FactNameh | فکت‌نامه

11 June 2026 21:50

❌ ادعای نادرست توقیف یک کشتی آمریکایی به نام آریستا در تنگه هرمز

🔹رسانه‌های داخلی ایران با انتشار ویدیویی ادعا کرده‌اند سپاه پاسداران یک کشتی باری را در تنگه هرمز توقیف کرده و این کشتی، «آریستا»، متعلق به یک شرکت آمریکایی است.

🔹این ادعا نادرست است. بررسی‌ها نشان می‌دهد «آریستا» نام دو کشتی متفاوت (یک کانتینربر و یک فله‌بر) است که هیچ‌کدام آمریکایی نیستند.

🔹کشتی کانتینربر آریستا با شماره IMO 9348493 در سال ۲۰۰۶ در چین ساخته شده، با پرچم کومور فعالیت می‌کند و در سوابق خود تحت نام‌ها و پرچم‌های مختلف جابه‌جا شده است.

🔹این کشتی در شبکه‌ای از شرکت‌های کشتیرانی ثبت‌شده در امارات و مرتبط با ساختارهای تجاری بین‌المللی فعالیت دارد و در فهرست تحریم‌های آمریکا نیز قرار گرفته است.

🔹کشتی فله‌بر آریستا با شماره IMO 9244831 نیز یک شناور ساخت ژاپن است که تحت مدیریت شرکت ثبت‌شده در امارات و مدیریت فنی یک شرکت هنگ‌کنگی فعالیت می‌کند و در مسیرهای تجاری، از جمله بنادر روسیه، تردد دارد. این کشتی نیز ارتباطی با آمریکا ندارد.

🔹بر اساس شباهت‌ها به نظر می‌رسد شناوری که در این ویدیو دیده می‌شود کشتی کانتینربر آریستا است که نه‌تنها آمریکایی نیست بلکه عضو شبکه موسوم به ناوگان سایه ایران و تحت تحریم ایالات متحده است.

🔹از این رو فکت‌نامه به این ادعا که سپاه یک کشتی باری متعلق به شرکت آمریکایی آریستا را توقیف کرده نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 June 2026 20:51

❌ آمارهای شاخ‌دار کارشناس صداوسیما درباره تلفات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه

🔹علیرضا داودی، کارشناس شبکه خبر و قائم مقام رادیو تهران، در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد که در جریان جنگ ۴۰ روزه، اسرائیل بیش از ۲۰۰۰ کشته و ۵۰۰۰ زخمی و آمریکا نیز دست‌کم ۱۰۰۰ کشته و ۷ تا ۸ هزار زخمی داده است.

🔹بررسی گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌ها و نهادهای اسرائیلی و همچنین رسانه‌های دیگر مانند الجزیره قطر نشان می‌دهد، آمار واقعی تلفات، فاصله بسیار زیادی با این ادعا دارد.

🔹بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی تایمز آو اسرائیل، هاآرتص و مؤسسه آلما، در پایان جنگ ۴۰ روزه مجموع کشته‌شدگان در اسرائیل و کرانه باختری حدود ۲۴ تا ۲۶ نفر و شمار زخمی‌ها بیش از ۷ هزار نفر اعلام شده است.

🔹هیچ‌یک از این منابع و گزارش‌ها (چه اسرائیلی و چه بین‌المللی) از کشته شدن هزاران اسرائیلی خبر نداده‌اند.

🔹در مورد آمریکا نیز آمارهای رسمی سنتکام، پنتاگون و گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد در جریان عملیات‌های مرتبط با این جنگ، ۱۳ نظامی آمریکایی کشته و حدود ۴۰۰ نفر زخمی شده‌اند.

🔹این ارقام با ادعای «بیش از هزار کشته و هفت تا هشت هزار زخمی» فاصله‌ای بسیار زیاد دارد.

🔹این در حالی است که ساختار ثبت و اعلام تلفات در آمریکا و اسرائیل، شامل اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها، ثبت در سامانه‌های رسمی، پوشش رسانه‌ای و روندهای قانونی، پنهان کردن هزاران کشته و زخمی را عملا بسیار دشوار و حتی ناممکن می‌کند.

🔹با این توضیحات و به دلیل فاصله بسیار زیاد این ادعا با گزارش‌های معتبر، فکت‌نامه به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 June 2026 18:57

❌ تکرار ادعاهای بی‌اساس درباره حمله اف-۵ ایرانی به پایگاه آمریکا در کویت

🔹در روزهای اخیر ادعای «حمله جنگنده اف۵ ایرانی به پایگاه آمریکا در کویت» دوباره بازنشر شده است.

🔹پیش‌تر در فکت‌نامه بررسی و تشریح کردیم که این ادعا از نظر فنی و مستندات قابل اتکا، بدون پشتوانه است؛ ادعایی که هیچ جزئیات، شواهد و حتی تاریخ مشخصی ندارد و با توانمندی‌های جنگنده‌ای قدیمی مثل F-5 در برابر لایه‌های راداری، پدافندی، آواکس و گشت‌های هوایی طرف مقابل، سازگار نیست.

🔹در این بازنشرها و ادعاهای جدید، همچنین گفته شده که سرنگونی سه جنگنده F-15 آمریکا با پدافند خودی، به دلیل حمله هوایی F-5 ایرانی بوده؛ اما این ادعا نادرست است.

🔹شواهد و گزارش‌ها، با حادثه آتش‌به‌خودی و درگیری هوا به هوا به‌دست جنگنده‌های کویتی سازگار است، نه با حمله F-5 ایرانی یا شلیک سامانه‌های پدافندی آمریکایی. دولت کویت نیز رسما مسئولیت این حادثه را بر عهده گرفته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که سرنگونی سه جنگنده F-15 آمریکا با پدافند خودی، به دلیل حمله هوایی F-5 ایرانی بوده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

09 June 2026 22:44

❌ ویدیوی قدیمی آتش‌سوزی در فیلیپین، ارتباطی با حمله اخیر ایران به اسرائیل ندارد

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به حملات موشکی اخیر ایران به اسرائیل است.

🔹این ویدیو، قدیمی و مربوط به آتش‌سوزی ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ در فیلیپین است و ربطی به جنگ ایران و اسرائیل ندارد.

🔹گستردگی این ادعای نادرست با استناد به این ویدیو به قدری بوده که وب‌سایت‌های متعددی از جمله AFP آن را بررسی کرده و ارتباط آن با حملات ایران به اسرائیل را نادرست تشخیص داده‌اند.

🔹فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با درگیری‌های اخیر ایران و اسرائیل نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

09 June 2026 14:39

❌ انیمیشن مدرسه میناب ساخت ژاپن نیست و محصول پاکستان است

🔹در شبکه‌های اجتماعی، انیمیشنی درباره حمله به مدرسه شجره طیبه میناب منتشر و ادعا شده ساخت کشور ژاپن است.

🔹این ادعا نادرست است. این انیمیشن را «استودیو نیدال» (Nidal Studio)، یک تیم انیمیشن‌سازی پاکستانی، ساخته است.

🔹در نسخه کامل این ویدیو که در بسیاری از پست‌های شبکه‌های اجتماعی حذف شده، نام استودیو نیدال به عنوان سازنده اثر در انتهای ویدیو نوشته شده است.

🔹رسانه ترکیه‌ای «ینی‌شفق» نیز در گزارشی تأیید کرده که این اثر متعلق به همین استودیوی پاکستانی است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ساخته شدن این انیمه کوتاه از سوی کشور ژاپن، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

08 June 2026 19:02

🎥 راستی‌آزمایی تصاویر جنگ / بخش هفتم

🔹همزمان با تحولات پس از جنگ اخیر، عکس‌ها و ویدیوهای مختلفی در شبکه‌های اجتماعی و حتی برخی رسانه‌ها منتشر می‌شود که نادرست و ساختگی‌اند.

🔹در قسمت هفتم از این سری‌ویدیوها، چند نمونه دیگر از این موارد را مرور می‌کنیم؛ از ویدیوی منتسب به لحظه اصابت موشک به ناو دنا تا ادعای سرنگونی جنگنده آمریکایی به دست پدافند ایران.

👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

08 June 2026 17:33

❌ ویدیوی قدیمی به اسم «ورود نیروهای آمریکایی به خاک ایران»

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدئویی با ادعای «صحنه ورود ارتش آمریکا به خاک ایران در جریان عملیات نظامی نجات خلبان آمریکایی» منتشر شده است.

🔹این ویدئو قدیمی است و ارتباطی به ایران و جنگ اخیر ندارد.

🔹اصل ویدئو بیش از یک ماه قبل از آغاز جنگ ۴۰ روزه، در تاریخ ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ (۲۷ دی ۱۴۰۴) در حساب تیک‌تاک یک کاربر افغانستانی منتشر شد.

🔹در برخی گزارش‌های رسانه‌ای اشاره شده که این ویدیو مربوط به مرز پاکستان و افغانستان است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

06 June 2026 14:56

❌ آمار بی‌پایه و اساس ثابتی درباره حضور ۶۰ میلیون نفر در تجمعات حکومتی

🔹امیرحسین ثابتی، نماینده مجلس، می‌گوید: «طبق آخرین نظرسنجی‌ها نزدیک ۶۰ میلیون ایرانی حداقل یک‌بار در این تجمعات خیابانی شرکت کرده‌اند.»

🔹اولین‌بار نیست که آمارهای اغراق‌شده درباره جمعیت هواداران جمهوری اسلامی در ایران مطرح می‌شود، اما این عدد، با اختلاف بزرگترین عددی است که تاکنون مطرح شده است.

🔹در هفته‌های اخیر در ایران نظرسنجی‌های انجام شده که می‌گوید حدود نیمی از جمعیت بالای ۱۸ سال، دست‌کم یک‌بار در تجمعات شبانه بعد از جنگ شرکت کرده‌اند.

🔹مهمترین آنها نظرسنجی «مرکز تحلیل اجتماعی متا» است که خود را یک موسسه افکارسنجی خصوصی معرفی می‌کند.

🔹این مرکز به‌تازگی مدعی شده در نظرسنجی از ۱۱۱۸ فرد بالای ۱۸ سال، حدود ۵۳ درصد اعلام کرده‌اند دست‌کم یک‌بار در تجمعات شبانه شرکت کرده‌اند. این نظرسنجی به صورت آنلاین و در یک پنل با جمعیت ثابت ۲۰ هزار نفر انجام می‌شود.

🔹صرف‌نظر از اعتبار علمی این نظرسنجی، حتی اگر نتیجه را قابل تعمیم بدانیم و آن را به کل جمعیت بالای ۱۸ سال تعمیم دهیم، به جمعیتی حدود ۳۴ میلیون نفر می‌رسیم که حدود نصف چیزی است که امیرحسین ثابتی می‌گوید.

🔹بنابراین فکت‌نامه، به دلیل اغراق بیش از حد این ادعا، به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 June 2026 15:13

✅ کاهش شدید آمار تولد در ایران

🔹رسانه‌ها در ایران از کاهش بی‌سابقه آمار زادوولد در سال ۱۴۰۴ خبر داده‌اند.

🔹طبق گزارش سازمان ثبت احوال تعداد زادوولدهای ثبت شده در سال ۱۴۰۴ به ۸۹۲ هزار مورد رسیده است.

🔹این آمار حدود ۱۰ درصد کمتر از آمار سال ۱۴۰۳ است که خود آن هم در زمان خود یک رکورد تاریخی (کمتر از یک میلیون تولد) بود.

🔹آمار ولادت‌های ثبت شده از سال ۱۳۴۴ در دسترس است. بر اساس این آمار دهه ۱۳۶۰ با متوسط ۲ میلیون تولد در سال رکورددار است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای رسانه‌ها نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 June 2026 06:29

🎙 ماجرای خانم شیخ

🔹در قسمت ۲۷۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی و حواشی بازگشت نسبی اینترنت در ایران صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه درباره فعالیت اینفلوئنسرهایی توضیح می‌دهیم که برای بازتاب روایت جمهوری اسلامی از اعتراضات و جنگ، به ایران سفر کردند.

🔹اخبار مذاکرات ایران و آمریکا، موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را برای چندمین‌بار به یکی از سوژه‌های روز تبدیل کرده است. در این قسمت درباره میزان این دارایی‌ها صحبت کرده‌ایم.

🔹بودجه نظامی جمهوری اسلامی ایران و مقایسه آن با عربستان سعودی، موضوع یکی از فکت‌چک‌های این هفته است.

🔹بررسی آمارها و ادعاها درباره تلفات هواگردهای آمریکا در جنگ اخیر، ویدیوی حضور احمدی‌نژاد در رامسر و ادعایی در مورد یک موشک ناشناخته ایرانی، از دیگر سوژه‌های این قسمت هستند.

🔹ویدیوی منسوب به آسیب ناو آمریکایی، ویدیوی منتسب به حمله ایران به پایگاه آمریکا در عربستان و تصویری که گفته شده مربوط به حضور زندانیان در تجمعات حکومتی است، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

🔹در پایان این قسمت دو سوژه غیرجنگی را هم مرور می‌کنیم؛ ادعای اختراع یک قلب مصنوعی خیلی خاص و ظهور یک پیامبر جدید در هندوستان.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

03 June 2026 20:59

❌ عکس ساختگی از رابرت دنیرو با تیشرت تنگه هرمز

🔹عکسی از رابرت دنیرو، سینماگر مشهور، با تی‌شرتی که روی آن عبارت «تنگه هرمز» نوشته شده، در برخی رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی منتشر و ادعا شده که او از تنگه هرمز حمایت کرده است.

🔹این عکس ساختگی است.

🔹تصویر اصلی، عکس دنیرو در نیویورک در سپتامبر ۲۰۲۳ با یک تیشرت طوسی است که با تغییر طرح و رنگ تی‌شرت، دستکاری چهره و افزودن عناصر دیگر، ویرایش شده است.

🔹هیچ اظهارنظر شناخته‌شده‌ای از رابرت دنیرو درباره تنگه هرمز وجود ندارد.
به نظر می‌رسد سابقه انتقادهای تند او از دونالد ترامپ زمینه انتشار این تصویر جعلی را فراهم کرده باشد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این عکس ساختگی و ادعای مربوط به آن نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

03 June 2026 14:23

❌ ادعای نادرست وزیر سابق درباره کارنامه اقتصادی دولت رئیسی

🔹عیسی زارع‌پور، وزیر ارتباطات دولت سیزدهم، می‌گوید دولت ابراهیم رئیسی اقتصاد ایران را پس از یک دهه رکود، احیا کرد.

🔹اقتصاد ایران در دهه ۱۳۹۰ نوسان‌های شدیدی را از سر گذراند که نتیجه کلی آن متوسط رشد اقتصادی نزدیک به صفر بود.

🔹در سال‌های ۹۱ تا ۹۴ اقتصاد ایران در رکود نسبی به سر می‌برد، در سال‌های ۹۵ و ۹۶ تحت تاثیر برجام رشد اقتصادی بسیار بالا رفت، اما بعد از خروج آمریکا گرفتار رکودهای سنگین در سال‌های ۹۷ و ۹۸ شد.

🔹طبق تعریف، «رکود اقتصادی» به شرایطی می‌گویند که در دو فصل متوالی رشد‌ اقتصادی منفی باشد، در حالی که طبق آمار رسمی روند مثبت شدن رشد اقتصادی از سال ۹۹ و یک سال قبل از تشکیل دولت رئیس آغاز شد.

🔹طبق آمار بانک مرکزی، نرخ رشد اقتصادی ایران در شش فصل متوالی (بهار ۱۳۹۹ تا تابستان ۱۴۰۰) مثبت بود. طبق گزارش‌های مرکز آمار نیز نرخ رشد اقتصادی در دو فصل پیش از تابستان ۱۴۰۰ مثبت بود.

🔹درباره کیفیت رشد اقتصادی سال‌های ۱۳۹۹ به بعد حرف و حدیث‌های زیادی وجود دارد، اما اگر آن را نشانه ثبات و رونق اقتصاد بدانیم، این روند ماه‌ها پیش از تشکیل دولت رئیسی آغاز شد و در دولت او ادامه داشت.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که دولت رئیسی اقتصاد ایران را از رکود خارج کرد، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

02 June 2026 17:39

🔹 بودجه نظامی ایران چقدر است؟

🔹سعید آجرلو، عضو تیم رسانه‌ای هیات مذاکره‌کننده ایران، می‌گوید: بودجه نظامی عربستان حدود ۶۴ میلیارد دلار و ۶ برابر بودجه نظامی ایران است.

🔹این اعداد درست و دقیق نیستند. هم بودجه نظامی جمهوری اسلامی و هم عربستان سعودی بیش از این ارقام هستند، اما این ادعا که بودجه نظامی عربستان چند برابر ایران است، واقعیت دارد.

🔹موسسه مطالعات صلح استکهلم (SIPRI) هزینه‌های نظامی ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی را حدود ۷ و نیم میلیارد دلار و عربستان سعودی را بیش از ۸۳ میلیارد دلار تخمین زده است.

🔹بودجه نظامی ایران البته در واقعیت بیش از دو برابر برآورد SIPRI است. با احتساب سهمیه نفت خام در سال گذشته به حدود ۱۷ میلیارد دلار می‌رسد که همچنان یک‌پنجم هزینه‌های نظامی عربستان است.

🔹البته نهادهای نظامی در ایران فعالیت‌های اقتصادی و منابع مالی غیرشفاف دیگری نیز دارند که به دلیل نبود شفافیت هیچ برآوردی از میزان آن وجود ندارد.

🔹بنابراین بخشی از ادعای آجرلو نادرست و بخشی از آن درست است و فکت‌نامه به آن نشان «نیمه‌درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

01 June 2026 17:58

❌ ویدیوی احمدی‌نژاد در رامسر، قدیمی است

🔹در شبکه‌های اجتماعی، ویدئویی با عنوان حضور احمدی‌نژاد در رامسر منتشر و ادعا شده که زمان این ویدئو مربوط به روزهای اخیر و حوالی خرداد ۱۴۰۵ است.

🔹این ویدئو، قدیمی و مربوط به سفر محمدی‌نژاد به رامسر در اوایل آذر ۱۴۰۴ برای شرکت در مراسم ترحیم خواهر اسفندیار رحیم‌مشایی است.

🔹تصاویر این مراسم پیش‌تر در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با روزهای اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

30 May 2026 16:59

✍️ مقاله گاردین درباره تورهای رسانه‌ای حمایت از جمهوری اسلامی، بر اساس تحقیقات فکت‌نامه

🔹تازه‌ترین تحقیقات ما در فکت‌نامه، در مورد تورهای رسانه‌ای تحت حمایت جمهوری اسلامی ایران، در گاردین منتشر شده است.

🔹ما در بررسی‌های خود فاش کردیم که چگونه جمهوری اسلامی همزمان با قطع اینترنت در ایران و خاموشی صدای شهروندان عادی، از اینفلوئنسرهای خارجی، برای بازتولید روایت‌های حکومتی استفاده می‌کند.

🔹یک نمونه بارز این جریان، بشرا شیخ فعال رسانه‌ای بریتانیایی ـ پاکستانی است که به او دسترسی سطح بالا به مقامات ارشد و سایت‌های حساس نظامی داده شد تا تبلیغات حکومتی را برای صدها هزار دنبال‌کننده خود پخش کند.

👈 لینک مقاله گاردین

👈 لینک مقاله در سایت فکت‌نامه

👈 نسخه انگلیسی مقاله در سابستک فکت‌نامه

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 June 2026 19:39

❌ انتساب نقل قول نادرست به مهدی تاج درباره ترجیح آب‌وهوایی مکزیک به آمریکا از سوی کادر فنی

🔹عکس‌نوشته‌ای از مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران منتشر شده که ادعا می‌کند او گفته: «مشکل صدور ویزا شایعه است و کادر فنی آب و هوای مکزیک را به آمریکا ترجیح داده است».

🔹این ادعا نادرست است و چنین نقل‌قولی در هیچ رسانه معتبری منتشر نشده است.

🔹برخلاف این نقل‌قول، مهدی تاج مکررا از دولت آمریکا و فیفا به دلیل مشکلات صدور ویزا برای تیم‌ ملی و کادر فنی انتقاد کرده است.

🔹جابه‌جایی محل استقرار تیم ملی به تیخوانا در مرز مکزیک، راهکاری برای مدیریت بحران ویزا بوده و هیچ ارتباطی به ترجیح آب‌وهوایی نداشته است.

🔹مشکلات ویزا برای کاروان ایران واقعی بوده و باعث ایجاد ابهام و تاخیر در ورود تیم شد. در نهایت، با وجود صدور ویزای بازیکنان، تعدادی از اعضای تیم اداری و پشتیبانی موفق به دریافت ویزا نشدند.

🔹رئیس فیفا تأکید کرده که سیاست‌های ورود به هر کشور در اختیار دولت‌هاست و فیفا اختیار تغییر این تصمیمات را ندارد.

🔹در نهایت فکت‌نامه به انتساب این نقل‌قول به مهدی تاج نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 June 2026 20:15

❌ تصویر زنی که در تجمعات شبانه با «لباس نامتعارف» حضور دارد، ساختگی است

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌شود مربوط به زنی با «لباس نامتعارف» در تجمعات شبانه حکومتی است.

🔹این تصویر واقعی نیست و با ابزارهای هوش مصنوعی دستکاری شده است.

🔹نسخه اصلی تصویر مربوط به عکسی است که یک مجری صداوسیما در صفحه شخصی‌اش در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده بود.

🔹یک کاربر دیگر مطلب این مجری را بازنشر و تصویر را دستکاری کرده بود.
در برخی از تجمعات شبانه اخیر زنانی بدون حجاب اجباری حضور داشتند اما این تصویر ساختگی است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این عکس ساختگی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 June 2026 15:30

📝 تورم غذا در اردیبهشت ۱۴۰۵؛
🚨 هزینه سبد کالابرگ خانوار از ۱۶ میلیون تومان گذشت

🔹رئیس‌جمهور و مقام‌های دولتی در ایران ماه‌هاست از لزوم افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی حرف می‌زنند، اما تاکنون رقم کالابرگ افزایش پیدا نکرده است.

🔹این در حالی است که چشم‌اندازی از تامین اعتبار برای افزایش کالابرگ دیده نمی‌شود. در بودجه ۱۴۰۵ حتی برای پرداخت کالابرگ یک میلیونی نیز ۴۸ هزار میلیارد تومان کسری وجود دارد.

🔹به گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی در اردیبهشت به ۱۲۰ درصد رسیده؛ یعنی متوسط قیمت مواد غذایی حدود ۲/۲ برابر افزایش پیدا کرده است.

🔹در فهرست اقلام غذایی منتخب مرکز آمار نیز قیمت مواد غذایی اصلی به نسبت سال قبل همین موقع، بین ۱۰۰ تا بیش از ۴۳۰ درصد (روغن) افزایش داشته است.

🔹بنابراین متوسط قیمت مواد غذایی اصلی در مناطق شهری به نسبت سال گذشته، بین ۲ تا بیش از ۵ برابر افزایش داشته است.

🔹طبق محاسبات فکت‌نامه، هزینه تأمین سبد ۱۱ قلم کالای پایه کالابرگ برای هر نفر به بیش از ۵ میلیون تومان و برای خانواده سه‌نفری به حدود ۱۶ میلیون تومان رسیده است.

🔹با این حساب یک خانوار کارگری سه‌نفره باید ۶۵ درصد درآمد ماهانه خود به اضافه کمک‌هزینه کالابرگ را برای تامین تنها ۱۱ قلم غذای اصلی هزینه کند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

09 June 2026 20:47

❌ ویدیوی منتسب به آثار حمله موشکی اخیر به تل‌آویو، قدیمی است

🔹پس از حمله‌های موشکی متقابل ایران و اسرائیل در روزهای اخیر، ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که ادعا می‌کند آثار تخریب‌های ناشی از همین حملات را در تل‌آویو نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو قدیمی است و مربوط به حمله‌های روزهای گذشته نیست.

🔹این ویدیو اولین‌بار در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵ (۲۵ خرداد ۱۴۰۴) یعنی حدود یک سال پیش و در زمان جنگ ۱۲ روزه در یک کانال تلگرامی عبری‌زبان منتشر شده بود.

🔹در آن زمان این ویدیو به عنوان صحنه‌هایی از حمله موشکی ایران به شهر «بت‌یام» در جنوب استان تل‌آویو معرفی شده بود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با حملات روزهای اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

08 June 2026 21:17

❌ ویدیوی منتسب به اصابت موشک به برج موشه‌‌آویو در تلاویو، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه اصابت یک موشک به «برج موشه آویو» در تل‌آویو است.

🔹این ادعا بی‌اساس است و ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹هیچ گزارش رسمی یا معتبری از اصابت موشک به برج موشه آویو در جریان تبادل آتش میان ایران و اسرائیل در ۸ ژوئن ۲۰۲۶ وجود ندارد.

🔹ویدیو نشانه‌های تصویری واضحی دارد که نشان می‌دهد ساختگی است.

🔹تفاوت فضای اطراف برج در تصاویر واقعی، حرکت غیرواقعی و شبیه‌سازی شده آتش به سمت پایین ساختمان، رفتار الگوریتمی و معلق ماندن جرقه‌هایی که در اطراف برج ایجاد شده‌اند، عدم آسیب فیزیکی به برج و همچنین پرتاب نشدن آوار و مصالح ساختمانی به اطراف، از نشانه‌های ساختگی‌بودن ویدیو هستند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

08 June 2026 18:17

❌ ادعای گمراه‌کننده درباره بسته‌شدن تنگه باب المندب

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که یمن تنگه باب‌المندب را به‌طور کامل بست. در برخی پست‌ها هم ادعا شده که ایران این تنگه را بسته است.

🔹این ادعا گمراه‌کننده است.

🔹حوثی‌های یمن اعلام کرده‌اند فقط تردد کشتی‌های اسرائیلی در دریای سرخ و از باب‌المندب ممنوع است.

🔹این تصمیم به معنای توقف کامل کشتیرانی در دریای سرخ یا بسته شدن باب‌المندب نیست.

🔹همچنین، برخلاف آنچه در برخی پست‌ها ادعا شده، این محدودیت را حوثی‌ها اعلام کرده‌اند، نه ایران.

🔹 بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که ایران یا یمن تنگه باب‌المندب را به‌طور کامل بسته‌اند و ایران نیز رسما آن را اعلام کرده، نشان «گمراه‌کننده» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

07 June 2026 15:35

❌ ادعای شاخ‌دار رونمایی از سلاح فوق سری ۰۵۸

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به رونمایی از یک سلاح فوق سری است.

🔹این ویدیو ساختگی است و رونمایی از هیچ سلاح واقعی‌ای را نشان نمی‌دهد.

🔹یک صفحه تولیدکننده محتوای دیجیتال در فیس‌بوک این ویدیو و ده‌‌‌ها ویدیوی مشابه آن را منتشر کرده که برخی حتی صداهای یکسان دارند و برخی دیگر فضاهای مشابهی را نشان می‌دهند.

🔹به نظر می‌رسد ویدیوها با ترکیبی از ابزارهای هوش مصنوعی و جلوه‌های ویژه کامپیوتری (CGI/VFX) ساخته شده‌اند.

🔹حرکت غیرطبیعی نورها، صداگذاری سینمایی و نبود بازتاب نور در محیط از نشانه‌های ساختگی بودن آنهاست.

🔹شبکه الجزیره یکی از دیگر ویدیوهای این صفحه را که با ادعای استفاده از سلاح ایرانی در اسرائیل منتشر شده بود، راستی‌آزمایی کرده و آن را ساختگی تشخیص داد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 June 2026 20:50

❌ ویدیوی بابک زنجانی، ربات چینی و ادعای اولین جنگ هوش مصنوعی

🔹بابک زنجانی در حساب‌های کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی، تصاویری را همراه با ادعاهایی درباره یک ربات هوش مصنوعی منتشر کرده است.

🔹او در بخش اول ویدیو کنار یک ربات هوشمند قدم می‌زند و در بخش دوم ویدیو، همان ربات‌ها در حال شلیک و عملیات‌های نظامی دیده می‌شوند.

🔹بخش اول ویدیو، مربوط به رباتی چینی است که آن را می‌توان با قیمت ۱۳۵۰۰ دلار خرید و ربات نظامی نیست.

🔹بخش دوم ویدیو (شلیک ربات‌ها) کاملا ساخته هوش مصنوعی است.

🔹در بازنشر این ویدیو در شبکه‌های اجتماعی، این ربات با عنوان «ربات هوشمند جنگی» با «قابلیت تیراندازی» معرفی شده که ادعاهایی نادرست است.

🔹رباتی که می‌بینیم، سری G1 ساخت شرکتی چینی Unitree است. خود شرکت سازنده چینی تاکید کرده که این محصول برای مقاصد نظامی و امنیتی نیست بلکه یک پلتفرم تحقیقاتی، آموزشی و توسعه‌ای برای آینده ربات‌های انسان‌نما و هوش مصنوعی است.

🔹همچنین بابک زنجانی در پست خود همراه ویدیوی این ربات، ادعا کرده «اولین جنگ هوش مصنوعی را ایران تجربه کرد»؛ اما این ادعا هم درست نیست.

🔹هرچند گزارش‌ها نشان می‌دهد در جنگ اخیر از هوش مصنوعی استفاده‌های مختلفی شده، اما جنگ‌های اوکراین و غزه، نمونه‌های بارزی از این مساله پیش از جنگ اخیر محسوب می‌شوند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای کاربری نظامی این ربات و همچنین این ادعا که «ایران اولین جنگ هوش مصنوعی را تجربه کرده» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 June 2026 09:30

🎙 ماجرای خانم شیخ

🔹در قسمت ۲۷۲ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی و حواشی بازگشت نسبی اینترنت در ایران صحبت می‌کنیم.

🔹در ادامه درباره فعالیت اینفلوئنسرهایی توضیح می‌دهیم که برای بازتاب روایت جمهوری اسلامی از اعتراضات و جنگ، به ایران سفر کردند.

🔹اخبار مذاکرات ایران و آمریکا، موضوع دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را برای چندمین‌بار به یکی از سوژه‌های روز تبدیل کرده است. در این قسمت درباره میزان این دارایی‌ها صحبت کرده‌ایم.

🔹بودجه نظامی جمهوری اسلامی ایران و مقایسه آن با عربستان سعودی، موضوع یکی از فکت‌چک‌های این هفته است.

🔹بررسی آمارها و ادعاها درباره تلفات هواگردهای آمریکا در جنگ اخیر، ویدیوی حضور احمدی‌نژاد در رامسر و ادعایی در مورد یک موشک ناشناخته ایرانی، از دیگر سوژه‌های این قسمت هستند.

🔹ویدیوی منسوب به آسیب ناو آمریکایی، ویدیوی منتسب به حمله ایران به پایگاه آمریکا در عربستان و تصویری که گفته شده مربوط به حضور زندانیان در تجمعات حکومتی است، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

🔹در پایان این قسمت دو سوژه غیرجنگی را هم مرور می‌کنیم؛ ادعای اختراع یک قلب مصنوعی خیلی خاص و ظهور یک پیامبر جدید در هندوستان.

❗ حجم فایل صوتی: ۲۷ مگابایت

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:00 مقدمه
00:03:12 ماجرای ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی و قطع و وصل اینترنت
00:13:59 گزارشگری اینفلوئنسرها از ایران؛ پروپاگاندا یا روایت آلترناتیو
00:31:14 پول‌های بلوکه‌شده ایران چقدر است؟
00:40:33 بودجه نظامی ایران چقدر است؟
00:43:36 بررسی ادعاها درباره آمار تلفات هواگردهای آمریکایی در جنگ
00:47:56 ویدیوی احمدی‌نژاد در رامسر قدیمی است
00:50:12 درباره ویدیو با ادعای «موشک ناشناخته ایرانی» چه می‌دانیم؟
00:53:22 ویدیوی ساختگی منسوب به ناو آمریکایی بعد از موشک‌باران ایران
00:54:46 ویدیوی «حمله ایران به پایگاه آمریکا در عربستان» ساختگی است
00:55:50 انتساب تصویر قدیمی به حضور زندانیان در تجمعات حکومتی
00:57:14 ادعای نادرست اختراع یک قلب مصنوعی که تا ابد کار می‌کند
00:59:09 ویدیوی ساختگی از پیامبر هندی که از صخره صاف بالا می‌رود
01:01:24 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

04 June 2026 14:46

❌ ویدیوی منتسب به انهدام جنگنده آمریکایی با پدافند ایرانی، شبیه‌سازی بازی کامپیوتری است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به سرنگونی یک جنگنده آمریکایی با پدافند ایرانی است.

🔹در توضیحات ویدیو آمده که این تصویر از «یادگارهای جنگ رمضان» است و انهدام «پیشرفته‌ترین جت آمریکایی» را نشان می‌دهد.

🔹این ویدیو واقعی نیست و مربوط به شبیه‌سازی بازی‌های کامپیوتری است که پیش از آغاز جنگ منتشر شده بود.

🔹این ویدیو ۱۹ دی ۱۴۰۴ در حساب کاربری «games4642» در تیک‌تاک با هشتگ #games منتشر شد.

🔹محتوای این حساب کاربری شامل شبیه‌سازی‌های جنگی و نظامی از هواپیما، کشتی و تانک است که بخش بزرگی از آن‌ها با همین هشتگ در دسته محتوای بازی‌های کامپیوتری قرار می‌گیرند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

03 June 2026 18:28

❌ انتساب یک تصویر قدیمی به حضور زندانیان در تجمعات حکومتی

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده زندانیانی را با پابند در تجمعات حکومتی شب‌های اخیر در ایران نشان می‌دهد.

🔹این تصویر قدیمی است و ارتباطی به ایران ندارد.

🔹این تصویر نخستین‌بار در سال ۲۰۱۹ در گزارشی درباره نظارت بر زندانیان آزاد شده در آمریکا منتشر شد.

🔹از آغاز جنگ اخیر، گروه‌هایی از حامیان جمهوری اسلامی تجمعات شبانه‌ای برگزار کرده‌اند و گزارش‌هایی درباره استفاده از زندانیان جرایم عادی در این تجمعات منتشر شده است.

🔹امکان تأیید یا رد مستقل این گزارش‌ها وجود ندارد، اما این تصویر ارتباطی با حضور یا عدم حضور زندانیان در این تجمعات ندارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مطرح‌شده درباره این تصویر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

02 June 2026 21:28

❌ ویدیوی منتسب به اصابت موشک‌های ایران به اسرائیل، ساختگی است

🔹ویدیویی به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن تعداد زیادی موشک و سپس انفجاری مهیب دیده می‌شود و ادعا می‌کند صحنه برخورد موشک‌های ایران به اسرائیل است.

🔹این ویدیو ساخته هوش مصنوعی است.

🔹ویدیو اولین‌بار روز ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ در یک صفحه اینستاگرام که ویدیوهای هوش مصنوعی تولید می‌کند، منتشر شده بود.

🔹این صفحه در توضیحات ویدیوی مورد اشاره، نوشته بود که واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹سازنده گفته که این شبیه‌سازی را با هدف نشان دادن میزان خسارت یک بمب هسته‌ای ساخته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

02 June 2026 14:10

🎥 به دعوت صداوسیما؛ اینفلوئنسر یا خبرنگار مستقل؟

🔹از بهمن ۱۴۰۴ تا بهار امسال، معاون برون‌مرزی صداوسیما تحت عنوان «جشنواره رسانه‌ای صبح» سه تور اختصاصی برای تعدادی از اینفلوئنسرهای خارجی برگزار کرده تا روایت خود از اعتراضات و جنگ را مخابره کند.

🔹یکی از چهره‌های اصلی این برنامه‌ها «بشرا شیخ» اینفلوئنسر پاکستانی-بریتانیایی است که دسترسی‌های زیادی از جمله دیدار با مقام‌های جمهوری اسلامی و حضور در تنگه هرمز به او داده شد و حتی به سخنران تجمعات شبانه حامیان حکومت در تهران تبدیل شد.

🔹در همان روزهایی که اینترنت برای میلیون‌ها ایرانی قطع بود، شرکت‌کنندگان این تورها با اینترنت آزاد و لیست سفید حکومتی فعالیت می‌کردند تا روایت رسمی جمهوری اسلامی را بازتولید کنند.

👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکت‌نامه

👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

01 June 2026 15:54

❌ ادعای نادرست اختراع یک قلب مصنوعی که تا ابد کار می‌کند

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده فرانسه قلبی مصنوعی اختراع کرده که تا ابد می‌تپد و نیازی به اهداکننده انسانی ندارد.

🔹این ادعا نادرست است.

🔹شرکت فرانسوی کارمات واقعا یک قلب مصنوعی ساخته که کاربرد آن کمک به حیات بیماران نیازمند پیوند تا زمان اهدای قلب انسانی است.

🔹شرکت کارمات می‌گوید این قلب برای کسانی طراحی شده که ۱۸۰ روز برای دریافت قلب واقعی فرصت دارند.

🔹در نوامبر ۲۰۲۴ میانگین مدت‌زمان استفاده از این قلب برای بیماران قلبی ۱۵۴ روز بوده است.

🔹این قلب مصنوعی با برق کار می‌کند و نیازمند شارژ منظم از جانب بیمار است.

🔹شرکت کارمات و مراکزی که از محصول آنها استفاده کرده‌اند، هیچ‌کدام ادعایی مبنی بر فعالیت ابدی و بی‌نیازی به قلب انسان را مطرح نکرده‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای اختراع قلب مصنوعی با توانایی فعالیت ابدی، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

30 May 2026 14:57

❌ ویدیوی منسوب به لحظه حمله ایران به پایگاه آمریکایی در عربستان، ساختگی است

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند لحظه برخورد موشک ایران به پایگاه آمریکا در عربستان و هدف قرار دادن هواپیمای C-5 Galaxy را نشان می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست است و ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده است.

🔹ویدیو ایرادهای تصویری متعددی دارد؛ از جمله پرچم سبز رنگ عربستان که بالای تصویر افراشته شده، در انتها قرمز و سفید می‌شود. جهت حرکت موشک و نقطه انفجار نیز هماهنگ نیستند و حرکت سربازها با واکنش‌های طبیعی مطابقت ندارد.

🔹برخلاف ادعای مطرح‌شده، منابع آمریکایی اشاره‌ای به انفجار یا آسیب دیدن هواپیمای C-5 گلکسی نکرده‌اند.

🔹پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در نزدیکی ریاض که محل اصلی استقرار هواپیماهای بزرگ پشتیبانی، سوخت‌رسان و راداری آمریکا بود، در مارس ۲۰۲۶ چند مرتبه هدف حملات موشکی و پهپادی سنگین ایران قرار گرفت.

🔹در این حملات چند فروند هواپیمای سوخت‌رسان KC-135 Stratotanker و دست‌کم یک فروند هواپیمای هشدار زودهنگام E-3 Sentry آسیب دیدند.

🔹با این حال، این ویدیو ساختگی است و ارتباطی با این رویدادها ندارد و از فکت‌نامه نشان «نادرست» می‌گیرد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh