101960
فکتنامه اولین سایت درستیسنجی (فکتچکینگ) سیاسی دربارهی ایران است. وبسایت: factnameh.com بات تلگرامی فکتنامه: @FactnamehBot ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin twitter.com/factnameh fb.com/factnameh instagram.com/factnameh
❌ اظهارنظر گمراهکننده درباره ۱۳۰ میلیارد دلار ارز صادراتی
🔹سعید لیلاز میگوید: «راجع به خسارتهای جنگ و تحریم اغراق میشود. کسانی که برای خسارت صنعت فولاد سوز جگر میزدند کلمهای درباره این نمیگویند که از سال ۹۷ تا الان ۱۳۰ میلیارد دلار از صادرات ایران رفته و برنگشته است.»
🔹اول، این آمار دقیق نیست و بزرگنمایی شده است.
🔹دوم، تردیدی در فساد گسترده ارزی وجود ندارد، اما نمیتوان آن را از موضوع تحریم و مشکلات ناشی از رویارویی جمهوری اسلامی با کشورهای دیگر جدا کرد.
🔹آمارهای متفاوتی درباره میزان ارزهای صادراتی بازنگشته وجود دارد. یکی از آنها آمارهای برخی نمایندگان مجلس است که طبق آن، تا پایان خرداد ۱۴۰۵ مجموع «ارزهای برنگشته به چرخه رسمی صادرات» حدود ۱۳۰ میلیارد است.
🔹البته این عدد کلی است که بخشی از آن طبق قانون تعهد صادرکننده نیست یا هنوز سررسید بازگشت آن نرسیده، وگرنه طبق همین آمار میزان واقعی ارز برنگشته، ۸۱ میلیارد دلار است.
🔹به جز این، آمارهای دیگری هم وجود دارد. مثلا قوه قضائیه میگوید «بر اساس بررسی سامانههای بانک مرکزی، حدود ۹۴ میلیارد یورو عدم رفع تعهد ارزی شناسایی شده است.»
🔹دلیل این اختلاف، پیچیدگیهای قانونی محاسبه تعهد ارزی و روشهای مختلف رفع تعهد آن و اختلاف نحوه محاسبه این تعهدات است.
🔹بعد از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریمها، دولت جمهوری اسلامی تصمیم گرفت با وضع قوانین، صادرکنندگان را متعهد کند ارز صادراتی را به قیمت نیما یا مرکز مبادله بانک مرکزی بفروشند.
🔹با توجه به اختلاف قیمت آزاد و نیمایی، همواره این شبهه وجود داشته که صادرکنندگان ارز را به کشور بازنمیگردانند، اما صادرکنندگان میگویند مشکل از تحریمهاست.
🔹پیچیدگی دور زدن تحریمها و استفاده از شبکه شرکتهای تراستی و صرافیها به جای بهره بردن از مبادلات رسمی بانکی، یکی از دلایل و بهانههای اصلی طولانی شدن فرایند بازگشت ارز صادراتی میشود.
🔹با این حساب فکتنامه به این گفته سعید لیلاز درباره میزان ارز صادراتی که به کشور باز نگشته نشان «گمراهکننده» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✅ بررسی ویدیوهای سرکوب و تیراندازی به معترضان دیماه ۱۴۰۴ در منطقه ۱۹ تهران
🔹مجموعه ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که گفته میشود مربوط به تیراندازی نیروهای امنیتی و سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در منطقه ۱۹ تهران است.
🔹این ادعا درست است و این ویدیوها صحنه واقعی تیراندازی به معترضان در این اعتراضات را نشان میدهند.
🔹به نظر میرسد این ویدیوها از یک دوربین تلفن همراه در جیب روی سینه یکی از ماموران حاضر در صحنه ضبط شده باشد.
🔹چهار ویدیوی اول صحنههایی از تیراندازی با اسلحه وینچستر به معترضان در بلوار شکوفه در منطقه عبدلآباد تهران است.
🔹در این چهار ویدیو نیروهای پلیس پیشگیری، یگان امداد، سپاه پاسداران و لباس شخصی حضور دارند و از شرق به غرب این بلوار حدفاصل خیابان رحمان تا خیابان ایمان حرکت میکنند.
🔹دستکم چهار نشانه مشخص از اماکن موجود در صحنه، محل چهار ویدیوی اول را تایید میکنند.
🔹ویدیوهای پنجم تا هفتم صحنههایی از سرکوب در منطقه خانیآباد نو، محدوده سهراه شریعتی، خیابان مهران و خیابان واشقانی را نشان میدهند.
🔹نوع سلاح و لباس نظامی نیروها، با گزارشهای معتبر درباره سرکوب اعتراضات دیماه منطبق است.
🔹اگرچه آمار دقیقی از جانباختگان این اعتراضات وجود ندارد، اما دستکم سه تن از شهروندان در محدوده خانیآباد و عبدالآباد طی ۱۸ و ۱۹ دیماه کشته شدهاند.
🔹با توجه به مجموعه اطلاعاتی بدستآمده از ویدیوها، انطباق آنها با گزارشهای پیشین و اینکه هیچ شاهد و سابقهای از قدیمی یا ساختگی بودن آنها وجود ندارد، فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیوها به اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نشان «درست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✍️ پزشکیان از کجا ۲۰ میلیون بشکه نفت به «هوافضای سپاه» داده است؟
🔹مسعود پزشکیان میگوید: «۲۰ میلیون بشکه نفت که مال دولت بود را به هوافضای سپاه دادیم. ارزهایی که داشتیم را به این عزیزان دادیم.»
🔹دقیقا معلوم نیست ارجاع مسعود پزشکیان به کدام پول نفت است؛ اما در بودجه امسال، نفت به سه قسمت تقسیم میشود.
🔹بخش ناچیزی از درآمدهای نفتی برای هزینههای بودجه عمومی در اختیار دولت است که با احتساب نرخ محاسباتی بودجه کل آن به زحمت به ۲۰ میلیون بشکه میرسد.
🔹این پول صرف پرداخت حقوق کارکنان دولت، نظامیان، بازنشستگان و تامین هزینههای اجرایی در بخش سلامت، آموزش و برنامههای اجرایی و عمرانی وزارتخانهها و نهادها میشود.
🔹بخش دوم سهمیه نفت خام نیروهای مسلح و اجرای «طرحهای خاص» نظامی، امنیتی و هستهای است که بر اساس برآوردها با احتساب فرضیات بودجه معادل ۷۵ تا ۱۰۰ میلیون بشکه است.
🔹به دلیل عدم شفافیت، معلوم نیست چقدر از این سهمیه نفت خام به نیروی هوافضای سپاه میرسد.
🔹بخش سوم منابع نفتی به تهاتر بدهیهای دولت به تسویه بدهی با طلبکاران حقیقی و حقوقی اختصاص دارد که البته جزئیات آن مشخص نیست.
🔹احتمال دارد منظور پزشکیان، اختصاص دادن سهمیه طلبکاران دولت به نیروی هوافضای سپاه باشد که در این صورت این مبلغ به بدهیهای آینده دولت موکول خواهد شد.
🔹در بخشهای مختلف بودجه، به جز ردیفهای اصلی و سهمیه نفت خام، منابع دیگری هم برای نیروهای مسلح در نظر گرفته شده است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی قدیمی منتسب به سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند صحنه سرکوب و تیراندازی به معترضان در دیماه ۱۴۰۴ را نمایش میدهد.
🔹این ویدیو قدیمی است و پیشتر در رسانهها و شبکههای اجتماعی منتشر شده بود.
🔹نسخه قدیمی و کاملتر این ویدیو ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱ با توضیح حمله با دوشکا در رشت منتشر شده بود.
🔹در همان زمان اعتراضات گستردهای به تغییر نرخ ارز ترجیحی در شهرهای مختلف ایران از جمله در رشت در جریان بود.
🔹در دوره اعتراضات سراسری شهریور ۱۴۰۱ نیز مجددا این ویدیو با توضیح نادرست سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ در مهاباد منتشر شد.
🔹در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، معترضان با سرکوبی گسترده روبهرو شدند و گزارشهایی درباره استفاده حکومت از سلاحهای نیمهسنگین منتشر شد اما این ویدیو مربوط به آن اعتراضات نیست.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو با اعتراضات دیماه نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی غیرواقعی و ادعای نادرست درباره سقوط بالگرد آمریکایی با سامانه مجید
🔹ادعایی در شبکههای اجتماعی همراه با یک ویدیو منتشر شده که میگوید بالگرد تهاجمی آپاچی ارتش آمریکا در نزدیکی سواحل عمان با سامانه پدافندی «مجید» جمهوری اسلامی سرنگون شده است.
🔹تاکنون هیچ مدرک رسمی یا شواهد معتبری برای تایید این ادعا منتشر نشده و روایتهای موجود بیشتر به احتمال برخورد یک پهپاد با بالگرد اشاره دارند، نه شلیک موشک پدافندی.
🔹ویدیویی که بهعنوان سند این ادعا منتشر شده، واقعی نیست. این ویدیو از بازی کامپیوتری War Thunder گرفته شده و حتی بالگرد نمایش دادهشده در آن هم آپاچی یا بلکهاوک نیست، بلکه یک بالگرد قدیمی ساخت شوروی از نوع Mi-4AV است. بنابراین ویدیو هیچ ارتباطی با حادثه واقعی ندارد.
🔹سامانه «مجید» یک پدافند کوتاهبرد برای مقابله با پهپادها، بالگردها و اهداف کمارتفاع است و از حسگرهای حرارتی و اپتیکی استفاده میکند. با وجود قابلیتهای این سامانه، هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد در حادثه سقوط آپاچی آمریکایی نقشی داشته است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعای بیاساس و ویدیوی ساختگی آن نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🔹 آیا عکسهای محمد محبی در حال کندن پوستر مهسا امینی، واقعی است؟
🔹پس از برگزاری نخستین بازی تیم ملی ایران در جام جهانی و گلزنی محمد محبی، چهار عکس در شبکههای اجتماعی و رسانهها با این ادعا منتشر شد که او در حال کندن پوستر عکس مهسا امینی از روی دیوار ساختمانی در نزدیکی محل اقامت این تیم است.
🔹ما هنوز نمیتوانیم با قطعیت درباره واقعی بودن یا نبودن این عکسها اظهارنظر کنیم، هرچند بر اساس جزئیاتی که در عکسها دیده میشود، به نظر میرسد آنها به احتمال زیاد با کمک هوش مصنوعی یا نرمافزارهای ویرایش عکس ساخته شده باشند.
🔹در تصاویر نشانههای متعددی از ساختگیبودن دیده میشود؛ از جمله درهمریختگی دستها و انگشتها، ادغام دست با پوستر، ناهماهنگی در ابعاد پوستر و ایرادهای هندسی در ساختار دیوار.
🔹دستها ساختار آناتومیک درستی ندارند و انگشتها در همدیگر یا در کاغذ ادغام میشوند.
🔹در دو عکس، الگوی سنگکاری گوشه دیوار، بطور متناسب ادامه پیدا نمیکند و پیوستگی سطوح و خطوط معماری به شکلی غیر طبیعی به هم میریزد.
🔹همچنین، نمای ساختمان موجود در عکسها با هیچیک از هتلهای محل اقامت تیم ملی ایران در مکزیک و آمریکا مطابقت ندارد.
🔹با انتشار گسترده این تصاویر، بخش رسانهای تیم ملی بهطور رسمی این تصاویر را جعلی اعلام کرده و هرگونه ارتباط آنها با محمد محبی را رد کرده است.
🔹این تصاویر پس از آن منتشر شدند که شادی بعد از گل محمد محبی در دیدار برابر نیوزلند، انتقادهای زیادی را برانگیخت.
🔹با وجود نشانههای استفاده از هوش مصنوعی، جزییات مهم و دقیقی که در تصاویر وجود دارد مانع از نتیجهگیری قطعی میشود.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 فوتبال و توافق
🔹در قسمت ۲۷۴ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا ادعای شاخدار کارشناس صداوسیما درباره میزان تلفات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه را بررسی میکنیم.
🔹جزئیات و تفسیرهای مربوط به خبر کشف محموله قاچاق موی طبیعی در مرز ارمنستان، از موضوعات پربحثی است که در این قسمت توضیح دادهایم.
🔹انتساب یک نقلقول به مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال، ویدیوی ورود زنی بدون لباس به زمین فوتبال و ویدیوی منتسب به معرفی ایران در مراسم افتتاحیه، سوژههای مرتبط با جام جهانی ۲۰۲۶ در این قسمت هستند.
🔹در ادامه، سانحهای را که اخیرا برای یک بالگرد آپاچی آمریکا در نزدیک عمان پیش آمده، بررسی و یک فکتچک مرتبط با آن را مرور میکنیم.
🔹ادعای تیراندازی پلیس به مخالفان توافق در یکی از تجمعات شبانه داخل ایران، دو ادعا و ویدیوی مربوط به عبور کشتیها از تنگه هرمز همزمان با انتشار اخبار توافق و عکسی پربازدید از حضور یک زن در تجمع هواداران حکومت، موضوعات دیگر این اپیزود هستند.
🔹پیش از اینها البته کمی درباره مصاحبه سایت آسو با یکی از اعضای تحریریه فکتنامه توضیح دادهایم.
❗ حجم فایل صوتی: ۲۲ مگابایت
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:01:01 مقدمه
00:03:42 مصاحبه آسو با رزا محتسب؛ آیا مردم ایران به حقیقت حساسند؟
00:10:23 آمار شاخدار تلفات آمریکا و اسرائیل در برنامه صداوسیما
00:17:35 درباره کشف موی قاچاق از ایران در ارمنستان چه میدانیم؟
00:21:47 انتساب نقل قول نادرست به مهدی تاج درباره آبوهوای مکزیک
00:24:20 ویدیوی جعلی از یک جیمی جامپ لخت در جامجهانی
00:25:47 ویدیوی ساختگی منتسب به معرفی تیم ایران در جامجهانی
00:29:35 از سانحه بالگرد آپاچی نزدیک سواحل عمان چه میدانیم؟
00:32:52 ویدیوی ساختگی منتسب به سرنگونی بالگرد آپاچی آمریکایی
00:34:30 ویدیوی قدیمی منتسب به تیراندازی به مخالفان توافق در ایران
00:37:16 ویدیوی «عبور کشتی از تنگه هرمز پس از توافق» قدیمی است
00:38:59 ادعای نادرست توقیف «کشتی آمریکایی آریستا» در تنگه هرمز
00:42:10 تصویر ساختگی زنی با «لباس نامتعارف» در تجمعات شبانه
00:44:13 کامنتها
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منسوب به نگهداری جسد مجتبی خامنهای و همسرش در سردخانه، ساختگی است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده تصاویری مخفیانه از محل نگهداری جسد مجتبی خامنهای و همسرش در یک سردخانه در شهریار را نشان میدهد.
🔹در این ویدیو، نامهای «شهید جنت مکان آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای» و «شهیده گرانقدر زهرا حداد عادل» روی در کابینهای سردخانه دیده میشود و فردی با روپوش سفید و ماسک، مانع فیلمبرداری میشود.
🔹بررسیها نشان میدهد این ویدیو جعلی و بیاساس است و با استفاده از یک عکس قدیمی ساخته شده است.
🔹این ویدیو از روی عکسی ساخته شده که سایت «رکنا» در بهمن ۱۳۹۶ در گزارشی درباره تخلفات سردخانه دهدشت منتشر کرده بود.
🔹تا امروز هیچ منبع معتبری مرگ مجتبی خامنهای را تایید نکرده و شواهد موجود به زنده بودن او اشاره دارند؛ اگرچه غیبت طولانی او از انظار عمومی باعث ایجاد شایعات متفاوت شده است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ نقلقول از بیرانوند درباره بسته نگهداشتن دروازه تیم ملی، جعلی است
🔹این روزها نقلقولی از علیرضا بیرانوند، دروازهبان تیم ملی فوتبال ایران، در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده که او گفته است: «به پیکر سوخته رهبر شهیدمان قسم خوردم دروازه تیم ملی را همچون تنگه هرمز بسته نگه دارم.»
🔹ما در خبرها، مصاحبهها و ویدیوهای منتشرشده از بیرانوند هیچ نشانهای از بیان چنین جملهای پیدا نکردیم.
🔹تصویری هم که بهعنوان عکسنوشته ایراناینترنشنال برای این ادعا منتشر شده، جعلی است و ایراناینترنشنال چنین خبری منتشر نکرده است.
🔹بنابراین فکتنامه به این نقلقول جعلی نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ورود یک جیمی جامپ به زمین بازی قطر و سوئیس، ساختگی است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده یک جیمیجامپ، زنی بدون لباس در جریان بازی فوتبال قطر و سوئیس در جامجهانی ۲۰۲۶ وارد زمین شده است.
🔹این خبر جعلی است و ویدیوی آن با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹در ویدئو ایرادات تصویری آشکاری وجود دارد که ساختگی بودن آن را ثابت میکند؛ از جمله ادغام دو مامور امنیتی در یک نفر، تفاوت رنگ لباس بازیکنان و دروازهبان با بازی واقعی و نمایش حروف بیمعنا در تبلیغات کنار زمین.
🔹هیچ رسانهای وقوع چنین رویدادی را گزارش نکرده، در صورتی که اگر این اتفاق افتاده بود، خبرها و ویدیوهای دیگری درباره آن منتشر میشد.
🔹با این توضیحات فکتنامه به ادعای پریدن دختری بدون لباس در زمین بازی قطر و سوئیس نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به کشتی در حال گذر از تنگه هرمز پس از توافق، قدیمی است
🔹در برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی ویدیویی منتشر و ادعا شده مربوط به عبور «کشتی دیشا» از تنگه هرمز پس از توافق ایران و آمریکا است.
🔹این ادعا نادرست است. ویدیو قدیمی است و ارتباطی به کشتی دیشا ندارد.
🔹بررسیهای فکتنامه نشان میدهد نام حکشده بر بدنه کشتی در ویدیو «BW FRIGG» است. این کشتی متعلق به شرکت BW LPG با پرچم جزایر مارشال است.
🔹برخلاف این ادعاها، کشتی BW FRIGG در منطقه خلیج فارس حضور ندارد و در حال حاضر در خلیج مکزیک به سمت اندونزی در حرکت است.
🔹ویدیو پیش از این در ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ (یکم اردیبهشت ۱۴۰۵) در یک صفحه فیسبوک که مطالب آموزشی راجع به تکنولوژی کشتیهای باری دارد، منتشر شده بود.
🔹مطابق رصد سایتهای دریایی، کشتی «دیشا» با پرچم مالت در حال گذر از تنگه هرمز بوده، اما مشخصات فنی، نام، شماره IMO و پرچم آن، با کشتی موجود در ویدیو متفاوت است.
🔹بنابراین فکتنامه به انتساب این ویدیو به عبور کشتی دیشا از تنگه هرمز پس از توافق، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✍️ آیا مردم ایران به حقیقت حساسند؟ / گفتگوی آسو با رزا محتسب
🔹«مردم ایران به حقیقت حساسند؟» پاسخ قاطعی برای این پرسش نداریم، اما «رزا محتسب» عضو تحریریه فکتنامه در گفتوگو با سایت «آسو» درباره آن توضیح داده است.
🔹آیا انسانها در شرایط بحران، جنگ، اعتراض و قطبیشدن جامعه، بیش از گذشته به دنبال واقعیت میروند یا برعکس؟ چرا گاهی ارائه شواهد و مستندات نهتنها نظر مخاطب را تغییر نمیدهد، بلکه واکنش منفی او را برمیانگیزد؟ در زمانه وفور خبرهای جعلی، مردم به چه کسی و چه چیزی اعتماد میکنند؟
🔹پاسخ اینها و پرسشهای دیگر را در مصاحبه آسو با عضو تحریریه فکتنامه بخوانید.
🌐 @Factnameh
📝 آناتومی یک سقوط؛ از سانحه بالگرد آپاچی نزدیک سواحل عمان چه میدانیم؟
🔹سقوط یک بالگرد تهاجمی AH-64 آپاچی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان در ۱۸ خرداد ۱۴۰۵، به یکی از بحثبرانگیزترین رویدادهای نظامی منطقه تبدیل شده است.
🔹سنتکام ابتدا اعلام کرد این بالگرد هنگام گشتزنی دچار سانحه شده و دو خدمه آن نجات یافتهاند، اما گزارشهای بعدی و اظهارات مقامهای آمریکایی از احتمال نقش جمهوری اسلامی در سرنگونی آن خبر دادند. با این حال، وزارت دفاع آمریکا هنوز علت قطعی حادثه را اعلام نکرده است.
🔹آپاچی یکی از پیشرفتهترین بالگردهای تهاجمی جهان است که علاوه بر ماموریتهای ضدزره، در سالهای اخیر برای رهگیری پهپادهای کمسرعت مانند شاهد ۱۳۶ نیز به کار گرفته شده است.
🔹این بالگرد با استفاده از توپ ۳۰ میلیمتری، موشکهای هلفایر و سامانههای پیشرفته هدفگیری میتواند پهپادها را شکار کند، اما همین مأموریتها خطراتی جدی نیز به همراه دارد؛ از جمله آسیب ناشی از انفجار پهپاد در فاصله نزدیک.
🔹در بررسی فنی حادثه، پنج سناریوی اصلی مطرح شده است: اصابت مهمات پرسهزن ۳۵۸، آسیب ناشی از انفجار پهپاد در نزدیکی بالگرد، برخورد مستقیم پهپاد به دلیل خطای انسانی، حمله یک پهپاد شاهد مجهز به سامانه هدایت اپتیکی و در نهایت شلیک موشک هوابههوا از روی یک پهپاد.
🔹هر یک از این فرضیهها از نظر فنی امکانپذیر هستند، اما هیچکدام تاکنون با شواهد رسمی تایید نشدهاند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به معرفی تیم ایران در جام جهانی آمریکا
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند لحظه ورود و معرفی تیم فوتبال ایران در افتتاحیه جام جهانی را نشان میدهد.
🔹در این ویدیو نمادهایی مشابه تخت جمشید و کوه دماوند در یک جشن در فضای شب نمایش داده میشود و در رسانههایی مثل تسنیم و تابناک نیز منتشر شده است.
🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹موارد متعددی در ویدیو غیرعادی هستند؛ از جمله پرچمها، تراکم جمعیت، فضای بین ردیفها و آتشبازی از میان حاضران.
🔹مراسم افتتاحیه جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ آمریکا ۲۱ خرداد در ساعت ۹ شب به وقت تهران و ۱۱:۳۰ صبح به وقت مکزیکوسیتی در ورزشگاه مکزیکوسیتی برگزار شد.
🔹بخش معرفی ایران شامل ورود پرچم به دست یک مرد در حدود شش ثانیه بود و همه کشورهای شرکتکننده به همین ترتیب معرفی شدند.
🔹بنابراین فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 اغراق ۶۰ میلیونی
🔹در قسمت ۲۷۳ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا ادعای یک نماینده مجلس درباره حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات شبانه حامیان جمهوری اسلامی را بررسی میکنیم.
🔹درگیری چندساعته اخیر بین ایران و اسرائیل، بهانه انتشار ادعاهای متعددی در شبکههای اجتماعی شد. در این قسمت چند مورد از این ادعاها را مرور کردهایم.
🔹تورم در ایران همچنان رکوردهای جدیدی ثبت میکند. درباره آمارهای رسمی تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ بویژه در گروه مواد غذایی توضیح میدهیم.
🔹ادعای یکی از وزرای دولت سیزدهم درباره کارنامه اقتصادی ابراهیم رئیسی و آمار رسانههای ایران درباره کاهش نرخ زاد و ولد در ایران، دیگر موضوعات غیرجنگی این قسمت هستند.
🔹ویدیوی بابک زنجانی و یک ربات انساننما همراه با طرح ادعاهایی در شبکههای اجتماعی، سوژه دیگری است که به آن پرداختهایم.
🔹ادعایی درباره کشور سازنده یک انیمیشن کوتاه درباره مدرسه میناب، عکس رابرت دنیرو با تیشرت تنگه هرمز، ویدیویی که با عنوان حضور سربازان آمریکایی در ایران پخش شد و ادعای رونمایی از یک سلاح فوق سری عجیب، موضوعات فکتچکهای کوتاه این اپیزود هستند.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی از انبوه تابوت اسرائیلیهایی که در جنگ با ایران کشته شدند
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده مربوط به انبوه اجساد اسرائیلیهاست که در جنگ با ایران کشته شدهاند.
🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹یک نشان AI در بالای سمت چپ ویدیو دیده میشود.
🔹صورت افراد عادی نیست، برخی حاضران از وسط تابوتها عبور میکنند و برخی دیگر غیب میشوند.
🔹در شرح ویدیو ادعا شده که این ویدیو ثابت میکند تعداد ۸۰ کشته اسرائیلی، درست نیست.
🔹هیچ منبع رسمی اسرائیلی تا امروز ادعا نکرده که ۸۰ نفر در جنگ با ایران کشته شدهاند.
🔹فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای مرتبط با آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✅ شستن مرغ خام باعث پخش باکتری در محیط آشپزخانه میشود
🔹پستهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که میگویند مرغ خام نباید شسته شود، چراکه موجب پراکنده شدن باکتری در سینک میشود.
🔹این ادعا درست است. پژوهشهای مراکز معتبر بهداشتی و درمانی مانند CDC و USDA نشان میدهد شستن مرغ خام پیش از مصرف باعث پخش شدن باکتری در محیط آشپزخانه میشود.
🔹شستن مرغ خام هیچکدام از باکتریهای موجود را از بین نمیبرد؛ زیرا این باکتریها در بافتهای گوشت محبوس هستند.
🔹باکتریهای روی سطح مرغ خام میتوانند ساعتها روی سطوح آشپزخانه مانند سینک، شیر آب و ظروف باقی بمانند، مگر اینکه سطوح پس از تماس به درستی با مواد ضدعفونیکننده شسته شوند.
🔹تنها راه علمی و مطمئن برای نابودی کامل باکتریهای مرغ خام، پختن آن و رساندن دمای داخلی گوشت به حدود ۷۴ درجه سانتیگراد است.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای مربوط به خطرناک بودن شستن مرغ خام به علت پخش باکتری، نشان «درست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی نادرست منسوب به بازداشت سپاهیها در اسرائیل
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند مربوط به بازداشت ۸ نیروی سپاه در نزدیکی اورشلیم است که در حال ورود مخفیانه به اسرائیل بودند.
🔹این ادعا نادرست و ویدیو مربوط به بازداشت عربهای ساکن کرانه باختری است که قصد ورود به اسرائیل را داشتند.
🔹کانال ۱۴ اسرائيل گزارش داده که افراد بازداشتشده عربهایی هستند که برای ورود به اسرائیل در دیواره دوجداره یک خودروی تجاری پنهان شده بودند.
🔹شبکه خبری قدس (QNN) هم گفته این افراد کارگرانی بودند که قصد داشتند برای یافتن شغل وارد اسرائیل شوند.
🔹در هیچیک از این خبرها به ارتباطی میان این ویدیو و ادعای بازداشت نیروهای سپاه پاسداران اشاره نشده است.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو با بازداشت سپاهیها نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی عبور موشک از کنار یک هواپیمای مسافربری
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند «عبور موشک هایپرسونیک فاتح-۲ از کنار یک هواپیمای مسافربری» است.
🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹«موشک فاتح۲» وجود ندارد. موشک فاتح ۱۱۰ نیز هایپرسونیک نیست. احتمالا نام موشک «فتاح۲» به اشتباه نوشته شده باشد.
🔹کاربری که اولینبار این ادعا را منتشر کرده، خود را تولیدکننده محتوای دیجیتال معرفی میکند.
🔹هیچ اطلاعات یا منبع معتبری نیز این رویداد را تأیید نمیکند.
🔹ظاهر موشک در صحنههای مختلف یکسان نیست، با موشک فتاح ۲ مطابقت ندارد و جزئیات غیرعادی تصویر از جمله پنل نامتعارف کابین و حالت برخی مسافران از نشانههای ساختگیبودن ویدیو است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ویدیوی ساختگی نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی سخنرانی اردوغان درباره شرکت در مراسم تشییع علی و مجتبی خامنهای ساختگی است
🔹در شبکههای اجتماعی ویدیویی منتشر و ادعا شده مربوط به سخنرانی اردوغان است که در آن میگوید برای شرکت در مراسم تشییع علی و مجتبی خامنهای از او دعوت شده است.
🔹این ادعا شاخدار است. ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده و اردوغان چنین سخنانی نگفته است.
🔹ردیابی واترمارک دیجیتال SynthID با سیستم تشخیص هوش مصنوعی گوگل نشان میدهد تصویر و صدای این ویدئو با هوش مصنوعی تولید یا دستکاری شده است.
🔹در آخرین سخنرانی اردوغان که در مجتمع ریاستجمهوری آنکارا انجام شده، او درباره تفاهمنامه میان ایران و آمریکا صحبت کرده و هیچ اشارهای به مراسم تشییع یا دعوت از ترکیه برای آن نشده است.
🔹هیچ گزارش یا خبر رسمی مبنی بر دعوت از سران خارجی برای مراسم تشییع مجتبی یا حتی علی خامنهای وجود ندارد.
🔹با وجود اعلام زمان و محل برگزاری مراسم، هیچ لیست رسمی از مهمانان خارجی یا دعوتنامهای برای رهبران کشورهای دیگر منتشر نشده است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 ویژگیهای اقتصادی تفاهم موقت ایران و آمریکا
🔹تفاهمنامه اسلامآباد شامل بندهایی است که آثار اقتصادی برای ایران و منطقه دارد. بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی، هم برای ایران و هم برای اقتصاد جهانی خبر خوبی است، اما فرصتهای اقتصادی این تفاهمنامه برای ایران محدود به این موارد نیست.
🔹بر اساس بند ششم، صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی اقتصاد ایران ایجاد میشود که گزارش شده نیمی از مبلغ آن با تعهد سرمایهگذاران بینالمللی تامین شده است.
🔹دسترسی ایران به این صندوق سرمایهگذاری، منوط به امضای پیمان صلح نهایی میان ایران و ایالات متحده آمریکا است که به گفته جیدی ونس، مشروط به تغییرات بنیادی و برچیدن برنامه هستهای خواهد بود.
🔹ابعاد این صندوق در مقیاس اقتصاد ایران بسیار بزرگ است. کل دارایی صندوق توسعه ملی به گفته رئیس آن حدود ۳۰ میلیارد دلار است.
🔹در صورت توافق نهایی و تشکیل صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری، این صندوق از لحاظ ارزش در رتبه ۴۱ باارزشترین صندوقهای سرمایهگذاری جهان قرار خواهد گرفت.
🔹بند هفتم تفاهمنامه به لغو تمامی تحریمهای یکجانبه و بینالمللی در صورت توافق نهایی اشاره دارد که با توجه به گستردگی و پیچیدگی تحریمها، احتمالا فرآیندی دشوار و زمانبر خواهد بود.
🔹بند دهم که با همین تفاهمنامه موقت اجرا میشود، مربوط به معافیت موقت صادرات نفت و فرآوردههای نفتی ایران است که میتواند موجب احیای درآمدهای نفتی و حذف هزینههای دور زدن تحریمها شود.
🔹بند یازدهم نیز بر آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران در کشورهای مختلف تاکید دارد. گفته میشود ارزش این داراییها حدود ۱۰۰ میلیارد دلار است ولی در عمل، صحبت از آزادسازی مرحلهای ۲۴ میلیارد دلار است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 فوتبال و توافق
🔹در قسمت ۲۷۴ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا ادعای شاخدار کارشناس صداوسیما درباره میزان تلفات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه را بررسی میکنیم.
🔹جزئیات و تفسیرهای مربوط به خبر کشف محموله قاچاق موی طبیعی در مرز ارمنستان، از موضوعات پربحثی است که در این قسمت توضیح دادهایم.
🔹انتساب یک نقلقول به مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال، ویدیوی ورود زنی بدون لباس به زمین فوتبال و ویدیوی منتسب به معرفی ایران در مراسم افتتاحیه، سوژههای مرتبط با جام جهانی ۲۰۲۶ در این قسمت هستند.
🔹در ادامه، سانحهای را که اخیرا برای یک بالگرد آپاچی آمریکا در نزدیک عمان پیش آمده، بررسی و یک فکتچک مرتبط با آن را مرور میکنیم.
🔹ادعای تیراندازی پلیس به مخالفان توافق در یکی از تجمعات شبانه داخل ایران، دو ادعا و ویدیوی مربوط به عبور کشتیها از تنگه هرمز همزمان با انتشار اخبار توافق و عکسی پربازدید از حضور یک زن در تجمع هواداران حکومت، موضوعات دیگر این اپیزود هستند.
🔹پیش از اینها البته کمی درباره مصاحبه سایت آسو با یکی از اعضای تحریریه فکتنامه توضیح دادهایم.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
🎥 راستیآزمایی تصاویر جام جهانی ۲۰۲۶
🔹همزمان با برگزاری بازیهای جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، ادعاها و تصاویر ساختگی و نادرست مختلفی نیز در شبکههای اجتماعی و حتی برخی رسانهها منتشر شده است.
🔹در این ویدیو سه ادعا را بررسی میکنیم؛ ویدیوی منتسب به معرفی ایران در مراسم افتتاحیه، نقل قول منتسب به مهدی تاج و ویدیوی حضور زنی بدون لباس در جریان یکی از بازیها.
👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکتنامه در یوتیوب
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به برخورد خشونتآمیز پلیس با هواداران حکومت
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند صحنه برخورد خشونتآمیز پلیس (فراجا) با هواداران حکومت است.
🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹کاربری که برای اولینبار این ویدیو را منتشر کرده، در شرح آن اشاره کرده که ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹حالت غیرطبیعی دست افراد، انفجارها در میان مردم، شباهت چهرهها و غیرعادی بودن نشان پرچم جمهوری اسلامی نیز جعلی بودن ویدیو را ثابت میکنند.
🔹تاکنون هیچ گزارش و خبر مستقل و معتبری از برخورد پلیس و نیروهای امنیتی با حامیان حکومت در تجمعات شبانه منتشر نشده است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به سرنگونی بالگرد آپاچی آمریکایی
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند مربوط به صحنه سرنگونی بالگرد آپاچی آمریکایی با شلیک یک دوشپرتابه است.
🔹این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.
🔹لباس نیروهای نظامی در این ویدیو حاوی نشانها و نوشتههای نامفهوم از جمله چیزی شبیه پرچم ایالات متحده است.
🔹در ویدیو صحنههایی از آتش بالگرد به سمت قایقی را میبینیم که مردان نظامی از روی آن شلیک میکنند، اما هیچ گلوله یا موشکی به قایق یا آب برخورد نمیکند.
🔹بالگرد آپاچی آمریکایی روز ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرد. پیشتر سناریوهای ممکن درباره سقوط بالگرد آمریکایی را مطلب جداگانهای توضیح داده بودیم.
🔹فکتنامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی قدیمی منتسب به تیراندازی به هواداران حکومت در تجمع شبانه
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند صحنه تیراندازی به مخالفان توافق با آمریکا در تجمعات شبانه هواداران حکومت ایران را نشان میدهد.
🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به تجمعات شبانه هواداران حکومت در ایران ندارد.
🔹ویدیو مربوط به دهم اسفند ۱۴۰۴ و برخورد پلیس عراق با هواداران جمهوری اسلامی است که سعی داشتند به سفارت آمریکا در بغداد نزدیک شوند.
🔹گزارشهایی از تجمع مخالفان توافق جمهوری اسلامی با آمریکا منتشر شده اما خبر تیراندازی به آنها در هیچ منبع رسمی منتشر نشده است.
🔹این ویدیو پیشتر نیز با ادعای نادرست دیگری به اعتراضات دی ۱۴۰۴ منتسب شده بود.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای مطرحشده درباره این ویدیو نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎥 آمار شاخدار درباره تجمعات حکومتی
🔹امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، ادعا کرده ۶۰ میلیون نفر حداقل یکبار در تجمعات شبانه حکومتی ماههای اخیر شرکت کردهاند.
🔹از نظرسنجیهای موجود داخل ایران تا ادعاهای دیگر رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی، عددهای مختلفی برای این مساله ذکر شده است؛ از ۲۰ تا حدود ۴۰ میلیون نفر.
🔹هرچند هیچکدام از این آمارها با منابع مستقل قابل تایید نیستند، اما حتی همین اعداد و ارقام هم با ادعای ۶۰ میلیونی ثابتی فاصله زیادی دارد.
🔹این نخستینبار نیست که درباره جمعیت حامیان حکومت ایران اغراق میشود اما ادعای اخیر، با اختلاف بزرگترین عددی است که تاکنون مطرح شده است.
👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکتنامه
👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکتنامه در یوتیوب
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به حمله آمریکا به جنوب ایران، قدیمی است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند مربوط به حملات نظامی آمریکا در بامداد ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ به شهرهای جنوبی ایران است.
🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی با حملات روزهای اخیر ندارد.
🔹ویدیو حملات ۴ مارس ۲۰۲۶ (۱۲ اسفند ۱۴۰۴) به شهرک صنعتی استقلال تهران را نشان میدهد و همان زمان در کانال تلگرام «وحید آنلاین» منتشر شده بود.
🔹بنابراین فکتنامه به انتساب این ویدیو به درگیریهای روزهای اخیر نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 اغراق ۶۰ میلیونی
🔹در قسمت ۲۷۳ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا ادعای یک نماینده مجلس درباره حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات شبانه حامیان جمهوری اسلامی را بررسی میکنیم.
🔹درگیری چندساعته اخیر بین ایران و اسرائیل، بهانه انتشار ادعاهای متعددی در شبکههای اجتماعی شد. در این قسمت چند مورد از این ادعاها را مرور کردهایم.
🔹تورم در ایران همچنان رکوردهای جدیدی ثبت میکند. درباره آمارهای رسمی تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ بویژه در گروه مواد غذایی توضیح میدهیم.
🔹ادعای یکی از وزرای دولت سیزدهم درباره کارنامه اقتصادی ابراهیم رئیسی و آمار رسانههای ایران درباره کاهش نرخ زاد و ولد در ایران، دیگر موضوعات غیرجنگی این قسمت هستند.
🔹ویدیوی بابک زنجانی و یک ربات انساننما همراه با طرح ادعاهایی در شبکههای اجتماعی، سوژه دیگری است که به آن پرداختهایم.
🔹ادعایی درباره کشور سازنده یک انیمیشن کوتاه درباره مدرسه میناب، عکس رابرت دنیرو با تیشرت تنگه هرمز، ویدیویی که با عنوان حضور سربازان آمریکایی در ایران پخش شد و ادعای رونمایی از یک سلاح فوق سری عجیب، موضوعات فکتچکهای کوتاه این اپیزود هستند.
❗ حجم فایل صوتی: ۱۹ مگابایت
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:00:47 مقدمه
00:03:55 آمار شاخدار درباره حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات حکومتی
00:10:41 چند فکتچک مرتبط با درگیری اخیر ایران و اسرائیل
00:17:00 تورم غذا و هزینه سبد کالابرگ در اردیبهشت ۱۴۰۵
00:21:55 ادعای نادرست وزیر سابق درباره کارنامه اقتصادی دولت رئیسی
00:24:50 کاهش شدید آمار تولد در ایران
00:28:52 ویدیوی بابک زنجانی، ربات چینی و ادعای اولین جنگ هوش مصنوعی
00:34:18 انیمیشن مدرسه میناب، ساخت پاکستان است، نه ژاپن
00:35:50 عکس ساختگی از رابرت دنیرو با تیشرت تنگه هرمز
00:37:15 ویدیوی قدیمی به اسم «ورود نیروهای آمریکایی به ایران»
00:38:33 ادعای شاخدار رونمایی از سلاح فوق سری ۰۵۸
00:40:53 کامنتها
🌐 @Factnameh
🔹 درباره کشف موی قاچاق از ایران در ارمنستان چه میدانیم؟
🔹این روزها خبر کشف محموله موی طبیعی قاچاق از ایران در مرز ارمنستان در شبکههای اجتماعی منتشر شده و برخی کاربران آن را به کشتهشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ نسبت دادند.
🔹بررسی رسانههای ارمنستان نشان میدهد اصل خبر کشف و توقیف موی قاچاق صحت دارد، اما اعداد مطرحشده در شبکههای اجتماعی بسیار بیشتر از واقعیت است.
🔹سند مستقیم یا نشانه آشکاری برای تایید یا رد این ادعا وجود ندارد که این موها متعلق به جانباختگان کشتار دیماه ۱۴۰۴ باشد.
🔹بررسی گزارشهای رسانهای نشان میدهد تجارت و قاچاق موی طبیعی در ایران موضوع تازهای نیست.
🔹گزارشهای متعدد از بازار خرید و فروش مو، صادرات آن به کشورهای همسایه و ارتباط این تجارت با مشکلات اقتصادی و فقر منتشر شده است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh