FactNameh | فکت‌نامه

06 November 2025 19:06

❌ ادعای نادرست سعید جلیلی درباره واردات ۱۱ میلیارد دلاری صیفی‌جات در روسیه

🔹سعید جلیلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، می‌گوید: «ظرفیت واردات صیفی‌جات روسیه ۱۱ میلیارد دلار است.»

🔹او پیش‌تر در تیرماه ۱۴۰۳ نیز در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ همین ادعا را مطرح کرده بود.

🔹طبق داده‌های سایت WITS روسیه در سال ۲۰۲۱ مجموعا بیش از ۱۴.۴۸ میلیارد دلار محصولات کشاورزی وارد کرده است؛ اما این رقم شامل طیف گسترده‌ای از انواع محصولات کشاورزی مانند میوه، سبزی، غلات، چای، قهوه و غیره می‌شود.

🔹بر اساس داده‌های OEC، واردات سبزیجات روسیه در سال ۲۰۲۳ حدود ۸.۹۵ میلیارد دلار بوده است.

🔹گزارش مجله یوروفروت بر پایه آمار رسمی روس‌استات هم نشان می‌دهد واردات سالانه میوه روسیه حدود ۵ میلیارد دلار و سبزیجات ۱.۵ میلیارد دلار است.

🔹با توجه به اینکه صیفی‌جات فقط بخشی از سبزیجات هستند، ارزش واردات آن‌ها بسیار کمتر از ۱.۵ میلیارد دلار است.

🔹آمار سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد روسیه ۶.۱ میلیون تن میوه و ۱.۷ میلیون تن سبزی وارد کرده است.

🔹رقم ۱۱ میلیارد دلار برای واردات صیفی‌جات روسیه که جلیلی آن را مطرح کرده، با داده‌های واقعی ارزش بازار و میزان واردات روسیه تناسبی ندارد و «نادرست» است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 November 2025 21:05

❌ ادعای نادرست درباره یارانه نان مهاجران افغانستانی

🔹هادی کسایی‌زاده می‌گوید: «هزینه یارانه نان مهاجران افغان ۳۲ هزار میلیارد تومان است که با آن می‌توان بودجه پنج وزارتخانه را تامین کرد، ۱۱۰۰ اتوبوس نو خرید، ۱۰ هزار کلاس ساخت، ۶ بالگرد امدادی خرید.»

🔹صرف‌نظر از مواضع موافق یا مخالف حضور مهاجران افغانستانی در ایران، حساب و کتاب اعدادی که گفته شده، درست نیست.

🔹کل یارانه آرد و نان در سال ۱۴۰۴، مبلغ ۲۵۰ هزار میلیارد تومان است که با احتساب نسبت جمعیتی مهاجران افغانستانی سهم آنها حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان می‌شود.

🔹مجموع بودجه پنج وزارتخانه دولتی که کمترین بودجه را در سال ۱۴۰۴ دارند ۳۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان است. این البته صرفا رقم اعتبارات ردیف‌های اصلی این وزارتخانه‌ها است.

🔹در حال حاضر شهرداری‌های برای خرید هر دستگاه اتوبوس حدود ۱۰ میلیارد تومان هزینه می‌کنند. یعنی هزینه خرید ۱۱۰۰ اتوبوس حدود ۱۱ هزار میلیارد تومان است، نه ۳۲ هزار میلیارد تومان.

🔹با در نظر گرفتن ارقام اعلام‌شده از سوی سازمان نوسازی مدارس، هزینه ساخت ۱۰ هزار کلاس درس حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان است.

🔹با احتساب رقم قراردادهای پیشین ایران و روسیه، هزینه خرید ۶ بالگرد بزرگ تخصصی از روسیه حدود ۲۰۰ میلیون دلار می‌شود که با احتساب قیمت مرکز مبادله ارز و طلا معادل ۱۴ هزار میلیارد تومان است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 November 2025 06:15

❌ ادعای نادرست درباره اشعه چشم و حجاب

🔹محمدحسین طاهری آکردی، سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر، در گفتگو با انصاف‌نیوز ادعا کرد که پزشکان تأثیر بی‌حجابی بر اشعه چشم را تأیید کرده‌اند.

🔹او منبع خود برای این ادعا را «دکتر هدایت صحرایی» عنوان کرد و گفت که او «پزشک برند» کشور است.

🔹هدایت صحرایی پزشک نیست. او در رسانه‌ها به عنوان مدیر مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی بقیة‌الله معرفی شده، اما جستجو برای یافتن سوابق تحصیلی او نتیجه‌ای در پی ندارد.

🔹در عین حال بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت گوگل‌اسکولار، او در ۴۴ مقاله، نویسنده همکار بوده است.

🔹هدایت صحرایی و گروهی از نویسندگان دیگر در سال‌های اخیر چند مقاله و یک کتاب درباره «عفاف و حجاب از نگاه نوروبیولوژی» منتشر کردند.

🔹علاوه بر سوابق مبهم هدایت صحرایی، سایر نویسندگان این کتاب و مقالات نیز در رشته‌های غیرمرتبطی مانند علوم قرآنی یا تربیت‌بدنی هستند یا مانند صحرایی سابقه آکادمیک مبهمی دارند.

🔹بنابراین اعتبار علمی این آثار در زمینه نوروبیولوژی و عملکرد مغز، بسیار محدود و غیرمعتبر است.

🔹بنا بر ادعای صحرایی و همکاران، آمیگدالِ مردان از زنان بزرگ‌تر است و هنگام دیدن زن بی‌حجاب فعال می‌شود و اگر این تحریک پاسخ داده نشود، استرس شدیدی ایجاد کرده و عملکرد قشر پیش‌پیشانی (مسئول تصمیم‌گیری) را مختل می‌کند.

🔹بر همین اساس ادعا می‌شود که حجاب با کاهش محرک‌های دیداری جنسی، از استرس و اختلال فکری در مردان جلوگیری می‌کند.

🔹پژوهش‌ها نشان می‌دهد که آمیگدال در هیجان‌های جنسی نقش دارد، اما به‌تنهایی باعث استرس یا اختلال در تصمیم‌گیری نمی‌شود.

🔹هیچ پژوهش معتبری تأیید نکرده که دیدن «زن بی‌حجاب» موجب فعال‌ماندن آمیگدال یا آسیب مغزی شود.

🔹رفتار جنسی انسان حاصل تعامل پیچیده عوامل عصبی، هورمونی، روانی و فرهنگی است؛ نه صرفاً واکنشی به یک تصویر بصری.

🔹ادعای هدایت صحرایی و همکاران نیز از نظر علمی بسیار ساده‌سازی‌شده و نادرست است و البته در همان هم، حرفی از «اشعه چشم» نیست.

🔹بنابراین ادعای سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر درباره اینکه پزشکان تاثیر بی‌حجابی بر اشعه چشم را تایید کردند، نه‌تنها بی‌اساس و شاخ‌دار است بلکه حتی به منبعی که به آن ارجاع داده نیز ربطی ندارد.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به ادعای طاهری آکردی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

04 November 2025 06:16

❌ ادعای نادرست سرپرست ستاد امر به معروف درباره بودجه این نهاد

🔹سرپرست ستاد امر به معروف و نهی از منکر می‌گوید: «بودجه ستاد امر به معروف نهایتا ۱۸۰ میلیارد تومان است که از پول یک فوتبالیست کمتر است.»

🔹اولا در بودجه سال ۱۴۰۴ مجموع منابع مالی در نظر گرفته شده برای ستاد امر به معروف نهی از منکر بیش از ۳۰۰ میلیارد تومان است، نه ۱۸۰ میلیارد تومان.

🔹ثانیا مقایسه پدیده متعارف دستمزد ورزشکاران با بودجه یک سازمان مذهبی مانند ستاد امر به معروف که در دنیا کمتر نمونه و نظیر آن را می‌توان سراغ گرفت، مقایسه‌ای منطقی نیست.

🔹صرف از نظر از غیرمنطقی بودن این مقایسه، برخلاف آنچه گفته شده، دستمزد ورزشکاران بسیار کمتر از بودجه ستاد امر به معروف است.

🔹سقف بودجه باشگاه‌های ورزشی در سال ۱۴۰۴ رقم ۴۲۲ میلیارد تومان است که باید برای همه تیم، نه یک بازیکن، هزینه شود.

🔹در گزارش‌های رسانه‌ای، از مبالغ ۴۰ تا ۱۰۰ میلیارد تومانی به عنوان پیشنهادهای نجومی برای گران‌قیمت‌ترین بازیکنان فوتبال ایران یاد می‌شود که بسیار کمتر از بودجه ستاد امر به معروف است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

03 November 2025 07:33

❌ سمفونی ۵ بتهوون باعث درمان سرطان نمی‌شود

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده سمفونی شماره ۵ بتهوون می‌تواند حدود ۲۰ درصد سلول‌های سرطانی را نابود کند؛ آن هم بدون آسیب به سلول‌های سالم.

🔹این ادعا نادرست است. ادعا منسوب به تحقیق دکتر مارشیا آلوش مارکز کاپلا در دانشگاه فدرال ریو دو ژانیرو (UFRJ) است که در محیط آزمایشگاهی (in vitro) انجام شده بود.

🔹تحقیق واقعی در سال ۲۰۱۱ آغاز و نتایج آن در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۶ منتشر شد و شامل بررسی تأثیر سه قطعه موسیقی کلاسیک بر سلول‌های سرطانی بود: سمفونی ۵ بتهوون و دو اثر از لیگتی و موتزارت.

🔹نتایج نشان داد که سمفونی بتهوون و قطعه لیگتی باعث کاهش زنده‌مانی برخی رده‌های سلولی سرطان پستان شدند، اما سونات موتزارت تأثیری نداشت.

🔹این تحقیق، عدد «۲۰ درصد نابودی سلول» را گزارش نکرده و هیچ شواهدی از تأثیر روی انسان یا سایر حیوانات ارائه نکرده است.

🔹دکتر کاپلا تأکید کرده که نتایج آزمایشگاهی قابل تعمیم به درمان سرطان در انسان نیست.

🔹ادعاهای رسانه‌ای احتمالاً از برداشت اشتباه یک خبرنگار برزیلی و بازنشر توسط وب‌سایت Improbable Research ریشه گرفته‌اند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

01 November 2025 12:01

🎙 نفت، حجاب، بانک آینده

🔹در قسمت ۲۴۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا به فکت‌چک ادعایی پرداختیم که به ماجرای پربحث این روزها ارتباط دارد؛ یعنی پرونده پژمان جمشیدی.

🔹در ادامه، درباره یکی از مهمترین موضوعات اخیر در اقتصاد ایران یعنی ماجرای بانک آینده صحبت کرده‌ایم.

🔹ادعایی درباره سهم یوان و دلار در تجارت جهانی و ادعاهایی درباره نفت و اقتصاد نفتی گذشته و حال ایران، از دیگر موضوعات اقتصادی این قسمت هستند.

🔹ادعاهای نادرست حامیان حجاب اجباری در ایران تمامی ندارد. در این قسمت یکی دیگر از این ادعاها را درستی‌سنجی کرده‌ایم.

🔹ادعای دیده شدن سوخو-۳۵ روسی در ایران و خبر رسانه‌های ایران درباره رونمایی از بزرگترین شهاب‌سنگ جهان، موضوعات دیگری هستند که به آنها پرداخته‌ایم.

🔹سه ادعای نادرست درباره نقش رازی در واکسیناسیون، مضر بودن مصرف نان و درمان سرطان با سمفونی بتهوون، سوژه‌های حوزه سلامت این اپیزود هستند.

🔹آیا رضاشاه از سازنده پل ورسک خواسته بود تا با خانواده‌اش زیر پل بایستد؟ در این قسمت به این پرسش قدیمی و پرتکرار پاسخ داده‌ایم.

🔹در پایان این قسمت نیز چند فکت‌چک کوتاه از ادعاهای شبکه‌های اجتماعی را مرور کردیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:01:02 مقدمه
00:03:53 هویت شاکی پرونده پژمان جمشیدی اعلام نشده است
00:07:18 پاسخ به چند سوال درباره ادغام بانک آینده در بانک ملی
00:18:36 یوان در معادلات جهانی از دلار سبقت نگرفته است
00:23:26 درستی‌سنجی چند ادعاها درباره نفت ایران و عربستان
00:33:36 دهه هشتادی‌ها و «قانون عفاف و حجاب»
00:39:32 ادعای نادرست دیده‌شدن سوخو-۳۵ جدید در تهران
00:44:22 خبر نادرست رونمایی از بزرگترین شهاب سنگ جهان در گرگان
00:49:11 ادعای نادرست درباره نقش رازی در واکسیناسیون
00:56:25 ادعای نادرست درباره مضر بودن مصرف نان
00:59:49 آیا رضاشاه از سازنده پل ورسک خواست زیر آن بایستد؟
01:06:05 ویدیوی جعلی با عنوان واژگونی شمش‌های طلا در تهران
01:06:50 ادعای شاخ‌دار تولید رب گوجه از «گوجه‌های گندیده»
01:08:03 ادعای شاخ‌دار درباره «نفر اول ریاضی جهان»
01:09:05 ادعای نادرست درباره جایزه برخی راننده‌ها در سوئد
01:10:43 سمفونی ۵ بتهوون باعث درمان سرطان نمی‌شود
01:13:42 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

31 October 2025 15:46

❌ ادعای نادرست درباره «خویشتن‌داری بیماران روانی» و بی‌اعتباری گزارش پزشکی قانونی در تجاوز

🔹پس از انتشار خبرهای مربوط به پرونده اتهام تجاوز علیه پژمان جمشیدی، کسی که خود را «دکتر سمیرا اخوان ارجمند» معرفی می‌کند در اینستاگرام ادعا کرد افراد دچار اختلال روانی نمی‌توانند تا پنجاه‌سالگی خویشتن‌داری کنند و حتما تا قبل از ۲۵ سالگی گذرشان به دادگاه و زندان خواهد افتاد.

🔹او همچنین ادعا کرده که تأیید پزشکی قانونی نیز به معنای وقوع تجاوز نیست.

🔹این ادعاها نادرست است.

🔹سمیرا اخوان ارجمند که خود را «دکتر متخصص تمام روانشناسی» معرفی می‌کند، مدرک دکتری ندارد و اصطلاحات روانپزشکی مورد استفاده در این ادعا نیز به شکل نادرستی توضیح داده شده‌اند.

🔹تکانه سادیستیک، بیماری نیست و با اختلال سادیسم جنسی تفاوت دارد.

🔹اختلال شخصیت مرزی قابل کنترل است و آسیب از جانب مبتلایان به آن به طور مداوم گزارش نشده است.

🔹بیشتر مبتلایان به اختلال دوقطبی هیچ رفتار غیرقانونی از خود نشان نمی‌دهند.

🔹شرط تشخیص اختلال شخصیت ضد اجتماعی، تجربه دوران سلوک در دوران زیر ۱۵ سالگی است و نه بازداشت قبل از ۲۵ سالگی.

🔹نقش پزشکی قانونی در تشخیص تجاوز در قوانین ایران و سایر جوامع، تعیین‌کننده است.

🔹انتشار مطالبی از این دست منجر به کاهش گزارش‌دهی آزار جنسی و سرزنش قربانیان می‌شود.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

31 October 2025 05:32

🎙 نفت، حجاب، بانک آینده

🔹در قسمت ۲۴۱ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا به فکت‌چک ادعایی پرداختیم که به ماجرای پربحث این روزها ارتباط دارد؛ یعنی پرونده پژمان جمشیدی.

🔹در ادامه، درباره یکی از مهمترین موضوعات اخیر در اقتصاد ایران یعنی ماجرای بانک آینده صحبت کرده‌ایم.

🔹ادعایی درباره سهم یوان و دلار در تجارت جهانی و ادعاهایی درباره نفت و اقتصاد نفتی گذشته و حال ایران، از دیگر موضوعات اقتصادی این قسمت هستند.

🔹ادعاهای نادرست حامیان حجاب اجباری در ایران تمامی ندارد. در این قسمت یکی دیگر از این ادعاها را درستی‌سنجی کرده‌ایم.

🔹ادعای دیده شدن سوخو-۳۵ روسی در ایران و خبر رسانه‌های ایران درباره رونمایی از بزرگترین شهاب‌سنگ جهان، موضوعات دیگری هستند که به آنها پرداخته‌ایم.

🔹سه ادعای نادرست درباره نقش رازی در واکسیناسیون، مضر بودن مصرف نان و درمان سرطان با سمفونی بتهوون، سوژه‌های حوزه سلامت این اپیزود هستند.

🔹آیا رضاشاه از سازنده پل ورسک خواسته بود تا با خانواده‌اش زیر پل بایستد؟ در این قسمت به این پرسش قدیمی و پرتکرار پاسخ داده‌ایم.

🔹در پایان این قسمت نیز چند فکت‌چک کوتاه از ادعاهای شبکه‌های اجتماعی را مرور کردیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

29 October 2025 13:00

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیستم - «بودجه نظامی ایران چقدر است؟»

🔹بودجه نظامی ایران واقعا چقدر است؟ از کجا تامین می‌شود؟ در مقایسه با سایر کشورها وضعیت ایران چگونه است؟

🔹در بیستمین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه» تلاش کرده‌ایم به این پرسش‌ها و سوال‌های دیگری درباره بودجه نظامی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر پاسخ دهیم.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

🔹این پادکست، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، یک هفته قبل در رادیو فردا و حساب کاربری هزارداستان بودجه منتشر شد و حالا در اکانت‌های فکت‌نامه نیز در دسترس است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

28 October 2025 19:13

📝 بودجه نظامی ایران چقدر است؟

🔹هزینه نظامی ایران چقدر است؟ پاسخ دقیق و قطعی به این سوال ممکن نیست، اما آنچه مسلم است، میزان هزینه نظامی ایران، دو تا سه برابر رقمی است که معمولا در گزارش‌های بین‌المللی مطرح می‌شوند.

🔹به عنوان نمونه موسسه معتبر صلح استکهلم (سیپری) در آخرین گزارش خود، ارزش هزینه‌های نظامی ایران را در سال ۲۰۲۴ میلادی کمتر از ۸ میلیارد دلار برآورد کرده است.

🔹اما بررسی داده‌های بودجه سالانه کشور در دو سال اخیر نشان می‌دهد دست‌کم ۲۳ میلیارد دلار از منابع بودجه ۱۴۰۴ و حدود ۱۷ میلیارد دلار از منابع بودجه ۱۴۰۳ به شکل‌های مختلف در اختیار نیروهای مسلح قرار گرفته است.

🔹یکی از دلایل اشتباه برآورد هزینه نظامی ایران، پیچیدگی ساختار تامین مالی نیروهای مسلح و بودجه نظامی ایران است.

🔹در قوانین بودجه، علاوه بر ردیف‌های اصلی منابع دیگری در لابلای تبصره‌ها و بنده‌ها به صورت نفت خام و اعتبارت ارزی صندوق توسعه ملی به نیروهای مسلح پرداخت می‌شود.

🔹به عنوان نمونه در بودجه ۱۴۰۴ در ظاهر اعتبارات نهادهای نظامی، ۱۲ میلیارد دلار (با احتساب متوسط قیمت نیمایی) است، اما به جز این ۸/۵ میلیارد دلار نفت خام و ۲/۵ میلیارد دلار اعتبار طرح‌های ویژه نیز به نیروهای مسلح داده می‌شود.

🔹اگر این مبالغ را با مبلغ ردیف‌های اصلی بودجه نهادهای نظامی جمع کنیم، ارزش بودجه نظامی ایران به سال جاری بیش از ۲۳ میلیارد دلار می‌رسد که حدود سه برابر برآورد‌های بین‌المللی است.

🔹مجموع بودجه نیروهای مسلح در سال ۱۴۰۴، رقم ۱۲۲۶ هزار میلیارد تومان است که معادل حدود یک‌چهارم کل بودجه عمومی کشور در سال ۱۴۰۴ است؛ اما این همه ماجرا نیست. این تنها حساب و کتاب «بخش شفاف بودجه» است.

🔹نهادهای نظامی در ایران منابع دیگری هم دارند که به دلیل عدم شفافیت، اطلاعات چندانی درباره آنها وجود ندارد.

🔹 برای نمونه در سال‌های گذشته فاش شده که بخشی از هزینه‌های نیروی قدس سپاه را بنگاه‌های اقتصادی سپاه تامین می‌کرده‌اند. هیچ اطلاعی از عملکرد مالی این بنگاه‌ها در دست نیست.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

27 October 2025 17:38

📝 مرور شواهدی که ادعای خودکشی نیکا شاکرمی را رد می‌کند

🔹در روزهای اخیر باز هم برخی کاربران ادعای خودکشی نیکا شاکرمی را تکرار کرده‌اند؛ ادعایی که با فکت‌ها و شواهد مربوط به پرونده کشته‌شدن او نتاقض‌ها و تفاوت‌های آشکاری دارد و پیش‌تر نیز در فکت‌نامه به آن پرداخته بودیم.

🔹نیکا شاکرمی، نوجوان ۱۷ ساله‌ای بود که ۲۹ شهریور ۱۴۰۱ در اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی در بلوار کشاورز تهران دیده شده و آخرین‌بار حدود ساعت ۱۱:۳۰ همان شب با نزدیکان تماس گرفته و گفته بود «ماموران به دنبالش هستند» و سپس مفقود شد.

🔹پلیس آگاهی تهران ۱۰ روز بعد، یعنی ۸ مهر ۱۴۰۱ جسد نیکا شاکرمی را در سردخانه مرکز تشخیص و آزمایشگاهی پزشکی قانونی استان تهران در کهریزک، به مادرش تحویل داد.

🔹در کنار شواهد متعددی که ادعای خودکشی را رد می‌کند، یک سند مهم نیز وجود دارد؛ آن زمان بی‌بی‌سی فارسی سند تاییدشده‌ای را منتشر کرد که جواز دفن نیکا بود و در آن علت مرگ را «صدمات متعدد ناشی از اصابت جسم سخت» اعلام کرده بود.

🔹روز ۱۲ مهر، خاله و دایی نیکا، آتش و محسن شاکرمی دستگیر شدند. چند ساعتی بعد، اعترافات اجباری آنها در مصاحبه با بخش خبری ۲۰:۳۰ تلویزیون منتشر شد.

🔹طبق گفته‌های آتش شاکرمی، خانواده نیکا حدود ۱۰ روز به‌دنبال او به همه بخش‌های مختلف پلیس سرزده‌اند اما در فیلمی که ۲۰:۳۰ نشان می‌دهد آتش شاکرمی به کوچه پشتی منزلش رفته و به ساختمانی اشاره می‌کند که فردای روز گم‌شدن نیکا، جسد فردی که از بالای آن سقوط کرده‌بود، در آن مکان پیدا شده‌است.

🔹قاضی شهریاری، سرپرست دادسرای جنایی استان تهران، درباره ساختمانی که مدعی شده‌اند فردی از بالای آن به پایین پرتاب شده، می‌گوید «ساختمانی که کوله‌پشتی این خانم در آن کشف شد، مراحل ساخت پایانی را طی می‌کرد و دو کارگاه تولید پوشاک در آن فعال است و کارگرانی در ساختمان مشغول کار و نگهبانی بودند.» همان زمان، تصاویر ویدیویی ۲۰:۳۰ و هم تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌داد که ساختمان تازه‌ساز نبوده و سال‌ها از عمر آن می‌گذرد.

🔹وحید اشتری که ادعای خودکشی را مطرح کرده و این روزها آن را تکرار کرده است، گفته پاکت سیگار و فندک نیکا، روی پشت‌بام قرار داشته و از روی ته‌سیگارها می‌توان فهمید او چند ساعت آنجا بوده و سیگار کشیده است؛ اما تصویری که صداوسیما از محل قرارگیری کوله از موبایل مدیر ساختمان نشان می‌دهد، اصلا نمی‌تواند موقعیتی باشد که همسایگان با بررسی آن چنین نتیجه‌گیری‌ای بکنند. این مکان، یک تیرآهن در ارتفاعی معادل ۴ طبقه بلندی است.

🔹در روایت اشتری، گفته شده که «همسایه‌ها مطمئن بودند با پیشانی زمین خورده و جمجمه‌اش کامل له شده، ولی جنازه‌اش روی زمین برگشته‌است.» این‌ در حالی است که هیچ‌کدام از همسایه‌ها شاهد این اتفاق نبوده‌اند و آنها حتی نتوانسته‌اند زمان دقیقی از صدای برخورد جسم سنگین به زمین ارائه دهند.

🔹اشتری در ابتدای سناریوی خود مدعی شده که نیکا با دعوت افرادی که هویتشان مشخص نیست وارد ساختمان مورد نظر شده است. اما در ادامه سناریو، هیچ اشاره‌ای به نقش آن افراد در حوادث آن شب نکرده است.

🔹همچنین، شرحی که نسرین شاکرمی درباره وضعیت جسد می‌دهد، با ادعای اشتری که می‌گوید همسایه‌ها آن را دیده‌اند، متفاوت است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

26 October 2025 07:05

❌ ادعای نادرست درمان پنج دقیقه‌ای دندان‌درد و عفونت با میخک، گلاب، سرکه سیب و نمک

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعایی مبنی بر درمان قطعی درد و عفونت دندان با ترکیب میخک،‌ سرکه سیب، گلاب و نمک منتشر شده است.

🔹طبق دستورالعمل‌های رسمی و علمی انجمن دندانپزشکی آمریکا و سیستم سلامت بریتانیا، درمان عفونت دندانی با روش‌های دندانپزشکی و بالینی انجام می‌شود، نه با نسخه‌های خانگی.

🔹میخک می‌تواند به صورت کنترل‌شده و محدود، اثر مسکن داشته باشد اما مصرف زیاد آن نه‌تنها به درمان کمکی نمی‌کند بلکه ممکن است خطرناک باشد.

🔹خاصیت اسیدی سرکه سیب منجر به فرسایش مینای دندان می‌شود و کمکی به درد دندان نمی‌کند.

🔹ترکیب آب و نمک ممکن است خاصیت ضدالتهابی داشته باشد اما درمان عفونت دندان یا آبسه نیست و جایگزین درمان قطعی محسوب نمی‌شود.

🔹تا امروز هیچ پژوهش علمی معتبر و بالینی درباره تاثیر گلاب بر درمان عفونت یا درد دندان انجام نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

25 October 2025 13:03

🎙 قدر و عماد و سجیل

🔹در قسمت ۲۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا سراغ چند سوژه موشکی رفتیم؛ دو موشک قدر و عماد که سپاه می‌گوید نسخه ارتقایافته آنها را رونمایی کرده و همچنین ادعایی درباره سوخت موشک سجیل.

🔹بازنشر گمراه‌کننده دو ویدیو از اعتراضات چند سال قبل، به اسم اعتراضات جدید، موضوع دیگری است که درباره آنها صحبت کرده‌ایم.

🔹انتساب جملاتی به نتانیاهو درباره حمله به ایران و ادعایی درباره وضعیت آتشفشان تفتان در جنوب شرق ایران، موضوعات دو فکت‌چک دیگر این قسمت هستند.

🔹ادعاهایی درباره روغن‌های گیاهی، درمان فوری درد و عفونت دندان و سم‌زدایی رحم با یک جوشانده، سه سوژه حوزه سلامت در این اپیزود محسوب می‌شوند.

🔹در بخش فکت‌چک‌های کوتاه نیز ماجرای یکی ویدیوی خودسوزی در مغولستان و ادعاهایی درباره «تخت بودن زمین»، «اختلال در ماتریکس» و «جهان موازی» را مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:58 مقدمه
00:04:20 از ارتقای موشک‌های قدر و عماد چه می‌دانیم؟
00:13:29 ادعای پیشران پلاسمایی برای موشک‌های بالستیک، شبه‌علم است
00:18:22 بازنشر دو ویدیوی قدیمی به اسم اعتراضات اخیر
00:21:50 ادعای نادرست منسوب به نتانیاهو درباره کشتن ایرانیان
00:25:08 درباره گزارش جدید از آتشفشان تفتان چه می‌دانیم؟
00:27:57 ادعای نادرست «قاتل بی سرو صدا» بودن روغن‌های گیاهی
00:33:56 ادعای نادرست درباره درمان پنج‌دقیقه‌ای عفونت و درد دندان
00:39:06 ادعای نادرست «پاکسازی رحم» با «جوشانده پیاز» و «شیلاجیت»
00:42:14 ادعای نادرست خودسوزی وزیر مغولستان در پی نارضایتی مردم
00:43:54 ادعاهای شاخ‌دار درباره پی‌بردن کاپیتان ناسا به تخت بودن زمین
00:45:29 غیب شدن آدم‌ها به خاطر اختلال ماتریکس و نیروهای ماورایی
00:47:10 ادعای شاخ‌دار ورود زنی به آمریکا با پاسپورت کشوری ناموجود
00:48:59 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

24 October 2025 22:03

❌ ادعای نادرست درباره مضر بودن مصرف نان

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که مصرف نان، مضر است و قطع مصرف آن باعث افزایش سلامت می‌شود. ادعا شده که «گلیادین» موجود در نان موجب آسیب شدید به روده می‌شود.

🔹شخصی که این ادعا را مطرح کرده، یکی از چهره‌های جنجالی و از طرفداران تئوری‌های توطئه در برزیل است. اظهارنظرهای او با واکنش‌های نهادهای معتبر علمی مواجه شده است.

🔹گلیادین، یکی از پروتئین‌های اصلی گلوتن گندم، تنها برای کمتر از ۱۰ درصد جمعیت جهان که شامل افراد مبتلا به بیماری سلیاک، حساسیت غیرسلیاکی به گلوتن یا آلرژی گندم هستند، مضر است.

🔹برای اکثریت قریب به اتفاق مردم، مصرف نان (به‌ویژه نان کامل) بخشی ایمن و حتی مفید از یک رژیم غذایی سالم است و حذف غیرضروری آن توصیه نمی‌شود و حتی می‌تواند مضر باشد.

🔹خوردن غلات کامل با کاهش خطر بیماری قلبی، دیابت نوع دو و مرگ‌ومیر کلی مرتبط است.

🔹رژیم بدون گلوتن نیز می‌تواند منجر به کمبود برخی ریزمغذی‌ها شود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مضر بودن نان نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

24 October 2025 06:34

🎙 قدر و عماد و سجیل

🔹در قسمت ۲۴۰ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا سراغ چند سوژه موشکی رفتیم؛ دو موشک قدر و عماد که سپاه می‌گوید نسخه ارتقایافته آنها را رونمایی کرده و همچنین ادعایی درباره سوخت موشک سجیل.

🔹بازنشر گمراه‌کننده دو ویدیو از اعتراضات چند سال قبل، به اسم اعتراضات جدید، موضوع دیگری است که درباره آنها صحبت کرده‌ایم.

🔹انتساب جملاتی به نتانیاهو درباره حمله به ایران و ادعایی درباره وضعیت آتشفشان تفتان در جنوب شرق ایران، موضوعات دو فکت‌چک دیگر این قسمت هستند.

🔹ادعاهایی درباره روغن‌های گیاهی، درمان فوری درد و عفونت دندان و سم‌زدایی رحم با یک جوشانده، سه سوژه حوزه سلامت در این اپیزود محسوب می‌شوند.

🔹در بخش فکت‌چک‌های کوتاه نیز ماجرای یکی ویدیوی خودسوزی در مغولستان و ادعاهایی درباره «تخت بودن زمین»، «اختلال در ماتریکس» و «جهان موازی» را مرور کرده‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

06 November 2025 06:51

🔹 درباره مدت ساخت استادیوم آزادی چه می‌دانیم؟

🔹احمد دنیامالی، وزیر ورزش، گفت: «اطلاعات مربوط به ساخت استادیوم آزادی در ۱۸ ماه اشتباه است» و مدعی شد که ساخت از ابتدا، ساده‌تر از نوسازی کامل است.

🔹بررسی گزارش‌ها نشان می‌دهد استادیوم آزادی نه در ۱۸ ماه بلکه طی ۳۱ ماه ساخته شده که البته همین زمان هم، کوتاه‌تر از پروژه‌های مشابه جهانی است.

🔹طبق اسناد موجود، قرارداد طراحی مجموعه آریامهر در سال ۱۳۴۷ با دفتر طراحی عبدالعزیز فرمانفرمائیان بسته شد.

🔹عملیات آماده‌سازی زمین در ۱۳۴۸ آغاز شد. طبق خبری در روزنامه اطلاعات، قرارداد با پیمانکار در ۲۵ اسفند ۱۳۴۷ مبادله و کار ساختمانی از فروردین ۱۳۴۸ شروع شد.

🔹استادیوم یکصدهزار نفری آریامهر در ۲۴ مهر ۱۳۵۰ همزمان با جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی افتتاح شد و در ۲۷ اسفند همان سال نخستین بازی رسمی (پرسپولیس–کروزیرو) در آن برگزار شد.

🔹در صورت درستی تاریخ اسفند ۱۳۴۷ برای شروع ساخت، مدت اجرای فاز اصلی حدود ۳۱ ماه (کمی بیش از ۲/۵ سال) بوده است.

🔹مجموعه ورزشی آریامهر (شامل ورزشگاه و تأسیسات جانبی) رسما در ۱۰ شهریور ۱۳۵۳ همزمان با بازی‌های آسیایی تهران افتتاح شد.

🔹بنابراین، ادعای دنیامالی که ساخت این استادیوم در ۱۸ ماه را «اشتباه» می‌خواند، از نظر تاریخی تا حدی درست است؛ اما باید در نظر داشت که این استادیوم در بازه‌ای کوتاه‌تر از نمونه‌های جهانی و به شکل بسیار فشرده ساخته شد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

05 November 2025 15:31

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و یکم - «نفت ایران و چین»

🔹با پول تخفیف نفت ایران به چین، چه کارهایی می‌توان کرد؟

🔹در بیست و یکمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، سراغ ماجرای عجیب فروش نفت ایران به چین رفته‌ایم و سعی کردیم تا حدی به این سوال، پاسخ بدهیم.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

04 November 2025 17:50

❌ ادعای نادرست درباره رتبه ایران در میان کشورهای دارای بیشترین بیماران روانی

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که ایران از نظر ابتلا به بیماری‌های روانی در رتبه پنجم جهان است.

🔹این ادعا نادرست است. منبع این آمار، نه یک سازمان، بلکه یک صفحه شخصی متعلق به یک فرد استرالیایی علاقه‌مند به جغرافیاست.

🔹هیچ رده‌بندی جهانی که در آن کشورها را براساس تعداد «بیماران روانی» رتبه‌بندی کرده باشد، وجود ندارد و برخی مطالعات، فقط تعدادی از اختلالات را به طور مشخص بررسی کرده‌اند.

🔹صفحه‌ای که به آن استناد شده صرفا آمار اختلال اضطراب را عنوان کرده است، نه همه اختلالات روان را.

🔹موسسه سنجش و ارزیابی سلامت وابسته به دانشگاه واشنگتن، ایران را در رتبه سوم از نظر اختلال اضطراب قرار داده است.

🔹معاون وزیر بهداشت به عدد ۲۵ درصد برای نرخ ابتلا به اختلالات روانی در ایران اشاره کرده است.

🔹نرخ «تشخیص» هر اختلال در هر کشوری به دسترسی به خدمات سلامت، انگ اجتماعی، نظام گزارش‌دهی و شیوه غربالگری وابسته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که ایران در رده پنجم بیماران روانی در جهان قرار دارد نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

03 November 2025 17:30

❌ ویدیوی سعدی‌خوانی ربطی به این روزها و آمریکا ندارد

🔹ویدئویی در اینستاگرام و یوتیوب پربازدید شده که در آن شخصی شعر «بنی آدم» از سعدی را ابتدا به فارسی و سپس به انگلیسی می‌خواند.

🔹ادعا شده که این شعر اخیرا در کنگره آمریکا به مناسبت بهبود اوضاع خاورمیانه خوانده شده و به قدرت فرهنگ و زبان فارسی اشاره دارد.

🔹این ادعاها نادرست است. فیلم قدیمی و مربوط به می ۲۰۲۲ (اردیبهشت ۱۴۰۱) است و ارتباطی با کنگره آمریکا یا تغییرات اخیر در خاورمیانه ندارد.

🔹شخصی که شعر را می‌خواند خانم «بوون ما»، عضو پارلمان استان بریتیش کلمبیای کانادا است.

🔹او این شعر را در تالار مجلس قانون‌گذاری استان بریتیش کلمبیای کانادا خوانده است، نه در کنگره آمریکا.

🔹در ابتدای ویدیو پرچم کانادا و پرچم استان بریتیش کلمبیا قابل مشاهده است که این موضوع را تأیید می‌کند.

🔹این ویدئو مربوط به وضعیت یمن، اوکراین و شرایط پس از اپیدمی کووید۱۹ است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

02 November 2025 06:01

❌ ادعای شاخ‌دار نسل جدید پیشران بر مبنای قانون سوم نیوتن

🔹در شبکه‌های اجتماعی ویدیوهایی منتشر شده و «محسن بهمنی» را مخترعی معرفی می‌کنند که پیشرانی بدون ملخ و سوخت، بر پایه «قانون سوم نیوتون» ساخته است.

🔹او مدعی است دستگاهش با «حرکت جرم‌ها روی مسیر حلقه‌ای» و «نیروی گریز از مرکز» می‌تواند رانش خالص ایجاد کند و خودرو را به پرواز درآورد.

🔹شرکت سازنده خودروهای لوکس و سوپراسپورت منصوری (Mansory) تنها یک پست تبلیغاتی درباره همکاری مفهومی با او منتشر کرده است؛ بدون هیچ داده فنی یا نمونه پروازی.

🔹پتنت‌های ثبت‌شده در اروپا و آمریکا، فقط اسناد حقوقی‌اند، نه تأیید فنی. هیچ آزمایش مستقل یا پرواز واقعی ارائه نشده است.

🔹ویدیوهای بهمنی دستگاه‌هایی را نشان می‌دهد که روی زمین حرکت می‌کنند، نه در حالت شناور یا آزاد؛ حرکت‌ها حاصل اصطکاک و لرزش هستند، نه رانش.

🔹سازوکار ادعایی با اصول طبیعت به‌ویژه قانون سوم نیوتون و پایستگی تکانه ناسازگار است و نمی‌تواند نیروی خالص تولید کند.

🔹ایده استفاده از «نیروی گریز از مرکز برای رانش» مشابه طرح‌های مردود تاریخی مانند Dean Drive است.

🔹تمام شواهد موجود (پتنت، ویدیو، پوشش رسانه‌ای) جنبه تبلیغاتی دارند و مبنای علمی یا مهندسی قابل تأیید ندارند.

🔹ادعای «نسل جدید پیشران بر مبنای قانون سوم نیوتون» شبه‌علم محسوب می‌شود.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

01 November 2025 06:03

❌ تصاویر نادرست از پروژه استادیوم نئوم بالای یک آسما‌نخراش در عربستان سعودی

🔹در روزهای اخیر، تصاویری با عنوان «استادیوم پروژه نئوم عربستان سعودی» در شبکه‌های اجتماعی و سایت‌های خبری منتشر شده که یک برج بلند با استادیومی مجهز بر فراز آن را نشان می‌دهد.

🔹گفته شده این تصاویر، شبیه‌سازی‌های رسمی پروژه استادیوم نئوم برای جام جهانی ۲۰۳۴ در عربستان هستند.

🔹این ادعا نادرست است. این تصاویر را حدود دو هفته پیش یک کاربر فیسبوک در بریتانیا با AI ساخت و منتشر کرد که به سرعت وایرال شد.

🔹بررسی فیسبوک این کاربر نشان می‌دهد که او به‌طور منظم ویدئوهای مفهومی از طراحی‌های عظیم مشابه می‌سازد و طرح او هیچ ربطی به پروژه نئوم عربستان ندارد.

🔹سایت رسمی پروژه نئوم، تصاویری متفاوت منتشر کرده است.

🔹هرچند در نسخه رسمی پروژه گفته شده این ورزشگاه قرار است در ارتفاع ساخته شود، اما در هیچ کجا اشاره‌ای به ساخت یک ورزشگاه کامل بر بالای یک آسمان‌خراش منفرد نشده است.

🔹از سوی دیگر خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی در نوامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که طرح‌های اولیه پروژه نئوم به دلیل افزایش هزینه‌ها و تغییرات مدیریتی، کوچک‌ و محدود شده‌اند و فعلا به شکل اعلام‌شده اجرا نمی‌شوند.

🔹پروژه نئوم، ایده‌ای از یک شرکت عربستانی است که قصد دارد شهری در شمال‌غرب عربستان سعودی، در کنار دریای سرخ بسازد، که یک ورزشگاه را نیز شامل می‌شود.

🔹محمد بن سلمان در سال ۲۰۱۷ این شرکت را پایه‌گذاری کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به تصاویر منتسب به استادیوم پروژه نئوم عربستان سعودی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

31 October 2025 12:03

❌ تکرار ادعاهای شاخ‌دار درباره 3i Atlas و نزدیک‌شدن فضاپیما به زمین

🔹این روزها در شبکه‌های اجتماعی ادعاهایی مبنی بر نزدیک‌شدن یک «فضاپیما» به زمین منتشر می‌شود که 3i/Atlas نام دارد.

🔹این ادعاها درست نیستند. جرم 3i/Atlas یک «فضاپیما» نیست و به سمت زمین هم «نزدیک» نمی‌شود.

🔹این دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای، از این جهت اهمیت دارد که از بیرون از منظومه شمسی وارد این منظومه می‌شود.

🔹نزدیک‌ترین فاصله این دنباله‌دار با کره زمین، ۲۷۰ میلیون کیلومتر است و در آن زمان سمت دیگر خورشید قرار خواهد داشت؛ بنابراین خطری برای کره زمین نیست.

🔹بسیاری از مراکز فضایی در حال رصد و بررسی این جرم هستند و گزارشی مبنی بر احتمال مشاهده «بیگانگان» نیز منتشر نشده است.

🔹 پیش‌تر نیز در مقاله‌ای به ادعاهای مشابه پرداخته بودیم.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعاها نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

30 October 2025 17:21

❌ ویدیوی نادرست درباره «سمی» و مضر بودن نمک تصفیه‌شده

🔹ویدیویی در اینستاگرام و ایکس منتشر شده که در آن نمک تصفیه‌شده «سمی» و مضر معرفی می‌شود.

🔹این صفحه متعلق به فردی است که خود را «اولین بانوی درمانگر با قدرت ذهن» معرفی کرده و ادعای «درمان تضمینی تیروئید با کپسول تیروئید» دارد.

🔹ادعاهای مطرح‌شده در ویدیو مبنی بر ناسالم بودن نمک تصفیه‌شده در برابر نمک معمولی، نادرست است و پشتوانه علمی ندارد.

🔹اضافه کردن آلومینیوم سیلیکات به نمک برای جلوگیری از کلوخه شدن است و در سطوح مجاز، ریسک تلقی نمی‌شود.

🔹نمک خوراکی منبع قابل توجهی از منیزیوم و پتاسیم نیست و کمبود این مواد به دلیل حذف آنها از نمک، ادعایی نادرست است.

🔹ید صنعتی (یدید سدیم یا یدید پتاسیم) در نمک‌های یددار برای پیشگیری از کمبود ید استفاده می‌شود و باعث کم‌کاری تیروئید نمی‌شود.

🔹برنامه‌های یددار کردن نمک در ایران و جهان، میزان بروز گواتر و اختلالات ناشی از کمبود ید را به طور چشمگیری کاهش داده است.

🔹این آمار که «از هر ۱۰ ایرانی ۷ نفر تیروئید کم‌کار دارند»، نادرست است. مطالعات نشان می‌دهد شیوع کم‌کاری تیروئید در ایران حدود ۲.۸ تا ۹.۵ درصد است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای مضر یا سمی بودن نمک‌های تصفیه‌شده، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

29 October 2025 05:32

🔹 دهه هشتادی‌ها و «قانون عفاف و حجاب»

🔹ابوالفضل اقبالی، یکی از طراحان «قانون عفاف و حجاب» می‌گوید این قانون شامل حال متولدین دهه هشتاد نمی‌شود و آنها جریمه نخواهند شد.

🔹این ادعا نادرست است. در متن این قانون که آذرماه ۱۴۰۳ تصویب شد، هیچ اشاره‌ای به سن افراد نشده و استثنایی در کار نیست.

🔹طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران، حجاب برای دختران پس از رسیدن به سن تکلیف شرعی (۹ سال قمری) اجباری است و این سن در قانون عفاف و حجاب نیز پیش‌فرض گرفته شده است.

🔹بر اساس قانون عفاف و حجاب، متولدین دهه ۸۰ (۱۳ تا ۲۳ ساله در زمان تصویب قانون) از مخاطبان اصلی آن هستند و در صورت اجرا تحت تأثیر آن قرار می‌گیرند.

🔹در بخش جرایم و تخلفات مربوط به نداشتن حجاب در فضای آفلاین و آنلاین، از قید «هر شخصی» استفاده شده و هیچ استثنایی وجود ندارد.

🔹ماده ۳۸ به پخش جریمه‌ها و سایر مجازات‌های انتشار محتوای حاوی «برهنگی، بی‌عفتی» یا «کشف حجاب» اشاره دارد و ماده ۳۹ کسب‌وکارهای آنلاین را شامل می‌شود.

🔹همچنین، مواد ۴۸ و ۴۹ برای «بدپوششی» و «برهنگی» در معابر و اماکن عمومی مجازات‌هایی از جریمه نقدی تا حبس در نظر گرفته‌اند که متولدین دهه ۸۰ را نیز شامل می‌شود.

🔹طبق این قانون، رعایت نکردن حجاب می‌تواند منجر به محدودیت‌ها و محرومیت‌هایی شود. به عنوان مثال، در رقابت برای ورود به دانشگاه، حجاب به عنوان یک امتیاز مثبت در گزینش دانشجویان ذکر شده و رعایت نکردن آن، امتیاز منفی است.

🔹این تبعیض‌ها شامل زمینه‌های آموزشی، ورزشی و اقتصادی نیز می‌شود و مشخصا این گروه سنی را هدف قرار می‌دهد.

🔹همچنین، بر اساس مواد ۲۵، ۲۹ و ۳۱ این قانون، همه افراد از جمله متولدین دهه ۸۰ هدف رصد اطلاعاتی نهادهایی مانند وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، فراجا و سازمان بسیج مستضعفین هستند تا از «گسترش فرهنگ برهنگی و بی‌عفتی» جلوگیری شود.

🔹از این رو فکت‌نامه به ادعای ابوالفضل اقبالی نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

28 October 2025 17:40

❌ آیا رضا شاه از سازنده پل ورسک خواست با خانواده‌اش زیر آن بایستد؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که «رضا شاه از مهندس اتریشی سازنده پل ورسک خواسته برای اطمینان از استحکام پل، هنگام عبور اولین قطار زیر آن بایستد.»

🔹هیچ سند یا تصویری که این ادعا را تایید کند، وجود ندارد.

🔹سازنده پل یک مهندس اتریشی نبود و ساخت پل ورسک به عهده یک شرکت ایتالیایی بود.

🔹روایت ایتالیایی می‌گوید یک استادکار نجار، به صورت داوطلبانه برای رفع نگرانی مردم محلی هنگام عبور قطار همراه خانواده‌اش به زیر پل رفت.

🔹مهندس اتریشی حاضر در پروژه پل ورسک، مشاور تونل‌سازی بود. ادعاهای بی‌اساسی هم درباره وجود مصاحبه با او منتشر شده است که بررسی بایگانی مطبوعات، این ادعاها را رد می‌کند.

🔹روایت مشابهی درباره آزمون استحکام پل‌ها در روم باستان وجود دارد که به نظر می‌رسد ماجرای پل ورسک و دستور رضا شاه، از آن الهام گرفته باشد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای منتسب به دستور رضاشاه، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

27 October 2025 07:03

❌ ادعای نادرست مرگ سلول‌های سرطانی روده بزرگ با عصاره ریشه قاصدک

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده «عصاره ریشه قاصدک سلول‌های سرطانی روده بزرگ را از بین می‌برد».

🔹این پست مدعی است که بیش از ۹۰ درصد سلول‌های سرطانی در ۴۸ ساعت از بین رفته‌اند و سلول‌های سالم آسیبی نمی‌بینند و منبع خود را ژورنال «طب مکمل و جایگزین مبتنی بر شواهد» اعلام کرده است.

🔹چنین مقاله‌ای واقعاً منتشر شده و در سال ۱۳۹۵ در ژورنال مذکور چاپ شد که تحقیق مشترک دانشگاه‌های ویندزور، اتاوا و یک موسسه مکزیکی بود و CBC هم آن را پوشش داد.

🔹وب‌سایت اسنوپس در مهر ۱۳۹۵ این ادعا را بررسی کرد و به آن نشان «عمدتاً نادرست» داد.

🔹شواهد آزمایشگاهی و حیوانی اولیه نشان می‌دهند عصاره ریشه قاصدک ممکن است دارای خواص ضدسرطانی باشد؛ اما هیچ مدرک علمی یا پزشکی محکمی وجود ندارد که این ماده را به عنوان درمان مؤثر سرطان در انسان‌ها تأیید کند.

🔹این نتایج تنها در محیط کنترل‌شده آزمایشگاهی و مدل‌های حیوانی مشاهده شده‌اند و هیچ مطالعه بالینی انسانی برای اثبات اثر آن وجود ندارد.

🔹پیچیدگی ترکیب عصاره و تغییرات احتمالی در ترکیبات بر اساس فصل، خاک و روش استخراج، توسعه داروی استاندارد و قابل اعتماد را دشوار می‌کند.

🔹حدود ۱۰ سال پس از انتشار مقاله، هیچ کارآزمایی بالینی فاز I–III اثبات‌کننده اثر عصاره ریشه قاصدک در انسان منتشر نشده است.

🔹ژورنال منتشرکننده هم در سپتامبر ۲۰۲۴ متوقف شد و دلایل آن شامل حذف از Web of Science و افزایش مقالات پس‌گرفته‌شده (بی‌اعتبار)‌ بوده است.

🔹نهادهای معتبر پژوهشی و سیاست‌گذاری سلامت تاکید می‌کنند که هیچ شواهد علمی قانع‌کننده‌ای برای استفاده از قاصدک به عنوان درمان بیماری‌ها، از جمله سرطان، وجود ندارد.

🔹مصرف خودسرانه عصاره یا هر مکمل گیاهی به‌جای درمان استاندارد سرطان می‌تواند خطرناک و در تداخل با داروهای شیمی‌درمانی باشد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

25 October 2025 19:06

❌ ادعای نادرست درباره رونمایی از بزرگترین شهاب سنگ جهان در گرگان

🔹در رسانه‌های داخلی ایران و شبکه‌های اجتماعی خبری مبنی بر کشف و رونمایی بزرگترین شهاب‌سنگ جهان منتشر شده است.

🔹این ادعا نادرست است. سنگ رونمایی‌شده نه‌تنها بزرگترین شهاب‌سنگ جهان نیست، بلکه اساسا در شهاب‌سنگ بودن آن هم تردید وجود دارد.

🔹مراسم رونمایی، با حضور مدیران استانداری گلستان، هلال احمر، شورای شهر انجام شده و محمود خراسانی، مدعی کشف این سنگ، می‌گوید نام آن «تیای هیرکان» است.

🔹بزرگترین شهاب‌سنگ جهان در نامیبیا است و شهاب‌سنگی به نام «تیای هیرکان» در هیچ مرجع بین‌المللی علمی ثبت نشده است.

🔹نهادهای علمی که در حوزه شهاب سنگ یا سنگ‌های ارزشمند در ایران فعالیت می‌کنند، اعتبار این کشف و رونمایی را زیر سوال برده‌اند و ماهیت شهاب‌سنگ بودن این قطعه را تایید نمی‌کنند.

🔹محمود خراسانی می‌گوید هر ۲۸۰ سال یک‌بار شهاب‌سنگ به زمین می‌خورد. این ادعا نادرست است و هر هفته دست‌کم یک شهاب‌سنگ بزرگ در جو زمین منفجر می‌شود.

🔹بیشترین غلظت آمینو اسید در یک شهاب سنگ حدود چند صد ppm است در صورتی که مدعی کشف این شهاب سنگ می‌گوید این مورد دارای غلظت ۷۹۰۰ ppm است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

25 October 2025 06:32

📝 پاسخ به چند سوال متداول درباره ادغام بانک آینده در بانک ملی

🔹بانک مرکزی اعلام کرده مجوز بانک آینده از روز اول آبان ۱۴۰۴ لغو و فرآیند انحلال این بانک آغاز شده است.

🔹به گفته مقام‌های بانک مرکزی تمام سپرده‌ها و کارکنان بانک آینده به بانک ملی منتقل شده‌اند و به سهامداران خرد گفته شده برای فروش سهامشان به صندوق ضمانت سپرده‌ها مراجعه کنند.

🔹با توجه به تعیین تکلیف سپرده‌ها، کارکنان و سهام‌داران خرد، بعید است مشکلی برای مراجعان عادی بانک آینده پیش بیاید؛ اما موفقیت در حل مشکل اصلی بانک آینده، بستگی به این دارد که بانک ملی چگونه دارایی‌های بانک آینده را وصول کند.

🔹بانک آینده، طی یک دهه گذشته یکی از مشکل‌دارترین موسسات مالی در ایران بوده است. این بانک در سال ۱۳۹۱ با ادغام بانک تات و دو موسسه مالی نه‌چندان خوشنام دیگر تاسیس شد و از سال ۱۳۹۳ با مجوز بانک مرکزی شروع به فعالیت کرد.

🔹مالک اصلی بانک آینده، علی انصاری است که علاوه بر بانکداری در زمینه‌های ساخت‌وساز، تجارت آهن، موبایل، مبل و حتی باشگاه‌داری ورزشی سابقه فعالیت دارد. بزرگترین پروژه انصاری و بانک آینده، پروژه پرحرف‌وحدیث ایران‌مال است.

🔹تاکنون گزارش‌های زیادی از تخلفات مالی انصاری و موسسات او منتشر شده، اما او تا امروز به طور عمومی تحت تعقیب قرار نگرفته است. همین مساله باعث شده زمزمه‌هایی درباره روابط پنهان او با چهره‌های بانفوذ سیاسی مطرح شود.

🔸مشکل اصلی بانک آینده را می‌توان در چهار محور خلاصه کرد:

1️⃣ فعالیت غیرقانونی: برخلاف قانون، بانک تمام منابع خود را در قالب تسهیلات مالکانه به شرکت‌های زیرمجموعه (به طور مشخص ایران‌مال) واگذار کرده است.

2️⃣ تسهیلات مشکوک‌الوصول: ۷۱ درصد تسهیلات مشکوک‌الوصول بانک آینده مربوط به «ایران‌مال» است و ۲۹ درصد باقی‌مانده به بقیه شرکت‌های وابسته به بانک آینده اعطا شده‌اند.

3️⃣ اختلال در نظام بانکی: بر اساس آخرین صورت مالی نسبت کفایت سرمایه بانک آینده منفی ۵۰۲ درصد بوده است. این رقم عامل اصلی سقوط شدید کفایت سرمایه در کل سیستم بانکی کشور شده است.

4️⃣ افزایش پایه پولی: مبلغ اضافه برداشت بانک آینده در سال ۱۴۰۳ از بانک مرکزی حدود ۴۵ درصد پایه پولی پارسال است. به عبارتی بانک آينده یکی از موثرترین عوامل تورم بوده است.

🔹اگر بانک ملی به هر دلیلی نتواند اموال بانک آینده را نقد کند و بدهکاران عمده بانک آینده (ایران‌مال و علی انصاری) را وادار به تسویه حساب کند، بحران پولی و بانکی ناشی از بانک آینده، همچنان باقی خواهد ماند و صرفا ناترازی آن به بانک ملی منتقل می‌شود.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

24 October 2025 20:17

❌ ادعای نادرست دیده‌شدن جنگنده سوخو-۳۵ تازه خریداری‌شده در تهران

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر دیده‌شدن جنگنده سوخو-۳۵ در تهران و تغییر معادلات نظامی منطقه منتشر شده است.

🔹این ادعا نادرست است. تصاویر و ویدیوهایی که همراه با این ادعا منتشر شده‌اند ربطی به تهران ندارند و با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند.

🔹ایران تایید کرده که قرارداد خرید جنگنده سوخو ۳۵ را نهایی کرده اما زمان تحویل را اعلام نکرده است.

🔹اسنادی وجود دارد که روسیه این جنگنده‌ها را به الجزایر فروخته است اما مستندات قابل راستی‌آزمایی برای ایران در دسترس نیست.

🔹گزارش‌هایی از برخی اسناد درزیافته، حاکی از آن است که ایران جنگنده‌های سوخو-۳۵ را بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ دریافت خواهد کرد.

🔹در پاییز ۱۴۰۳ نیز خبری مربوط به ورود دو جنگنده سوخو-۳۵ مربوط به شهر همدان منتشر شده بود.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

23 October 2025 19:21

🔹 درستی‌سنجی ادعاهای جواد محقق‌نیا درباره نفت ایران و عربستان

🔹جواد محقق‌نیا می‌گوید: «۸ دلار تخفیف نفتی ایران به چینی‌ها، عددی نیست. آرامکو ۵۰ درصد درآمدش را به آمریکا می‌دهد. رضاشاه ۹۴ درصد و شاه ۹۰ درصد نفت را به انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها می‌داد.»

🔹هیچکدام از این موارد، درست نیستند.

🔹رقم تخفیف نفتی ایران به چینی‌ها، ناچیز نیست. با احتساب ۸ دلار در هر بشکه، مبلغ تخفیف، سالی ۵ میلیارد دلار می‌شود. با این پول دولت می‌توان همه مردم ایران را از مالیات درآمد معاف کرد.

🔹طبق آخرین گزارش مالی آرامکو، در حال حاضر ۹۸ درصد سهام آرامکو متعلق به دولت و صندوق سرمایه‌گذاری دولتی عربستان سعودی است و سهم سهامداران عمده خارجی کمتر از یک درصد است.

🔹در زمان رضا شاه امتیازنامه دارسی لغو شد و طبق قرارداد ۱۹۳۳ سهم دولت ایران از عواید نفتی به بیش از ۲۰ درصد رسید.

🔹در زمان محمدرضا شاه نیز نفت ملی شد و بعد از سال ۱۳۲۹ تمام عواید فروش و صادرات نفت در اختیار دولت ایران قرار گرفت.

🔹بعد از ملی شدن صنعت نفت، شرکت‌های خارجی به عنوان سرمایه‌گذار، مشاور و پیمانکار در پروژه‌های نفتی حضور داشته‌اند، کما اینکه در دوران جمهوری اسلامی هم همین‌گونه بوده است.

🔹محقق‌نیا همچنین می‌گوید در سال ۱۹۷۸ با فروش پنج بشکه می‌شد یک اونس طلا خرید و شاه اگر پول نفت را به آمریکایی‌ها نمی‌داد می‌توانست ایران را توسعه‌یافته کند.

🔹حتی این ارقام هم درست نیستند. در سال ۱۹۷۸ متوسط قیمت هر اونس طلا معادل ۱۳ بشکه نفت بود، نه پنج بشکه.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعاها نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh