صد و صفری، خشک و ناروادار نیستند. زبان نیز چونان یک زیستمند زاستاری (موجود طبیعی) در روند فَرگَشت خود به فراخور نیاز یا حتی گاهی از روی پیشامد، پایش را از خط‌کشی‌های ازپیش‌مشخص‌شده بیرون می‌گذارد. سنجیداری تازه به خود می‌افزاید و سنجیدارهایی را وامی‌نهد، که اگر جز این بود دستور زبان و واژه‌های فارسی باستان تا امروز ثابت می‌ماند.
🔻این دیباچۀ کوتاه را آوردم که بگویم برخی سخت‌گیری‌ها نسبت به شماری از واژه‌ها چندان موجه به نگر نمی‌رسد و اگر سنجۀ ما برای درستی و نادرستی یک واژه کاربست وسواس‌گونه‌ی سنجیدرها باشد باید بسیاری از واژه‌ها را نادرست بدانیم. برای اثبات این داو (ادعا) نمونه‌هایی را از پی می‌آورم ...
👈 دنباله‌ی یادداشت را در «اینجا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷پیشه‌واژه‌های آجرپزان
🔻عباس سلیمی آنگیل: فرهنگِ شماری از پیشه‌ها نوشته شده و در دسترس است، همچون فرهنگ دوزندگان، کفش‌دوزان، دباغان و… اما واژه‌های بسیاری در پیشه‌های گوناگون هست که هنوز جایی ثبت نشده‌اند. یکی از آنها، واژه‌ها و اصطلاحات صنعت آجرپزی است.
🔻صنعت آجرپزی در ایران پیشینه‌ای دورودراز دارد. برای نمونه، آجرهای نیایشگاه چغازنبیل هنوز هم می‌تواند شگفتی کارخانه‌داران و آجرپزان را برانگیزد. با رواج کوره‌های هوفمن در ایران، شماری از واژه‌ها و کلیدواژه‌های آلمانی به این پیشه راه یافت، اما همچنان بیشترشان فارسی است. ناگفته نماند که میل‌های (هواکش‌های سنتی) برخی از کوره‌های ایران، امروزه در شمار آثار ملی به ثبت رسیده‌اند.
👈 «پیشه‌واژه‌های آجرپزان» را در «اینجا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻بی‌راهه‌نوردی: آفرود
🔻پَنامیده: ممنوع
🔻داته: قانون
🔻مِهِستان: مجلس
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻واژه‌گزینی
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
به فرخندگیِ ۲۷ شهریورماه روزِ «شعر و ادبِ پارسی» و روزِ گرامیداشتِ استاد شهریار:
🎥 استاد شهریار: آذربایجان کانونِ زبانِ پهلوی و نژادِ آریا بود
🔻استاد شهریار نه تنها یکی از چامه‌سرایانِ نامدارِ زبانِ پارسی در روزگار ما است که میهن‌دوستی آگاه نیز بود. این ایران‌دوستی او در چامه‌هایش، همچون سروده‌ی تختِ جمشید یا در ستایشِ فردوسی، بازتابی گسترده دارد.
🔻استاد شهریار بدینجا گوید: «کانونِ زبانِ پهلوی آذربایجان بوده، مرکزِ ایران آذربایجان بوده، کانونِ نژادِ آریا، دروازه‌ی شرق، دروازه‌ی غرب، همه، آذربایجان بوده است.» این گفته‌ها نشان‌دهنده‌ی آگاهیِ تاریخیِ شهریار است. او به نیکی از این راستیِ تاریخی آگاه بود که زبانِ آذربایجان پیش از ترک‌تازیِ ترکان گویشی از زبانِ پارسی با نامِ پهلویِ آذری بوده و بر همین پایه است که به روشنی گوید که «آذربایجان کانونِ زبانِ پهلوی بوده است».
👇در این‌باره در تارنمای «پارسی‌انجمن» بیشتر بخوانید:
http://parsianjoman.org/?p=6827
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷رسانه‌ای به الفبای نیاکانی
🔻بخش فارسی خبرگزاری آسیاپلاس تاجیکستان کارش را آغاز کرده است. این بازگشت به دبیرهٔ فارسی یا آنچه خودشان الفبای نیاکانی می‌نامند، کنشی مهند و پسندیده و به‌راستی چرخشگاهی در تاریخ مردمان ایرانی آن سامان است. کم‌وبیش یک سده‌ای می‌شود که روسیان دبیرهٔ فارسی را از میان برده‌اند و این از نخستین گام‌های بازگشت به الفبای نیاکانی است.
🔻از این رسانه و رسانه‌هایی از این دست، به هر شیوه‌ای که در توانمان است، پشتیبانی کنیم. پیگیری خبرهای این خبرگزاری و بازبُرد (ارجاع) دادن به آنها کاری است که از دستمان برمی‌آید.
👈 تارنما
👈 دهلیز تلگرام این رسانه
👈 تاربرگ اینستاگرام
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔷 کدام وام‌واژه؟ خوش‌خیم یا بدخیم؟
🔻در این نوشتار، وام‌واژه‌ها به دو دستۀ «خوش‌خیم» (هماهنگ با ساختار زبان و بی‌خوشۀ واژگانی) و «بدخیم» (زورآورده، همراه با خوشۀ واژگانی و جانشینِ واژه‌های ناب) بخش‌بندی شده‌اند.
🔻نویسنده بر این باور است که می‌توان وام‌واژه‌های خوش‌خیم را روادارانه پذیرفت؛ با همه این، برای پاسداری از پویایی و دستگاه واژه‌سازی زبان، باید با یافتن، زنده کردن یا ساختن برابرهای پارسی، آنها را جانشین وام‌واژه‌های بدخیم کرد.
👈 «کدام وام‌واژه؟ خوش‌خیم یا بدخیم؟» نوشته‌ی کورش جنتی را در «اینجا» بخوانید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🎥 کیستی، نام‌ها و بازگویی‌های بوم‌کشوری (ژئوپلیتیکی)
🔻دستور (دکتر) احمد کاظمی در این توژ، به جستار کیستیِ آذری‌های ایران و یک ناهمخوانی شگفت در پاسداشت نام‌های کهن می‌پردازد:
ما امروز از نام «هرمز» در شاخاب پارس پاسداری می‌کنیم؛ نامی که یادآور هرمز، پادشاه ساسانی است و آن را پاره‌ای از یادگارهای کهن ایران می‌دانیم. اما در اپاختر (شمال)، برای «دریای کاسپین» بر نام «خزر» پافشاری می‌کنیم؛ با آنکه قباد یکم، بیستمین شاهنشاه ساسانی، در روزگار شهریاری خود با خزرها درگیر بود و برای پاسداری از مرزهای ایران با آنان جنگید.
🎥 سخنرانیِ دستور (دکتر) علیرضا قیامتی (شاهنامه‌پژوه) در فرخنده‌جشنِ سی‌وپنجمین سالِ خودسالاریِ (استقلال) تاجیکستان، ۱۶ شهریورماهِ ۲۰۲۶
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻واژه‌گزینی
🔻محمد مقدم
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻سنجابک
🔻هَفتَک
🔻هَشتَک
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻واژه‌گزینی
🔻شُش و ریه
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻چراغ روز: دی لایت
🔻کیسه هوا، بالشتک: ایربَگ
🔻سامانه واپایش پایداری: سیستم کنترل پایداری
🔻بُن‌سازه: پِلَت‌فُرم
🔻پُرخوران: توربوشارژ
🔻زیرآرنجی: کُنسول
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🔻واژه‌گزینی
🔻رَوان‌زَخم
🔻روان‌آزاری
🔻روان‌نَژَندی
🔻روان‌پریشی
#ازدانگاره
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman
🎆 به فرخندگی جشن شهریورگان: شهریورگان، جشن پاسداشت شهریاری آرمانی
🔻شهریورگان، جشنِ آتشی در ستایش و گرامیداشت «شهریور» است. شهریور در زبان اوستایی خْشَثْرَوَئریَ و در زبان پارسیگ (پهلوی): شهریور و شهرویر است. بخش نخست این واژه (خْشَثْرَ) به چِم (معنای) «پادشاهی، شهریاری؛ گستره‌ی پادشاهی، نیروی شهریاری؛ کشور، سرزمین» است و واژه‌های «شهر» و «شهریار» و «اردشیر» از این واژه برآمده است. بخش دوم (وَئریَ) نیز به چمِ آرزوشده است، و روی‌هم رفته، به چم شهریاری آرمانی یا پادشاهی شایسته یا نیروی شهریاری آرزوشده یا کشور خواسته‌شده است.
🔻شهریور همچنین نامِ یکی از اَمْشاسْپَندان (جاودانانِ پاک) است. این امشاسپند در جهان مینوی نماینده‌ی نیرو و توانایی است و در جهان مادی پاسبانی اَیوشُستها (فلزات) با اوست.
👈 برای آگاهی بیشتر به «این جای» بنگرید.
پارسی‌انجمن 🔻
@Parsi_anjoman