Telegram-канал nagoftehayetarikh - ناگفته های تاریخ: Unsorted

ناگفته های تاریخ

13 October 2026 11:43

#پرسشهای_تاریخی

پرسش:

درود آقای عربزاده. یه سوال داشتم.

جدیدا چندبار گفتید که دولت سلجوقی ایرانی محسوب می شد. میشه یه مقایسه ای بین سلجوقی و غزنوی و خوارزمشاهی انجام بدید که چه قدر ایرانی محسوب میشدن؟
مثلا به نظر من این ایرانیت برای غزنوی و خصوصا خوارزمشاهی کمتره چون پایتختشون خارج از مرزهای متداول ایران بود و جنگ ها و فتوحاتشون نشون از این می داد که ایده هایی خارج از تثبیت مرز های ایرانشهر ساسانی رو دنبال میکنن.
و اینکه دید جامعه ایران نسبت به این سلسله ها چی بود. آیا براشون اینا بیگانه محسوب میشدن (مثل مقدونی ها و عرب ها و مغول ها) یا این سلسله هارو در راستای ساسانی و سلسله های سامانی/صفاری/... می دیدن؟
_________
پاسخ:

ما براساس شواهد و مدارک از جمله متون ادبی و تاریخی و حتی برخی کتیبه ها می دونیم که فرمانروایان خوارزمشاهی، غزنوی و سلجوقی از وجود کشور یا سرزمینی به نام ایران آگاه بودن و خودشون رو فرمانروایان این سرزمین هم می دونستن. البته اینکه پایتخت خوارزمشاهیان و غزنویان خارج از مرزهای معمول ایران بوده چندان دقیق نیست. غزنین که همیشه بخشی از ایران بود تا دوره زند و قاجار و خوارزم هم در کهن ترین متون تاریخی ما بهش اشاره شده. در مورد دید جامعه ایران به این حکومت ها شواهدی هست که نشون میده برخی ناراضی بودن و برخی هم مشکل خاصی نداشتن. مثلا در کتابم فرمانروایان کوهستان توضیح دادم که خیلی از مردم ایران از سلجوقیان دل خوشی نداشتن و به خاطر همین به حسن صباح و اسماعیلیان پیوسته بودن ولی ما دقیقا نمی دونیم علت این نارضایتی چی بوده. احتمالاً مسائل مذهبی و دینی توی اون دوره نقش مهم ترین داشتن. ولی یه چیزی رو با اطمینان می تونیم بگیم و اونم اینه که دید مردم ایران نسبت به غزنویان و سلجوقیان و خوارزمشاهیان مشابه دیدشون نسبت به سلوکیان و عرب ها و مغول ها هم نبوده. البته در مورد مغول ها هم دقت کنید که ایلخانیان از مقطعی به بعد به طور کامل از مغولستان خودشون رو جدا کردن و در متون دوره ایلخانی فراوان ما به نام ایران و کشور ایران برمی خوریم. سلجوقیان، غزنویان و خوارزمشاهیان و حتی ایلخانان زبان رسمی حکومتشون فارسی بود، خودشون رو فرمانروایان کشوری به نام ایران می دونستن. این متفاوت از سلوکی ها و عرب ها هس که به ترتیب زبان رسمی حکومت هاشون یونانی و عربی بود و چندان قائل به فرمانروایی بر کشوری به نام ایران نبودن! ما نباید اجازه بدیم کشور ترکیه بیش از این سلسله های ترک تبار ایران رو از ایران بدزده.
____________
جهت پرسش های تاریخی، سفارش کتاب‌های 《فرمانروایان کوهستان》،《شوالیه‌های مسکین مسیح و معبد سلیمان》، «افسانه استر و مردخای»، 《خودای‌نامگ کتاب شاهان فارسی میانه》 و 《مانویت: دین باستانی ایرانشهر》یا شرکت در کلاس های زبان خصوصی می توانید به مدیر پیام دهید:
@MortezaArabzadeh
_
@NagoftehayeTarikh
@NagoftehayeTarikh
@NagoftehayeTarikh