FactNameh | فکت‌نامه

21 July 2026 20:46

📝 درباره تاسیسات «کلنگ کوه» در نزدیکی نطنز چه می‌دانیم؟

🔹این روزها همزمان با مطرح شدن احتمال حمله دوباره آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران، نام «کوه کلنگ» یا Pickaxe Mountain بار دیگر در رسانه‌ها و تحلیل‌ها شنیده می‌شود.

🔹این کوه حدود دو کیلومتری جنوب مجتمع غنی‌سازی نطنز قرار دارد و ساخت مجموعه زیرزمینی آن پس از انفجار سالن مونتاژ سانتریفیوژهای نطنز در سال ۲۰۲۰ آغاز شد.

🔹ایران اعلام کرده این مجموعه برای تولید و مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته ساخته می‌شود.

🔹کوه کلنگ به‌دلیل قرار گرفتن در دل سنگ گرانیت و عمق زیاد، یکی از محافظت‌شده‌ترین تاسیسات مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران به‌شمار می‌رود.

🔹پس از آسیب دیدن برخی دیگر از مراکز هسته‌ای در حملات سال‌های اخیر، این مجموعه به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های بالقوه ایران برای بازسازی ظرفیت تولید سانتریفیوژ تبدیل شده است؛ هرچند هنوز شواهدی مبنی بر آغاز کامل فعالیت هسته‌ای در آن منتشر نشده است.

🔹کارشناسان نظامی معتقدند حمله به این تاسیسات بسیار دشوار است و حتی بمب سنگرشکن GBU-57 آمریکا هم ممکن است نتواند سالن‌های اصلی را که در عمق سنگ گرانیت قرار دارند، به‌طور کامل نابود کند.

🔹موقعیت جغرافیایی ویژه، عمق زیاد و مقاومت ساختاری آن باعث شده برخی کارشناسان که درباره این حمله احتمالی اظهارنظر کرده‌اند، آن را نیازمند ترکیبی از روش‌های هوایی، زمینی و اطلاعاتی بدانند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

21 July 2026 13:25

❌ صداوسیما ویدیوی مصاحبه با ریوالدو را دستکاری نکرده است

🔹همزمان با پخش مصاحبه ریوالدو بازیکن سابق تیم فوتبال برزیل از شبکه سه سیما، در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که صداوسیما تصویر همسر او را دستکاری کرده و روی عکس نصب‌شده پشت سرش چادر گذاشته است.

🔹این ادعا با انتشار گسترده ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی همراه شده، اما نادرست است.

🔹همین عکس، بدون هیچ تغییری، دست‌کم از سال ۲۰۲۳ در مصاحبه ریوالدو با شبکه برزیلی Itatiaia Esporte نیز دیده می‌شود.

🔹آنچه در عکس پس‌زمینه مصاحبه صداوسیما دیده می‌شود، واقعی است و دستکاری نشده است.

🔹به نظر می‌رسد عکس روی دیوار، نسخه سیاه‌وسفید تصویری از ریوالدو در کنار همسرش است که سال ۲۰۱۹ در اینستاگرام این بازیکن فوتبال منتشر شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که عکس پشت سر ریوالدو در صداوسیما دستکاری شده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 July 2026 22:13

❌ ویدیوی نادرست منتسب به گرداندن پرچم فلسطین در جشن قهرمانی اسپانیا در جام جهانی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده در جشن قهرمانی تیم ملی اسپانیا در جام جهانی ۲۰۲۶ فردی با پرچم فلسطین در زمین چمن حضور یافته است.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به جام جهانی ۲۰۲۶ و تیم ملی اسپانیا ندارد.

🔹ویدئو اولین‌بار در ماه مه ۲۰۲۶ منتشر شده و مربوط به یک مسابقه فوتبال در جاکارتای اندونزی است.

🔹پرچم‌ها و شعارهای روی لباس تماشاگران متعلق به باشگاه فوتبال «پرسیجا جاکارتا» است که تایید می‌کند ویدیو در جریان بازی‌های این تیم ضبط شده است.

🔹لامین یامال، بازیکن اسپانیایی، پیش‌تر در ماه مه ۲۰۲۶ در جشن قهرمانی بارسلونا در لالیگا پرچم فلسطین را در دست گرفت، اما در جریان مسابقات جام جهانی هیچ حرکت مشابهی از سوی تیم اسپانیا در گزارش‌ها و تصاویر دیده نمی‌شود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 July 2026 20:45

❌ ادعای دست ندادن یامال با رئیس‌جمهور آمریکا نادرست است

🔹ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود که در آنها ادعا می‌کنند لامین یامال، فوتبالیست اسپانیایی، در مراسم اهدای مدال جام جهانی ۲۰۲۶ از دست دادن با دونالد ترامپ خودداری کرده است.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹ویدیویی که به عنوان مدرک برای این ادعا منتشر شده، از زاویه‌ای است که دست‌های بازیکنان در آن مشخص نیست.

🔹ویدیوهای منتشرشده از این مراسم از زوایای متفاوت و نزدیک‌ نشان می‌دهد که لامین یامال با دونالد ترامپ دست داده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

18 July 2026 19:09

❌ تصویر ساختگی منتسب به وجود لانچر در مقابل بیمارستان بقایی اهواز

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند یک لانچر را در محوطه بیمارستان بقایی اهواز نشان می‌دهد.

🔹این تصویر ساختگی است.

🔹تابلوهای سردرهای بیمارستان بقایی اهواز، با آنچه در این تصویر دیده می‌شود، شباهتی ندارند.

🔹در این عکس، ساختمان‌های بلندتر از بیمارستان در اطراف آن دیده می‌شود، اما در حوالی محل واقعی بیمارستان، چنین ساختمان‌هایی وجود ندارد.

🔹زاویه آفتاب و سایه‌های روی لانچر و ساختمان بیمارستان در تصویر سازگار نیستند.

🔹ایراد دیگری که در عکس ساختگی به چشم می‌خورد این است که در این تصویر، سر لانچر وجود ندارد.

🔹بیمارستان بقایی زیرمجموعه «دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور» است و در تابلوهای این مجموعه آموزشی درمانی، برخلاف آنچه در این عکس دیده می‌شود، از واژه «دانشكده» استفاده نشده است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این عکس و ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 20:01

❌ ویدیوی منتسب به انفجار پل ملک فهد، قدیمی و مربوط به اوکراین است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده انفجار پل ملک فهد (بین عربستان سعودی و بحرین) را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به پل ملک فهد ندارد.

🔹ویدیو، صحنه انفجار پلی در کریمه اوکراین در سال ۱۴۰۱ را نشان می‌دهد.

🔹رسانه‌های ایران در اسفند ۱۴۰۴ هم مدعی شدند که پل ملک فهد هدف حمله پهپادی قرار گرفته است؛ اما دفتر روابط بین‌الملل بحرین این ادعا را تکذیب کرده بود.

🔹رسانه مصاف متعلق به علی‌اکبر رائفی‌پور چند روز پس از آنکه در اسفندماه این پل را «هدف مشروع» خواند، این ویدیو را برای اولین‌بار منتشر کرد.

🔹در دور جدید درگیری‌ها روزنامه کیهان نیز خواستار حمله به پل ملک فهد شده است.

🔹با این حال، هیچ گزارش رسمی و معتبری از حمله پهپادی یا موشکی به پل ملک فهد وجود ندارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا و ویدیوی منتسب به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 15:47

❌ ویدیوی قدیمی منتسب به حمله ایران به آرامکو و فرودگاه ابها

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه حملات ایران به تاسیسات نفتی آرامکو در عربستان سعودی در روزهای اخیر را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو همچنین به حملات اخیر حوثی‌ها به فرودگاه ابها در عربستان نیز منتسب شده است.

🔹ویدیوی مورد اشاره، قدیمی است و به منازعات روزهای اخیر ارتباطی ندارد.
در ویدیو صحنه‌هایی از حملات حوثی‌ها به تاسیسات نفتی آرامکو در سال ۱۴۰۰ را می‌بینیم؛ ویدیویی که همان زمان در رسانه‌های مختلف منتشر شده بود.

🔹در جریان جنگ اخیر ایران با آمریکا و اسرائیل، سپاه پاسداران بارها کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی را هدف گرفته و حوثی‌های تحت حمایت ایران نیز اخیرا حمله‌ای به فرودگاه ابها انجام داده‌اند که خسارت چندانی به دنبال نداشته است.

🔹با وجود این خبرها، این ویدیو ارتباطی به حمله‌های روزهای اخیر ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به انتساب این ویدیو به درگیری‌های تازه، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 06:30

🎙 تور تشییع

🔹در قسمت ۲۷۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره ادعای شاخ‌دار خبرگزاری فارس از جمعیت حاضر در مراسم تشییع علی خامنه‌ای صحبت می‌کنیم و به چند ابهام درباره فکت‌چک مرتبط با این جمعیت، پاسخ می‌دهیم.

🔹در ادامه در مورد حضور اینفلوئنسرهای خارجی همسو با جمهوری اسلامی برای پوشش مراسم تشییع و کمک آنها به روایت‌های حکومت ایران توضیح داده‌ایم.

🔹تکرار یک تئوری توطئه علیه واکسن کرونای فایزر از سوی یک پزشک در صداوسیما، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹خبر تیراندازی در مشهد همزمان با تشییع خامنه‌ای، بازتاب زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشت و یک عکس هم به همین رویداد منتسب شده بود که درباره آن صحبت خواهیم کرد.

🔹انتساب چند تصویر و ویدیوی قدیمی، بی‌ربط یا ساختگی به درگیری‌های نظامی ایران و آمریکا، سوژه فکت‌چک‌های کوتاه این قسمت هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

16 July 2026 19:31

❌ ادعای نادرست غرق یک نفتکش به دست سپاه در تنگه هرمز

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی با این ادعا منتشر شده که سپاه یک نفتکش را هنگام عبور از تنگه هرمز غرق کرده و از آن فیلم گرفته است.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹ویدیو مربوط به غرق شدن کشتی فله‌بر LUNI در شمال قشم در ۲۳ تیر ۱۴۰۵ است؛ شناوری ۳۲ ساله که بر اساس اعلام اداره بنادر هرمزگان پس از برخورد با یک کشتی دیگر دچار آسیب شدید بدنه و آبگرفتگی شد و خدمه آن نجات یافتند.

🔹برخلاف ادعا، این کشتی یک نفتکش نیست و فله‌بر است و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد در حمله نظامی هدف قرار گرفته و به دست سپاه غرق شده است.

🔹عکسی هم با ادعای مشابهی منتشر شده که نسخه‌ای دستکاری‌شده از همین ویدیو است و نوشته روی بدنه کشتی در آن عوض شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 July 2026 20:51

❌ انتساب نادرست یک ویدیوی قدیمی به حملات ایران به پایگاه آمریکا در بحرین

🔹همزمان با ادامه حملات نظامی روزهای گذشته، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه حملات ایران و انفجارهای بزرگ در پایگاه دریایی آمریکا در بحرین است.

🔹این ویدیو قدیمی است، ارتباطی به منازعات اخیر در منطقه ندارد و مربوط به کشور مالت است.

🔹جمهوری اسلامی، حملاتی به بحرین و ناوگان پنجم ارتش آمریکا انجام داده اما ویدیوی مورد اشاره، ارتباطی به این حملات ندارد.

🔹در ویدیو شاهد صحنه‌هایی از انفجار در کارخانه محصولات آتش‌بازی در کشور مالت هستیم.

🔹این انفجارها ۱۱ خرداد رخ داد و منجر به خسارت ۱.۴ میلیون دلاری و زخمی شدن دو نفر شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با حملات اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

14 July 2026 21:24

❌ انتساب نادرست تصویر یک ناو بازنشسته‌شده به ناو آبراهام لینکلن

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده ناو آبراهام لینکلن را که در اقیانوس هند به‌شکل متروکه رها شده است، نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به ناو آبراهام لینکلن ندارد.

🔹این ادعا پیش‌تر یعنی فروردین نیز در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده بود.

🔹ناو آبراهام لینکلن در زمان انتشار این ادعاها در دریای عرب مستقر و فعال بوده است.

🔹ناوی که در ویدیو می‌بینیم، موزه ناو یواس‌اس میدوی در آمریکاست که بازنشسته شده است.

🔹یک بالگرد و یک هواپیما روی عرشه ناو با مدل‌های موجود در این موزه مطابقت دارد.

🔹تصویر مانکن‌ها در این ناو هم غیرعادی نیست. نشریه رسمی این موزه از وجود بیش از صد مانکن در این موزه سخن گفته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با ناو لینکلن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

14 July 2026 18:38

✍️ پاسخ به چند ابهام درباره فکت‌چک جمعیت تشییع جنازه خامنه‌ای

🔹در واکنش به مقاله‌های فکت‌نامه درباره تخمین جمعیت مراسم تشییع علی خامنه‌ای، برخی ادعا کرده‌اند که ما جمعیت را در تهران کم‌شماری کرده‌ایم. ضمن استقبال از نقد و درستی‌سنجی گزارش‌های فکت‌نامه، این ایرادها وارد نیست.

🔹ما عدد قطعی برای جمعیت مراسم اعلام نکردیم بلکه بر اساس محاسبات ریاضی توضیح دادیم جمعیت در مقیاس چندصدهزار نفری بوده و با ادعاهای چند میلیون نفری فاصله زیادی دارد.

🔹یرادهای این پست‌ها درست نیستند، چون هم مساحت، هم تراکم و هم دینامیک جمعیت را اشتباه حساب کرده‌اند.

1️⃣ مساحت

🔹«آکادمی سواد رسانه‌ای گرالیت» محدوده برخوردار از جمعیت مصلی را ۳۸۰ هزار مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز»، وابسته به «ایسکانیوز» ۳۹۵ هزار مترمربع آورده‌اند. این اعداد درست نیست چون محدوده فضای سبز را هم جزو مساحت آورده‌اند. در تصاویر همین پست‌ها هم مشخص است که مناطق خالی هم محاسبه شده است.

🔹فکت‌نامه مساحت این محدوده با احتساب خیابان قنبرزاده (از هشتم تا بهشتی)، خیابان خرمشهر (از مهناز تا قنبرزاده) و بهشتی (از قنبرزاده تا میرعماد) را ۱۶۰ هزار مترمربع حساب کرده است.

🔹«رادارگریز» گفته فکت‌نامه جمعیت خیابان‌های اطراف و طبقه دوم شبستان را نادیده گرفته؛ اما در نقشه ما مشخص است که خیابان‌های اطراف را محاسبه کردیم. حتی اگر فرض کنیم محاسبات ما ۲۵ درصد خطا داشته، باز هم مساحت از ۲۰۰ هزار مترمربع بیشتر نمی‌شود.

2️⃣ تراکم

🔹«گرالیت» تراکم جمعیت را ۴ نفر در مترمربع و «گروه راستی‌آزمایی رادارگریز» ۳ تا ۴ نفر در مترمربع در نظر گرفته‌اند.

🔹در عکس‌های اقامه نماز در سایت khamenei.ir که جمعیت را متراکم نشان می‌دهد، مشخص است که تراکم یکدست نیست؛ در بخش‌هایی زیاد (۲ تا ۳ نفر) و در بخش‌هایی متوسط (یک نفر) است. متوسط عرض شانه مردان ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر و متوسط عمق شانه ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر است.

🔹فکت‌نامه «متوسط تراکم جمعیت» مصلی را ۲ نفر در هر مترمربع ارزیابی کرده است.

3️⃣ دینامیک

🔹در این پست‌ها فرض شده که کل ۴۰ ساعت مراسم مصلی، تراکم ثابت و زیاد بوده، اما عکس‌های سایت مصلی نشان می‌دهد شنبه ۱۳ تیر جمعیت غیرمتراکم بود. همچنین، الگوی حضور جمعیت در مصلی ثابت نیست و حول نقطه کانونی تغییر کرده است.

🔹ما در برآوردی محافظه‌کارانه فرض کردیم ۲ تا ۱۰ برابر جمعیت نمازگزاران در زمان‌های دیگری در مصلی حاضر شده‌اند، اما همین سناریوها هم فاصله زیادی با ادعاهای میلیونی دارد.

🔹«گرالیت» به ۱۷ میلیون سفر مترو اشاره کرده و با فرض استفاده یک میلیون نفر از خطوط یک و ۳ و ۶ مترو، نتیجه گرفته طی سه روز بیش از ۳ میلیون نفر با مترو به مصلی رفته‌اند. سپس دو برابرِ این عدد را برای اتوبوس و وسیله نقلیه شخصی اضافه کرده و نتیجه گرفته ۹ میلیون نفر به مصلی رفته بودند.

🔹اول، فرضیات این محاسبه نامشخص است و بدون ارائه شواهد، اعتبار ندارد.

🔹دوم، آنچه شهرداری تهران اعلام کرده ۱۱ میلیون سفر با مترو و ۶ میلیون سفر با اتوبوس است،‌ نه ۱۷ میلیون سفر با مترو.

🔹سوم، آمار شهرداری تهران، چند برابر کل ظرفیت حمل و نقل عمومی این شهر است. طبق گزارش‌های رسمی کل ظرفیت متروی تهران ۳/۵ میلیون سفر (نه نفر) در روز است.

🔹این پست‌ها مساحت میدان امام حسین تا میدان آزادی بدون احتساب خیابان‌های فرعی را ۱/۹ میلیون مترمربع نوشته‌اند؛ در حالی که با احتساب ۵۰ متر پس‌زدگی خیابان‌های اطراف و محاسبه تاسیسات شهری، جوی آب، پیاده‌رو و محوطه میادین، این محدوده حدود ۶۰۰ هزار مترمربع است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

13 July 2026 19:09

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به حملات ایران به میدان گازی در بحرین

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه حملات موشکی ایران به یک میدان گازی در بحرین است.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹در پی موج جدید حمله‌های آمریکا به ایران، سپاه دو مکان محل استقرار و پشتیبانی نیروهای آمریکایی در بحرین را هدف قرار داد؛ اما نه ایران مدعی حمله به میدان گازی شده و نه بحرین چنین گزارشی منتشر کرده است.

🔹ایراداتی مثل چهره‌های نامعلوم، ناپدید شدن ناگهانی افراد، سازه‌های غیرعادی و جهت غیرطبیعی فرار افراد حاضر در ویدیو نشان می‌دهد که با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای بی‌اساس و ویدیوی ساختگی آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 July 2026 20:34

🎥 در تشییع خامنه‌ای در تهران واقعا چند نفر حضور یافتند؟

🔹مراسم تشییع علی خامنه‌ای در روزها و مکان‌های مختلفی برگزار شد و از همان ابتدا روایت‌های چندین میلیون نفری و اغراق‌شده‌ای از جمعیت تشییع‌کنندگان، بخصوص در تهران، منتشر شد.

🔹ما با بررسی عکس‌ها، ویدیوها، تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌ها و گزارش‌های مختلف و محاسبه گنجایش فضاهای اعلام‌شده و همچنین مقایسه منطقی با ظرف جمعیتی، درباره این آمارها توضیح دادیم.

🔹هرچند به دلیل تعدد و تنوع زمانی و مکانی، امکان شمارش این جمعیت مقدور نیست، اما مطابق بررسی‌های دقیق، با اطمینان می‌توان گفت که ادعاهای چندین میلیون نفری که بارها از سوی رسانه‌ها و چهره‌های هوادار جمهوری اسلامی مطرح شده، به‌شدت اغراق‌شده و نادرست است.

👈 دو مقاله مرتبط با این ویدیو را اینجا و اینجا بخوانید

👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 July 2026 06:13

❌ ویدیوی ساختگی منتسب به حمله موشکی ایران به فرودگاه دبی

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه حمله موشکی جدید ایران به یک پایگاه هوایی در دبی (امارات) است.

🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹ایران در دور جدید درگیری‌ها که از ۱۶ تیر ۱۴۰۵ آغاز شده، تاکنون به امارات حمله نکرده است.

🔹این ویدیو حدود یک ماه قبل هم با ادعای نادرست حمله ایران به کویت هم منتشر شده بود.

🔹انفجار پرتابه‌ها پیش‌ از برخورد به هدف، فرم دست، لباس و چهره افراد و صحنه انفجار غیرواقعی، از جمله نشانه‌های ساختگی‌بودن این ویدیو است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا و ویدیوی همراه آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

21 July 2026 19:16

❌ ویدیوی قدیمی منتسب به حمله و نابودی فرودگاه کویت

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه ویرانی فرودگاه کویت در پی حملات اخیر ایران است.

🔹این ویدیو، قدیمی است و آثار حمله پهپادی ایران در ۱۳ خرداد امسال به فرودگاه کویت را نشان می‌دهد و ارتباطی با دور جدید درگیری‌ها ندارد.

🔹ایران در دور جدید درگیری‌ها تاکنون فرودگاه کویت را هدف قرار نداده است. نه ایران و نه کویت، از فرودگاه بین‌المللی کویت به عنوان یکی از اهداف نام نبرده‌اند.

🔹در حمله ۱۳ خرداد بخشی از ترمینال یک فرودگاه کویت آسیب جدی دید و یک نفر کشته شد؛ اما فعالیت فرودگاه از طریق سایر ترمینال‌ها ادامه پیدا کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به انتساب این ویدیو به درگیری‌های نظامی اخیر، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 July 2026 23:27

❌ ادعای نادرست انتساب یک ویدیو به حمایت زنان جنوب ایران از حملات نظامی آمریکا

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه تشویق زنان بندرعباسی برای تداوم حملات نظامی آمریکا به جنوب ایران است.

🔹این ادعا نادرست است. ویدیوی اصلی، نخستین‌بار اواسط خرداد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود.

🔹زنان در ویدیو دو ترانه «گیر اکری تو تنگه» و «بزن که خوب می‌زنی» را می‌خوانند؛ ترانه‌هایی که برخلاف ادعای مطرح‌شده، ارتباطی با حمایت از تداوم حملات نظامی آمریکا ندارد.

🔹«گیر اکری تو تنگه» شعری است که در تجمعات حکومتی به صورت شعار علیه آمریکا استفاده می‌شود و «بزن که خوب می‌زنی» سرودی است که یک مداح حکومتی در اسفند ۱۴۰۴ آن را منتشر کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 July 2026 21:26

❌ تصویر نادرست منتسب به المیرا شریفی‌مقدم مجری صدا و سیما

🔹تصویری که در برخی سایت‌ها (مانند ایرنا و تابناک) و شبکه‌های اجتماعی از المیرا شریفی‌مقدم، مجری صداوسیما با کلاه‌خود و آرپی‌جی در دست منتشر شده و ادعا می‌شود برای اعلام آمادگی نبرد با دشمن گرفته شده، ساختگی است.

🔹هیچ عکس یا ویدیوی معتبری از این صحنه وجود ندارد و نشانه‌های دستکاری نیز در تصویر دیده می‌شود.

🔹خود شریفی‌مقدم هم اعلام کرده که این عکس با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹این تصویر در فضایی منتشر شد که پس از آغاز جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل، پخش تصاویری واقعی از آموزش کار با سلاح به مجریان صداوسیما، واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی برانگیخته بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه ضمن اشاره به اینکه تصاویری مشابه و واقعی پیش‌تر از صداوسیما پخش شده بود، اما به ادعای واقعی‌بودن این عکس، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

19 July 2026 17:45

📝 آیا سپاه پاسداران در «فهرست تروریستی بریتانیا» قرار گرفته است؟

🔹همزمان با انتشار خبر «قانون امنیت ملی» بریتانیا درباره ممنوعیت همکاری با سپاه، بسیاری از رسانه‌ها اعلام کردند «سپاه پاسداران در فهرست تروریستی بریتانیا قرار گرفته است».

🔹این تعبیر رسانه‌ها، دقیق نیست و نیاز به توضیح بیشتر دارد.

🔹مرور فهرست گروه‌های تروریستی از نگاه بریتانیا (مربوط به قانون سال ۲۰۰۰) نشان می‌دهد با وجود اینکه نام‌هایی چون «داعش»، «القاعده»، «حزب‌الله لبنان»، «حماس» و «بوکوحرام» در آن وجود دارد، اما نام «سپاه» در این فهرست نیست.

🔹اقدام جدید دولت بریتانیا درباره سپاه، بر اساس «قانون امنیت ملی (تهدیدهای دولتی) ۲۰۲۶» انجام شده است. این قانون برای مقابله با تهدیدهای منتسب به «دولت‌های خارجی» تدوین شده و اختیار اضافه کردن نام‌ سازمان‌های جدید را به دولت داده است. بر همین مبنا، سپاه در فهرست نهادهای مشمول این قانون قرار گرفته است.

🔹با اجرای این قانون، حمایت از سپاه در بریتانیا، از ابراز حمایت و تبلیغ گرفته تا همکاری، تامین منافع یا فعالیت به نمایندگی از آن، جرم محسوب می‌شود و می‌تواند تا ۱۴ سال زندان داشته باشد. ضمن اینکه در موارد سنگین دیگر مانند خرابکاری، حتی می‌تواند حبس ابد در پی داشته باشد.

🔹تفاوت اصلی این دو قانون، در مبنای حقوقی آنهاست. قانون سال ۲۰۰۰ برای گروه‌های تروریستی است، اما قانون ۲۰۲۶ بر تهدیدهای امنیتی ناشی از دولت‌های خارجی، جاسوسی، خرابکاری و مداخله خارجی تمرکز دارد.

🔹بنابراین از نظر حقوقی و رسانه‌ای، توصیف سپاه به عنوان «سازمان مشمول قانون تهدیدهای دولتی» بریتانیا تعبیر دقیق‌تری به نظر می‌رسد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

18 July 2026 17:21

📝 درباره تلاش‌های ایران برای خرید جنگنده‌های سوخو از روسیه چه می‌دانیم؟

🔹همزمان با ادامه تنش‌های نظامی بین ایران و آمریکا، خبرهای مربوط به «خرید سوخو از روسیه» همچنان در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان مطرح می‌شود. سوال این است: آیا ایران جنگنده سوخو خریده و تحویل گرفته است؟

🔹مرور گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای نشان می‌دهد هرچند پرونده تلاش ایران برای خرید جنگنده‌های روسی، سال‌ها پیش با مطرح شدن احتمال خرید سوخو-۳۰ آغاز شد، اما هنوز هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که جمهوری اسلامی این جنگنده را تحویل گرفته باشد.

🔹پرونده خرید سوخو-۳۵ از سال ۲۰۲۱ جدی‌تر شد و گزارش‌هایی درباره سفارش این جنگنده‌ها انتشار یافت. در سال‌های بعد، بارها ادعا شد که سوخو-۳۵ها «به‌زودی» به ایران تحویل داده می‌شوند، اما بسیاری از این خبرها بدون سند معتبر بودند.

🔹مقام‌های جمهوری اسلامی از خرید و نهایی‌شدن قرارداد سخن گفته‌اند، اما تاکنون شواهد عمومی و قابل راستی‌آزمایی از تحویل عملیاتی گسترده این جنگنده‌ها منتشر نشده است.

🔹یکی از مهم‌ترین شواهد، اسناد لو‌رفته‌ای است که ایران را با کد مشتری «۳۶۴» به‌عنوان سفارش‌دهنده ۴۸ فروند سوخو-۳۵ معرفی می‌کند و زمان تحویل را بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ قرار می‌دهد. با این حال، ادعاهای تازه‌تر درباره تکمیل تعدادی از این جنگنده‌ها و نگهداری آنها در روسیه هنوز به‌طور مستقل تایید نشده‌اند.

🔹به نظر می‌رسد این تاخیر در تحویل، دلایل مختلفی داشته باشد؛ جنگ اوکراین، محدودیت ظرفیت صنایع نظامی روسیه، تحریم‌ها و ملاحظات سیاسی. تجربه تاخیر چندساله در تحویل سامانه اس-۳۰۰ هم نشان می‌دهد که حتی وجود قرارداد نظامی با روسیه، لزوما به معنی تحویل سریع تجهیزات نیست.

🔹حتی اگر ایران در نهایت ده‌ها فروند سوخو-۳۵ دریافت کند، این جنگنده‌ها به‌تنهایی نمی‌توانند نیروی هوایی فرسوده ایران را متحول کنند. نبود سامانه‌های مکمل مانند آواکس، تانکرهای سوخت‌رسان و شبکه یکپارچه نبرد هوایی، در کنار مشکلات آموزشی و لجستیکی، باعث می‌شود تاثیر این خرید، محدودتر از چیزی باشد که در برخی روایت‌های رسانه‌ای مطرح می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 19:13

❌ ویدیوی منتسب به حمله ایران به بندر جبل‌علی امارات، قدیمی و مربوط به لبنان است

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیویی منتشر و ادعا شده مربوط به حمله ایران به بندر «جبل‌علی» در امارات است.

🔹این ویدیو قدیمی است و ربطی هم به امارات ندارد.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد قدیمی‌ترین نسخه این ویدیو در مارس ۲۰۲۶ منتشر شده و به انفجار بندر بیروت در سال ۲۰۲۰ نسبت داده شده است.

🔹در اسفند ۱۴۰۴ گزارش‌هایی از وقوع آتش‌سوزی در یکی از اسکله‌های جبل‌علی به دلیل سقوط بقایای موشک‌های رهگیری‌شده در جریان حملات ایران به امارات وجود داشت.

🔹به‌تازگی و همزمان با افزایش تنش‌ها، گزارش‌هایی از شنیده شدن صدای انفجار در دبی منتشر شد، اما «دفتر رسانه‌ای دبی» وقوع هرگونه انفجار یا حمله در داخل شهر دبی را تکذیب کرد.

🔹فکت‌نامه به‌طور مستقل نمی‌تواند گزارش‌ها را تایید یا رد کند، اما تا زمان انتشار این مطلب، هیچ تصویری که نشان دهد اخیرا انفجاری در بندر جبل‌علی یا دبی اتفاق افتاده، منتشر نشده و ویدیوی مورد ادعا نیز قدیمی و بی‌ربط است.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 12:32

🎙 تور تشییع

🔹در قسمت ۲۷۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه درباره ادعای شاخ‌دار خبرگزاری فارس از جمعیت حاضر در مراسم تشییع علی خامنه‌ای صحبت می‌کنیم و به چند ابهام درباره فکت‌چک مرتبط با این جمعیت، پاسخ می‌دهیم.

🔹در ادامه در مورد حضور اینفلوئنسرهای خارجی همسو با جمهوری اسلامی برای پوشش مراسم تشییع و کمک آنها به روایت‌های حکومت ایران توضیح داده‌ایم.

🔹تکرار یک تئوری توطئه علیه واکسن کرونای فایزر از سوی یک پزشک در صداوسیما، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹خبر تیراندازی در مشهد همزمان با تشییع خامنه‌ای، بازتاب زیادی در شبکه‌های اجتماعی داشت و یک عکس هم به همین رویداد منتسب شده بود که درباره آن صحبت خواهیم کرد.

🔹انتساب چند تصویر و ویدیوی قدیمی، بی‌ربط یا ساختگی به درگیری‌های نظامی ایران و آمریکا، سوژه فکت‌چک‌های کوتاه این قسمت هستند.

❗ حجم فایل صوتی: ۲۵ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:00 مقدمه
00:02:20 ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۴۰ میلیونی تشییع خامنه‌ای
00:08:02 پاسخ به چند ابهام درباره فکت‌چک جمعیت تشییع خامنه‌ای
00:15:15 روایت تشییع خامنه‌ای، ایران و شبکه اینفلوئنسرهای همسو
00:40:25 ادعای شاخ‌دار کلانتر معتمدی درباره واکسن فایزر و نازایی زنان
00:50:21 تصویر منتسب به درگیری مسلحانه در مشهد، ساختگی است
00:52:37 دو ویدیوی نادرست منتسب به حملات اخیر ایران به بحرین
00:54:34 ویدیوی ساختگی از حمله موشکی ایران به فرودگاه دبی
00:56:39 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 July 2026 00:12

❌ ویدیوهای اعتراضات در چارسو، بازار موبایل و علاءالدین، قدیمی است

🔹این روزها و همزمان با انتشار خبرهای واقعی از اعتراض‌های کارگران کارخانه چوکا در گیلان و تجمع برخی معترضان در تهران، ویدیوهایی در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده با این ادعا که بازار علاءالدین و مجتمع چارسو دوباره صحنه اعتراض شده‌اند.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد این ویدیوها جدید نیستند و اولین‌بار تیرماه ۱۳۹۷ در جریان اعتراض کسبه بازار موبایل به جهش نرخ ارز منتشر شده بودند.

🔹در مقابل، اعتراض‌های واقعی روزهای اخیر شامل تجمع کارگران کارخانه چوکا به دلیل پرداخت نشدن حقوق و معوقات و همچنین تجمع مالباختگان چند شرکت واردکننده خودروهای سنگین مقابل نهادهای دولتی در تهران بوده است.

🔹در یکی از این تجمع‌ها نیز ویدیوهایی از برخورد نیروهای انتظامی با معترضان منتشر شده است.

🔹برخی از همین ویدیوهای مربوط به مالباختگان نیز به اشتباه با عنوان اعتراض رانندگان تاکسی تهران بازنشر شده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ویدیوهای منتسب به اعتراضات در چارسو، بازار موبایل و علاءالدین نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 July 2026 21:52

📝 درباره خسارت‌های نیروی دریایی ایران در جنگ ۴۰ روزه چه می‌دانیم؟

🔹مروری بر گزارش‌ها، تصاویر و منابع رسمی و غیررسمی نشان می‌دهد جنگ ۴۰ روزه، ضربه سنگینی به نیروی دریایی ایران وارد کرده است.

🔹ارتش آمریکا می‌گوید بیش از ۱۵۰ شناور ایرانی در این جنگ آسیب دیده، منهدم شده یا از چرخه عملیاتی خارج شده‌اند؛ هرچند بررسی دقیق‌تر این تلفات، همچنان نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد.

🔹در میان مهم‌ترین خسارت‌ها، ناوچه دنا غرق شد و شناورهای بزرگی مثل مکران و ناو پهپادبر شهید باقری به‌شدت آسیب دیدند و عملا از چرخه عملیاتی خارج شدند. چهار ناوچه کلاس شهید سلیمانی سپاه و بخشی از زیردریایی‌ها و زیرساخت‌های دریایی ایران هم هدف قرار گرفتند.

🔹با وجود این خسارت‌های قابل توجه، به نظر می‌رسد بخشی از توان نامتقارن سپاه پاسداران، یعنی قایق‌های تندرو، مین‌های دریایی، موشک‌های ساحلی و شناورهای بدون سرنشین، همچنان باقی مانده و می‌تواند در خلیج فارس و تنگه هرمز تهدید ایجاد کند.

🔹به بیان دیگر، آنچه بیشترین آسیب را دید، بخش بزرگ، نمایشی و قابل‌شناسایی ناوگان ایران بود؛ اما بخشی که از نظر عملیاتی همچنان می‌تواند برای کشتیرانی و نیروهای خارجی خطرآفرین باشد، به‌طور کامل از بین نرفته و برخی نشانه‌ها تایید می‌کنند که در حال بازسازی یا تغییر شکل است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 July 2026 15:45

✍️ اسپوتنیک فارسی؛ از سلاح اتمی و تئوری توطئه تا جانشینی و جنگ

🔹اسپوتنیک فارسی، رسانه وابسته به دولت روسیه در شش ماه گذشته ده‌ها مطلب منتشر کرده که نشان از موضع‌گیری فعال این رسانه‌ در حساس‌ترین مسائل چالش‌های داخلی ایران دارد.

🔹اسپوتنیک تنها رسانه خارجی نیست که در ایران نمایندگی فعال دارد. رسانه‌های خارجی دیگری هم بخش فارسی‌ دارند و در چارچوب‌های رسانه‌ای و در راستای منافع دولت‌ متبوع خود، در ایران فعالیت می‌کند.

🔹رسانه‌های خارجی معمولا تلاش می‌کنند دست‌کم در ظاهر، عملکردی بی‌طرفانه داشته باشند؛ اما اسپوتنیک ملاحظه‌ای در حفظ ظاهر ندارد و درباره حساس‌ترین موضوعات داخلی، در حد جانشینی رهبر، یا جنگ، به طور علنی و فعال موضع‌گیری می‌کند.

🔹مدیر منطقه‌ای اسپوتنیک در ایران، توصیه می‌کند مجتبی خامنه‌ای رهبر شود. او را در مقاله‌ای تصریح می‌کند: «بهترین پاسخ به ترور شهید خامنه‌ای انتخاب فرزند او به عنوان جانشین می‌باشد.»

🔹این سایت در توجیه حمله به کشورهای عربی، در نخستین روز جنگ می‌نویسد: «پس از ترور آیت‌الله خامنه‌ای احتمالا دیگر بحث پایگاه‌ها و نیروهای آمریکایی نیست و پروژه‌ها و منافع اقتصادی آمریکایی‌ها در منطقه هدف قرار می‌گیرند.»

🔹این سایت ۱۰ روز قبل از آتش‌بس هم نوشت: «پذیرش آتش‌بس در شرایط موجود اشتباه استراتژیک است و ایرانی‌ها حاضر نیستند چنین آتش‌بسی را بپذیرند.»

🔹در مقالات اسپوتنیک فارسی تاکید شده دستیابی به سلاح هسته‌ای «حق مشروع» جمهوری اسلامی است و «الگوی کره شمالی» برای ایران، بهتر از «الگوی شکست‌خورده لیبی» است.

🔹این رسانه وابسته به دولت روسیه، بدون تعارف از جریان‌های سیاسی تندرو در ایران حمایت می‌کند، جریان‌های موسوم به میانه‌رو را نقد می‌کند و مدعی وجود ستون پنجم در دولت و برخی جریان‌های سیاسی می‌شود.

🔹این سایت در گیرودار وقایع دی‌ماه، درباره لزوم قطع اینترنت مطلب منتشر می‌کند و برای اشاره به معترضان، القابی مانند «اغتشاشگر»، «خائن»، «جاسوس» را به کار می‌برد.

🔹شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا، انتشار تئوری‌های توطئه در اسپوتنیک فارسی به اسم «تحلیل» باشد؛ تئوری‌هایی از قبیل ارتباط جنگ اخیر با «مناسک شیطان‌پرستی»، ارتباط دادن «آیین قربانی دختران باکره» و فاجعه میناب یا ادعای «ادعای کنترل جهان توسط فراماسونری و کارتل‌های یهودی».

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

14 July 2026 21:03

❌ ویدیوی منتسب به حمله سپاه به کشتی آمریکایی در خلیج فارس، قدیمی است

🔹ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به «انهدام کشتی نفتکش آمریکا توسط سپاه» در درگیری‌های اخیر است.

🔹این ادعا نادرست است. ویدیو قدیمی و مربوط به جنگ ۴۰ روزه است.

🔹این ویدئو مربوط به هدف قرار گرفتن چند کشتی حامل سوخت در نزدیکی بندر فاو عراق است که اسفند ۱۴۰۴ منتشر شده بود.

🔹در روزهای اخیر درگیری‌هایی از جمله حمله به کشتی‌های تجاری و نفتکش‌های قطر، عربستان و امارات در محدوده تنگه هرمز و دریای عمان رخ داده است اما این ویدیوی قدیمی، به هیچ‌یک از این وقایع ربطی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیوی قدیمی با درگیری‌های اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

13 July 2026 20:49

❌ ویدیوی منسوب به بمباران اخیر در بوشهر، قدیمی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات اخیر آمریکا به جنوب ایران (بوشهر) است.

🔹این ویدیو میلیون‌ها بار بازدید داشته اما بررسی‌ها نشان می‌دهد این ادعا نادرست و ویدیو نیز ترکیبی از دو ویدیوی متفاوت و قدیمی است و ارتباطی به بوشهر و حمله‌های اخیر آمریکا ندارد.

🔹بخش اول ویدیو مربوط به حملات هوایی به اطراف بیمارستان اندونزی در غزه است که ۱۸ آبان ۱۴۰۲ در رسانه‌ها منتشر شده بود.

🔹بخش دوم ویدیو، آتش‌سوزی یک انبار نفت در تهران است که ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ منتشر شده بود.

🔹بوشهر از جمله شهرهایی است که در دور جدید حمله‌ها انفجارهای متعددی در آن رخ داده و تصاویری هم از آن‌ها منتشر شده؛ اما این ویدیوی وایرال‌شده با این رویدادها ارتباطی ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

12 July 2026 17:06

❌ ادعای شاخ‌دار دکتر کلانتر معتمدی درباره رابطه واکسن فایزر با نازایی و عقیم شدن زنان

🔹محمدرضا کلانتر معتمدی، دبیر فرهنگستان علوم پزشکی، در یک برنامه تلویزیونی گفته است: «بعد از ۸ ماه مشخص شد واکسن فایزر حاوی همان ماده‌ای است که در واکسن ابولا بود و دختران را عقیم می‌کرد.»

🔹این ادعا صرفاً تئوری توطئه بی‌پایه و اساسی است که از سوی پزشکی مطرح شده که در جریان تحولات علمی روز قرار ندارد.

🔹واکسن کرونای فایزر چه در ساختار و چه در عملکرد، شباهتی به واکسن‌های تأییدشده ابولا ندارد.

🔹سازمان بهداشت جهانی تأکید می‌کند: «هیچ شواهدی مبنی بر تداخل واکسن‌های کووید-۱۹ با باروری وجود ندارد و هیچ مدرک بیولوژیکی وجود ندارد که نشان دهد آنتی‌بادی‌های ناشی از واکسن یا ترکیبات آن آسیبی به اندام‌های تولیدمثل وارد کنند.»

🔹محمدرضا کلانتر معتمدی، پزشک و جراح است و به عنوان عضو، دبیر یا حتی رئیس گروه‌های علمی فعالیت می‌کند، اما اغلب اظهارنظرهای او در فضای عمومی جنبه اجتماعی و سیاسی دارد.

🔹ما در منابع عمومی چند مقاله از او پیدا کردیم که عنوان موضوعات آن «اقتصاد مقاومتی در نظام سلامت»، «فقر و هزینه‌های جراحی»، «تجربه‌های دفاع مقدس» و «مولفه‌های فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه سلامت کشور» است.

🔹او یکی از امضاکنندگان نامه منتسب به «۲۵۰۰ پزشک» است که چند روز بعد از ممنوعیت واردات واکسن از سوی خامنه‌ای اعلام شد.

🔹بررسی‌های فکت‌نامه همان زمان توضیح داد که هم محتوای نامه بی‌پایه و اساس و تئوری توطئه است و هم نامه‌ای که به «۲۵۰۰ پزشک» منتسب شده کمتر از ۱۸۰ امضا با نام‌های تکراری و مخدوش دارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 July 2026 15:53

✍️ روایت تشییع خامنه‌ای، ایران و شبکه اینفلوئنسرهای همسو

🔹مراسم تشییع علی خامنه‌ای رویدادی با اهمیت سیاسی برای حکومت بود. با توجه به نفوذ فزاینده اینفلوئنسرهای شبکه‌های اجتماعی (۲۷ درصد مردم جهان اخبار را از اینفلوئنسرهای خبری دریافت می‌کنند)، جمهوری اسلامی این وضعیت را فرصتی برای انتشار روایت مطلوب خود از تحولات ایران و اثرگذاری بر نحوه بازنمایی آنها دید.

🔹حکومت با بسیج گسترده امکانات اجرایی و رسانه‌ای تلاش کرد تشییع خامنه‌ای را به نمایش حمایت مردمی، مشروعیت نظام و بیعت با مجتبی خامنه‌ای تبدیل کند.

🔹این رویکرد در ادامه تغییری بود که نشانه‌های آن بعد از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در راهبرد رسانه‌ای حکومت مشاهده شد. این رویکرد را نهادهایی مثل معاونت برون‌مرزی صداوسیما، مرکز رسانه‌ای صبح و وزارت ارشاد هدایت می‌کنند و در آن، استفاده از اینفلوئنسرهای همسو، فعالان غربی «ضدامپریالیسم» و چهره‌های رسانه‌ای جهان عرب جایگاه پررنگ‌تری یافته است.

🔹وزیر ارشاد از حضور حدود ۶۰۰ خبرنگار و نماینده رسانه‌های خارجی و رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از حضور حدود ۴۰۰ بلاگر و فعال رسانه‌ای خارجی برای مراسم تشییع خبر دادند.

🔹در این تحقیق، ۱۷ مهمان هماهنگ‌شده در قالب تور «مرکز رسانه‌ای صبح» و بیش از ۳۰ بلاگر و فعال رسانه‌ای خارج از این تور را که برای پوشش مراسم به ایران سفر کرده بودند، شناسایی کردیم. این افراد تنها بخشی از پوشش‌دهندگان غیررسمی مراسم تشییع در کنار رسانه‌های جریان اصلی بودند.

🔹شواهد نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در این راهبرد رسانه‌ای جدید، با اعطای دسترسی‌های ویژه، صدور ویزا و فراهم کردن امکانات سفر تلاش می‌کند به واسطه آنان روایت‌هایی همسو با اهداف خود را به افکار عمومی جهان منتقل کند.

🔹ترکیب دعوت‌شدگان نشان می‌دهد نهادهای برگزارکننده عمدتاً بر چهره‌هایی تمرکز کرده‌اند که در مخالفت با سیاست خارجی آمریکا و اسرائیل اشتراک نظر دارند و از طریق شبکه‌های اجتماعی یا رسانه‌های محلی و آلترناتیو خود، دسترسی مستقیم‌تری به مخاطبان دارند.

🔹با این حال، بررسی محتوای تولیدی آنها و متن دعوت‌نامه‌ای که یکی از سفارتخانه‌های ایران منتشر کرده، نشان می‌دهد فعالیت آنان، به پوشش مراسم، بازدید از مناطق جنگ‌زده و شرکت در نشست‌های خبری رسمی محدود بوده و آزادی عمل چندانی برای تهیه گزارش‌های خارج از این چارچوب نداشتند.

🔹این طیف، از فعالان چپ و ضدامپریالیسم مانند مکس بلومنتال تا چهره‌های جنجالی جریان‌های تلفیقی مانند «کمونیسم MAGA» مثل جکسون هینکل را در بر می‌گیرد.

🔹حضور این افراد در استودیوهای ویژه، نقاط مشرف به مسیرهای اصلی تشییع، نشست‌های رسمی شهرداری تهران و وزارت ارشاد و همراهی با فعالان رسانه‌ای ایرانی مسلط به زبان انگلیسی، نشان می‌دهد این فعالیت‌ها حاصل برنامه‌ریزی سازمان‌یافته و هماهنگ میان نهادها و مؤسسات همسو بوده، نه صرفاً اقداماتی فردی یا خودجوش.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

👈 مقاله فکت‌نامه درباره تور رسانه‌ای ۲۲ بهمن

👈 مقاله فکت‌نامه درباره ادامه این تورهای رسانه‌ای

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 July 2026 22:43

❌ ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت ۴۰ میلیونی تشییع خامنه‌ای

🔹خبرگزاری فارس مدعی شده ۴۱ تا ۴۳ میلیون نفر در مراسم تشییع خامنه‌ای در ایران و عراق شرکت کرده‌اند که ۱۰ میلیون آن مربوط به عراق است.

🔹این آمار به‌شکلی عجیب و غیرمنطقی، اغراق‌آمیز است.

🔹به دلیل محدودیت داده‌ها و وجود متغیرهای زمانی و مکانی، تخمین دقیق جمعیت ممکن نیست، اما طبق تحقیقات فکت‌نامه می‌توان با اطمینان نسبی گفت جمعیت تشییع‌کننده خامنه‌ای در تهران در مقیاس چندصد هزار نفر بوده و با اعداد و ارقام چند میلیونی فاصله زیادی دارد.

🔹علاوه بر این ادعای حضور بیش از ۳۰ میلیون نفر در مراسم تهران، قم و مشهد، در مقیاس جمعیت کل سه استان‌، غیرطبیعی است. این اعداد بیش از ۱/۵ برابر کل مجموع جمعیت استان‌های تهران، قم و خراسان رضوی در سال ۱۴۰۵ است.

🔹برای اینکه آمار فارس درست دربیاید باید پذیرفت علاوه بر کل جمعیت این سه استان، ۸ تا ۱۰ میلیون نفر هم از استان‌های دیگر به این مراسم آمده باشند، در حالی که ظرفیت تردد کل جاده‌های کشور طبق آمار وزارت راه و شهرسازی، در شرایط عادی حدود ۲/۲ میلیون سفر در روز است.

🔹در این مدت هیچ گزارشی از ترافیک جاده‌‌ای غیرعادی در مسیرهای منتهی به این سه استان مخابره نشده و صرفا گزارش‌هایی درباره آماده شدن مشهد برای پذیرایی حدود ۴ میلیون مسافر اشاره شده، در حالی که کل جمعیت شهر مشهد کمتر از ۳ میلیون نفر است.

🔹آمار ۱۰ میلیون شرکت‌کننده در عراق نیز بسیار دور از واقعیت است. پذیرفتن این آمار یعنی بپذیریم از هر سه نفر بزرگسال در عراق، یک نفر در این مراسم شرکت کرده است. طبق برآوردها حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد جمعیت عراق را شیعیان تشکیل می‌دهند.

🔹با توجه به این توضیحات و توضیحاتی که در فکت‌چک مرتبط قبلی به آن اشاره شده بود، به آمار ادعایی خبرگزاری فارس نشان «شاخ‌دار» می‌دهیم.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh