1118
آوایش و بررسی غزلیات حافظ بر اساس تصحیح قزوینی-غنی: https://t.me/OnlineHafez آوایش و شرح غزلیات سعدی: https://t.me/OnlineSadi شعر پروین اعتصامی: https://t.me/OnlineParvin ادمین: @MaryamFaghihiKia
درود و مهر دوستان عزیز
با توجه به مطالب قبلی درباره.ی کمان و ابرو بیتی از حافظ رو معنی می‌کنم.
پست بعدی در حال معنی شدن و ویرایش است: 👇
گوشه‌ی ابروی توست منزل جانم
خوش‌تر از این گوشه پادشاه ندارد
#حافظ ۱۲۷
#ابرو #گوشه #محراب
#تصویر_مفهومی
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
تب یا محافظ انگشت که امروزه در تیراندازی با کمان استفاده می‌شود.
#محافظ_انگشت
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
درود دوستان عزیز
وقت خوب
درباره‌ی کلماتی که چندین معنی دارند؛ مثل:
شست:
/channel/OnlineHafez/3638
چرخ:
/channel/OnlineHafez/2170
همت:
/channel/OnlineHafez/2189
باید در نظر داشت که هر واژه در طول تاریخ برای خودش سرگذشتی دارد و ممکن است که در هر مقطع تاریخی به یک معنی بوده باشد.
متاسفانه ما لغتنامه یا فرهنگ خاصی نداریم که سیر تاریخی واژگان را بررسی کرده باشد. این کار را آقای دکتر خانلری آغاز کرده بود اما به سرانجامی نرسیده:
/channel/OnlineHafez/2848
اما با شاهدمثال‌هایی که برای هر معنی ذکر کرده‌ام و اینکه شاعر در چه دوره‌ای زندگی می‌کرده است (و البته بررسی دقیق‌تر) می‌توان حدس زد که هر معنی در کدام مقطع تاریخی رواج داشته است.
@OilineHafez | حافظ و من 🌱
.
چرخ‌انداز: کمان‌دار
#چرخ_انداز
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
زهگیر: انگشتری مانندی که از استخوان و جز آن سازند و در ابهام کرده و در وقت کمانداری زه کمان را بدان گیرند و آن را به اعتبار انگشت ابهام، شست گویند.
ابهام: انگشت ستبر و کوتاه دست یا پا
- بمالید چاچی‌کمان را به دست
به چرمِ گوزن اندر آورد شست
#زهگیر
#ابهام
#تصویر_مفهومی
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
کمان: اسباب جنگ و شکار ایام قدیم است و آن مرکب بود از چوبی نرم و خمیده به شکل ابروان که به وسیله‌ی زهی سخت دو انتهای آن را به یکدیگر محکم می‌بستند و بدان تیراندازی می‌کردند.
کمان‌های جنگی قدیم را از قطعات استخوان می‌ساخته‌اند و روی آن را پی پیچ می‌کرده‌اند و برای آنکه حالت فنری پیدا کند روغن مخصوصی به خورد آن می‌داده‌اند و هنوز هم روغنی به نام «روغن کمان» هست که به مصرف می‌رسد.
جنس کمان معمولا از چوب قابل انعطاف یا شاخ گوزن یا فولاد بود.
سابقاً معمول بوده که پس از تیراندازی زه را می گشودند تا کمان قابلیت ارتجاع خود را از دست ندهد و چون احتیاج به تیراندازی داشتند، دوباره زه را در کمان می کردند. کمان بدون زه را بر جایی می‌آویختند.
#فردوسی در این بیت نحوه‌ی زه‌کردن کمان را شرح می‌دهد:
- چو چپ راست کرد و خَم آورد راست
خروش از خَمِ چرخِ چاچی بخاست
🔸 چوب کمان بدون زه، صاف و مستقیم است و کمان زه‌شده، خمیده است.
🔸 بهترین کمان‌ها را در منطقه‌ی چاچ می‌ساخته‌اند.
- کمان‌های چاچی به زه برنهید
همه یکسره ترگ بر سر نهید
#شاهنامه
#کمان
#تصویر_مفهومی
#زین_ابزار
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
سلام دوستان عزیز
روزگار به خیر
مدتیه که مطلب خاصی به کانال نفرستادم...
امید که همگی شما خوب باشید 🙏❤️
.
روز #بزرگداشت حافظ گرامی باد.
گویندگان به ترتیب اجرا:
فاطمه زندی
سجاد حسینوند
مریم فقیهی‌کیا
میترا مالیان
میکس و موسیقی: #شهریار
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
مقدمه جمع‌آورنده‌ی دیوان حافظ
محمد گل‌اندام
#محمد_گل_اندام
#محمد_گل‌اندام
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
رباعی 1 حافظ
جز نقش ِ تو در نظر نیامد ما را
جز کوی تو رهگذر نیامد ما را
خواب ارچه خوش آمد همه را در عهدت
حقا که به چشم در نیامد ما را
صدا: مریم فقیهی‌کیا
میکس: سجاد حسینوند
#رباعیات_حافظ
#میکس
#سجاد_حسینوند
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
درود
مطلب #محتسب و #باد_صبا رو قبلا در دسته‌بندی #عناصر_شعر نوشنم.
مطلب ساقی رو فعلا شروع کردم و در آینده اگر به نکات جدیدی برخوردم بهش اضافه می‌کنم.
پاردم:
- تسمه‌ی چرمی که از دو سوی، پالان را بهم متصل کند و بر روی دو ران ستور زیر دم ستور افتد، رانَکی (دهخدا)
در انگلیسی به تسمه‌ای که دور ران و کفل می‌بندند breeching می‌گویند و به بخش زیر دم crupper.
حافظ در این بیت به پاردم اشاره کرده:
صوفی شهر بین که چون لقمه‌ی شبهه می‌خورد
پاردمش دراز باد آن حیوان خوش‌علف ۲۹۶
برای مال شبهه به این مطلب مراجعه کنید:
/channel/OnlineHafez/2307
صوفی را به چارپا تشبیه کرده که برخلاف قوانین شرعی، مال شبهه می‌خورد و حافظ دعا می‌کند انقدر مال شبهه بخورد که فربه شود و پاردمش دراز شود!
(کمربند دور شکم صوفی هر روز بزرگ‌تر شود!)
.
پیشِ کمانِ اَبرویش لابه همی‌کنم ولی
گوش کشیده است از آن گوش به من نمی‌کند
غزل 192 حافظ
لابه کردن: زاری و خواهش کردن
گوش کشیدن: کنایه از توجه نکردن، اهمیت ندادن
به کسی گوش کردن: به کسی توجه کردن
ابرو به کمان تشبیه شده است.
وقتی کمان کشیده می‌شود، خمیده می‌شود و این حالت خمیدگی در ابرو، اخم‌کردن معشوق را تداعی می‌کند.
بنابراین در این بیت گوش کشیدن ایهام دارد:
۱- کنایه از توجه نکردن
۲- کنایه از اخم کردن
نظر غیر دقیق:
اگر فرض کنیم که در گذشته برای زیبایی گوشه‌ی ابروها را وسمه می‌کشیده‌اند تا ابرو بلندتر و کمانی شود، گوش کشیدن به این مفهوم هم اشاره دارد.
معنی:
در مقابل ابروهای کمانی معشوق ناله و زاری کردم (تا معشوق به من التفات کند) اما معشوق ابروهایش را در هم کشیده و مانند کمانی که چله‌ی آن را کشیده‌اند و خمیده شده است، اخم کرده است و به من توجهی نمی‌کند.
#گوش_کشیدن
#افعال
#یک_نکته_ازین_معنی
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
پادکست سرو را می‌توانید در اپلیکیشن پادکست‌باز بشنوید:
https://podcastbuzz.ir/p/cmuzfrjx4001mqo016onjpsni
پادکست‌باز یک اپلیکیشن کاربردی جدید است برای پخش پادکست با امکانات متنوع که شامل مجموعه‌ی کاملی از پادکست‌های فارسی در دسته‌بندی‌های گوناگون است.
لینک دانلود پادکست‌باز از گوگل‌پلی:
https://play.google.com/store/apps/details?id=ir.podcastbuzz.app
@SarvPodcast | پادکست سرو
🍃
ابروی کمانی که یکی از شاخصه‌های زیبایی معشوق در ادبیات کهن است، شکلی شبیه چوب کمان دارد.
چنین ابرویی کشیده و پهن است و وسط ابروها به هم پیوسته.
#ابرو
#تصویر_مفهومی
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
کمان تیراندازی از چوب کمان و زه کمان تشکیل می‌شود.
چوب کمان که معمولا از جنس چوبی که قابلیت انعطاف دارد ساخته می‌شود یا شاخ گوزن. کمان در حالتی که زه ندارد، چوبی صاف است و دو سر آن را مانند چنگک می‌سازند برای زه‌کردن.
زه کمان یا چله‌ی کمان که از جنس روده بوده، طولی کوتاه‌تر از طول چوب کمان دارد و در دو انتهای آن حلقه‌هایی دارد که در داخل چنگک‌های چوب می‌اتداختند و به این ترتیب کمان را زه می‌کردند. زه کمان‌ها را در مواقعی که کمان استفاده نمی‌شده، باز می‌کردند تا چوب کمان تحت کشش و فشار نباشد.
افراد بزرگ، کمان‌های سخت داشته‌اند؛ مثلا کمان رستم به حدی سخت بود که چند مرد قوی برای زه‌کردن کمان لازم بود.
تیرهای کمان از جنس چوب یا فلز ساخته می‌شدند. به قسمت نوک تیر، پیکان می‌گفتند و در انتهای تیر هم یک پر متصل می‌کردند. فرورفتگی وسط پر، سوفار نام دارد. در واقع سوفار تیر، موقع پرتاب تیر، در وسط زه قرار می‌گیرد.
برای اینکه هنگام تیراندازی به انگشت‌های درگیر با کمان، زه و تیر، آسیبی نرسد از یک محافظ چرمی استفاده می‌شده است که انگشت شست دست یا سایر انگشتان را با آن محافظت می‌کرده‌اند و به آن زهگیر یا شست می‌گویند.
همچنین از تکه‌های چرم برای کاهش استهلاک زه و کمان استفاده می‌کرده‌اند طوری که به وسط کمان و وسط زه، تکه‌ای چرم می‌بستند. شاید نام این تکه‌های چرم هم سوفار باشد.
کمان‌دار تیر را در چله‌ی کمان گذاشته و زه را می‌کشد، هر چقدر قدرت کشش او بیشتر باشد مسافتی که تیر پرتاب می‌شود هم بیشتر خواهد بود. کمان در حالت کشیدگی، خمیده است.
در ادبیات، ابروهای کمانی معشوق به کمان تشبیه می‌شود.
#چوب_کمان #گوشه_کمان
#زه_کمان #چله_کمان #حلقه_زه
#تیر_کمان #سوفار
#زهگیر #شست
#ابرو
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
معانی مختلف شست:
🔹 انگشت ستبر و کوتاه دست یا پا
- بمالید چاچی‌کمان را به دست
به چرمِ گوزن اندر آورد شست
🔹زهگیر
- هر تیر سخت زخم که از شست کین تو
بجهد دل عدوی تو او را سپر شود.
#مسعود_سعد_سلمان
تیر از شست برگشادن: انداختن تیر
- شاه کآن تیر برگشاد ز شست
ایستاد و کمان گرفت به دست
#نظامی
شست گرفتن: نشانه گیری کردن. انگشت در زهگیر کمان نهادن تیراندازی را
- غلامان ترکم چو گیرند شست
ز تیری رسد لشکری را شکست
#نظامی
🔹 عدد ۶۰
- کمندی ز فتراک بر شست خم
خم اندر خم و روی کرده دژم
#فردوسی
🔹 زنار
- گفت شستِ مغانه بربندید
بت به معبود خویش بپسندید
#سنایی
🔹 حلقه‌ی رسن و کمند و جز آن
- فکندیش در حلق چون خمِّ شست
به یک ره رها کردی آنگه ز دست
#اسدی
🔹 قلاب ماهیگیری
- در بحر فتاده‌ام چو ماهی
تا یار مرا به شست گیرد
#حافظ
شست افکندن: دام ماهیگیری انداختن
بس که در بحر طلب چون صبح شست افکنده‌ام
تا در آن شست سبک صید گران آورده‌ام
#خاقانی
🔹 نیشتر فصّادان
- آمد آن رگ‌زن مسیح‌پرست
شست الماس‌گون گرفته به دست
#مسعود_سعد_سلمان
🔹 تارهای ساز
- بگرفت به چنگ چنگ و بنشست
بنواخت به شست چنگ را شست
#رودکی
🔹 حلقه‌ی زلف
- ز شستِ زلفِ کمان‌اَبروان و تیرقدان
نماند بهره و حظّ و نصیب و تیر مرا
#سوزنی
#شست
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
درود و مهر
فعلا تا اینجا مطالب رو نوشتم و تصاویرشون رو آماده کردم.
چند تا اصطلاح و واژه‌ی دیگه باقی مونده که نیازه با ذهن تازه بنویسم.
اگر نکته‌ای به ذهن‌تون رسید در بخش نظرات مطالب بالا بنویسید که لحاظ کنم..
و شب به خیر 🙏❤️
سوفار: دهان تیر که چله‌ی کمان را در آن بند کنند.
-،تا چو تیرست کارِ دولتِ تو
بی‌زبانست خصم چون سوفار
#انوری
گوشه: کنج و زاویه
گوش: مخفف گوشه
- گوش گرفتم ز خلق و فایده‌ای نیست
گوشه‌ی چشمت بلای گوشه‌نشین است
#سعدی
#سوفار
#گوشه
#تصویر_مفهومی
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
.
دلم بجو؛
که قدت همچو سرو دل‌جوی است
سخن بگو؛
که کلامت لطیف و موزون است
#عاشقی_کنیم ❤️❤️:❤️❤️
موسیقی یا بیت دلخواه‌تون رو در بخش نظرات بفرستید.
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
روز #بزرگداشت حافظ گرامی باد.
@OnlineHafez | حافظ و من 🌿
.
درود و مهر
دوستان عزیز
متن مقدمه‌ی جمع‌آورنده‌ی دیوان حافظ را با همکاری دوست عزیزی، ویرایش کردیم.
خوانش مقدمه، اکنون در سایت گنجور در دسترس است:
https://ganjoor.net/hafez/dibache#recitations
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
.
پیر مغان یکی دیگر از شخصیت‌های شعر حافظ است که مهم‌ترین کارکرد آن هدایت و راهنمایی رندان و عاشقان است برای محافظت از آنها در برابر خطرهای مسیر عاشقی.
مطابق نظر شارحین و با توجه به اطلاعات اندکی که از زندگی حافظ داریم، این پیر وجود خارجی ندارد بلکه یک پیر درونی و ذهنی است.
اسامی دیگری که حافظ برای پیر مغان به کار می‌برد از این قبیل‌اند:
پیر پیمانه‌کش، پیر طریقت، پیر خرابات، پیر میکده.
#پیر_مغان
#عناصر_شعر
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
.
احمد سودی بُسنَوی (اهل بوسنی) در قرن یازدهم شرحی بر دیوان حافظ به زبان ترکی می‌نویسد (و در جلد۱، ص۱) می‌گوید که حافظ این بیت را:
اَلا یا اَیُها السّاقی اَدِر کَأساََ و ناوِلها
که عشق آسان نمود اوّل ولی افتاد مشکل‌ها
از شعری از یزید بن معاویه تضمین کرده است و آن شعر این است:
اَنا المَسمومُ ما عِندی بتِریاق و لا راقی
اَدِر کاسا و ناوِلها الا یا ایّها السّاقی
علامه محمد قزوینی در مجله یادگار، ش۹ که در سال ۱۳۲۴ منتشر شده در مقاله‌ی "بعضی تضمین‌های حافظ" این ادعا را رد کرده و معتقد است که مسلمانان متعصب ترک، این شعر را به یزید و تضمین آن را به حافظ نسبت داده‌اند تا هواداران حافظ را نسبت به او بدبین کنند و مانع خواندن اشعار حافظ شوند. علامه قزوینی کاربرد واژگان و حال و هوای این شعر را به غزل ملمع شماره ۵۸۶ سعدی با این مطلع نزدیک می‌داند:
به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقی
به صد دفتر نشاید گفت حسب الحال مشتاقی
و معتقد است بیت مورد بحث از یزید نیست و در فاصله‌ی بین سعدی و حافظ سروده شده است.
#یک_نکته_ازین_معنی
1
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
ساقی یکی از شخصیت‌های محبوب در شعر حافظ است که وظیفه‌ی ساقی‌گری و باده‌رسانی را به عهده دارد:
- کنارِ آب و پای بید و طبعِ شعر و یاری خوش
- معاشر دلبری شیرین و ساقی گلعذاری خوش ۲۸۸
اما گاهی ساقی همان معشوق است (چه معشوق زمینی و چه معشوق آسمانی):
- شرابِ لعل و جای امن و یارِ مهربان ساقی
دلا! کی به شود کارت اگر اکنون نخواهد شد ۱۶۵
#ساقی
#عناصر_شعر
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.
خواننده: محمدرضا شجریان
🔸 روشنی طلعت تو ماه ندارد
پیش تو گل رونق گیاه ندارد
غزل 127 #حافظ
#محمدرضا_شجریان
#استاد_شجریان
#آهنگ
@OnlineHafez | حافظ و من 🌱
.