101960
فکتنامه اولین سایت درستیسنجی (فکتچکینگ) سیاسی دربارهی ایران است. وبسایت: factnameh.com بات تلگرامی فکتنامه: @FactnamehBot ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin twitter.com/factnameh fb.com/factnameh instagram.com/factnameh
🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و پنجم - چاه ویل مصلی
🔹۳۸ سال پیش آیتالله خمینی با تاکید بر اینکه مصلی تهران باید به دور از زرقوبرق و یادآور سادگی مساجد صدر اسلام باشد، دستور ساخت آن را صادر کرد؛ پروژهای که بیش از همه مساجد پر زرق و برق جهان برای آن هزینه شده و هنوز به اتمام نرسیده است.
🔹این پروژه که قرار بود نماد شکوه و اقتدار جمهوری اسلامی باشد، حالا تبدیل به نمادی از تلاش نافرجام برای تظاهر و خودنمایی شده است.
🔹موضوع بیست و پنجمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، مصلی تهران است.
🔹این پادکست، کار مشترک فکتنامه و رادیو فردا، یک هفته قبل در رادیو فردا و حساب کاربری هزارداستان بودجه منتشر شد و حالا در اکانتهای فکتنامه نیز در دسترس است.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در سایت رادیو فردا بشنوید
🌐 @Factnameh
📝 تورم غذا در تیر ۱۴۰۵؛ همچنان فراتر از بحران
🔹در تیرماه ۱۴۰۵، نرخ تورم نقطه به نقطه مواد غذایی با وجود کاهش اندک، همچنان برای ششمین ماه پیاپی سهرقمی باقی ماند و فشار هزینههای زندگی را برای خانوارها به شدت افزایش داد.
🔹دادههای مرکز آمار نشان میدهد نرخ تورم ماهانه و نقطه به نقطه مواد خوراکی اندکی کاهش یافته و موتور محرکه تورم از بخش خوراکیها به سمت گروه «مسکن، آب، برق و گاز» تغییر جهت داده است.
🔹نرخ تورمِ دو سوم کل کالاهای خوراکی منتخب گزارش مرکز آمار، همچنان در سطح «فراتر از حد بحران» است.
🔹هزینه تهیه سبد ۱۱ قلمی کالابرگ برای یک خانواده سه نفره در تیرماه از ۱۶ میلیون تومان گذشت که معادل بیش از ۶۵ درصد از درآمد کل یک خانوار کارگری حداقلبگیر است.
🔹دولت با وجود تاکید بر لزوم افزایش اعتبار کالابرگ، به دلیل نبود منابع پایدار و اختلافنظر میان مسئولان، هنوز برنامهای برای افزایش اعتبار این طرح متناسب با نرخ تورم اجرا نکرده است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی قدیمی منسوب به رونمایی از شهر موشکی ایران در کره شمالی
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند صحنه رونمایی از شهر موشکی ایران در کره شمالی است.
🔹ویدیو، قدیمی و این ادعا بیاساس است.
🔹این ویدیو صحنه رونمایی از یک شهر موشکی با حضور امیرعلی حاجیزاده و محمد باقری در فروردین ۱۴۰۴ در ایران است.
🔹رسانههای مختلف داخلی و خارجی پیشتر این ویدیو را در همان زمان منتشر کرده بودند.
🔹بنابراین فکتنامه به این ادعا که ویدیو مربوط به شهر موشکی سپاه در کره شمالی است، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ آمار گمراهکننده رئیس کل بانک مرکزی درباره کاهش تورم ماهانه
🔹عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، میگوید نرخ تورم ماهانه تیرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل تقریباً نصف شده و این نشانه «مهار تورم» است.
🔹اگرچه دادههای نرخ تورم ماهانه نسبت به ماه قبل کاهش داشته، اما آنچه اتفاق افتاده به نسبت ابعاد تورم ناچیز است.
🔹بر اساس دادههای آخرین گزارش بانک مرکزی، روند صعودی نرخ تورم نقطهبهنقطه و نرخ تورم سالانه در تیرماه ۱۴۰۵ همچنان افزایشی است و روند صعودی دارد.
🔹تورم نقطهبهنقطه در حال حاضر حدود ۸۴ درصد و تورم سالانه بیش از ۶۱ درصد است. این ارقام همچنان جزو بالاترین نرخهای تورم ثبتشده از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون هستند.
🔹نرخ تورم در ماههای اخیر به میزان بیسابقهای افزایش یافته و هنوز نشانهای از مهار آن دیده نمیشود.
🔹در صورت تداوم روند کاهشی تورم ماهانه در چند ماه، میتوان با احتیاط آن را نشانهای از مهار نسبی ارزیابی کرد، اما با یک ماه نمیتوان از مهار تورم صحبت کرد.
🔹با این توضیحات فکتنامه به ادعای رئیس کل بانک مرکزی نشان «گمراهکننده» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 درباره حمله اوکراین به شریان ایران و روسیه چه میدانیم؟
🔹عملیات پهپادی سرویس امنیتی اوکراین که بامداد سوم مرداد ۱۴۰۵ در حوضه دریای خزر رخ داد، اهدافی مثل سکوی نفتی، قایق موشکانداز و کشتیهای باری مرتبط با انتقال محمولههای نظامی میان ایران و روسیه را هدف قرار داد.
🔹این عملیات، در گسترش جغرافیایی جنگ اوکراین، اهمیت زیادی داشت، برای نخستینبار شناوری با پرچم جمهوری اسلامی را مستقیما درگیر کرد، واکنش دیپلماتیک تهران را برانگیخت و نشان داد مسیر لجستیکی خزر از دسترس حملات دوربرد اوکراین مصون نیست.
🔹اهمیت این رخداد آن است که خط تدارکاتی تسلیحاتی تهران-مسکو را در نقطهای هدف گرفته که تا پیش از این نسبتا امن تلقی میشد.
🔹گزارشها نشان میدهد همکاری نظامی ایران و روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین، دریای خزر را به شریان حیاتی انتقال پهپادهای شاهد، مهمات توپخانه و فناوریهای مرتبط تبدیل کرد.
🔹این پهنه آبی محصور، به دلیل محدودیت دسترسی نیروهای غیرساحلی، امکان دور زدن تحریمهای غربی را فراهم میکرد و حجم تجارت نظامی و غیرنظامی از طریق آن بهطور چشمگیری افزایش یافته بود.
🔹حمله اخیر، حساسیت روزافزون این مسیر را آشکار میسازد و نشان میدهد هر دو طرف برای تداوم شراکت راهبردی خود به امنیت آن وابستهاند، اما اوکراین اکنون توانایی مختلکردن آن را نشان داده است.
🔹به نظر میرسد تشدید تنش در دریای خزر، زمینه بروز مشکلاتی برای جمهوری اسلامی باشد: در شرایط تحریم گسترده و اختلال مسیرهای جنوبی، ایران به مسیر حیاتی دریای خزر برای تجارت و لجستیک نظامی وابسته است و ابزارهای تلافیجویانه موثرش محدود به موشکهایی چون خرمشهر است که بهرهگیری از آن، جنبه نمادین دارد اما خطر محکومیت بینالمللی را افزایش میدهد.
🔹در مقابل، اوکراین با پهپادهای دوربرد کمهزینه این امکان را دارد که بهطور مکرر تجارت دریایی ایران را ناامن کرده و محور ایران-روسیه را تضعیف کند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 موج اعدام
🔹در قسمت ۲۸۰ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا آمارهایی از اعدامها در ایران را مرور میکنیم و سپس درباره دو ادعای منتسب به اعدامهای اخیر توضیح میدهیم.
🔹در ادامه، درباره حمله چند روز قبل آمریکا به اسکله نظامی در بندرعباس با استفاده از قایقهای بدون سرنشین صحبت کردهایم.
🔹دو ادعای شباهت بیانیه اخیر منتسب به مجتبی خامنهای با سخنان پیشین حسن نصرالله و نیز اعزام ثبتنامکنندگان «پویش جانفدا» به مناطق جنگی، از موضوعات پربازدید هفته قبل بودند که در این قسمت به آنها پرداختهایم.
🔹تصمیمات دولت برای وضعیت مصرف برق صنایع، با تیتر نادرستی از سوی برخی رسانهها بازتاب پیدا کرده بود که درباره آن توضیح میدهیم.
🔹ادعای تعطیلی سفارت فرانسه در تهران، انتساب تصاویری از پیکر کشتهشدگان اعتراضات دیماه به اراک، ویدیوی منتسب به اعتراضات مردمی در اهواز و دو ویدیو با ادعایی درباره دونالد ترامپ، سوژههای دیگر این اپیزود هستند.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منسوب به حملات آمریکا و عربستان به مقر حشدالشعبی، مربوط به جنگ اوکراین است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه انفجارهای ناشی از حملات اخیر آمریکا و عربستان و پایگاه حشدالشعبی در عراق است.
🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به این حملات ندارد.
🔹ویدیو صحنه انفجار یک انبار مهمات در روسیه در پی حمله پهپادی اوکراین در شهریور ۱۴۰۴ است.
🔹آمریکا و عربستان سعودی شامگاه هشتم مرداد حملاتی علیه مواضع حشدالشعبی در عراق انجام دادند، اما این ویدیو ربطی به آن ندارد.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای مطرحشده درباره این ویدیو نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به لحظه اعدام یکی از متهمان پرونده علیخانی اصفهان، قدیمی است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکند لحظاتی پیش از اجرای حکم یکی از متهمان پرونده میدان علیخانی اصفهان را نمایش میدهد.
🔹در این ویدیو، فردی که قرار است اعدام شود، طناب دار را به گردن خود میاندازد و به جمعیت حاضر، علامت قلب نشان میدهد.
🔹این ویدیو قدیمی است و ارتباطی به اعدامهای اخیر ندارد.
🔹ویدیوی مورد اشاره، صحنه اعدام محمود انصاری، متهم به قتل پزشک یاسوجی در ملاءعام در آبان ۱۴۰۴ است.
🔹ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری دو تن از متهمان پرونده میدان علیخانی و از معترضان بازداشتی دیماه ۱۴۰۴ بودند که بامداد ششم مرداد در ملاءعام در اصفهان اعدام شدند.
🔹اجرای این حکم به صحنه اعتراض حاضران تبدیل شد.
🔹خبرگزاری هرانا دستکم سه ویدیو از این اعتراضات و برخورد پلیس و نیروهای امنیتی منتشر کرده که هیچکدام، ویدیوی منتسب به این ادعاها نیست.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای انتساب این ویدیو به اعدامهای اخیر در اصفهان، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به تجمع اعتراضی اخیر در اهواز، قدیمی است
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده مربوط به «اعتراضات مردمی در اهواز» در تاریخ ۳ مرداد ۱۴۰۵ است.
🔹این ادعا بیاساس است. ویدیو قدیمی است و به اعتراضات ضدحکومت یا شهر اهواز ارتباطی ندارد.
🔹ویدیو مربوط به شادی هواداران تیم فوتبال تراکتور در خیابانهای تبریز است که اولینبار روز ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ منتشر شده بود.
🔹در این ویدیو، حضور پلیس در کنار مردم بدون هیچ تنشی و همچنین پرچمها و بادکنکهای قرمز نشاندهنده جشن خیابانی است، نه تظاهرات اعتراضی.
🔹بررسی تابلوی مغازهها نشان میدهد ویدیو در خیابان کنارگذر آزادی در نصف راه تبریز (میدان جهاد) فیلمبرداری شده است.
🔹این ویدیو پیش از این نیز بارها با توضیحات جعلی به اعتراضات خیابانی در تبریز نسبت داده شده بود اما در ادعاهای تازه، اسم شهر هم به اهواز تغییر داده شده است.
🔹با این توضیحات فکتنامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 درباره عملیات قایق بدون سرنشین آمریکا در بندرعباس چه میدانیم؟
🔹در جریان درگیریهای نظامی تیر ۱۴۰۵، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که برای نخستینبار از سه شناور سطحی بدون سرنشین «کورسیر» در یک عملیات تهاجمی استفاده کرده است.
🔹به گفته سنتکام، این شناورها به تاسیسات تعمیر و نگهداری شناورهای رزمی و زیردریایی در پایگاه دریایی بندرعباس حمله کردند.
🔹این عملیات، نخستین استفاده عملیاتی آمریکا از شناورهای سطحی بدون سرنشین در نقش آفندی به شمار میرود؛ هرچند پیش از آن، اوکراین از این فناوری در جنگ با روسیه استفاده کرده بود.
🔹کورسیر یک شناور بدون سرنشین ساخت شرکت آمریکایی Saronic Technologies است که بردی بیش از هزار مایل دریایی، سرعتی بالاتر از ۶۵ کیلومتر بر ساعت و توان حمل حدود ۴۵۰ کیلوگرم محموله دارد. این شناور میتواند بهصورت خودکار یا از راه دور هدایت شود، از حسگرهای پیشرفته و ارتباطات ماهوارهای بهره ببرد و بسته به مأموریت، تجهیزات شناسایی، جنگ الکترونیک یا محموله انفجاری حمل کند.
🔹طراحی ماژولار این شناور باعث شده برای مأموریتهای شناسایی، گشتزنی، نجات و حملات یکطرفه قابل استفاده باشد.
🔹آمریکا از اوایل سال ۲۰۲۶ این شناورها را در قالب Task Force 59 در خلیج فارس مستقر کرده بود. کورسیر پیش از حمله به بندرعباس، در عملیات نجات خلبانان یک بالگرد آپاچی نیز به کار گرفته شده بود.
🔹استفاده از این شناورها در عملیات بندرعباس نشان میدهد سامانههای بدون سرنشین و هوش مصنوعی بهسرعت در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین ابزارهای جنگ دریایی هستند؛ فناوریهایی که میتوانند با کاهش ریسک برای نیروهای انسانی، شیوه انجام عملیات نظامی در مناطق حساسی مانند خلیج فارس و تنگه هرمز را تغییر دهند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
📝 آیا دستور پزشکیان، مشکل قطعی برق صنایع را حل کرده است؟
🔹برخی رسانهها پس از جلسه دولت اعلام کردند که با دستور مسعود پزشکیان، برق صنایع در مرداد و شهریور قطع نمیشود؛ اما متن تصمیمهای دولت چنین چیزی را تایید نمیکند.
🔹بررسی تصمیمهای هفتگانه دولت نشان میدهد ادعای «قطع نشدن برق صنایع در مرداد و شهریور» دقیق نیست.
🔹طبق یکی از بندهای رسمی، قطعی برق شهرکهای صنعتی فقط از دو روز به یک روز در هفته کاهش پیدا میکند.
🔹دولت همچنین میخواهد بخشی از برق مورد نیاز صنایع را از طریق کاهش مصرف پاساژها و مراکز خرید بزرگ تامین کند.
🔹تغییر ساعت فعالیت کارخانهها، کارکردن در شب و روزهای جمعه و الزام صنایع بزرگی مانند پتروشیمیها به خرید برق سبز از بورس انرژی نیز از دیگر تصمیمهاست.
🔹بخش زیادی از این اقدامات قبلا هم در قوانین یا برنامههای مدیریت مصرف وجود داشتهاند.
🔹این تصمیمها ظرفیت تولید برق را افزایش نمیدهند و بیشتر برای جابهجایی ساعات مصرف و مدیریت خاموشیها طراحی شدهاند.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ انتساب نادرست یک ویدیو به حمله اخیر ایران به یک پایگاه آمریکایی در اردن
🔹ویدیویی در شبکههای اجتماعی با این ادعا منتشر شده که حمله ۳۰ تیر ۱۴۰۵ ایران به یک پایگاه آمریکایی در اردن را نشان میدهد.
🔹این ادعا نادرست است. ویدیو، قدیمی است و پیشتر نیز با ادعای حملات آمریکا به یمن منتشر شده بود.
🔹اصل ویدیو به سال ۲۰۱۵ و حمله ائتلاف عربی به رهبری عربستان به پایگاه موشکی کوه فج عطان در جنوب غربی صنعا بازمیگردد.
🔹هرچند در روزهای گذشته گزارشهایی از حملات ایران به مواضع آمریکا در اردن منتشر شده اما این ویدیو ارتباطی با آن حملات ندارد.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو به این حملات نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 کلنگ، سپاه، اسپوتنیک
🔹در قسمت ۲۷۹ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا درباره «کوه کلنگ» که این روزها نامش در رسانهها و شبکههای اجتماعی زیاد تکرار میشود، صحبت میکنیم.
🔹خسارتهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران در جنگ ۴۰ روزه موضوع دیگری است که به آن پرداختهایم.
🔹در ادامه، عملکرد بخش فارسی اسپوتنیک روسیه بویژه در مورد اعتراضات دیماه و جنگ و تنشهای ماههای اخیر را مرور میکنیم.
🔹تصمیم جدید بریتانیا برای مقابله با فعالیتهای مرتبط با سپاه، به شکلی غیردقیق در برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا کرد که در این قسمت درباره آن توضیح دادهایم.
🔹چند تجمع پراکنده در ایران موجب شده ویدیوهایی قدیمی با ادعای شروع اعتراضات در پاساژ علاءالدین و مجتمع چارسوی تهران منتشر شود که ما آنها را فکتچک کردیم.
🔹همزمان با پایان جام جهانی فوتبال، ادعاهای تازهای در شبکههای اجتماعی منتشر شد که موضوع چند فکتچک دیگر این اپیزود هستند.
🔹از تصویر منتسب به یک لانچر در بیمارستانی در اهواز و عکس پرحاشیه یک مجری صداوسیما، تا چند ویدیوی منسوب به حملات اخیر ایران، سوژه فکتچکهای مرتبط با رویدادهای اخیر ایران هستند که در این قسمت مرور میکنیم.
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ خبر اعدام دو خواهر معترض دیماه به نامهای رومینا و ترانه رحیمی، نادرست است
🔹خبر منتشرشده در شبکههای اجتماعی مبنی بر اعدام دو خواهر به نامهای «رومینا رحیمی» و «ترانه رحیمی» از معترضان دیماه، نادرست است.
🔹تاکنون هیچ منبع موثقی این خبر را اعلام یا تایید نکرده است.
🔹شهرزاد شهبازی، کسی که اعلام کرده وکیل این دو خواهر است، خبر اعدام را «کذب محض» خواند و گفت جلسه رسیدگی به اتهامات یکی از آنان دوشنبه در دادگاه اصفهان برگزار خواهد شد.
🔹طبق گزارش هرانا و اظهارات وکیل، اتهامات این دو خواهر «محاربه» و «معاونت در محاربه» است، اما هنوز خبری مبنی بر صدور حکم منتشر نشده است.
🔹رومینا و ترانه رحیمی از متهمان پرونده «میدان شهدای اصفهان» هستند؛ پروندهای که در مجموع ۱۶ متهم دارد.
🔹حکومت مدعی است دو نفر در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در میدان شهدای اصفهان کشته شدهاند: یک عضو سپاه و یک فرد بیخانمان.
🔹با این وجود، در کیفرخواست متهمان اتهام قتل مطرح نشده و مدرکی دال بر نقش آنان در مرگ این دو نفر نیز در دادگاه ارائه نشده است.
🔹با توجه به اطلاعات موجود، فکتنامه به ادعای اعدام این دو خواهر نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🔹 بازنشر گسترده یک ویدیوی نادرست، با انتساب شلیک تیر خلاص در ایران
🔹در روزهای اخیر ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که در آن پیکر سه زن تیر خورده مشخص است و یکی از آنها که هنوز زنده است، با شلیک به سرش کشته میشود. ادعا شده که این ویدیو مربوط به ایران است.
🔹این ویدیو اوایل بهمن ۱۴۰۴ هم به شکل گسترده منتشر شد و به سرکوب اعتراضات دیماه نسبت داده شده بود.
🔹همان زمان در فکتنامه این ویدیو را بررسی کردیم و توضیح دادیم که ارتباطی با ایران ندارد و مربوط به تنشهای آن زمان میان دولت مرکزی و یگانهای مدافع خلق (یپگ) در سوریه است.
🔹نسخه کاملتری از ویدیو وجود دارد که لباسهای زنان و نیروهای نظامی درآن واضحتر است و صدای حرف زدن آنها به زبان عربی نیز به گوش میرسد.
جسد یکی از زنان در این ویدیو، لباسی شبیه یگانهای مدافع خلق به تن دارد.
🔹یکی از وبسایتهای درستیسنجی متمرکز بر اخبار سوریه نیز همان زمان توضیح داده بود که احتمالا این رویداد مربوط به شمالشرقی سوریه باشد.
🔹بعد از سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴، درباره شواهد شلیک تیر خلاص، مقالهای در فکتنامه منتشر کردیم، اما این ویدیوی خاص که در روزهای اخیر دوباره بازنشر شده، ربطی به ایران ندارد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ نقل قول نادرست از پادشاه بحرین با این مضمون که «به خاطر رسول خدا به ما حمله نکنید»
🔹در روزهای اخیر در برخی سایتهای خبری و شبکههای اجتماعی ادعا شده حمد بن عیسی آل خلیفه، پادشاه بحرین، از ایران خواسته «به خاطر رسول خدا به ما حمله نکنید».
🔹این ادعا نادرست است. پادشاه بحرین روز ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ در رزمایش مشترک «سپر بحرین» سخنرانی کرد، اما جمله مورد اشاره در صحبتهای او وجود ندارد.
🔹او در سخنرانی خود ضمن انتقاد از رفتار ایران و متهم کردن آن به تشدید تنشها، گفت که ایران «نقش و فضل رسالت محمدی» را فراموش کرده که به ادعای او به تمدن ایران عمق معنوی بخشیده است.
🔹در هیچجای این سخنان، پادشاه بحرین درخواست نکرده که ایران «به خاطر پیامبر اسلام» به بحرین حمله نکند.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای انتساب این جمله به پادشاه بحرین نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
✍️ درباره افزایش احتمالی قیمت بنزین چه میدانیم؟
🔹در حالی که تاکنون برنامه شفاف و قطعی درباره سرنوشت بنزین ارائه نشده، مقامهای دولتی با ارائه سناریوهای مبهم، برای تغییرات احتمالی در قیمت یا سهمیهبندی زمینهسازی میکنند.
🔹سخنگوی دولت گفته تغییر قیمت یا سهمیه بنزین قطعی است، اما تاکید کرده که فعلاً هیچ تصمیم نهایی برای تغییر قیمت بنزین اتخاذ نشده است.
🔹این در حالی است که در هفتههای گذشته برای دومینبار طی پنج ماه سهمیه بنزین سه هزار تومانی به ۵۰ لیتر در ماه کاهش یافته است.
🔹برخی گزارشها و اظهارات نمایندگان مجلس حاکی از احتمال افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان است؛ همچنین صحبت از احتمال اجرای طرحهایی مطرح میشود که مقامهای حکومت ایران به عنوان «مدلهای پاداشمحور» توصیف میکنند.
🔹در این میان حتی آمار دقیقی از میزان کسری بنزین در دست نیست و برآوردهای متفاوتی، از ۷.۵ میلیون لیتر تا ۳۰ میلیون لیتر، ارائه میشود.
🔹تداوم تنشهای نظامی در خلیج فارس و محاصره دریایی ایران، واردات بنزین را عملا غیرممکن کرده و دولت را در تامین نیاز داخلی با چالشهای امنیتی و اقتصادی سنگینی مواجه ساخته است.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منسوب به هامر ارتش آمریکا بر فراز برجی در جنوب ایران، مربوط به افغانستان است
🔹ویدیویی از یک خودروی آسیبدیده بر فراز برجکی منتشر و ادعا شده در جنوب ایران گرفته شده و خودرو متعلق به ارتش آمریکا است و برای تضعیف روحیه سربازان آمریکایی روی برجک گذاشته شده است.
🔹این ادعا نادرست است و ویدیو در افغانستان گرفته شده است.
🔹عکاس خبرگزاری فرانسه در آوریل ۲۰۲۶ تصویری از این برج در منطقه «نغلو» در ولایت کابل ثبت کرده و توضیح داده که هاموی (Humvee) سابق ارتش آمریکا با پرچم طالبان بر بالای آن نمایش داده شده است.
🔹در ویدیوی مورد نظر، پرچم طالبان بر روی خودرو قابل مشاهده است.
🔹همچنین تابلو مغازهای که در ویدیو دیده میشود، شماره تلفنهایی با پیششماره «۰۷۷» دارد که متعلق به شرکت مخابراتی ATOMA در افغانستان است.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای مطرحشده درباره این تصویر نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به نیروهای آمریکایی در ایران، قدیمی و مربوط به عمان است
🔹ویدئویی در شبکههای اجتماعی منتشر و ادعا شده نیروهای نظامی آمریکایی را نشان میدهد که در حال ورود به ایران برای آغاز جنگ زمینی هستند.
🔹این ویدئو قدیمی است و ارتباطی با ایران یا نیروهای آمریکایی ندارد.
🔹طبق بررسیها، این ویدئو پیشتر در اردیبهشت ۱۴۰۵ در شبکههای اجتماعی تیکتاک و اینستاگرام منتشر شده بود و آن را مربوط به نیروهای نظامی کشور عمان عنوان کرده بودند.
🔹هیچ خبر رسمی مبنی بر حمله زمینی آمریکا به ایران وجود ندارد و تنشهای فعلی مربوط به حملات موشکی، پهپادی و هوایی است.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو به درگیری نظامی ایران و آمریکا و روزهای اخیر، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 موج اعدام
🔹در قسمت ۲۸۰ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا آمارهایی از اعدامها در ایران را مرور میکنیم و سپس درباره دو ادعای منتسب به اعدامهای اخیر توضیح میدهیم.
🔹در ادامه، درباره حمله چند روز قبل آمریکا به اسکله نظامی در بندرعباس با استفاده از قایقهای بدون سرنشین صحبت کردهایم.
🔹دو ادعای شباهت بیانیه اخیر منتسب به مجتبی خامنهای با سخنان پیشین حسن نصرالله و نیز اعزام ثبتنامکنندگان «پویش جانفدا» به مناطق جنگی، از موضوعات پربازدید هفته قبل بودند که در این قسمت به آنها پرداختهایم.
🔹تصمیمات دولت برای وضعیت مصرف برق صنایع، با تیتر نادرستی از سوی برخی رسانهها بازتاب پیدا کرده بود که درباره آن توضیح میدهیم.
🔹ادعای تعطیلی سفارت فرانسه در تهران، انتساب تصاویری از پیکر کشتهشدگان اعتراضات دیماه به اراک، ویدیوی منتسب به اعتراضات مردمی در اهواز و دو ویدیو با ادعایی درباره دونالد ترامپ، سوژههای دیگر این اپیزود هستند.
❗ حجم فایل صوتی: ۲۱ مگابایت
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:01:00 مقدمه
00:03:42 مرور آمار اعدامها در ایران و بررسی دو ادعای نادرست اخیر
00:14:42 درباره عملیات قایق بیسرنشین آمریکا در بندرعباس چه میدانیم؟
00:19:46 بیانیه مجتبی خامنهای، کپی بیانیه سال ۹۷ حسن نصرالله است؟
00:26:56 خبر نادرست اعزام اجباری اعضای «پویش جانفدا» به مناطق جنگی
00:32:17 آیا دستور پزشکیان، مشکل قطعی برق صنایع را حل کرده است؟
00:37:40 خبر تعطیلی سفارت فرانسه در ایران نادرست است
00:39:28 انتساب ویدیوهای واقعی از سردخانه کهریزک به سردخانه اراک
00:42:00 ویدیوی منتسب به تجمع اعتراضی اخیر در اهواز قدیمی است
00:43:30 ویدیوهای ساختگی منتسب به وخامت حال ترامپ
00:45:22 کامنتها
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوی منتسب به آزمایش موشک قارهپیمای ایران، مربوط به فضاپیمای چینی است
🔹ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی با ادعای «آزمایش موشک قارهپیمای ایران» منتشر شده و توضیحاتی درباره ویژگیهایی مانند برد و کلاهک آنها داده شده است.
🔹این ادعا بیاساس است و ویدیو مربوط به پرتاب فضاپیمای باری «تیانژو-۹» چین است که در ژوئیه ۲۰۲۵ در شبکه CGTN منتشر شد و ارتباطی به ایران ندارد.
🔹شکل نورانی و چتریشکل موشک در آسمان، یک پدیده شناختهشده علمی به نام «شفق موشکی» است.
🔹این پدیده زمانی رخ میدهد که بخار آب خروجی از موتور موشک در ارتفاعات بسیار بالا به کریستالهای یخ تبدیل شده و نور خورشید را منعکس میکند.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای ارتباط این ویدیو با موشکهای ایرانی نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت بیست و پنجم - چاه ویل مصلی
🔹۳۸ سال پیش آیتالله خمینی با تاکید بر اینکه مصلی تهران باید به دور از زرقوبرق و یادآور سادگی مساجد صدر اسلام باشد، دستور ساخت آن را صادر کرد؛ پروژهای که بیش از همه مساجد پر زرق و برق جهان برای آن هزینه شده و هنوز به اتمام نرسیده است.
🔹این پروژه که قرار بود نماد شکوه و اقتدار جمهوری اسلامی باشد، حالا تبدیل به نمادی از تلاش نافرجام برای تظاهر و خودنمایی شده است.
🔹موضوع بیست و پنجمین قسمت پادکست هزارداستان بودجه، مصلی تهران است
🔹هزارداستان بودجه، کار مشترک فکتنامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در سایت رادیو فردا بشنوید
🌐 @Factnameh
❌ انتساب ویدیوهای واقعی از سردخانه کهریزک، به سردخانه اراک
🔹در شبکههای اجتماعی ویدیوهایی بهعنوان تصاویر جانباختگان ۱۸ و ۱۹ دی در اراک منتشر شده است.
🔹این انتساب نادرست است و ویدیوها در واقع مربوط به سردخانه و محوطه پزشکی قانونی کهریزک در تهران هستند و ارتباطی با اراک ندارند.
🔹این ویدیوها پیشتر در منابع موثق و شبکههای اجتماعی بارها با توضیح اینکه کهریزک را بعد از ۱۸ و ۱۹ دی نشان میدهد، منتشر شده بود.
🔹بررسی ساختمان سردخانه، سوله اصلی، ورودی پزشکی قانونی، محوطه اطراف و کامیونهای حمل پیکرها هم نشان میدهد محل فیلمبرداری پزشکی قانونی کهریزک است.
🔹با وجود گزارشهای موثق از دهها کشته در اراک طی ۱۸ و ۱۹ دی، تاکنون هیچ ویدیوی معتبری از سردخانه یا پزشکی قانونی این شهر منتشر نشده است.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای جدید بودن این ویدیوها و انتساب آنها به اراک، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ ویدیوهای ساختگی منتسب به وخامت حال ترامپ
🔹ویدیوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که ادعا میکنند صحنه وخامت حال یا زمین خوردن دونالد ترامپ را نشان میدهند.
🔹این ویدیوها واقعی نیستند و با هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
🔹دو مامور سمت چپ و راست ترامپ در یکی از ویدیوها به وضوح تغییر چهره میدهند و از زن به مرد و از مرد به زن تبدیل میشوند.
🔹در ویدیوی دیگر، درِ خودرو به کاپوت متصل است و محافظ یا راننده ترامپ هنگام کمک در بدنه خودرو فرو میرود.
🔹هیچ خبر معتبری از هیچ خبرگزاری رسمی، گزارشی از وخامت حال ترامپ، آنگونه که در این ویدیوها نمایش داده میشود، منتشر نکرده است.
🔹با این توضیحات فکتنامه به این ویدیوهای ساختگی نشان «شاخدار» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎥 راستیآزمایی تصاویر جنگ / بخش هشتم
🔹همزمان با آغاز دور تازه درگیریهای نظامی میان آمریکا و ایران، عکسها و ویدیوهای مختلفی در شبکههای اجتماعی و حتی برخی رسانهها منتشر شده که نادرست و ساختگیاند.
🔹در قسمت هشتم از سریویدیوهای راستیآزمایی تصاویر جنگ، چند نمونه از این موارد را مرور میکنیم؛ از تصاویر منتسب به حمله ایران به نقاطی از بحرین و دبی تا ویدیوی منسوب به حملهای تازه علیه آرامکو.
👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکتنامه در یوتیوب
🌐 @Factnameh
❌ خبر تعطیلی سفارت فرانسه در ایران نادرست است
🔹خبری در شبکههای اجتماعی و برخی سایتهای خبری منتشر شده که ادعا میکند سفارت فرانسه در تهران تعطیل شده است.
🔹این ادعا نادرست است و وزارت خارجه فرانسه آن را تکذیب کرده است.
🔹پس از بازداشت دو دیپلمات فرانسوی در تاریخ ۱۹ ژوئیه (۲۸ تیر ۱۴۰۵)، تنشها در روابط دو کشور افزایش یافت.
🔹فرانسه بازداشت و بدرفتاری با دیپلماتهایش را تایید کرده و آن را «بسیار جدی» خواند، اما ایران این روایت را رد کرده و میگوید دیپلماتها به دلیل رفتار «غیرمتعارف» تنها برای مدت کوتاهی مورد پرسش قرار گرفتهاند.
🔹با وجود افزایش تنشها، کارکنان سفارت فرانسه همچنان در تهران حضور دارند.
🔹بریتانیا از دی ۱۴۰۴ سفارت خود را بهطور موقت تعطیل و تمامی کارکنانش را از ایران خارج کرد. آلمان نیز فعالیتهای حضوری و خدمات ویزای خود را محدود کرده، اما هنوز گزارش رسمی از تخلیه کامل سفارت وجود ندارد.
🔹بنابراین فکتنامه به ادعای تعطیلی سفارت فرانسه در ایران نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎙 کلنگ، سپاه، اسپوتنیک
🔹در قسمت ۲۷۹ پادکست هفتگی فکتنامه ابتدا درباره «کوه کلنگ» که این روزها نامش در رسانهها و شبکههای اجتماعی زیاد تکرار میشود، صحبت میکنیم.
🔹خسارتهای نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران در جنگ ۴۰ روزه موضوع دیگری است که به آن پرداختهایم.
🔹در ادامه، عملکرد بخش فارسی اسپوتنیک روسیه بویژه در مورد اعتراضات دیماه و جنگ و تنشهای ماههای اخیر را مرور میکنیم.
🔹تصمیم جدید بریتانیا برای مقابله با فعالیتهای مرتبط با سپاه، به شکلی غیردقیق در برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا کرد که در این قسمت درباره آن توضیح دادهایم.
🔹چند تجمع پراکنده در ایران موجب شده ویدیوهایی قدیمی با ادعای شروع اعتراضات در پاساژ علاءالدین و مجتمع چارسوی تهران منتشر شود که ما آنها را فکتچک کردیم.
🔹همزمان با پایان جام جهانی فوتبال، ادعاهای تازهای در شبکههای اجتماعی منتشر شد که موضوع چند فکتچک دیگر این اپیزود هستند.
🔹از تصویر منتسب به یک لانچر در بیمارستانی در اهواز و عکس پرحاشیه یک مجری صداوسیما، تا چند ویدیوی منسوب به حملات اخیر ایران، سوژه فکتچکهای مرتبط با رویدادهای اخیر ایران هستند که در این قسمت مرور میکنیم.
❗ حجم فایل صوتی: ۲۲ مگابایت
🎙 پادکست فکتنامه را از همه اپلیکیشنهای دریافت پادکست بشنوید.
📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.
👈 در کستباکس بشنوید
👈 در اپل پادکست بشنوید
👈 در اسپاتیفای بشنوید
00:00:59 مقدمه
00:03:17 درباره تاسیسات «کلنگ کوه» در نزدیکی نطنز چه میدانیم؟
00:08:28 خسارتهای نیروی دریایی ایران در جنگ ۴۰ روزه
00:12:23 اسپوتنیک فارسی؛ از سلاح اتمی و تئوری توطئه تا جانشینی و جنگ
00:25:30 آیا سپاه در «فهرست تروریستی بریتانیا» قرار گرفته است؟
00:29:39 ویدیوی اعتراضات در چارسو، بازار موبایل و علاءالدین، قدیمی است
00:32:38 ادعای دست ندادن یامال با ترامپ نادرست است
00:34:22 ویدیوی منتسب به پرچم فلسطین در جشن قهرمانی اسپانیا
00:36:20 صداوسیما ویدیوی مصاحبه با ریوالدو را دستکاری نکرده است
00:37:58 تصویر ساختگی منتسب به لانچر در بیمارستان بقایی اهواز
00:40:30 تصویر نادرست منتسب به مجری مسلح صداوسیما
00:42:10 انتساب تصویر یک ناو بازنشسته به ناو آبراهام لینکلن
00:43:34 ویدیوی منتسب به حمله به فرودگاه کویت، قدیمی است
00:44:36 ویدیوی قدیمی منتسب به حمله ایران به آرامکو و فرودگاه ابها
00:45:31 انتساب تصاویر قدیمی و بیربط به حمله ایران به بندر جبلعلی
00:46:40 انتساب ویدیوی اوکراین، به انفجار پل ملک فهد عربستان
00:48:46 کامنتها
🌐 @Factnameh
❌ آیا بیانیه مجتبی خامنهای، کپی بیانیه سال ۹۷ حسن نصرالله است؟
🔹در شبکههای اجتماعی ادعا شده که بیانیه ۲۷ تیر ۱۴۰۵ مجتبی خامنهای حاوی ۱۲ عبارت همسان با نامه یا بیانیه حسن نصرالله در سال ۱۳۹۷ است.
🔹بررسی و مقایسه این دو متن نشان میدهد این ادعا نادرست است.
🔹این ادعا پس از یک برنامه تفسیر خبر در رسانه صدای آمریکا وایرال شد. در آن برنامه گفته شده بود برخی از عبارتهای این بیانیه، به سخنان حسن نصرالله در سه سخنرانی او در سال ۱۳۹۷ شباهت دارد.
🔹صدای آمریکا از ۱۲ عبارت مشابه و کپی کامل عبارتها سخن نگفته و به سه سخنرانی حسن نصرالله در سال ۹۷ استناد کرده بود، نه یک نامه یا بیانیه واحد.
🔹از میان ۱۲ عبارت منتسب به مجتبی خامنهای در شبکههای اجتماعی تنها سه مورد در بیانیه اخیر او وجود دارد؛ آن هم نه به صورت کاملا همسان.
🔹عباراتی مثل «زوال رژیم صهیونیستی»، «آینده از آن جوانان است»، «ملتهای منطقه از همیشه بیدارترند» و شش مورد دیگر، اصلا در بیانیه اخیر منتسب به مجتی خامنهای وجود ندارند.
🔹هیچکدام از ۱۲ عبارت یاد شده در ترجمه عربی سه سخنرانی حسن نصرالله وجود ندارد.
🔹بخشهایی از سخنان نصرالله از نظر مضمون به تعدادی از عبارتهای موجود در این ادعا نزدیک هستند اما کپی دقیق آنها در هیچکدام از سخنان او وجود ندارد.
🔹نزدیکی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی و حزبالله ممکن است در مواردی به شباهت واژگان یا مضامین در بیانیهها و سخنرانیها منجر شود.
🔹با این توضیحات فکتنامه به این ادعا که ۱۲ عبارت بیانیه مجتبی خامنهای بدون تغییر از نامه یا بیانیه حسن نصرالله در سال ۱۳۹۷ برگرفته شده است، نشان «نادرست» میدهد.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
❌ خبر اعزام اجباری اعضای پویش «جانفدا» به مناطق جنگی، نادرست است
🔹در شبکههای اجتماعی ادعا شده افرادی که در سامانه «جانفدا» ثبتنام کردهاند، در صورت وقوع درگیری زمینی، به مناطق جنگی اعزام خواهند شد و در صورت سرپیچی، با «اعدام صحرایی» مواجه میشوند.
🔹هیچ منبع معتبری این خبر را تایید نکرده و هیچ مقام رسمی در نهادهای نظامی یا دولت، طرحی برای اعزام اعضای این پویش به مناطق جنگی ارائه نکرده است.
🔹این ادعا از چند مطلب طنز و کنایهآمیز با همین موضوع آغاز شد و کمکم در شبکههای اجتماعی به عنوان یک «خبر جدی و واقعی» منتشر شد.
🔹«پویش جانفدا» از فروردین ۱۴۰۵ از سوی «سازمان هیات و تشکلهای دینی» با هدف «نمایش انسجام ملی» راهاندازی شده است.
🔹ثبتنام در این سامانه تنها با یک شماره تلفن و بدون ارائه اطلاعات هویتی امکانپذیر است و از سوی دیگر سازوکار رسمی برای لغو ثبتنام در آن وجود ندارد.
🔹پیشتر در فکتنامه به عضوگیری و ادعاهایی که درباره ثبتنام این پویش شده بود، بهطور مفصل پرداخته بودیم.
🔹با این توضیحات، به ادعای اعزام اجباری اعضای این پویش به مناطق جنگی، نشان «نادرست» میدهیم.
👈 در فکتنامه بخوانید
🌐 @Factnameh
🎥 ادعای تازه درباره واکسن کرونا، همزمان با تشییع خامنهای
🔹از زمانی که علی خامنهای واردات برخی از معتبرترین واکسنهای کرونا به ایران را ممنوع کرد، حدود پنج سال میگذرد؛ اما ادعاها برای توجیه این تصمیم همچنان ادامه دارد.
🔹همزمان با تشییع جنازه خامنهای، محمدرضا کلانتر معتمدی دبیر پیشین فرهنگستان علوم پزشکی، در صداوسیما ادعا کرد که واکسن کرونای فایزر موجب نازایی میشود؛ ادعایی که از سوی فکتنامه شایسته نشان «شاخدار» بود.
🔹در این ویدیو، مرور کوتاهی کردهایم بر دستوری که پنج سال قبل صادر شد و دلایل بیاساسی که همچنان در توجیه آن ساخته میشود.
👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکتنامه
👈 FactNameh/shorts">ویدیوهای کوتاه فکتنامه در یوتیوب
🌐 @Factnameh