101960
فکتنامه اولین سایت درستیسنجی (فکتچکینگ) سیاسی دربارهی ایران است. وبسایت: factnameh.com بات تلگرامی فکتنامه: @FactnamehBot ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin twitter.com/factnameh fb.com/factnameh instagram.com/factnameh
❌ فرشهای گمشده سعدآباد ربطی به فرش اهدایی به پوتین ندارد
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود که ادعا میکند مربوط به اهدای یکی از فرشهای گمشده کاخ سعدآباد به ولادیمیر پوتین است.
🔹این ادعا نادرست و بیاساس است.
🔹فرشی که در ویدیو میبینیم، در جریان سفر پوتین به تهران در تیر ۱۴۰۱ به او اهدا شد و یک فرش ششمتری ابریشمی است که شرکت خصوصی فرش قنبرینیا، آن را به پوتین اهدا کرد.
🔹مدیرعامل هلدینگ قنبرینیا در این دیدار حضور دارد و در عکس و فیلمها دیده میشود.
🔹متخصصان فرش میگویند فرش اهداشده، ابریشم با نقشه شیخ لطفالله اصفهان و احتمالا بافت شهر مراغه است و با توجه به نحوه تا خوردن آن، جزو فرشهای درجه دو در حوزه فرش ابریشم محسوب میشود.
🔹داستان «فرشهای گمشده کاخ سعدآباد» به خبر ناپدید شدن ۴۸ تخته فرش از ساختمان حافظیه سعدآباد برمیگردد که اردیبهشت ۱۴۰۲ خبرگزاری فارس آن را منتشر کرد.
🔹فارس نوشت این فرشها بین سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ (دولت اول حسن روحانی) ناپدید شدند.
🔹وبسایت حسن روحانی همان وقت اعلام کرد که فرشها پیش از دولت او مفقود شده و این موضوع را سه سال قبل گزارش کرده بود و در حال بررسی در قوه قضاییه بود.
🔹محمد دهقان، معاون حقوقی ابراهیم رئیسی، تعداد متهمان پرونده را ۹ نفر اعلام کرد و گفت یکی از اعضای ارشد دولت حسن روحانی و فرزند او، متهمان اصلی هستند و پرونده به دادگاه ویژه روحانیت ارسال شده است.
🔹با وجود این، در خرداد ۱۴۰۳ اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه، بحث سرقت را منتفی دانست و گفت برخی از فرشها در دستگاههای دولتی پیدا شدهاند و سهلانگاری در رعایت تشریفات قانونی صورت گرفته است.
🔹تابناک نیز اعلام کرد ۱۶ تخته فرش در نهاد ریاست جمهوری پیدا شده و ۲۵ تخته به خارج از کشور منتقل شدهاند، اما ۷ تخته هنوز پیدا نشدهاند.
🔹با این حال، محمد دهقان، معاون حقوقی وقت ریاستجمهوری همچنان بر سرقت فرشها و نفیس بودن آنها اصرار داشت و گفت هیچ فرشی پیدا نشده و پرونده باز است.
🔹اطلاعات دقیقی از مشخصات فرشهای مفقودشده، زمان دقیق مفقود شدن و ارزش تاریخی احتمالی آنها در دست نیست.
🔹برخی مسئولان پیشین کاخ سعدآباد و سازمان میراث فرهنگی درباره تاریخی بودن فرشهای مفقودی تردید وارد کردهاند.
🔹با توجه به اطلاعات موجود، فکتنامه به ویدیویی که ادعا شده اهدای یکی از فرشهای گمشده کاخ سعدآباد به پوتین را نشان میدهد، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 آبی ایرانی، آبی ترکی
🔹در قسمت ۲۳۳ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا کمی درباره یکی از سوژههای این روزها یعنی بابک زنجانی صحبت کردیم و سپس به بررسی ادعای عجیب جانشین فرمانده سپاه پرداختیم.
🔹تاثیر پنلهای خورشیدی در حل مشکل ناترازی برق در ایران، موضوع دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح دادهایم.
🔹نامگذاری رنگها، بویژه «آبی ایرانی» و «آبی ترکی» چند روز قبل به موضوعی پربحث در ایکس تبدیل شده بود که این هفته درباره آن صحبت میکنیم.
🔹ادعای برخی کاربران درباره اینکه جمهوری اسلامی بیش از پهلوی به آرامگاه کوروش اهمیت داده و رسیدگی کرده، از جمله ادعاهای نادرست این اپیزود است.
🔹آسیبهای ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی و تاثیر اغراقآمیز کورتیزول بر تمام بیماریها، ادعاهای نادرست مربوط به حوزه سلامت در پادکست این هفتهاند.
🔹انتشار عکس منتسب به نوه روحالله خمینی، نسبت دادن یک ویدیوی دستکاریشده به ویشکا آسایش، ویدیوی جعلی از هیولای سفید اقیانوس و ادعای نادرست درباره بازی فوتبال زنان ایران و فلسطین، سوژههای دیگر این قسمت هستند.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:02:40 مقدمه
00:03:49 بابک زنجانی
00:09:04 ادعای نادرست فدوی درباره شلیک به ایران پیش از جنگ ۱۲روزه
00:15:11 آیا پنلهای خورشیدی مشکل ناترازی برق در ایران را حل میکند؟
00:21:55 از «آبی ترکی»، «آبی ایرانی»، «سبز ایرانی» و «فیروزهای» چه میدانیم؟
00:29:36 ادعای نادرست درباره آرامگاه کوروش قبل و بعد از انقلاب
00:39:03 ادعای نادرست درباره مضر بودن ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی
00:45:33 ادعاهای نادرست و اغراقآمیز درباره آثار هورمون کورتیزول
00:51:04 ادعای شاخدار درباره نوه خمینی با مایو
00:56:25 ویدیوی منتسب به دعوای ویشکا آسایش، هوش مصنوعی است
00:57:52 ویدیوی هوش مصنوعی از کوسهای که قایق را غرق میکند
00:58:54 بازنشر خبر قدیمی درباره مسابقه فوتبال زنان ایران و فلسطین
01:00:27 کامنتها
🌐 @Factnameh
❌ انتشار ویدیوی قدیمی و تقطیعشده با عنوان اعتراض بسیجیان به خامنهای
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی فارسی منتشر شده که ادعا میکند سخنرانی اخیر علی خامنهای است که به اشتباه در سایت او منتشر و سپس حذف شده است.
🔹این ویدیو، شامل بخشهایی است که در آن خامنهای درباره سختی اداره کشور حرف میزند و فردی از میان جمعیت سخنان او را قطع کرده و اعتراض میکند و خامنهای جلسه را به پایان میرساند. همراه این ویدیو، ادعا شده که یک بسیجی به خامنهای اعتراض میکند و او دستپاچه میشود.
🔹این ویدیو قدیمی و تقطیعشده است. این کلیپ مربوط به دیدار خامنهای با دانشجویان در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۴۰۲ (دو سال و نیم پیش) است.
🔹در آن جلسه، خامنهای در حال نقل قولی از روحالله خمینی درباره سختی اداره کشور بود که یکی از حضار سخنان او را قطع میکند و خواستار توجه به حرف مردم و شفافیت میشود. خامنهای نیز در پاسخ میگوید که باید به حرف مردم گوش داد و نهایتاً هر دو طرف بر این موضوع توافق میکنند.
🔹ادامه ویدیو نیز مربوط به حدود نیم ساعت بعد از آن، پایان جلسه و همهمه حضار است.
🔹پیش از این نیز در اردیبهشت ۱۴۰۲، همین ویدیوی تقطیعشده برای نشان دادن برخورد ملایم خامنهای با معترضان در مقایسه با مکرون منتشر شده و از فکتنامه نشان گمراهکننده گرفته بود.
🔹با این توضیحات، این ادعای تازه از فکتنامه نشان «نادرست» میگیرد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای اعتراف آژانس به جاسوسی از اماکن هستهای ایران، نادرست است
🔹رسانههای نزدیک به جمهوری اسلامی از جمله خبرگزاری صداوسیما مدعی شدهاند که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش سپتامبر ۲۰۲۵ به «جاسوسی بازرسان» از تاسیسات ایران «اعتراف» کرده است.
🔹این ادعا نادرست است. بررسی متن گزارش نشان میدهد که آژانس، وقوع یک «خطای رویهای» از سوی دو بازرس را تایید کرده اما هیچ اشارهای به جاسوسی ندارد.
🔹طبق این گزارش، جمهوری اسلامی ایران در ماه اوت ۲۰۲۵ (یک ماه گذشته) انتصاب دو بازرس آژانس را لغو و به آژانس اعلام کرده که دلیل آن، «خطای» این دو بازرس در انتقال اسنادی به وین بوده که باید در فضای کاری آژانس در سایت فردو باقی میماند.
🔹آژانس تأکید کرده که انتقال اسناد، «مصداق نقض محرمانگی نبوده» و «هیچ محتوایی که امنیت تاسیسات را به خطر بیندازد» در آنها وجود نداشته است.
🔹روایت این رسانهها با استفاده از واژههای «اعتراف» و «جاسوسی»، یک تخلف اداری را به اقدامی خصمانه و امنیتی تبدیل کرده است.
🔹با این توضیحات فکتنامه به این ادعای برخی رسانههای داخلی ایران نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ انتساب ویدیوی نادرست به ازدواج کودکان در افغانستان
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی فارسی منتشر شده که ادعا میکند یک کودک یازده ساله افغانستانی را با نوزاد تازه متولد شدهاش نشان میدهد و توضیح میدهد که پدر دختر، او را به یک پیرمرد ۶۰ ساله پاکستانی فروخته است.
🔹این ادعا نادرست است. نه این ویدیو مربوط به افغانستان و پاکستان است و نه دختربچهای که روی تخت دیده میشود، مادر نوزاد است.
🔹ویدیو مربوط به یک سال پیش است و یک زن ویتنامی که مادر این دو کودک است آن را در تیکتاک منتشر کرد. ویدیوهایی دیگری هم از این مادر با نوزاد و این کودکان در صفحه او موجود است.
🔹مشکل ازدواج و فروش کودکان دختر در افغانستان یک آسیب جدی است و گزارشهای متعددی از آن وجود دارد، اما انتساب این ویدیو به این پدیده «نادرست» است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ بازنشر خبر قدیمی درباره مسابقه فوتبال زنان ایران و فلسطین
🔹ادعایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده مبنی بر اینکه تیم ملی فوتبال زنان ایران با فلسطین همگروه شده و فلسطین عمداً ورزشگاهی در اورشلیم را برای میزبانی انتخاب کرده، زیرا تیم ایران برای سفر به آنجا مشکل دارد.
🔹در حال حاضر، مرحله انتخابی جام ملتهای آسیا ۲۰۲۶ در حال برگزاری است و در قالب این مسابقات چنین اتفاقی رخ نداده است.
🔹این خبر قدیمی و جزئیات آن، از جمله انتخاب عمدی ورزشگاهی در اورشلیم از سوی تیم فلسطین، نادرست است.
🔹خبری مشابه در سال ۱۳۹۷ منتشر شده بود مبنی بر اینکه تیم ملی فوتبال زنان ایران، بعد از همگروه شدن با تیم فلسطین، باید برای شرکت در مرحله دوم انتخابی المپیک ۲۰۲۰ آسیا به میزبانی فلسطین به اورشلیم سفر میکرد؛ اما سفر به اورشلیم طبق مقررات جمهوری اسلامی ایران ممنوع است.
🔹مرحله نخست انتخابی المپیک (که در آن ایران و فلسطین همگروه نبودند) در ورزشگاه فیصل الحسینی، در شهرک الرام که ورزشگاه اصلی تیم ملی فلسطین است، برگزار شده بود.
🔹ایران انتظار داشت که دور دوم مسابقات نیز در همان ورزشگاه برگزار شود.
🔹در نهایت، با مکاتبات فدراسیون فوتبال ایران با فیفا، میزبانی این گروه به قطر منتقل شد و مسابقات در استادیوم الوکره قطر برگزار شد.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعای اخیر نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعاهای نادرست و اغراقآمیز درباره آثار هورمون کورتیزول
🔹در شبکههای اجتماعی پستهای مختلفی منتشر میشود که عامل بسیاری از بیماریها را سطح بالای کورتیزول میداند.
🔹این ادعاها اغراقآمیز و غیرعلمی هستند.
🔹کورتیزول یک هورمون ضروری با عملکردهای حیاتی در بدن است و افزایش کوتاهمدت آن یک پاسخ طبیعی به استرس است.
🔹مشکل زمانی آغاز میشود که این هورمون به دلیل استرس مزمن به طور مداوم در سطح بالایی باقی بماند.
🔹در حالی که این وضعیت میتواند ریسک ابتلا به بیماریهای مختلفی از جمله چاقی، بیماریهای قلبی-عروقی و مشکلات روانی را افزایش دهد، اما ادعای شبکههای اجتماعی مبنی بر اینکه کورتیزول «عامل همه بیماریها» است، یک سادهسازی افراطی و اغراقآمیز است.
🔹مدیریت سالم استرس، خواب کافی، ورزش منظم و تغذیه مناسب، بهترین و علمیترین راهها برای حفظ تعادل این هورمون قدرتمند در بدن هستند.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعاهای مطرحشده در شبکههای اجتماعی درباره آثار اغراقآمیز کورتیزول نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 اختراعات شاخدار
🔹در قسمت ۲۳۲ پادکست هفتگی فکتنامه، ابتدا ادعای رئیس شورای مرکزی موتلفه اسلامی درباره حجاب در ایران را بررسی کردیم.
🔹در ادامه سراغ ماجرای انتقال چند رأس گوزن زرد ایرانی به اسرائیل در روزهای منتهی به انقلاب ۵۷ رفتیم و پس از آن هم به تکرار ادعاهای شاخدار درباره اختراع دستگاه بارانساز پرداختیم.
🔹اختراع یا ابداع نحوه عددنویسی با استفاده از تعداد زاویهها، ادعایی است که سالهاست به خوارزمی منتسب میشود و ما درباره رد آن توضیح دادهایم.
🔹نتایج و موفقیت تیم ایران در المپیاد نجوم امسال در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب داشت که درباره آن نیز صحبت میکنیم.
🔹تمجید توماس کارلایل از امام حسین و افشاگری ژنرال مککنزی درباره جنگ ۱۲ روزه، دو نقلقول جعلی هستند که آنها را درستیسنجی کردیم.
🔹خبر رونمایی از ربات حاملگی در چین به طور گستردهای در رسانهها منتشر شد. ادعای چنین اختراعی، شاخدار بود و دلیل آن را توضیح خواهیم داد.
🔹عکس رهبران اروپایی در انتظار دیدار با ترامپ، ویدیوی سگگردانی پرچم جمهوری اسلامی در عراق، تصادف یک خودروی برقی در آمریکا، اظهارنظر منتسب به رئیسجمهور سنگال، ادعایی درباره قایق عیسی و ویدیویی از مراسم یادبود سربازان اسرائیلی، از سوژههایی است که در این قسمت به آنها پرداختهایم.
🔹اینها و چند فکتچک ریز و درشت و دیگر را در این قسمت خواهید شنید.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:01:40 مقدمه
00:03:19 ادعای شاخدار بادامچیان درباره باحجاب بودن ۴۰ میلیون زن ایرانی
00:09:51 درباره پروژه انتقال گوزن زرد ایرانی به اسراییل چه میدانیم؟
00:21:44 از «مهندس شهرام پروین» و شبهعلم «انرژی ارگون» چه میدانیم؟
00:29:45 خوارزمی مبدع شکل اعداد نبود و عددنویسی امروزی ربطی به زوایا ندارد
00:34:41 درباره موفقیت تیم المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران چه میدانیم؟
00:37:27 نقل قول جعلی منسوب به توماس کارلایل درباره امام حسین
00:42:46 ادعای شاخدار ساخت ربات حاملگی انساننما
00:47:52 انتساب مصاحبه ساختگی به ژنرال مککنزی درباره ائتلاف علیه ایران
00:51:15 تصویر جعلی از انتظار رهبران اروپایی پشت دفتر ترامپ
00:52:54 ویدیوی هوش مصنوعی از سگگردانی با پرچم جمهوری اسلامی در عراق
00:54:09 ادعای نادرست درباره از کنترل خارج شدن خودرو الکتریکی در کالیفرنیا
00:55:19 قایقی از زمان عیسی، اما نه قایق او
00:56:35 نقلقول نادرست منتسب به رییسجمهور سنگال درباره انحلال پارلمان
00:58:29 ویدئوی یادبود سربازان کشتهشده اسرائیلی، ربطی به جنگ ۱۲روزه ندارد
01:00:11 ادعای بیاساس درباره صدرنشینی ایران در لیست کشورهای چهارفصل
01:02:13 مرور سه فکتچک کوتاه
01:04:48 کامنتها
🌐 @Factnameh
❌ ادعای شاخدار درباره نوه خمینی با مایو
🔹در شبکههای اجتماعی، تصویری از زنی منتشر شده که موهای خود را پوشانده و با لباس شنا در کنار استخر نشسته است. ادعا شده که این فرد، نوه روحالله خمینی است و در برخی پستها او را «یاسمن اشراقی دختر علی اشراقی نوه دختری خمینی» معرفی کردهاند.
🔹این ادعا صحت ندارد. فردی که در تصویر دیده میشود، اینفلوئنسر مکزیکی، آنالی گواهاردو است که آوریل ۲۰۲۵ به کلمبیا سفر کرده و این تصاویر را از خود منتشر کرده است.
🔹پیشتر نیز تصاویر دیگری از دختری بدون حجاب اما با «مایو اسلامی» منتشر شده و ادعا شده بود نوه خمینی در کنار استخر است که آن هم صحت نداشت.
🔹فکتنامه به ادعای اخیر نیز نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای نادرست ممنوعالکار شدن زینب موسوی
🔹خبری در شبکههای اجتماعی منتشر شده مبنی بر اینکه زینب موسوی، کمدین ایرانی، ممنوعالتصویر و ممنوعالکار شده است.
🔹این خبر پس از آن منتشر شد که دادستانی تهران به دلیل انتشار یک طنز جنجالی درباره شاهنامه، علیه او اعلام جرم کرد.
🔹با وجود این تاکنون هیچ حکمی از سوی قوه قضاییه در این پرونده صادر نشده است و تحقیقات در مرحله مقدماتی قرار دارد.
🔹در پی این اتفاقات، صفحه اینستاگرام زینب موسوی مسدود شد، اما مشخص نیست که این انسداد به دست خود او صورت گرفته یا در نتیجه گزارش کاربران بوده است.
🔹با توجه به اینکه تا این لحظه (۷ شهریور ۱۴۰۴) هنوز هیچ حکمی اعلام نشده، فکتنامه به ادعای ممنوعالکار شدن او نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 اختراعات شاخدار
🔹در قسمت ۲۳۲ پادکست هفتگی فکتنامه، ابتدا ادعای رئیس شورای مرکزی موتلفه اسلامی درباره حجاب در ایران را بررسی کردیم.
🔹در ادامه سراغ ماجرای انتقال چند رأس گوزن زرد ایرانی به اسرائیل در روزهای منتهی به انقلاب ۵۷ رفتیم و پس از آن هم به تکرار ادعاهای شاخدار درباره اختراع دستگاه بارانساز پرداختیم.
🔹اختراع یا ابداع نحوه عددنویسی با استفاده از تعداد زاویهها، ادعایی است که سالهاست به خوارزمی منتسب میشود و ما درباره رد آن توضیح دادهایم.
🔹نتایج و موفقیت تیم ایران در المپیاد نجوم امسال در رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب داشت که درباره آن نیز صحبت میکنیم.
🔹تمجید توماس کارلایل از امام حسین و افشاگری ژنرال مککنزی درباره جنگ ۱۲ روزه، دو نقلقول جعلی هستند که آنها را درستیسنجی کردیم.
🔹خبر رونمایی از ربات حاملگی در چین به طور گستردهای در رسانهها منتشر شد. ادعای چنین اختراعی، شاخدار بود و دلیل آن را توضیح خواهیم داد.
🔹عکس رهبران اروپایی در انتظار دیدار با ترامپ، ویدیوی سگگردانی پرچم جمهوری اسلامی در عراق، تصادف یک خودروی برقی در آمریکا، اظهارنظر منتسب به رئیسجمهور سنگال، ادعایی درباره قایق عیسی و ویدیویی از مراسم یادبود سربازان اسرائیلی، از سوژههایی است که در این قسمت به آنها پرداختهایم.
🔹اینها و چند فکتچک ریز و درشت و دیگر را در این قسمت خواهید شنید.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای شاخدار بادامچیان درباره باحجاب بودن ۴۰ میلیون زن ایرانی
🔹اسدالله بادامچیان، رئیس شورای مرکزی موتلفه ادعا کرده که در ایران «۴۰ میلیون زن محجبه داریم که اکثرا چادریاند.»
🔹اول، این ادعا از نظر آماری غیرممکن است. طبق آخرین برآوردهای مرکز آمار، کل جمعیت زنان در ایران کمتر از ۴۳ میلیون نفر است که حدود ۱۰ میلیون نفرشان کمتر از ۱۵ سال دارند.
🔹دوم، حجاب در ایران اجباری است و افراد صرفنظر از عقیده خود موظف به رعایت آن هستند و در غیر این صورت ممکن است تحت تعقیب و مجازات قرار بگیرند.
🔹با این وجود، بسیاری از گزارشهای میدانی در داخل ایران از مخالفت گسترده و مقاومت گروه بزرگی از زنان در مقابل حجاب اجباری حکایت دارد.
🔹سوم، ادعای مطرحشده علاوه بر اینکه غیرمنطقی و بر خلاف مشاهدات میدانی است، با نتایج نظرسنجیهای رسمی نهادهای حکومتی هم تضاد آشکاری دارد.
🔹چهارم، طبق اسناد درز کرده از آخرین پیمایش ارزشها و نگرشهای ایرانیان در سال ۱۴۰۲، حدود ۴۵ درصد افراد به صراحت اعلام کردهاند که مخالف حجاب اجباریاند.
🔹این در شرایطی است که مخالفت با حجاب اجباری در ایران، دردسرساز است و احتمالا اگر این نظرسنجی در شرایط آزاد برگزار شود، نسبت مخالفت بیش از این خواهد بود.
🔹با این توضیحات، فکتنامه به این ادعا نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدئوی مراسم یادبود سربازان کشته شده اسرائیلی ارتباطی با جنگ ۱۲ روزه با ایران ندارد
🔹در شبکههای اجتماعی ویدئویی با عنوان «مراسم یادبود سربازان کشته شده اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه با ایران» منتشر و با استناد به آن ادعا شده تعداد سربازان کشتهشده در جریان حملات ایران، به مراتب بیشتر از آن چیزی است که اعلام شده است.
🔹این ادعا نادرست است و ویدئو، ارتباطی با جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل ندارد.
🔹افرادی که در قاب عکسها دیده میشوند، در واقع همه سربازان اسرائیلی هستند که از زمان حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون کشته شدهاند و آمار و مشخصات آنها پیشتر اعلام و منتشر شده است.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعا نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ نقل قول جعلی منسوب به توماس کارلایل درباره امام حسین
🔹سالهاست یک نقل قول جعلی منسوب به توماس کارلایل، مورخ مشهور اسکاتلندی قرن نوزدهم درباره امام حسین و کربلا در رسانهها و شبکههای اجتماعی دست به دست میشود.
🔹این نقل قول را بیش از نیم قرن پیش روحانیون شیعه جعل کردهاند.
🔹کارلایل درباره بسیاری از شخصیتهای تاریخی جهان صحبت کرده و حتی در کتاب «قهرمانان و ستایش قهرمانان» یک فصل را به پیامبر اسلام اختصاص داده و چند باری به امام علی اشاره کرده، اما هیچ اشارهای از او به امام حسین یا کربلا مستند نشده است.
🔹منبع این نقلقول جعلی، کتابی از عبدالکریم هاشمینژاد، روحانی و مدرس حوزه علمیه مشهد، در سال ۱۳۴۷ است. این کتاب علاوه بر این، نقل قولهای جعلی دیگری هم دارد، مانند جملات منسوب به گاندی که فکتنامه پیشتر آن را فکتچک کرده است.
🔹مشخص نیست آیا هاشمینژاد این نقل قولهای جعلی را از خودش درآورده یا جایی دیده و شنیده است.
🔹با این توضیحات فکتنامه به این ادعا و نقلقول نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ خوارزمی مبدع شکل اعداد نبوده و شکل عددنویسی امروزی ربطی به زوایای آن ندارد
🔹سالهاست در شبکههای اجتماعی ادعایی دستبهدست میشود که خوارزمی اعداد لاتین را طراحی کرده و هر عدد بر اساس تعداد زاویهها شکل گرفته است.
🔹این ادعا نادرست است. سیستم عددی رایج امروز (9–0) هندی–عربی است و منشاء آن هند باستان (قرون ۵–۶ میلادی) و مفهوم صفر است.
🔹نقش خوارزمی، ترجمه و ترویج سیستم هندی به جهان بوده است. در واقع او انتقالدهنده شکل اعداد بود، نه طراح آن.
🔹این سیستم عددنویسی بین قرون ۱۱ تا ۱۳ میلادی، بهویژه از طریق کتاب فیبوناچی در اروپا رایج شد و اعداد عربی جایگزین اعداد رومی شدند.
🔹در تاریخ، اعداد بهطور طبیعی و بر اثر خوشنویسی تغییر کردهاند، نه بر اساس طراحی زاویهای. مثال: صفر به صورت نقطه، ۲ خمیده، ۵ شبیه صفر کوچک، ۷ با یک زاویه ساده، ۸ دو دایره روی هم.
🔹هیچ کتاب یا نسخه خطی معتبری از طراحی زاویهای اعداد توسط خوارزمی سخن نمیگوید؛ تصویر زاویهای موجود در این ادعاها، مدرن و ساختگی هستند و در هیچ دورهای این اعداد به این شکل نوشته نمیشدند.
🔹بر این اساس فکتنامه به این ادعا که خوارزمی نحوه نگارش اعداد بر اساس زاویههای آنها را ابداع/اختراع کرده، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدئوی جعلی از زلزله افغانستان، ساختهشده با هوش مصنوعی
🔹در روزهای گذشته ویدئویی از تخریب یک خانه با ادعای «صحنهای دلخراش از زمینلرزه جنوب شرقی کشور افغانستان» در شبکههای اجتماعی فارسیزبان منتشر شده است.
🔹این ویدئو با هوش مصنوعی ساخته شده و ربطی به زلزله اخیر افغانستان ندارد و چند روز پیش یک اکانت پرطرفدار در تیکتاک آن را منتشر کرده بود.
🔹این حساب کاربری در انتشار ویدئوهای ساختگی با مضمون بلایای طبیعی و فجایع انسانی، بسیار فعال است.
🔹با کمی دقت در جزئیات ویدئو میتوان عناصر و حرکات غیرطبیعی انسانها و حیوانات داخل تصویر را تشخیص داد.
🔹با این اوصاف فکتنامه به این ویدیو و ادعای همراه آن نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ماجرای عجیب بابک زنجانی؛ ابهامها و تناقضها
🔹این روزها نام بابک زنجانی زیاد شنیده میشود. مشاجره او با مقامهای دولتی، بویژه رئیس کل بانک مرکزی توجه عمومی را برانگیخته است؛ موضوعی که با مداخله فعال مقامهای قضایی ابعاد گستردهتری پیدا کرد.
🔹بابک زنجانی مدعی است یک تن طلا وارد کرده و طلاهایش بهطور غیرقانونی توقیف شده است؛ اما حجم کل طلای وارداتی در واقع ۱۳ کیلوگرم و دلیل مرجوع شدن آن، مغایرت با استاندارد وزنی واردات طلا است.
🔹بانک مرکزی میگوید زنجانی بدهیهایش را تسویه نکرده، اما زنجانی مدعی است بیش از مبلغ بدهی پرداخت کرده است. قوه قضائیه هم هر دو طرف را تهدید کرده که «از اظهارات تحریکآمیز خودداری کنند.»
🔹قوه قضائیه اواخر سال ۱۴۰۲ اعلام کرد با همکاری زنجانی و نهادهای امنیتی حدود ۱/۸ میلیارد دلار از اموال او به ایران بازگردانده و تحویل بانک مرکزی داده است.
🔹رئیس بانک مرکزی همان زمان مصاحبه و تایید کرده بود که اموال بازگرداندهشده زنجانی، به خزانه منتقل شده است. با این حال در جزئیات و حسابوکتاب ارقام، تناقضهای زیادی وجود دارد.
🔹مثلا سخنگوی قوه قضائیه میگوید زنجانی ۵۰۰ میلیون دلار بدهی خود را سال ۹۳ تسویه کرده، دادستانی تهران رقم ۴۰۰ میلیون دلار را اعلام کرده و شرکت ملی نفت تنها ۳۹۰ میلیون دلار را تایید کرده است.
🔹ماهیت اموال زنجانی نیز مبهم است. بانک مرکزی بهتازگی گفته اموال تحویل دادهشده در واقع فلز نیکل است که قرار بوده خود زنجانی آن را بفروشد و پول آن را تحویل دهد.
🔹زنجانی اما مدعی است ۱/۸ میلیارد دلار «ایزوتوپ» نیکل تحویل داده و قوه قضائیه هم تاکنون درباره اینکه اموال بازگردانده شده از خارج چه بوده، توضیحی نداده است.
🔹به قیمت روز، ۱/۸ میلیارد دلار معادل ۱۲۰ هزار تن نیکل است که برای انبار کردن آن به فضایی در ابعاد بیش از پنج استخر شنای المپیک نیاز است.
🔹علاوه بر این، موضوعات و ابهامهای دیگری هم وجود دارد، مثل بحث رمزارز بابک زنجانی و نقلوانتقالات مالی دیگر، که قضاوت درباره صحت ادعاهای مطرحشده را دشوار میکند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی ساخت هوش مصنوعی که با عنوان تصاویر حمله ایران به اسرائیل منتشر شد
🔹در شبکههای اجتماعی فارسی بهتازگی ویدیویی منتشر شده که ادعا میشود مربوط به حملههای ایران به اسراییل در روزهای جنگ ۱۲ روزه است که از طرف اسرائیل سانسور شده است.
🔹این ویدیو ساخته هوش مصنوعی است و ابتدا در همان بحبوحه جنگ ساخته و منتشر شده بود.
🔹در قسمت پایین ویدیو کلمه Veo دیده میشود که نام هوش مصنوعی استفادهشده برای ساخت این ویدیو است. Veo یک مدل پیشرفته تولید ویدیو با هوش مصنوعی از Google DeepMind است که متن یا تصاویر ورودی را به ویدیو تبدیل میکند.
🔹بنابراین ادعای واقعیبودن و ارتباط این ویدیو با حملات ایران به اسرائیل «نادرست» است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 آبی ایرانی، آبی ترکی
🔹در قسمت ۲۳۳ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا کمی درباره یکی از سوژههای این روزها یعنی بابک زنجانی صحبت کردیم و سپس به بررسی ادعای عجیب جانشین فرمانده سپاه پرداختیم.
🔹تاثیر پنلهای خورشیدی در حل مشکل ناترازی برق در ایران، موضوع دیگری است که در این قسمت درباره آن توضیح دادهایم.
🔹نامگذاری رنگها، بویژه «آبی ایرانی» و «آبی ترکی» چند روز قبل به موضوعی پربحث در ایکس تبدیل شده بود که این هفته درباره آن صحبت میکنیم.
🔹ادعای برخی کاربران درباره اینکه جمهوری اسلامی بیش از پهلوی به آرامگاه کوروش اهمیت داده و رسیدگی کرده، از جمله ادعاهای نادرست این اپیزود است.
🔹آسیبهای ماموگرافی، پاپ اسمیر و بیوپسی و تاثیر اغراقآمیز کورتیزول بر تمام بیماریها، ادعاهای نادرست مربوط به حوزه سلامت در پادکست این هفتهاند.
🔹انتشار عکس منتسب به نوه روحالله خمینی، نسبت دادن یک ویدیوی دستکاریشده به ویشکا آسایش، ویدیوی جعلی از هیولای سفید اقیانوس و ادعای نادرست درباره بازی فوتبال زنان ایران و فلسطین، سوژههای دیگر این قسمت هستند.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در گوگل پادکست بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای نادرست درباره ساخت اکسیر جوانی از زیتون و انجیر
🔹در شبکههای اجتماعی ادعا شده یک «اکسیر جوانی» در بدن وجود دارد که به آن نامهایی مانند «ملاتوسینین» یا «متالویثوندز» هم داده میشود و از ترکیب هفت به یکِ زیتون و انجیر میتوان آن را ساخت.
🔹این پستها ادعا میکنند گروههای تحقیقاتی ژاپنی و دانشگاه الازهر مصر این کشف را تأیید کردهاند و این نسبت، با تعداد دفعات ذکر این دو محصول در قرآن منطبق است.
🔹این ادعاها بیاساس هستند. هیچ مادهای به نام «ملاتوسینین» یا «متالویثوندز» در منابع علمی معتبر وجود ندارد.
🔹چیزی به عنوان «اکسیر جوانی» در علم وجود ندارد. مجموعهای از پروتئینها، هورمونها و آنتیاکسیدانها در بدن، به حفظ سلامت و جوانی کمک میکنند.
🔹در حالی که انجیر و زیتون هر دو دارای خواص مفید و ترکیباتی برای سلامتی و کند کردن روند پیری هستند، اما داستان تحقیق دانشمندان ژاپنی و مصری درباره ترکیب این دو ماده غذایی و تولید اکسیر جوانی، آن هم با نسبت هفت به یک، بیاساس است.
🔹در قرآن، کلمه «انجیر» یک بار و «زیتون» هفت بار (با احتساب یک اشاره غیرمستقیم) آمده است. به نظر میرسد شایعه نسبت یک به هفت بر اساس همین تکرارها ساخته شده، نه بر اساس یک کشف علمی.
🔹این شایعه سالهاست در وبسایتهای فارسی و انگلیسی مذهبی اسلامی مانند ایکنا و شفقنا تکرار میشود.
🔹حتی ادعا میشود یک دانشمند ژاپنی به دلیل این کشف، به اسلام گرویده است؛ اما این ادعاها در هیچ منبع علمی معتبری یافت نمیشوند.
🔹با این توضیحات، فکتنامه به این ادعاها نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای نادرست فدوی درباره شلیک به ایران پیش از جنگ ۱۲روزه
🔹علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه، مدعی شد: «دشمن تا پیش از جنگ ۱۲ روزه جرات نکرده بود یک گلوله به سمت ما شلیک کند».
🔹حتی اگر حمله به نیروی قدس در سوریه در طول جنگ داخلی این کشور، شلیکهای اخطار نیروی دریایی آمریکا به سمت قایقهای نیروی دریایی سپاه، حملات سایبری و ترور افراد کلیدی برنامه هستهای را هم در نظر نگیریم، باز هم این ادعا صحیح نیست.
🔹۳۱ فروردین ۱۴۰۳: اسرائیل سامانه راداری اس-۳۰۰ پدافند اصفهان را هدف قرار داد.
🔹۵ آبان ۱۴۰۳: عملیات «روزهای توبه» اسرائیل اجزای کلیدی شبکه پدافندی «مدافعان آسمان ولایت» را نابود کرد.
🔹استراتژی حملات اسرائیل شامل از کار انداختن شبکه راداری با جنگ الکترونیک و سپس نابودی اهداف با موشکهای هواپرتاب که بهطور گستره در جنگ ۱۲روزه استفاده شده، در این دو عملیات، تست شدهبود.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعای این فرمانده سپاه نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 آیا پنلهای خورشیدی مشکل ناترازی برق در ایران را حل میکند؟
🔹همزمان با قطعی برق در ایران، مقامهای دولتی از افزایش ظرفیت نیروگاههای خورشیدی ایران به ۲ هزار مگاوات خبر دادند و برنامهریزی برای افزایش آن به ۷ هزار مگاوات خبر میدهند.
🔹فکتنامه نمیتواند به طور مستقل این آمار را تایید یا رد کند؛ اما همزمانی این اخبار با بحران ناترازی برق، ممکن است این تصور را ایجاد کند که انرژی خورشیدی میتواند کسری تراز برق در ایران را جبران کند؛ که تصور درستی نیست.
🔹طبق برآوردهای موجود، کسری تراز برق در ایران حدود ۲۵ هزار مگاوات است، در حالی که کل ظرفیت اسمی طرحهای دولتی برای توسعه نیروگاههای خورشیدی حدود ۷ هزار مگاوات است. این تازه ظرفیت اسمی نیروگاههای خورشیدی است، وگرنه بهرهوری واقعی به مراتب کمتر از این است.
🔹اگر خوشبینانه فرض کنیم ظرفیت موثر پیک نیروگاههای خورشیدی حدود ۴۰ درصد باشد، در این صورت برای جبران کسری ۲۵ هزار مگاوات برق، ایران به بیش از ۶۰ هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی احتیاج دارد؛ چیزی حدود ۳۰ برابر ظرفیت موجود و ۹ برابر هدفگذاری دولت تا پایان سال.
🔹طبق آمار سال ۲۰۲۴ در کل دنیا تنها در پنج کشور چین، آمریکا، هند، آلمان و ژاپن ظرفیت نیروگاههای خورشیدی بیش از ۶۰ هزار مگاوات است که این کشورها هم در نهایت موفق شدهاند بین ۶ تا ۱۵ درصد نیاز خود را از انرژی خورشیدی تامین کنند.
🔹تردیدی در ظرفیت بالای ایران برای توسعه انرژی خورشیدی نیست، اما این نافی این واقعیت نیست که توسعه نیروگاههای خورشیدی نمیتواند به تنهایی مشکل ناترازی برق در ایران را حل کند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای نادرست درباره آرامگاه کوروش قبل و بعد از انقلاب
🔹ادعایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که میگوید آرامگاه کوروش کبیر، قبل از انقلاب بیحفاظ بوده و بعد از انقلاب نورپردازی، شیشهگذاری و ثبت جهانی شده است.
🔹به عنوان مثال، برخی کاربران تصویری قدیمی از چرای گوسفندان در محوطه مقبره را با تصاویر نورپردازیشده و حفاظتشده سالهای اخیر مقایسه میکنند.
🔹تصویر چرای گوسفندان (احتمالا عشایر قشقایی) مربوط به اوایل دهه ۱۳۴۰ و عکاس آن جک گاروفالو، فتوژورنالیست فرانسوی است.
🔹مقایسه تصاویر آرامگاه کوروش کبیر از اواخر قاجار، دوره رضاشاه و اوایل سلطنت محمدرضاشاه نشان میدهد که بنای آرامگاه پیوسته در حال تمیزکاری بوده و زمینهای اطراف نیز به تدریج تسطیح شدهاند، بطوریکه جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی با حضور سران کشورهای جهان در این محل برگزار شد.
🔹وضعیت مجموعه و مرمت و ساماندهی آرامگاه در سال ۱۳۵۰ در میان گزارشهای ویدیویی و تصویری مشخص است.
🔹این محوطه تا دو دهه پس از انقلاب بدون رسیدگی جدی رها شده بود.
🔹مقبره کوروش کبیر از سال ۱۳۸۳ جزو میراث جهانی یونسکو ثبت شد، اما جمهوری اسلامی، محدودیتهای امنیتی-پلیسی و حصارکشی برای تجمع در این محل را آغاز کرد؛ بهخصوص در هفته اول آبان هر سال که گروه زیادی از مردم برای بزرگداشت سالگرد کوروش کبیر به این محل میروند.
🔹تغییر اسم محل و نصب مقبره شهدای گمنام، از جمله فعالیتهای جمهوری اسلامی است. هر دو رهبر جمهوری اسلامی، اقبال مردم به کوروش کبیر را تحقیر کردهاند و آن را توهم خواندهاند.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعا که پهلوی به مقبره کوروش کبیر بیتوجه بوده و بعد از انقلاب به این بنا رسیدگی شده، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به دعوای ویشکا آسایش، هوش مصنوعی است
🔹در شبکههای اجتماعی ویدیویی منتشر شده که ادعا میکند فیلم دعوای ویشکا آسایش، بازیگر ایرانی، در محل کارش در خارج از کشور است.
🔹این ادعاها شاخدار است و آنچه در این پستها میبینیم، نسخه دستکاریشده یک ویدیوی دیگر است که ارتباطی با ویشکا آسایش ندارد.
🔹در واقع این ویدیوها با هوش مصنوعی یا ابزارهای ویرایش ویدیو، دستکاری شدهاند.
🔹اصل این ویدیو در شبکههای اجتماعی غیرفارسی پخش شده بود و در نسخههای دستکاریشده اکانتهای فارسیزبان، صورت ویشکا آسایش را به جای زن جوانی که در ویدیوی اصلی فریاد میزند، قرار دادهاند.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو با ویشکا آسایش نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای نادرست درباره مضر بودن ماموگرافی، تست پاپ اسمیر و انجام بیوپسی
🔹در شبکههای اجتماعی فارسی ویدیویی از زنی به نام باربارا اونیل در سطحی وسیع منتشر شده که میگوید ماموگرافی، تست پاپ اسمیر و انجام بیوپسی، مضر است.
🔹باربارا اونیل، یک سخنران و مروج سبک «زندگی طبیعی» استرالیایی است و مدرک پزشکی ندارد.
🔹او میگوید تست پاپ اسمیر به دهانه رحم آسیب میزند و بیوپسی آسیب بیشتری وارد میکند، و ماموگرافی هم با فشردهسازی سینه و امواج رادیویی به بیمار ضربه میزند.
🔹به دلیل ترویج اطلاعات نادرست و خطرناک در حوزه سلامت، از جمله ادعای درمان سرطان با جوش شیرین، فعالیت اونیل در استرالیا ممنوع شده است.
🔸ماموگرافی: تابش اشعه ایکس در ماموگرافی بسیار کم است و مزایای آن در تشخیص زودهنگام سرطان سینه بسیار بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
🔹فشردهسازی سینه نیز باعث سرطان یا گسترش آن نمیشود و برای کیفیت تصویربرداری ضروری است.
🔸تست پاپ اسمیر: این تست برای غربالگری سرطان دهانه رحم ایمن و مؤثر است.
🔹طبق مطالعات پزشکی، پاپ اسمیر باعث آسیب به بافت دهانه رحم نمیشود و هیچ مدرکی دال بر اینکه انجام مکرر آن باعث سرطان یا عوارض جدی میشود، وجود ندارد.
🔹مزایای تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم از طریق پاپ اسمیر بسیار بیشتر از ناراحتیهای جزئی ناشی از آن است.
🔸بیوپسی: بیوپسی برای تشخیص قطعی بیماریها و تعیین نوع دقیق آنها ضروری است و به طور کلی ایمن است.
🔹احتمال گسترش سرطان از طریق بیوپسی (پاشش تومور) بسیار نادر و کمتر از یک درصد است.
🔹مزایای تشخیص دقیق از طریق بیوپسی به مراتب بیشتر از این خطرِ بسیار اندک است.
🔹در نهایت اظهارات باربارا اونیل در مورد مضر بودن این روشهای تشخیصی سرطان، نادرست و غیرعلمی هستند و سازمانهای بهداشتی معتبر، این آزمایشها را به عنوان روشهای مؤثر و ایمن برای تشخیص زودهنگام سرطان توصیه میکنند.
🔹به دلیل همین توضیحات، فکتنامه به این ادعاها به نقل از باربارا اونیل نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 مکانیزم ماشه چیست و فعال کردنش چه تبعاتی دارد؟
🔹برخی گزارشهای رسانهای از جمله گزارش رویترز از «احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه» در روز پنجشنبه (۶ شهریور) روند خبر دادهاند.
🔹در مقالهای در فکتنامه توضیح دادیم که مکانیزم ماشه چیست و فعال کردنش چه تبعاتی دارد.
🔹این مکانیزم که در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ با عنوان «سازوکار حلوفصل اختلافات» از آن یاد شده، برای این تدوین شد که اگر یکی از طرفها، ایران یا ۱+۵، عدم پایبندی طرف مقابل را تشخیص دهد، روندی چندمرحلهای برای حل اختلاف آغاز شود.
🔹این روند در نهایت ممکن است به ارجاع موضوع به شورای امنیت سازمان ملل منجر شود. اگر شورای امنیت ظرف ۳۰ روز قطعنامهای برای ادامه تعلیق تحریمها تصویب نکند، همه تحریمهای پیشین بهطور خودکار بازمیگردند و حتی مخالفت یک کشور مانند آمریکا یا بریتانیا کافی است تا بازگشت تحریمها را فعال کند، بدون آنکه نیاز به اجماع باشد.
🔹در صورت فعالسازی مکانیزم ماشه، تحریمهای ششگانه شورای امنیت از سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ بازمیگردند؛ از جمله تحریم تسلیحاتی، محدودیتهای موشکی و فناوری هستهای، توقیف داراییها و ممنوعیت سفر و معامله برای نهادهایی چون سپاه پاسداران و بانکهای ایرانی.
🔹طبق ماده ۴۱ منشور ملل متحد، این تحریمها برای همه کشورها الزامآورند؛ حتی روسیه و چین.
🔹این وضعیت به معنای تشدید انزوا، تضعیف روابط با اروپا و افزایش مخاطرات اقتصادی و سیاسی است. فشارهای روانی ناشی از اسنپبک میتواند موجب تشدید نوسانات ارزی و افزایش تورم شود.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ادعای بیاساس درباره صدرنشینی ایران در فهرست کشورهای چهارفصل جهان
🔹سایت نورنیوز و چند سایت خبری دیگر در ایران ادعا کردهاند «ایران در رنکینگ کشورهای چهار فصل جهان در رده اول قرار گرفته است.»
🔹تردیدی در تنوع اقلیمی ایران نیست، اما این ادعا بیاساس، غیرعلمی و نادرست است.
🔹اول، چنین ردهبندی، یعنی ردهبندی کشورها بر اساس «چهار فصل» وجود خارجی ندارد و جستوجوهای ما در منابع معتبر علمی و رسانهای برای پیدا کردن گزارشی با این مضمون به جایی نرسید.
🔹دوم، کشورهای دیگری هم هستند که بر اساس طبقهبندیهای معتبر اقلیمی، شرایط متنوعتری نسبت به ایران دارند.
🔹بر این اساس فکتنامه به این ادعا نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🔹 قایقی از زمان عیسی، اما نه قایق او
🔹صفحه اینستاگرام تلویزیون منوتو عکسی از یک قایق باستانی منتشر کرده و نوشته این قایق، «قایق عیسی» نام دارد و میتواند با یکی از معجزات عیسی مسیح در کتاب مقدس مرتبط باشد.
🔹قایق مورد اشاره در واقع «قایق دریای جلیل» نام دارد که با نام غیررسمی و تبلیغاتی «قایق عیسی» نیز شناخته میشود.
🔹این قایق ماهیگیری باستانی در سال ۱۹۸۶ در سواحل شمال غربی دریاچه جلیل (در اسرائیل) کشف شد.
🔹باستانشناسان قدمت آن را به قرن اول میلادی تخمین زدهاند؛ یعنی همان زمان و مکانی که منسوب به شرایط زندگی عیسی مسیح است.
🔹با این حال، هیچ مدرک باستانشناسی، تاریخی یا کتیبهای وجود ندارد که این قایق را مستقیماً به عیسی مسیح یا شاگردانش مرتبط کند.
🔹در قرن اول میلادی، هزاران قایق ماهیگیری مشابه در این دریاچه وجود داشته است.
🔹نام «قایق عیسی» صرفاً یک عنوان نمادین و غیررسمی است که به دلیل جذابیت رسانهای و توریستی به آن داده شده است.
🔹با این توضیحات فکتنامه به این ادعا نشان «گمراهکننده» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ سیانان با فرمانده سابق سنتکام درباره «ائتلاف جهانی علیه ایران» مصاحبه نکرده است
🔹در شبکههای اجتماعی متنی به شکل مصاحبه منتشر شده که به ژنرال «کنت مککنزی» فرمانده سابق سنتکام (فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا) در مصاحبه با سیانان، نسبت داده میشود.
🔹در این متن ادعا شده که او میگوید حملات اسرائیل به ایران در «جنگ ۱۲روزه» با هماهنگی آمریکا، ناتو، کشورهای عربی، پاکستان، آذربایجان، مجاهدین خلق، نیروهای سلفی و برخی نیروهای مسلح انجام شده و اسرائیل تنها «پیمانکار» این عملیات بوده و هدف اصلی «سرنگونی ایران» بوده است.
🔹این ادعا شاخدار است و متن منتشرشده، نه در وبسایت CNN و نه در آرشیو رسمی این شبکه وجود ندارد و هیچ رسانه بینالمللی معتبری چنین مصاحبهای منتشر نکرده است.
🔹جستوجوها نشان میدهد که این متن نخستینبار در کانالهای تلگرامی و برخی وبسایتهای نزدیک به حکومت ایران منتشر شده و سپس در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده است.
🔹به جز اینها، بررسی محتوا نیز نشان میدهد که لحن و ادبیات آن بهوضوح با گفتار یک مقام نظامی آمریکایی تفاوت دارد.
🔹بنابراین با توجه به اینکه متن ادعایی کاملا بیاساس و بدون منبع است و محتوای آن نیز ساختگی است، فکتنامه به آن نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✅ درباره موفقیت تیم المپیاد نجوم و اخترفیزیک ایران چه میدانیم؟
🔹در روزهای اخیر برخی کانالها و کاربران شبکههای اجتماعی، به موفقیت تیم ایران در المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک (IOAA) به میزبانی هند، واکنش نشان دادند.
🔹در این پستها اعلام شده که تیم ایران در این رقابتها به مقام اول رسیده و هر پنج نفر تیم ایران مدال طلا گرفتهاند و علاوه بر آن، گفته شده که سه نفر اول دنیا هم از ایران بودهاند.
🔹این خبر نیمهدرست است. بررسیها نشان میدهد که هر پنج شرکتکننده ایران موفق شدهاند مدال طلا کسب کنند و هیچ تیمی به جز ایران نتوانسته پنج مدال طلا به دست بیاورد و در نتیجه تیم ایران موفقترین عملکرد تیمی را از جهت مدالها داشته است.
🔹از سوی دیگر اما نفر اول این المپیاد که بیشترین نمره را آورده، شرکتکنندهای از کشور ایالات متحده آمریکا بوده است.
🔹بنابراین بخش اول خبر درباره موفقیت تیم ایران درست است اما بخش دوم خبر که ادعا میکند سه نفر اول دنیا از ایران بودهاند، درست نیست و به همین دلیل فکتنامه به آن نشان «نیمهدرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh