FactNameh | فکت‌نامه

23 October 2025 17:28

❌ ادعای نادرست درباره نقش رازی در واکسیناسیون

🔹مژگان تن‌ساز، رئیس پیشین دانشکده طب سنتی دانشگاه شهید بهشتی، در تلویزیون ادعا کرده که «اولین مبدع واکسیناسیون، رازی بود».

🔹این ادعا نادرست است.

🔹محمد بن زکریای رازی، نابغه پزشکی قرن نهم، با کتاب «الجدری و الحصبه» نخستین توصیف نظام‌مند بالینی برای تمایز آبله و سرخک را ارائه داد و همزمان در همین کتاب پایه‌های تشخیص افتراقی بیماری‌های عفونی را بنیان گذاشت.

🔹او با مشاهده دقیق بیماران، ثبت جزئیات بالینی و تحلیل علائم، نشان داد که آبله و سرخک دو بیماری متمایز هستند.

🔹هرچند پیش‌تر روش واریولاسیون یا تلقیح آبله وجود داشت و مردم در چین، هند و آفریقا به‌طور تجربی آن را انجام می‌دادند، اما روشی خطرناک بود و می‌توانست باعث ابتلای شدید و انتشار ویروس شود.

🔹نقطه تحول واقعی توسط ادوارد جنر در قرن ۱۸ میلادی رخ داد. او با مشاهده شیردوشانی که به آبله گاوی مبتلا شده و در برابر آبله انسانی مصون بودند، فرضیه‌ای علمی را تدوین و آزمایش کنترل‌شده‌ای انجام داد.

🔹در ۱۴ مه ۱۷۹۶، جنر مواد آبله گاوی را به بازوی پسری سالم تلقیح کرد و پس از مواجهه با آبله انسانی، پسر کاملاً ایمن ماند. این آزمایش نشان داد که تلقیح با عامل کم‌خطر می‌تواند ایمنی مؤثر و ایمن ایجاد کند و پایه واکسیناسیون شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که «اولین مبدع واکسیناسیون، رازی بود»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

22 October 2025 22:08

❌ هویت شاکی پرونده پژمان جمشیدی اعلام نشده است

🔹ادعاهای منتشر شده در حساب‌های اینستاگرامی و کانال‌های یوتیوب مبنی بر انتشار عکس‌ و اعلام‌شدن شاکی پرونده پژمان جمشیدی، نادرست است.

🔹تا لحظه انتشار این گزارش، هویت شاکی پرونده به‌طور رسمی منتشر نشده است.

🔹تصاویر متعددی از زنان بازیگر تئاتر و سینما در شبکه‌های اجتماعی در حال انتشار است و افراد متعددی را به عنوان شاکی خصوصی جمشیدی معرفی کردند؛ اما تاکنون از هویت شاکی پرونده اطلاعاتی اعلام نشده است.

🔹پرونده پژمان جمشیدی با شکایت شخصی یک زن و با اتهام آزار جنسی آغاز شده و او در محل مرجع قضایی بازداشت شد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعاها درباره انتشار هویت شاکی این پرونده نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

22 October 2025 14:29

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیستم - «بودجه نظامی ایران چقدر است؟»

🔹بودجه نظامی ایران واقعا چقدر است؟ از کجا تامین می‌شود؟ در مقایسه با سایر کشورها وضعیت ایران چگونه است؟

🔹در بیستمین قسمت پادکست «هزارداستان بودجه» تلاش کرده‌ایم به این پرسش‌ها و سوال‌های دیگری درباره بودجه نظامی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر پاسخ دهیم.

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

21 October 2025 18:16

❌ ادعای نادرست خودسوزی وزیر مغولستان در پی نارضایتی مردم

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و ادعا می‌کند «وزیر مغولستان وقتی فهمید مردم از وزارت او ناراضی هستند اقدام به خودسوزی کرد.»

🔹این ادعا نادرست است. ویدیو مربوط به سال ۲۰۱۵ است و شخصی که در ویدیو خودسوزی می‌کند، در مغولستان سمت وزارت نداشته است.

🔹فردی که خود را به آتش می‌کشد، اس. اردنه (S. Erdene) یک فعال کارگری معترض از اتحادیه کارگری همبستگی در مغولستان است.

🔹این حادثه پس از آن رخ داد که دولت مغولستان در سال ۲۰۱۵ برنامه‌ای دو ساله برای فروش سهام ۱۰ شرکت دولتی را اعلام کرده بود.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 October 2025 16:48

❌ ادعای شاخ‌دار غیب شدن آدم‌ها به خاطر اختلال ماتریکس و نیروهای ماورایی

🔹در شبکه‌های اجتماعی با انتشار ویدیوهایی ادعا شده که انسان‌ها به خاطر اختلال در «ماتریکس» و نیروهای ماورایی ناگهان ناپدید می‌شوند و اثری از آنها باقی نمی‌ماند.

🔹ویدیوهای منتشرشده، مربوط به یک کمپین مسیحی است که مفاهیم آخرالزمانی از جمله عروج روحانی را شرح می‌دهند.

🔹این کمپین مذهبی صراحتا اذعان می‌کند که این ویدیوها ساختگی هستند و برای جلب توجه ساخته شده‌اند.

🔹اصطلاح اختلال ماتریکس پس از ساخت فیلم سینمایی ماتریکس در سال ۱۹۹۹ مورد استفاده قرار گرفته و اصطلاحی برای رویدادهای عجیب و غیرقابل باور است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

19 October 2025 07:04

❌ ادعاهای شاخ‌دار درباره پی‌بردن کاپیتان ناسا به تخت بودن زمین

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که یک کاپیتان ناسا پس از آنکه در پروازش یک کارخانه ابرسازی را می‌بیند، متوجه می‌شود زمین، تخت و شبیه‌سازی شده است.

🔹هیچ فردی با عنوان «کاپیتان ناسا ریک هَنسن» که در این ادعاها از او نام برده شده، در منابع معتبر وجود ندارد؛ «ریک هَنسن» یک قهرمان پارالمپیکیِ کانادایی است و ارتباطی با ناسا یا هوانوردیِ ناسا ندارد.

🔹ویدیوی مربوط به کارخانه ابرسازی، تصویری از ابرهای ناشی از بخار آب یا برج خنک‌کننده یک نیروگاه است که به آن ابر انسان‌زاد می‌گویند.

🔹انحنای زمین در ارتفاع‌ پروازی، بسیار به‌سختی دیده می‌شود. حداقل ارتفاعی که می‌توان با آن اندکی انحنای زمین را تشخیص داد ۳۵ هزار پا و با دید بسیار باز و افق کامل صاف و بدون ابر است.

🔹ایده‌هایی مانند تخت بودن زمین و جهان شبیه‌سازی، نظریه‌هایی بی‌اساسند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

18 October 2025 07:03

❌ ادعای نادرست منسوب به نتانیاهو درباره کشتن ایرانیان

🔹ادعایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید نتانیاهو در جریان حمله نظامی به ایران از نیروهای نظامی‌ اسرائیل خواسته که همه، از جمله زنان و کودکان را بکشند.

🔹این ویدیو مربوط به سخنان نخست‌وزیر اسرائیل در پایگاه هوایی تل-نوف است.

🔹زیرنویس فارسی این ویدیو با سخنان نتانیاهو به زبان اصلی مغایرت دارد و تحریف شده است.

🔹در این ویدیو نخست‌وزیر اسرائیل به خلبانان می‌گوید که این حمله برنامه هسته‌ای و موشکی ایران را هدف می‌گیرد و معادله جنگ را تغییر می‌دهد.

🔹در هیچ بخشی از این سخنان اشاره‌ای به کشتن همه از جمله زنان و کودکان نشده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 October 2025 20:40

❌ بازنشر گمراه‌کننده ویدیو اعتراضات ۱۴۰۰ خوزستان به اسم اعتراضات اخیر

🔹ویدیویی در اینستاگرام منتشر شده که مدعی است مردم اهواز «ساعاتی پیش» با شعار «جاوید شاه» به خیابان آمده‌اند و «خیابان‌ها را تصرف کرده‌اند».

🔹جستجوی معکوس نشان می‌دهد ویدیو مربوط به ۲۷ تیر ۱۴۰۰ است، نه روزها و هفته‌های اخیر.

🔹در آن زمان، ویدیو با عنوان «تجمع عظیم معترضین در سوسنگرد» منتشر شده بود.

🔹موقعیت مکانی هم با بانک ملی میدان شهدا سوسنگرد در خوزستان تطبیق دارد، نه اهواز.

🔹این صحنه‌ها به اعتراضات تابستان ۱۴۰۰ مربوط است؛ اعتراض‌هایی که از ۲۴ تیر تا ۱۹ مرداد آن سال در چند استان از جمله خوزستان جریان داشت و دست‌کم ۱۲ نفر کشته شدند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با روزهای اخیر نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

16 October 2025 15:05

❌ ادعای نادرست «قاتل بی سرو صدا» بودن روغن‌های گیاهی

🔹یک ویدیوی اینستاگرامی، روغن‌های گیاهی را «قاتل بی‌سروصدا» و عامل اصلی حمله‌های قلبی معرفی کرده و ادعا می‌کند که ضرر آنها حتی از قند و سیگار هم بیشتر است.

🔹این ادعا که همه روغن‌های گیاهی مانند هم هستند و عامل اصلی گرفتگی رگ‌ها و حمله‌های قلبی به شمار می‌روند، نادرست است.

🔹سازمان بهداشت جهانی، مصرف چربی‌های غیراشباع (مانند روغن‌های گیاهی استاندارد) را تشویق می‌کند و عوامل دیگری مانند ژنتیک، سیگار، کلسترول بالا، چاقی و استرس را در سکته‌های قلبی موثر می‌داند.

🔹اسیدهای چرب امگا-۶ که در روغن‌های دانه یافت می‌شوند، چربی‌های ضروری هستند و تحقیقات جدید نشان می‌دهند که باعث افزایش التهاب نمی‌شوند، بلکه اثرات ضدالتهابی دارند.

🔹مطالعات نشان داده که مصرف بیشتر روغن‌های گیاهی با کاهش مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی عروقی و سرطان مرتبط است، در حالی که مصرف بالاتر کره با افزایش احتمال مرگ همراه بوده است.

🔹مقایسه ضرر روغن‌های گیاهی با مصرف سیگار و قند نیز، نادرست است. سیگار کشیدن و مصرف زیاد قند هر دو اثرات بسیار قوی و تثبیت‌شده‌ای در افزایش خطر بیماری‌های قلبی دارند، در حالی که روغن‌های گیاهی سالم به عنوان جایگزینی بهتر برای چربی‌های حیوانی توصیه می‌شوند.

🔹روغن‌های گیاهی هیدروژنه (جامد) به دلیل داشتن چربی‌های ترانس برای سلامتی مضر هستند و باید از مصرف آنها خودداری کرد، اما روغن‌های گیاهی مایع که فرآیند هیدروژناسیون روی آنها انجام نشده است، می‌توانند سالم باشند.

🔹ادعاهای مطرح‌شده در ویدئو درباره تاریخچه شرکت P&G و نقش ویلیام پروکتر در تولید روغن کریسکو نیز نادرست است. ویلیام پروکتر سال‌ها قبل از تولید کریسکو درگذشت و ایده تولید کریسکو حاصل کار تیم تحقیق و توسعه این شرکت بود.

🔹شرکت P&G سال‌هاست که بخش محصولات غذایی خود را واگذار کرده و در حال حاضر بر تولید لوازم بهداشتی، آرایشی و شوینده تمرکز دارد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعاهای این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 October 2025 14:00

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت نوزدهم - «جامعةالمصطفی در ژاپن»

🔹جامعةالمصطفی العالمیه، موضوع نوزدهمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه است؛ نهادی مذهبی که با هدف «تربیت مجتهدان و عالمان و نشر و ترویج اسلام ناب محمدی» در کشورهای خارجی تاسیس شده و در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۲ هزار میلیارد تومان بودجه دارد.

🔹در این قسمت، با تمرکز روی نمایندگی جامعه‌المصطفی در ژاپن، سراغ این سوال رفته‌ایم که بودجه این نهاد برای چه کاری هزینه می‌شود؟

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

🔹این پادکست، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا، یک هفته قبل در رادیو فردا و حساب کاربری هزارداستان بودجه منتشر شد و حالا در اکانت‌های فکت‌نامه نیز در دسترس است.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

14 October 2025 07:05

❌ ادعای گمراه‌کننده درباره عبارت‌های ضد ترک در سرود ملی مجارستان

🔹علی‌اکبر رائفی‌پور، سخنران و مدیر موسسه مصاف در حساب کاربری x خود ادعا کرده «در سرود ملی مجارستان، عبارت‌های ضدترک وجود دارد.»

🔹متن سرود ملی مجارستان: «ای خدای بزرگ، ملت مجارستان را/به لطف و بخشش خود برکت ده،/بازوی نگهبان خویش را بر آنان بگستران/در هنگامه‌ ستیز با دشمنانشان./ملتی که دیرزمانی در بند بخت شوم بوده است،/زمانی از آسایش و آرامش بر آنان ارزانی دار./این ملت برای گناهان گذشته و آینده،/رنج بسیار کشیده است!»

🔹بنابراین آنچه در سرود ملی مجارستان خوانده می‌شود، عبارت‌های ضدترک ندارد.

🔹اما این سرود در واقع بخش اول از یک شعر قدیمی و طولانی هشت‌بخشی است. در بخش‌های بعدی این شعر (که در سرود ملی مجارستان خوانده نمی‌شود) اشاره‌هایی به حملات مغول‌ها و ترک‌ها به این قوم شده است.

🔹بنابراین این ادعای علی‌اکبر رائفی‌پور درباره وجود عبارت‌های ضدترک در سرود ملی مجارستان، گمراه‌کننده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

12 October 2025 07:02

❌ ادعای نادرست ارتباط زلزله بم با یک آزمایش هسته‌ای

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که بامداد ۵ دی ۱۳۸۲ انفجار یک «کپسول حاوی بار هسته‌ای» در چاهی به عمق ۴۰۰ متر در نزدیکی بم منجر به زلزله بم شده است.

🔹داده‌های مستقلِ لرزه‌شناسی نشان می‌دهد رویداد بم یک زلزله تکتونیکیِ بزرگ با کانون نزدیک خودِ بم و عمق حدود ۱۰ کیلومتر بوده است و ارتباطی با هیچ انفجاری ندارد.

🔹زلزله تکتونیکی، زلزله‌ای است که از درون زمین و به خاطر حرکت صفحه‌ها یا پوسته‌های زمین رخ می‌دهد و ارتباطی با دخالت انسان ندارد.

🔹تصاویری که همراه این ادعا منتشر شده، ربطی به زلزله بم ندارد و برگرفته از آرشیو هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران است که به دست اسرائیل منتشر شد.

🔹این عکس‌ها مربوط به پروژه‌ای به نام «میدان» است که از نظر زمان و مکان، ارتباطی با زلزله بم ندارد.

🔹«پروژه میدان» نام مجموعه‌ای از طرح‌ها و مقدمات ایجاد زیرساخت برای امکان آزمایش‌های زیرزمینی نظامی در اوایل دهه ۱۳۸۰ بود.

🔹این پژوهش نشان می‌دهد که در زمان زلزله بم، این پروژه ناتمام بوده است.

🔹در قالب پروژه میدان، چند انفجار غیرهسته‌ای کوچک در حوالی سمنان آزمایش شده بود، نه در کرمان.

🔹شبکه بین‌المللی پایش انفجارهای هسته‌ای جهانی وجود دارد که می‌تواند تمام آزمایش‌های هسته‌ای را شناسایی و رصد کند.

🔹اگر انفجار چند کیلو تنی در ایران رخ می‌داد، شناسایی آن از نظر لرزه‌ای انتظار می‌رفت، اما هیچ ثبت معتبری درباره چنین رویدادی در ۲۰۰۳ وجود ندارد.

🔹همچنین در ادعایی مشابه، زلزله تابستان ۱۴۰۴ استان کرمان نیز به یک انفجار هسته‌ای نسبت داده شد که آن هم نادرست است.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به ادعای ارتباط زلزله بم با آزمایش هسته‌ای نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 October 2025 06:34

📝 درستی‌سنجی یک ادعای تکراری؛ چرا سرنگونی اف-۳۵ اسرائیل به دست پدافند جمهوری اسلامی ایران غیرممکن است؟

🔹گفته شده که یکی از سوالات آزمون اخیر ضمن خدمت فرهنگیان، این بوده که «کدام کشور برای اولین‌بار در دنیا موفق شد ۴ فروند از جنگنده‌های اف ۳۵ (اسرائیل) را منهدم کند؟» و جواب این سوال، «ایران» بوده است.

🔹فکت‌نامه نمی‌تواند بطور مستقل وجود چنین سوالی را تایید یا رد کند، اما این پست‌ها بار دیگر ادعای برخی مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی درباره هدف قرار دادن جنگنده‌های اف۳۵ اسرائیل را بر سر زبان‌ها انداخت.

🔹پیش‌تر در مقاله مفصلی توضیح دادیم که این ادعا بی‌اساس و نادرست است؛ نه شاهدی دارد، نه سندی، نه تصویری و نه حتی منطق فنی.

🔹اف‌۳۵ نه فقط به‌خاطر پنهان‌کاری پیشرفته و جنگ الکترونیک، بلکه به‌دلیل جایگاهش در یک «شبکه نبردی» پیچیده، هدفی تقریبا غیرممکن برای پدافند جمهوری اسلامی است.

🔹این جنگنده به‌تنهایی نمی‌جنگد؛ بلکه یک جزء از شبکه اطلاعاتی و پردازشی است که داده‌های خود را با همه اجزای درگیر نبرد از جمله سایر جنگنده‌ها در لحظه به اشتراک می‌گذارد. بنابراین اف‌۳۵ پنهانی از کنار پدافند رد نمی‌شود، بلکه آن را ناتوان می‌کند.

🔹همراه با ادعای سرنگونی اف۳۵ به دست پدافند جمهوری اسلامی، تاکنون چند عکس و ویدیو نیز منتشر شده که همگی، ساختگی یا مربوط رویدادی بی‌ربط بوده‌اند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 October 2025 06:32

🎙 باهنر و قانون حجاب

🔹در قسمت ۲۳۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه کمی مفصل درباره چند موضوع مهم صحبت کرده‌ایم. یکی از آنها، ادعای محمدرضا باهنر درباره قوانین حجاب اجباری در ایران بود که واکنش‌های زیادی داشت.

🔹موضوع بعدی، تکرار چندباره ادعاها درباره تعداد کشته‌شدگان اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه است که درباره نادرست بودن آن توضیح داده‌ایم.

🔹به‌تازگی پست‌های متعددی منتشر شده که مدعی است رهبران سیاسی و صاحبان کسب‌وکارهای بزرگ دنیا درباره ایران پیام‌هایی صادر کرده‌اند. درباره نادرست بودن این ادعاها در این قسمت صحبت کرده‌ایم.

🔹در شبکه‌های اجتماعی بارها تکرار شده که مصرف ماریجوانا می‌تواند بیماری پارکینسون را درمان کند. این ادعا از کجا آمده و چقدر واقعیت دارد؟

🔹در پایان، درباره چند سوژه دیگر به‌طور خلاصه توضیح داده‌ایم؛ دو ادعا درباره پزشکیان و خامنه‌ای و یک ادعای شاخ‌دار درباره جنگ ایران و عراق.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

09 October 2025 16:56

❌ ادعای نادرست وجود کِرم در سیگار

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد زن جوانی که روپوش پزشکی دارد، مدعی وجود کرم در سیگار است.

🔹او بخش ابتدایی ویدیو (خالی کردن سیگار) را خودش ساخته، اما بخش زیر میکروسکوپ را از ویدیوهای قدیمی اینترنتی کپی کرده است.

🔹ویدیوی اولیه‌ای که تصاویر لاروها از آن گرفته شده، از سال ۲۰۲۳ به زبان‌های مختلف در یوتیوب پخش شده و صامت و بدون توضیح بوده است.

🔹ادعای مطرح‌شده در این ویدیو نادرست است و ویدیو، تحریف‌شده و ترکیبی از محتوای قدیمی و جدید است.

🔹تاکنون هیچ گزارش معتبر یا رسمی درباره وجود کرم زنده یا لارو در بسته‌ سیگار مصرفی منتشر نشده است.

🔹مراحل تولید صنعتی سیگار (خشک‌کردن، افزودن مواد شیمیایی، بسته‌بندی و غیره)، احتمال زنده ماندن هرگونه حشره در محصول نهایی را تقریباً به صفر می‌رساند.

🔹وجود حشره در سیگار، مانند هر محصول دیگر، ناممکن نیست اما بسیار نادر است و بستگی به شرایط نامناسب انبار، حمل‌ونقل یا کنترل کیفیت ضعیف دارد.

🔹تحقیقات درباره آفات تنباکو مثل سوسک تنباکو (Lasioderma serricorne) نشان می‌دهند این آفت در مرحله انبار و ذخیره‌سازی ممکن است تنباکو را آلوده کند؛ اما این مطالعات وجود حشره زنده در سیگار نهایی را تأیید نمی‌کنند.

🔹احتمالاً لاروهای موجود در ویدیو متعلق به «مگس سیاه» هستند که آفت تنباکو نیست.

🔹مقایسه تصاویر لاروها با سوسک تنباکو نیز تطابقی نشان نمی‌دهد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

23 October 2025 07:02

❌ یوان در معادلات جهانی از دلار سبقت نگرفته است

🔹چند روز قبل خبری با تیتر «سرانجام یوان از دلار سبقت گرفت» در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان منتشر شد.

🔹این خبر، نادرست است. در این خبر با استناد به نموداری ادعا می‌کند که سهم یوان چین در مبادلات جهانی به حدود ۵۳ درصد رسیده و از دلار پیشی گرفته است.

🔹این نمودار و اطلاعات آن مربوط به گزارشی است که در ماه می ۲۰۲۴ در وبسایت Visual Capitalist منتشر شده بود.

🔹این گزارش با عنوان «دلارزدایی: چین و حرکت تدریجی آن‌ به‌سمت عبور از دلار آمریکا» نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴، سهم یوان در پرداخت‌های برون‌مرزی خود چین از کمتر از یک درصد به بیش از ۵۲ درصد رسیده و برای نخستین‌بار از دلار پیشی گرفته است.

🔹این پیشی‌گرفتن یوان، تنها در پرداخت‌های برون‌مرزی خود چین صادق است و نه در همه معاملات بین‌المللی.

🔹طبق داده‌های BIS (بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی) در سال ۲۰۲۲، دلار همچنان پرکاربردترین ارز در معاملات ارزی جهانی است و بعد از آن به ترتیب یورو، ین ژاپن، پوند و یوان قرار دارند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

22 October 2025 16:21

📝 از ارتقای موشک‌های «قدر» و «عماد» چه می‌دانیم؟

🔹رسانه‌های نزدیک به سپاه و صداوسیما و چند رسانه داخلی در روزهای اخیر از «رونمایی» مدل ارتقایافته‌ موشک‌های میان‌برد قدر و عماد خبر داده‌اند.

🔹برخلاف شایعات پیشین درباره برخی از موشک‌های جمهوری اسلامی، این خبر مستقیماً از سوی «نیروی هوافضای سپاه پاسداران» منتشر شد؛ یعنی منبع اعلام رسمی است، نه شایعه شبکه‌های ناشناس.

🔹منابع مستقل و تأیید فنی آکادمیک هنوز در دسترس نیست؛ بنابراین وضعیت گزارش‌ها را باید «قابل‌توجه اما تا این لحظه تأییدنشده» ارزیابی کرد.

🔹سپاه مدعیست ارتقاها مبتنی بر درس‌های جنگ ۱۲روزه و با هدف افزایش بقاپذیری در برابر پدافندهای پیشرفته (ارو، فلاخن داوود، تاد و…) انجام شده‌اند.

🔹ادعاها حاکی از آنند که قدر در مقابله با جنگ الکترونیک مقاوم‌سازی شده و عماد مانورپذیری و قابلیت شلیک رگباری افزوده دارد؛ یعنی هدف، کاهش اثربخشی رهگیری و عبور از لایه‌های دفاعی است.

🔹از منظر فنی، محتمل‌ترین تغییرات شامل بهبود INS، گیرنده‌های GNSS مقاوم در برابر اختلال، الگوریتم‌های هدایت پیشرفته و الگوهای پروازی غیرقابل‌پیش‌بینی است.

🔹اگر این ارتقاها واقعا «کارآمد» باشند، تاکتیک جمهوری اسلامی ایران از تکیه صِرف بر «بازدارندگی از طریق تنبیه»، به ترکیبی شامل «بازدارندگی از طریق انکار» متمایل می‌شود (تمرکز بر خنثی‌سازی یا دور زدن پدافند دشمن).

🔹ارتقاهای مورد ادعا می‌تواند کارایی عملیات اشباعی ایران را افزایش دهد: موشک‌های ارزان‌تر (قدر) برای اشباع و آشکارسازی پدافند، و موشک‌های با دقت بالاتر (عماد و سجیل) برای نفوذ به اهداف حیاتی.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

22 October 2025 07:00

🔹 درباره گزارش جدید از آتشفشان تفتان چه می‌دانیم؟

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعایی مبنی بر فعال شدن مجدد آتشفشان تفتان پس از ۷۱۰ هزار سال، منتشر شده است.

🔹در ویدیوهای همراه این ادعا، تصاویری از دودخان‌های پیرامون تفتان دیده می‌شود، اما این تصاویر جدید نیستند.

🔹آتشفشان تفتان هیچ‌وقت کاملا خاموش نبوده و آتش‌فشانی نیمه‌فعال است. خروج دود از دودخان‌های تفتان بارها از جمله در گزارشی در سال ۱۹۹۹ تایید شده است.

🔹یک پژوهش تازه که در وب‌سایت اتحادیه ژئوفیزیک آمریکا منتشر شده، نشان می‌دهد که پوسته تفتان در نزدیکی قله حدود ۹ سانتی‌متر بالا آمده است.

🔹دلیل این موضوع، انباشت بخار یا مایعات یا حرکت کم‌حجم ماگما عنوان شده و در این گزارش به خطر فوران اشاره‌ای نشده است.

🔹روزنامه دیلی‌میل گزارشی با عنوان «آتشفشان زامبی پس از ۷۱۰ هزار سال بیدار شده» منتشر کرد و منبع این شایعه شد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

21 October 2025 16:15

❌ ادعای پیشران پلاسمایی برای موشک‌های بالستیک، شبه‌علم است

🔹محمدحسین عظیمی، دبیرکل جبهه ایران اسلامی، ادعا کرده «سوخت موشک سجیل، پلاسمایی است».

🔹این ادعا شاخ‌دار است و با دانش فیزیک و داده‌های فنی موجود همخوانی ندارد.

🔹بر اساس منابع داخلی جمهوری اسلامی و ارزیابی‌های نهادهای بین‌المللی، سجیل یک موشک بالستیک میان‌برد دو‌مرحله‌ای با سوخت جامد است.

🔹پیشران‌های پلاسمایی زیرمجموعه پیشرانش الکتریکی‌اند و نیروی رانش آنها چند برابر کمتر از آن است که بتوان حتی جرم‌های چند کیلوگرمی را از سطح زمین بلند کرد، چه برسد به موشک ۲۰ تنی.

🔹این فناوری فقط برای مانورهای طولانی‌مدت در خلاء و سفرهای بین سیاره‌ای یا اکتشافی فرامنظورمه‌ای در فضا کاربرد دارد، نه پرتاب موشک بالستیک از سطح زمین.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعای استفاده موشک سجیل از سوخت پلاسمایی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

20 October 2025 06:35

❌ ادعای شاخ‌دار ورود زنی به آمریکا با پاسپورت «تورنزا» کشوری که در نقشه وجود ندارد

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی پربازدید شده که ادعا می‌کند زنی با پاسپورت یک کشور ناموجود به نام «تورنزا» وارد فرودگاه JFK آمریکا شده است.

🔹این ادعا نادرست است و ویدیو از صحنه‌های یک سریال مستند قدیمی به نام Airline استفاده کرده است.

🔹داستان واقعی ویدیو مربوط به زنی مسن اهل بالتیمور است که در فرودگاه لس‌آنجلس به کمک نیاز داشته و هیچ ارتباطی به «تورنزا» یا فرودگاه JFK ندارد.

🔹هیچ گزارش رسمی یا منبع معتبری وقوع این حادثه را گزارش یا تایید نکرده‌ است.

🔹فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

18 October 2025 13:06

🎙 آقای اینشتین! شما به روح اعتقاد دارید؟

🔹در قسمت ۲۳۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران و ادعای وجود عرف بین‌الملل در این رابطه، توضیح دادیم.

🔹ادعای ارتباط زلزله بم در سال ۱۳۸۲ با یک انفجار هسته‌ای زیرزمینی، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹اختلال و مشکلات GPS در ایران، ابهام‌ها و پرسش‌های متعددی را به وجود آورده است. در این قسمت درباره این مساله صحبت کرده‌ایم.

🔹همزمان با مذاکرات و توافق آتش‌بس در غزه، یک ویدیوی قدیمی دستمایه ادعای نادرستی شد و ما آن را درستی‌سنجی کردیم.

🔹«تراپی نور قرمز» از موضوعات پرطرفداری است که ادعاهای متنوعی درباره آن مطرح می‌شود. خلاصه‌ای از مقاله مفصل فکت‌نامه درباره این موضوع را در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعاهایی را به آلبرت اینشتین نسبت داده است. توضیح داده‌ایم که چرا این ادعاها نشان شاخ‌دار گرفت و جهان‌بینی این دانشمند، چه بوده است.

🔹وصیت‌نامه جعلی منتسب به ثریا همسر دوم محمدرضا شاه، ادعای رائفی‌پور درباره سرود ملی مجارستان و ویدیویی از وجود کِرم در سیگار، سوژه‌های دیگر این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:58 مقدمه
00:03:32 ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران و عرف بین‌المللی
00:15:24 ادعای نادرست ارتباط زلزله بم به یک آزمایش هسته‌ای
00:20:19 ادعای گمراه‌کننده «جایگزینی GPS با ماهواره‌های موقعیت‌یاب چینی»
00:31:49 انتشار ویدیوی قدیمی در سوریه به اسم کشته‌شدگان در غزه
00:35:49 تراپی نور قرمز؛ یک «سرندیپیتی» در لب مرز شبه‌علم و پلاسیبو
00:47:28 مصاحبه جعلی با اینشتین درباره زندگی پس از مرگ
00:54:24 وصیت‌نامه جعلی منتسب به ثریا، همسر سابق محمدرضا شاه
00:56:28 ادعای گمراه‌کننده درباره عبارت ضد ترک در سرود ملی مجارستان
00:58:07 ادعای نادرست وجود کِرم در سیگار
01:00:19 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 October 2025 21:46

❌ بازنشر گمراه‌کننده ویدیو اعتراضات ۱۳۹۷ تهران به اسم اعتراضات اخیر

🔹ویدیویی در اینستاگرام منتشر شده که مدعی است مردم شیراز «با شعار مکانیزم ماشه، سفره‌های خالی، دزدان بر مسند قدرت» به خیابان آمده‌اند.

🔹جستجوی معکوس نشان می‌دهد ویدیو مربوط به ۵ تیر ۱۳۹۷ است، نه هفته‌ها و روزهای اخیر.

🔹ویدیو در آن زمان با عنوان «تهران، خیابان جمهوری؛ نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» منتشر شده بود.

🔹در تصویر، تابلو اتوبوس «بهارستان» و نشانه‌های خیابان جمهوری از جمله ساختمان مشهور آلومینیوم دیده می‌شود و جمعیت به‌سمت پاساژ علاءالدین در حرکت است.

🔹این صحنه‌ها به اعتراضات تیر ۱۳۹۷ تهران مربوط است؛ اعتراض‌هایی که از بازار تهران آغاز شد، به اعتراضات سراسری مرداد ۱۳۹۷ گسترش یافت و در واکنش به جهش قیمت دلار و رکود بازار شکل گرفت.

🔹در آن اعتراض‌ها دست‌کم ۵ نفر کشته و بیش از ۱۲۰۰ نفر بازداشت شدند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای ارتباط این ویدیو با روزهای اخیر در شیراز، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

17 October 2025 06:31

🎙 آقای اینشتین! شما به روح اعتقاد دارید؟

🔹در قسمت ۲۳۹ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران و ادعای وجود عرف بین‌الملل در این رابطه، توضیح دادیم.

🔹ادعای ارتباط زلزله بم در سال ۱۳۸۲ با یک انفجار هسته‌ای زیرزمینی، موضوع دیگری است که به آن پرداخته‌ایم.

🔹اختلال و مشکلات GPS در ایران، ابهام‌ها و پرسش‌های متعددی را به وجود آورده است. در این قسمت درباره این مساله صحبت کرده‌ایم.

🔹همزمان با مذاکرات و توافق آتش‌بس در غزه، یک ویدیوی قدیمی دستمایه ادعای نادرستی شد و ما آن را درستی‌سنجی کردیم.

🔹«تراپی نور قرمز» از موضوعات پرطرفداری است که ادعاهای متنوعی درباره آن مطرح می‌شود. خلاصه‌ای از مقاله مفصل فکت‌نامه درباره این موضوع را در این قسمت مرور کرده‌ایم.

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعاهایی را به آلبرت اینشتین نسبت داده است. توضیح داده‌ایم که چرا این ادعاها نشان شاخ‌دار گرفت و جهان‌بینی این دانشمند، چه بوده است.

🔹وصیت‌نامه جعلی منتسب به ثریا همسر سابق محمدرضا شاه، ادعای رائفی‌پور درباره سرود ملی مجارستان و ویدیویی از وجود کِرم در سیگار، سوژه‌های دیگر این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 October 2025 21:13

❌ ادعای شاخ‌دار درباره جمعیت افغانستانی‌ها در ایران و عرف بین‌المللی ۳ درصدی برای مهاجران خارجی

🔹روزنامه جمهوری اسلامی به‌تازگی در سرمقاله‌ای نوشته «جمعیت اتباع افغانی‌ ۱۲ درصد جمعیت ایران است، در حالی که عرف بین‌المللی تا ۳ درصد را مجاز می‌داند.»

🔹این ادعا از همه‌نظر خلاف واقع است. نه جمعیت افغانستانی‌ها ۱۲ درصد جمعیت کشور است، نه چیزی به اسم «عرف بین‌المللی ۳درصدی» برای مهاجران خارجی وجود دارد.

🔹طبق آخرین آمار رسمی جمعیت مهاجران افغانستانی، شامل مهاجران قانونی و غیرقانونی، تا سال ۱۴۰۳ تقریبا ۶/۳ میلیون نفر (حدود ۷ درصد کل جمعیت کشور) بوده است.

🔹بر اساس گزارش‌های رسمی طی یک سال اخیر بیش از ۱/۵ میلیون نفر از اتباع افغانستانی از ایران اخراج شده‌اند. بنابراین در حال حاضر جمعیت آنها باید کمتر از ۵ میلیون نفر باشد.

🔹اعداد و ارقام بی‌پایه‌ و اساس دیگری هم درباره جمعیت مهاجران افغانستانی گفته و منتشر می‌شوند، اما منبع، مبنا یا روش محاسبه هیچ‌کدام از آنها مشخص نیست.

🔹طبق آمار سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۴، جمعیت مهاجران به نسبت کل جمعیت جهان ۳/۷ درصد بوده است.

🔹این نسبت در اقیانوسیه ۲۲ درصد، در آمریکای شمالی ۱۶ درصد، در اروپا ۱۳ درصد، در خاورمیانه ۹ درصد، در آمریکای جنوبی کمتر از ۳ درصد، در آفریقا ۲ درصد، در شرق آسیا یک درصد و در جنوب آسیا کمتر از یک درصد است.

🔹در میان همسایگان و کشورهای اطراف ایران نیز نسبت جمعیت مهاجر به کل جمعیت، دست‌کم در ۱۰ کشور بیشتر از ایران است؛ از جمله امارات متحده عربی (۶۷ درصد)، قطر (۶۱ درصد)، کویت (۵۹ درصد)، بحرین (۳۷ درصد)، عربستان سعودی (۲۳ درصد)، عمان (۲۳ درصد) ارمنستان (۱۰ درصد) و ترکیه (۸ درصد).

🔹با توجه به این توضیحات، فکت‌نامه به ادعای روزنامه جمهوری اسلامی نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

15 October 2025 06:15

❌ وصیت‌نامه جعلی منتسب به ثریا اسفندیاری، همسر سابق محمدرضا شاه

🔹در شبکه‌های اجتماعی، وصیت‌نامه‌ای منسوب به ثریا اسفندیاری همسر سابق شاه ایران منتشر شده که ادعا می‌کند او خواسته پس از مرگ دارایی‌اش به گربه‌های پاریس برسد زیرا مردم ایران لایق آن نیستند.

🔹همچنین در این متن ادعا شده که شاه قیمت دلار را ۷ ریال تصویب کرده، قصد داشته سنگاپور را بخرد و درِ چاه‌های نفت را بسته است.

🔹این وصیت‌نامه، جعلی است و همه این ادعاها نادرست هستند.

🔹طبق وصیت‌نامه ثریا اسفندیاری ۴.۵ میلیون یورو از دارایی‌اش به سه موسسه خیریه در فرانسه رسید و ۵۰ میلیون پوند باقی‌مانده نیز به برادرش بیژن اختصاص داشت.

🔹ادعاهای نادرست و غیردقیق دیگری هم در این متن جعلی به چشم می‌خورد؛ از قیمت دلار و ملی‌شدن نفت تا اینکه محمدرضا شاه قصد خرید سنگاپور را داشته است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این وصیت‌نامه به ثریا اسفندیاری و مجموعه ادعاهای نادرستی که در آن بیان شده، نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

13 October 2025 09:04

❌ مصاحبه جعلی با اینشتین درباره زندگی پس از مرگ

🔹ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی، مدعی است که نسخه‌ای از یک «مصاحبه محرمانه سال ۱۹۵۴» اینشتین به دست آمده و او گفته است: «روح فنا‌ناپذیر است و علم آن را ثابت کرده است».

🔹این ادعا شاخ‌دار است و هیچ سند، نامه یا مصاحبه‌ای از اینشتین در سال ۱۹۵۴ یا هر زمان دیگر درباره زندگی پس از مرگ یا اثبات علمی آن وجود ندارد.

🔹پروژه مقالات اینشتین (Einstein Papers Project) از سال ۱۹۷۷ فعال است و تاکنون ۱۷ جلد منتشر کرده که تا نوامبر ۱۹۳۰ را پوشش می‌دهد.

🔹در «نامه خدا» (۳ ژانویه ۱۹۵۴) به اریک گوتکیند، اینشتین خدای شخصی را به سخره می‌گیرد و دین یهود را «مجموعه‌ای از افسانه‌های محترم اما ابتدایی» می‌داند.

🔹جهان‌بینی او ریشه در پانتئیسم اسپینوزایی دارد: خدا برای او معادل نظم و هارمونی جهان است، نه موجودی شخصی با اراده یا سرنوشت‌ساز برای انسان‌ها.

🔹در مصاحبه با The Saturday Evening Post او گفته بود: «من به خدای اسپینوزا باور دارم؛ خدایی که در نظم و هارمونی جهان آشکار می‌شود، نه خدایی که با انسان‌ها سخن می‌گوید یا سرنوشت آنها را تعیین می‌کند.»

🔹نسبت دادن هر ادعای «اثبات علمی زندگی پس از مرگ» به اینشتین، هم فاقد سند است و هم با جهان‌بینی او کاملا ناسازگاری دارد.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

11 October 2025 13:04

🎙 باهنر و قانون حجاب

🔹در قسمت ۲۳۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه کمی مفصل درباره چند موضوع مهم صحبت کرده‌ایم. یکی از آنها، ادعای محمدرضا باهنر درباره قوانین حجاب اجباری در ایران بود که واکنش‌های زیادی داشت.

🔹موضوع بعدی، تکرار چندباره ادعاها درباره تعداد کشته‌شدگان اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه است که درباره نادرست بودن آن توضیح داده‌ایم.

🔹به‌تازگی پست‌های متعددی منتشر شده که مدعی است رهبران سیاسی و صاحبان کسب‌وکارهای بزرگ دنیا درباره ایران پیام‌هایی صادر کرده‌اند. درباره نادرست بودن این ادعاها در این قسمت صحبت کرده‌ایم.

🔹در شبکه‌های اجتماعی بارها تکرار شده که مصرف ماریجوانا می‌تواند بیماری پارکینسون را درمان کند. این ادعا از کجا آمده و چقدر واقعیت دارد؟

🔹در پایان، درباره چند سوژه دیگر به‌طور خلاصه توضیح داده‌ایم؛ دو ادعا درباره پزشکیان و خامنه‌ای و یک ادعای شاخ‌دار درباره جنگ ایران و عراق.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:59 مقدمه
00:04:05 ادعای نادرست باهنر درباره نبود الزام قانونی برای حجاب
00:16:55 ادعای کشته‌شدن ۸۰۰ اسرائیلی در جنگ ۱۲ روزه، نادرست است
00:25:30 انتساب اظهارات نادرست به رهبران جهان درباره ایران
00:31:08 ویدئو نادرست «درمان پارکینسون با مصرف ماری‌جوانا»
00:36:01 ادعای توصیف رسانه‌های چینی از سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل
00:37:06 ویدیوی ساختگی سخنرانی خامنه‌ای به زبان انگلیسی
00:37:58 ادعاهای شاخ‌دار درباره نقش «استارگیت» در آغاز جنگ ایران و عراق
00:39:54 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

10 October 2025 19:23

❌ انتشار ویدیوی قدیمی در سوریه به اسم کشته‌شدگان در غزه

🔹بیژن عبدالکریمی در کانال تلگرامی‌اش ویدیویی با این ادعا منتشر کرده که مربوط به «جاسازی بمب در جسد یک کودک فلسطینی به دست اشرار صهیونیست» است.

🔹این ادعا شاخ‌دار است.

🔹ویدیو، مربوط به انفجاری در سال ۱۳۹۱ در مراسم تشییع جنازه‌ای در حومه دمشق است که طی آن، انفجار بمبی در میان معترضان حکومت اسد منجر به کشته شدن ۸۵ نفر از مردم سوریه شد.

🔹وجود پرچم‌های مخالفان اسد و سایر نشانه‌ها در ویدیو، نشان می‌دهد این حادثه در سوریه رخ داده، نه فلسطین.

🔹اصل ویدیو در سال ۲۰۱۲ منتشر شده و منجر به واکنش‌های بین‌المللی زیادی علیه دولت اسد شد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در آن زمان برای حفظ حکومت بشار اسد در جنوب دمشق حضور داشت؛ هرچند مقامات ایران این حضور را «مستشاری» توصیف کرده‌اند.

🔹این ویدیو پیش‌تر در آبان ۱۴۰۳ در شبکه‌های اجتماعی به ویژه فیس‌بوک، منتشر شد و آژانس فرانس‌پرس و موسسه PolitiFact آن را راستی‌آزمایی کرده بودند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «شاخ‌دار» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

09 October 2025 21:17

📝 ادعای گمراه‌کننده «جایگزینی GPS با ماهواره‌های موقعیت‌یاب چینی»

🔹در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، همزمان با اختلال گسترده در GPS، مقام‌های ایرانی گفتند ماهواره‌های چینی بیدو جایگزین GPS می‌شوند. این ادعای آنها واقعیت ندارد.

🔹سیگنال‌های GPS و بیدو از سوی ماهواره‌های خارجی پخش می‌شوند و هیچ دولتی (از جمله ایران) نقشی در «ارسال» یا «جایگزینی» آنها ندارد.

🔹نهایت کاری که می‌توان کرد، ایجاد اختلال یا جعل محلی سیگنال است، نه جایگزینی جهانی.

🔹از نظر فنی، بیدو در ایران دقتی مشابه یا اندکی بهتر از GPS دارد، اما بیشتر گوشی‌ها و دستگاه‌ها به‌طور همزمان از چند سامانه (GPS، بیدو، گالیله، گلوناس) استفاده می‌کنند و کاربر نمی‌تواند یکی را خاموش کند.

🔹حذف GPS مستلزم تغییرات عمیق در سخت‌افزار، نرم‌افزار و زیرساخت است و هزینه‌ای سنگین دارد.

🔹در عمل، آنچه مقام‌ها «جایگزینی» می‌نامند، بیشتر ترجمه سیاسی از پروژه «بومی‌سازی و وابستگی فناورانه به چین» است تا یک تغییر واقعی در ناوبری.

🔹هیچ شواهدی وجود ندارد که استفاده از بیدو بتواند جلوی حملات پهپادی اسرائیل را بگیرد؛ پهپادهایی که در صورت اختلال در GPS می‌توانند مثل بقیه کاربران به بیدو یا گالیله سوئیچ کنند.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

FactNameh | فکت‌نامه

08 October 2025 16:54

🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت نوزدهم - «جامعةالمصطفی در ژاپن»

🔹جامعةالمصطفی العالمیه، موضوع نوزدهمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه است؛ نهادی مذهبی که با هدف «تربیت مجتهدان و عالمان و نشر و ترویج اسلام ناب محمدی» در کشورهای خارجی تاسیس شده و در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۲ هزار میلیارد تومان بودجه دارد.

🔹در این قسمت، با تمرکز روی نمایندگی جامعه‌المصطفی در ژاپن، سراغ این سوال رفته‌ایم که بودجه این نهاد برای چه کاری هزینه می‌شود؟

🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در سایت رادیو فردا بشنوید

🌐 @Factnameh