4967
موقوفات دکتر محمود افشار به منظور تعمیم زبان فارسی و تحکیم وحدت ملی توسط دکتر محمود افشار در سال ۱۳۳۷ بنیاد گرفته است تهران - خيابان ولیعصر - سهراه زعفرانيه - خيابان شهيد عارفنسب - کوی دبیرسیاقی - شماره ۶ 📞 021-2271-6834 🌐 www.MahmoudAfshar.ir
بیست و سوم آبانماه سالروز درگذشت سعید نفیسی
«به ایرانم، به ایران گرامیام، به ایران جاودانیام»
سعید نفیسی
نفیسی صاحب صفات برجستهای بود که جمع آن صفات در یک فرد کمتر دیده میشد. تندکار و پرکار بود. از بسیاری کار احساس خستگی نمیکرد. کتابها و رسالهها و مقالههایی که چاپ کرده، مصاحبههایی که از او نشر شده، گوشهای است از مقدار کار او، جز این مقادیر کثیری نوشتههای چاپنشده و کتب استنساخشده از او به جای مانده که مقدارش کمتر از آثار چاپشدۀ او نیست.
نفیسی تندکار بود. در نوشتن توانا بود. مقالهها و خطابههای خود را سریع و بی قلمخوردگی مینوشت. نثرش زیبا و استوار و فصیح بود. بسیاری از نوشتههای او از بهترین آثار نثری عصر کنونی به شمار میآید. حافظهاش سریع و قوی بود.
نفیسی مرد مادّی نبود. برای مال دنیا ارزشی قائل نبود. گشادهدست بود. کتب عزیز و نفیس خود را بی هیچ نگرانی و خسّتی به دوست و آشنا میسپرد و کم اتفاق میافتاد که خواستار برگرداندنش باشد، مگر اینکه بدان نیازمند شود.
زندگی را آسان میگرفت. برآمدن آرزو و خوشآمدن دوستان را بر هر چیزی برتری مینهاد.
کتابخانۀ نفیسی خزانهای بود با ارج و ارزش، از هر دست کتاب و نشریه به هر زبان و خطی در آن دیده میشد، که محقق و دانشجو و دوست و بیگانه از آن استفاده میکردند.
نفیسی شوق وافر و عطشی شدید به تحقیق و تجسس داشت. به همین ملاحظه بود که مشارکت در هر مجمع و کنگرۀ علمی را واجب میشمرد. میخواست که همواره با جریان تحقیقات مرتبط با ادب ایران همراه باشد.
نفیسی به ادبیات گذشتۀ ایران پیوستگی و دلبستگی تام داشت. از آن آثار مایه گرفت و مایۀ حیات خویش را در احیای آن آثار ریخت. بزرگترین خدمت او همین بود که عدهای زیاد از نوشتههای منثور و منظوم بزرگان ایران را منقّح ساخت و به چاپ رسانید.
پختگی و شیرینی نثرش بیگمان از آن بود که متون قدیم را خوب میشناخت و از بس چنان آثار را استنساخ کرده بود ذهنش و قلمش تأثر پذیرفته بود.
نفیسی با تاریخ ایران نیک آشنا بود و روحش از وقایع تاریخی اثرپذیر شده بود. مجموعه داستانهای تاریخی که به نام ماه نخشب نوشت، نشانی است از دید او در تاریخ و نمونهای است از زیباترین نثر فصیح معاصر و بهترین نوشتۀ نویسندۀ آن. عبارتی که در صدر این مقاله به نقل درآمده یکی از زیباترین و عمیقترین جملات آن کتاب است.
[نادرهکاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۸۹-۱۳۰۴)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۱، ص ۲۳۴-۲۳۸]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
بیست و یکم آبانماه زادروز نیما یوشیج
نیما یوشیج پدر شعر نو، نظریهپرداز برجستۀ آن و متحولکنندۀ اصلی شعر معاصر فارسی و عروض آن است. از مجموعههای شعری او میتوان به قصۀ رنگپریده، افسانه، ماخ اولا، ناقوس و آب در خوابگه مورچگان اشاره کرد. شعری که میخوانید از سرودههای اوست:
مهتاب
میتراود مهتاب
میدرخشد شبتاب
نیست یکدم شکند خواب به چشمِ کس و لیک
غمِ این خفتۀ چند
خواب در چشمِ تَرَم میشکند
نگران با من اِستاده سحر
صبح میخواهد از من
کز مبارکدمِ او آورم این قومِ بهجانباخته را بلکه خبر
در جگر لیکن خاری
از رهِ این سفرم میشکند
نازکآرایتنِ ساقِ گلی
که به جانش کِشتم
و به جان دادمش آب
ای دریغا! به بَرَم میشکند
دستها میسایم
تا دری بگشایم
بر عبث میپایم
که به در کس آید
در و دیوار بههمریختهشان
بر سرم میشکند
می تراود مهتاب
میدرخشد شبتاب
مانده پایآبله از راه دراز
بر دَمِ دهکده مردی تنها
کولهبارش بر دوش
دست او بر در، میگوید با خود:
غمِ این خفتۀ چند
خواب در چشمِ تَرَم میشکند
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
جمشیدنامه
جمشیدنامه روایتی منثور است از رویدادهای زندگی جمشید پیشدادی تا پیش از رویارویی او با ضحّاک. نویسنده با اثرپذیری از میراث حماسی و عیّاری، در این روایت، گزارش مفصّل و متفاوتی از این وقایع ارائه کرده است. متن حاضر که زمان نگارش آن را دستکم تا تاریخ تحریر کهنترین نسخهٔ آن (۱۰۲۲ق) میتوان عقب برد، در حوزهٔ آسیای میانه تألیف شده است. هویت داستانپرداز جمشیدنامه، به رغم شهرتی که این داستان در مقطعی از آن برخوردار بوده بر ما روشن نیست.
[جمشیدنامه، تصحیح و تحقیق دکتر میلاد جعفرپور، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از نوزدهم تا سیام آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
در حاشیۀ خط
نگاهی به هنر قطعهبندی و صفحهآرایی ایرانی
سخنرانان نشست:
آیدین آغداشلو
نقّاش، نگارگر و منتقد هنر
محمّد شهبازی
خوشنویس
علیرضا هاشمینژاد
خوشنویس و پژوهشگر
پنجشنبه، ۲۱ آبان ۱۴۰۵
ساعت ۱۶
کانون زبان پارسی، واقع در باغ موقوفات دکتر محمود افشار
نشانی: خیابان ولیعصر، سهراه زعفرانیه، خیابان عارفنسب، شمارۀ ۱۲
ورود برای عموم آزاد است.
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
هفدهم آبانماه سالروز درگذشت سیّد محمّدعلی جمالزاده
ژنو، ۸ شهریور ۱۳۴۲
دوست عزیز و بسیار محبوبم قربانت میروم در نامۀ اخیر خودتان مرقوم داشتهاید: «دوستان در دو هفته پیش در باب مقالۀ شما در دفاع از حکومت فعلی ایران و کارهای خوبنمای آنها زیاد صحبت میکردند و اسباب تعجّب همه بود که چرا در این مطالب قلم را میفرسایید».
قربانت گردم من عمری آرزوهای بعضی چیزها را داشتم که از آن جمله است:
۱. قبل از همه توزیع اراضی بین زارع
۲. دادن حقوق و آزادی بیشتری به زنان
۳. مبارزه با بیسوادی
۴. سعی در رفاه حال کارگران
۵. مبارزه با فساد
امینی در برنامۀ خود چند فقره از اینها را گنجانید و شروع به اقدام کرد و یا از عهد برنیامد و یا با موانع و مشکلاتی مواجه گردید و بدون آنکه استقامت کافی نشان بدهد سپر انداخت و رفت. دولتی که پس از او آمد همان برنامه را دنبال کرد و شاه نیز موافقت نشان میدهد. خوب میدانم که اگر بعضی از اشخاصی که دست در کارند دارای حسن نیّت هستند، برخی دیگر تنها با زیان کار میکنند.
یقین و ایمان دارم که خواه و نخواه آب در مسیری جریان پیدا کرده و در جویباری افتاده است که دیگر به این آسانیها برگرد ندارد و باز یقین و ایمان دارم که در طول زمانی که شاید از بیست سال متجاوز نباشد این مسیر و این جوی با همه مشکلات و موانع روزبهروز وسیعتر و عمیقتر خواهد گردید و خلاصه آنکه ترقّی و رستگاری آغاز گردیده است و گرد آمدن دهقان با چند هزار تن در مرکز و هیاهوی زنان و کنگرۀ آنان و این همه صداهایی که به گوش مردم میرسد و این غوغای رفراندوم و اقدامات دیگر، هر قدر هم ساختگی و قلّابی باشد، بی تأثیر و بینتیجه نخواهد ماند. پس شادی میکنم بدون آنکه طرفدار کسی باشم.
قربانت میروم، جمالزاده
[نامههای ژنو: از سیّد محمّدعلی جمالزاده به ایرج افشار، با همکاری محمّد افشینوفایی و شهریار شاهیندژی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۳۲۵-۳۲۸]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
ستوده و افشار از همان اوّل آشنایی به هم خو گرفتند و مراتب مهر و دوستیشان به روزگاران تشدید شد و تحکیم یافت. ستوده وضع دوستی و جریان آشنایی خود با افشار را از آن نوع میداند که انسان «با بعضی ندیده آشناست و به محض کوچکترین برخورد طفلِ یکشبۀ دوستی ره صدساله میرود». ستودۀ صریحاللهجه از ابراز این علاقه به دوستش ابایی ندارد. معتقد است «گاهی در بعضی برخوردها و تماسهای اشخاص با یکدیگر با همان نگاههای اوّل و دوم تکلیف دوستی روشن است، مثل اینکه ترازو مثقالی در قلب است که فوراً این نگاهها را سبک و سنگین میکند و فوراً معاهدۀ دوستی را امضاء میکند و یا تا ابد رد مینماید» (۷). افشار نیز به ستوده عقیده دارد و دوستیاش را عزیز و محترم میشمارد. طبعِ کوهیِ دوستش را دوست میدارد و اصلاً همین صفت است که او را به ستوده پیوسته است (۴).
هر دو دوست دلبستۀ کوشکک و خانههایی که در همسایگی یکدیگر داشتند بودند. در مکتوبات همین کتاب (۲۲ و ۲۳) ستوده در تابستان از کوشکک با عنوان «بهشت برین» یاد میکند که در آنجا «بعد از هر باران یک روز تمام مزّۀ بهشت را که خدا در قرآن توصیف کرده» درک میکند و از نامهای (۲۵) پیداست که از این «عالم بیخبری» که در کوشکک دارد راضی است. چشمههای جاری و بارندگیهای پیاپی و سرسبزی و خرّمیِ بیمثال آن دهکده را پناهگاهی برای این دو دوست کرده است. البتّه هر گاه افشار غایب است از «گردشهای طولانی» خبری نیست و به ستوده بد میگذرد و آنجا هم چندان لطفی برایش ندارد (۲۵). در این مواقع ستوده با «تعبیرات قشنگ» از هوای بهشتی آن حدود دم میزند و رفیقش را هوایی میکند و آتش شوق را در دلش شعلهور میسازد (۱۵ افشار).
پر بیراه نیست اگر خلاصۀ زندگی این دو دوستِ ایراندوست را در فعّالیّتهای علمی و کوهپیمایی و گلگشت در کاروانسراها، امامزادهها، گورستانها، بقعهها، قلعهها، خرابهها، کورهراها و دشتها و بیابانهای وطن بدانیم.
[نامههای منوچهر ستوده و ایرج افشار، به کوشش محمّد افشینوفایی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۳، مقدمه، ص ۴۱-۴۲]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
دیوان سلطان ولد
سلطان ولد (۶۲۳-۷۱۲ق)، فرزند ارشد مولانا، در سرودن شعر عرفانی پیرو پدر خویش است. دیوان سیزده هزار بیتی او که تصحیح انتقادی آن با اشعاری نویافته و بر پایۀ معتبرترین نسخههای کهن (ازجمله نسخهای با اصلاحات شخص سراینده) عرضه شده، دارای دو بخش است. در بخش نخست ۹۳۵ شعر آمده که اغلب آنها غزل است و در میانشان قصیده و قطعه و مثنوی و ترجیعبند هم دیده میشود و بخش دوم دارای ۴۵۸ رباعی است.
[دیوان سلطان ولد، تصحیح و تحقیق دکتر مینا رامینثابت، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از یازدهم تا بیست و چهارم آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار (جلد هجدهم) به چاپ دوم رسید.
روزنامهٔ خاطرات ناصرالدّینشاه، از ربیعالثّانی ۱۳۰۹ تا صفر ۱۳۱۰ به انضمام سفرنامهٔ عراق عجم، که برای نخستین بار در این کتاب انتشار مییابد، شامل شرح وقایع تاریخی، از جمله ماجرای سرقت از تخت تاریخی و مرصّع معروف به تخت طاووس، جریان شورش و شرح دستگیری و سرکوب قیام سیّد محمد کلاردشتی، گزارشی از شیوع بیماریهای آنفولانزا و وبای جهانی، و همچنین قیام مردمی معروف به قیام رژی تنباکوست.
[روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار: از ربیعالثّانی ۱۳۰۹ تا صفر ۱۳۱۰ به انضمام سفرنامۀ عراق عجم (جلد هجدهم)، به کوشش مجید عبدامین و نسرین خلیلی، چاپ دوم ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از نهم تا بیستم آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
هفتم آبان روز گرامیداشت کوروش بزرگ
کنزیاس، پزشک یونانی اردشیر دوم هخامنشی (۴۰۴-۳۶۱) اثری داشت به نام پرسیکا، در ۲۳ کتاب که شش کتاب نخستین آن دربارۀ آشور و بقیه دربارۀ هخامنشیان بود. اصل کتاب متأسفانه از دست رفته است، ولی قطعاتی از آن را مورّخان یونانی و رومی به ما رساندهاند.
کنزیاس شکست آستیاگ به دست کوروش را روایت کرده است. بنا بر گزارش او هنگامی که آستیاگ از کوروش شکست خورد، به اکباتان گریخت و در آنجا دختر او Amitis و همسرش Spitamas او را در کاخ شاهی پنهان کردند. چون کوروش بدانجا رسید به Oibaras فرمان داد که این زن و همسر و دو فرزند او را بگیرند. ولی آستیاگ برای آنکه به آنها آسیبی نرسد، خود را نشان داد. سپس همان Oibaras او را گرفت و دست و پای او را بست ولی سپستر کوروش او را بخشید.
این گزارش به پایان کار افراسیاب در شاهنامه شباهت دارد. بنا بر گزارش شاهنامه زاهدی به نام هوم در غاری افراسیاب را که از کیخسرو گریخته و بدانجا پناه برده است، دستگیر میکند تا او را تحویل کیخسرو دهد. ولی در میان راه افراسیاب هوم را میفریبد و در دریای چیچست ناپدید میگردد. چون این خبر به کیخسرو میرسد، کرسیوز برادر افراسیاب را به پای آب میآورد و دستور میدهد او را شکنجه دهند. افراسیاب که تاب شنیدن فغان برادر را ندارد از آب درمیآید و خود را تسلیم میکند و کیخسرو او را میکشد.
[سخنهای دیرینه: سی گفتار در مورد فردوسی و شاهنامه، دکتر جلال خالقی مطلق، به کوشش علی دهباشی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ص ۲۷۳-۲۷۴]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی و تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه
کتاب مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه به قلم و پژوهش استاد سجاد آیدنلو منتشر شد. ایشان در این اثر به بررسی ضبطها، معانی و خوانشهای گوناگون ابیاتی پرداختهاند که پیش از این محل اختلاف محققان شاهنامه بوده است.
دکتر آیدنلو برای شناسایی ابیاتی که نیازمند توضیح هستند، با اشراف علمیِ گسترده، دست به تحقیقی درازدامن زدهاند؛ سراسر شاهنامه را بهصورت مقایسهای و بر اساس شرحهای مختلف مطالعه کرده و ابیات بحثانگیز را استخراج نمودهاند. سپس با بررسی مقالهها و نقدهای پژوهشگران دیگر، ابیات دشواری را که از دیدهها دور مانده بوده، به فهرست خود افزودهاند. حاصل این جستوجوی دقیق، حدود ۱۵۰۰ بیت از سراسر شاهنامه بوده که نیاز به طرح و بحث داشته است.
آقای دکتر در راستای گرهگشایی از این ابیات، هم ضبط تمامی نسخهها و تصحیحها را آوردهاند، و هم تمامی شروح و مقالاتی را که پیشتر توسط دیگر محققان نگاشته شده، با امانتداری و انصاف مثالزدنی نقل کردهاند. گاه نظر و دریافت تازهٔ خود را با رعایت احتیاط علمی و در نهایت فروتنی بیان کردهاند و گاه با نقل شواهد و نکتهسنجیهای بیشتر، دیدگاه دیگران را تأیید و تکمیل کردهاند. در این مسیر، کار پژوهشگران جوان و کمتر شناختهشده را نیز از قلم نینداخته و از نگاه دقیق خود دور نداشتهاند. ضمناً در متن کتاب، گاه تصاویری از ضبطِ نسخههای مختلف جهت درک و دریافتِ بهترِ خواننده ارائه شده است.
در جلد نخست این مجموعه که بهتازگی توسط انتشارات دکتر محمود افشار منتشر شده است، گره از ۱۹۸ بیت دشوار شاهنامه گشوده شده و اعلام شده است که جلدهای بعدی در آینده منتشر خواهند شد.
کتاب دارای پیشگفتاری در شرح روش کار است. همچنین مقدمهای مفصل دارد و در آن، به بررسی فعالیتهای انجامشده برای حل مشکلات حماسه ملی ایرانیان و تسهیل خوانش آن پرداخته شده است؛ از جمله: «فرهنگهای شاهنامه»، «ترجمهها و بازنویسیهای منثور»، «چاپها و تصحیحات»، «شرحها و توضیحات»، «مقالات و نوشتههای پژوهشی» و «پایاننامهها و رسالههای دانشجویی».
کتاب فهرست الفبایی ابیات دارد، همینطور فهرست لغات، ترکیبات، تعابیر، تصاویر و نامهای بحثشده. پس از آن نمایهٔ اشخاص، کتابها و مجلات آمده است و با فهرست منابع به پایان میرسد.
تصویر فهرست کتاب نیز در بخش نظرات کانال «بیاض» قابل مشاهده است.
مشخصات کتاب:
مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه؛ ضبطها، معانی و خوانشها، سجاد آیدنلو، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵.
به نقل از کانال تلگرامی بیاض | عاطفه طیّه
/channel/atefeh_tayyeh/2701
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
سوم آبان سالروز درگذشت فریدون
مشیری، منتخب یازدهمین جایزهٔ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار
فریدون مشیری (۱۳۰۵-۱۳۷۹) شاعر (با سبکی میان کهنه و نو) روزنامهنگار، کارمند شرکت پست و تلگراف و تلفن. کلّیات اشعار او با نام بازتاب نفس صبحدمان به چاپ رسیده است. شعری که میخوانید از سرودههای اوست:
شهنامه چه میگفت؟
این دفتر دانایی، این طرفه رهآورد،
الهام خداییست که «فردوسی توسی»
از جان و دل آن را بپذیرفت
با جان و دل خویش بیامیخت،
بیاراست، بپرورد
ده قرن فزون است که در پهنهٔ گیتی
میدان شکوهش را
کس نیست هماورد
... جانمایهٔ شعرش همه ایرانی و ایران
طومار نسبنامهٔ گردان و دلیران
نظمی که پی افکند
کاخی که بنا کرد
شهنامه به ایران و به ایرانی میگفت:
یک روز شما در تنتان گوهر جان بود
یک روز شما بر سرتان تاج کیان بود
وآن پرچمتان رایت مهر و خرد و داد
افراشته بر بام جهان بود
شهنامه به آن مردم خودباخته میگفت
بار دگر آنگونه توانمند توان بود
این دفتر دانایی
این طرفه رهآورد
الهام خدایی
فرمان اهوراست
روح وطن ماست که فردوسی توسی
با جان و دل خویش بیامیخت، بیاراست، بپرورد
آنگاه چنین نغز و دلافروز و دلاویز
در پیش نگاه همه آفاق بگسترد
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
یکم آبان روز بزرگداشت ابوالفضل بیهقی
خواجه بوالفضل ای روانت شاد در خرّمبهشت
که روانمان زین کراسه (۱) هر دمی شادان کنی
کاروان مصر بستی زین کراسهیْ دلپذیر
تا هماره نرخ شکّر در جهان ارزان کنی
یا که گوهرهای محمود از فتوح سومنات
ریختی بر آستین تا بر ورق افشان کنی
یا نه خود عمّانِ گوهرزایت اندر ناطقه
که عبارت را ازو پر لؤلؤ و مرجان کنی
یا مگر فردوسگوهر لعبتان را آشکار
از بهشت آری برون تا در سخن پنهان کنی
باغی افکندی چو مینو از شکفتهگلبنان
بس به روی هر گلی بر، شبنمی غلتان کنی
خسروانیپرنیانی بافی از گفتار خوب
پس به یاقوت و گهر آموده(۲)اش دامان کنی
میندانم سرّ این دستان که بهر داستان
کاغذی گیری به دست و روضۀ رضوان کنی
وه چه شیرینمنطق و خوشلهجتی آنجا که تو
مدحت خواجهیْ کلان بونصرِ بنْ مشکان کنی
گوهر جان را همیماند نتیجهیْ کلک تو
تو مگر آب دویت از چشمۀ حیوان کنی
کو ابواسحق و کو ابنالعمید و کو بدیع
تا بر ایشان روز روشن چون شب تاران کنی
هندسهیْ تألیف الفاظ آنچنان دانی درست
که قلیدس را درین ره خیره و حیران کنی
خط نشانی از برونسو بر دو نقطه از محیط
ور شغب آرد مجادل، تو دوصد برهان کنی
در شکر غلتد چو طوطی هرکه خواند این کتاب
هین بخوان ای خواجه تا بر قول من ایقان کنی
ادیب پیشاوری
(۱) دفتر و کتاب.
(۲) پر و مملو.
[ای زبان پارسی...، به کوشش دکتر میلاد عظیمی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۲، ج ۳، ص ۱۵۷۵-۱۵۷۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
دلا بکوش که باقیّ عمر دریابی
که عمرِ باقی ازین عمرِ بر گذر یابی
ز سوزِ سینه طلب آبِ روی، ار طلبی
که همچو شمع ازان سوز، تاجِ سر یابی
ز سر برون کن این حشوهای توبرتو
گذر ز چنبرِ گردون همی مگر یابی
به آبِ علم بپرور درختِ ایمان را
نگاه کن که ازان چند بار و بر یابی
به باغِ امر خرام از مضیقِ عالمِ خلق
که هرچه آرزوی توست ماحضر یابی
حقیقت همهچیزی چنانکه هست بدان
که تا مقامِ خود از جمله بر زبر یابی ...
ز غایتِ طلبِ توست نازِ دنییِ دون
چو کم طلب کنی آنگاه بیشتر یابی ...
بههرزه بانگ چه داری چو دردمند نهای؟
تو درد جوی که درمانش بر اثر یابی
کمالالدین اسماعیل
[سفینۀ بولونیا، به کوشش ایرج افشار، محمّد افشینوفایی و شهریار شاهیندژی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۱۷۵-۱۷۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار (جلد شانزدهم)
این مجلّد به ادامۀ سفر سوم ناصرالدّینشاه به فرنگستان میپردازد. در جلد قبل، شاه از انگلستان خارج شد و سفرش را به سمت فرانسه ادامه داد. در این جلد، سفر سوم فرنگ با ورود به فرانسه (ذوالحجّۀ ۱۳۰۶) پی گرفته میشود و شاه در ادامه با بازدید از چند کشور دیگر اروپایی و پایان یافتن سفر، از راه روسیه و قفقاز به ایران بازمیگردد (محرّم ۱۳۰۷). سپس تا صفر ۱۳۰۸ به روال سابق، به شرح وقایع روزانه، سفرهای کوتاهمدت، شکار و تفرّج و عزل و نصبها و اتفاقات روزمره میپردازد.
[روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار از ذوالحجّۀ ۱۳۰۶ تا صفر ۱۳۰۸ به انضمام سفر سوم فرنگستان (بخش دوم) و سفرنامههای لار و شهرستانک (جلد شانزدهم)، به کوشش مجید عبدامین، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار]
علاقهمندان میتوانند از بیست و هفتم مهر تا ششم آبان، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
هَلتَمتی: ایلام باستان
(جلد اوّل: تاریخنگاری)
فلات ایران شاهد ظهور یکی از اولین تمدنهای بشری در کوهپایههای زاگرس و دشت خوزستان است که ریشۀ فرهنگِ کهنِ این سرزمین را تشکیل داده، ولی کمتر مورد توجه علم تاریخ بوده است. ایلامیان که خود سرزمینشان را هَلتَمتی مینامیدند تا یک قرن پیش در ایران تقریباً ناشناخته بودند. با توجه به سهم عظیمی که تمدن ایلام در شکلگیری هویت فرهنگی مردم ایران دارد، در کتاب حاضر کوشش شده اطلاعات موجود دربارۀ تاریخ سیاسی این قوم و نظرات مختلف دربارۀ آن بررسی شود.
[هَلتَمتی: ایلام باستان (جلد اوّل: تاریخنگاری)، دکتر بهزاد مفیدی نصرآبادی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار]
علاقهمندان میتوانند از بیست و پنجم مهر تا ششم آبان، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
پخش زنده
نشست «در حاشیۀ خط» که امروز در کانون زبان پارسی برگزار میشود، تا دقایقی دیگر به طور زنده از صفحۀ اینستاگرام بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار پخش خواهد شد.
http://instagram.com/afsharfoundation
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
ای که هزاران جهان در سر هر موی توست
قُلزم و صد بحر جان قطرۀ یک جوی توست
در دلت ای بحر و کان گنج زر و دُر نهان
غلغلۀ جسم و جان گرد سر کوی توست
هرچه که آن ظلمتست عکس سر زلف توست
هرچه که آن روشنیست از لُمع روی توست
حُسن جهان قطرهایست از یم خوبی تو
بوی گل و باغها هر نفس از بوی توست
این و هزاران چنین از فلک و از زمین
گشت چو روزم یقین کان همه از سوی توست
روی تو لیلی ماست ما همه مجنون تو
سلسلۀ عاشقان از خم گیسوی توست
قامت تو نیزهایست چشم تو کیش بلا
تیر مژهت را کمان طاق دو ابروی توست
ماهرخا باز تو خون جهان ریختی
ریختن خون خلق نیست عجب خوی توست
گرچه ولد شد خراب درده جام شراب
خسرو و خاقان توی بزم درین طوی توست
[دیوان سلطان ولد، تصحیح و تحقیق دکتر مینا رامینثابت، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵، ص ۱۸۰]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
کتابخانۀ مینوی
کتابخانۀ مینوی یکی از مهمترین کتابخانههایی است که در قرن اخیر به صورت خصوصی و شخصی در ایران به وجود آمد. این کتابخانه برای تحقیقات ایرانی و اسلامی مجموعهای است کمنظیر و یکدست و هماهنگ. به وجود آمدنش حاصل و نشانۀ تبحّر و احاطۀ مینوی در معارف اسلامی و مدنیّت ایرانی، صرف وقت در طول پنجاه سال و گشادهدستی در خرید کتاب، تجربه و مهارت در نحوۀ تهیه و یافتن کتب منحصر و کمیاب، سفرهای متعدّد در چهار گوشۀ جهان و بالأخره ارتباط با مستشرقین و شهرت یافتن در مراکز علمی جهانی است.
از روزی که به ساختمان کتابخانه آغاز کرد دایم ذوق میکرد که تا چندی دیگر کتابخانه آماده میشود و میتوانم در فضای مناسب آن برای دوستان و علاقهمندان به مطالعه و تحقیق میزهای کار بگذارم. روزی گفت افشار، کف تالار کتابخانه و زیرزمین آن احتیاج به فرش دارد. ولی دلم میخواهد از آن زیلوهایی که قدیمیها در مساجد میانداختند تهیه کنم. گفتم آنها بافت میبد و اردکان یزد است و تهیهاش آسان. گفت پس دو تخته فوری سفارش بده و بگو که بر حاشیۀ آنها به یادگار نام «کتابخانۀ مجتبی مینوی» بافته شود. همینطور هم شد و آن زیلوهایی است که هنوز بر آن صحن گسترده است.
تردید ندارم که تعداد کتب و نشریات ادواری و رسالات و جزوات و نسخ خطی این کتابخانه از پانزده هزار مجلّد و شماره درگذشته است. اکثریت کتب این مجموعه کتب چاپی است و به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ترکی و روسی و زبانهای دیگر. بدون واهمه میتوان گفت که در حال حاضر شصت هفتاد درصد کتب آن در بازارهای جهان نیست.
اعتبار و اهمّیّت خاص کتب مینوی به یادداشتهایی است که او بر حاشیۀ کتب خوانده شده کرده است. همانطور که کتب محمّد قزوینی هم از این مزیّت برخوردار است، اما تعداد کتبی که مینوی بر آنها یادداشت دارد خیلی بیشتر است از کتبی که مرحوم قزوینی بر آنها یادداشت کرده است.
چند سال پیش مینوی آرزو کرد کتابخانهاش به دویست هزار مجلّد برسد! در همان وقت گفت که چون این کتابخانه برای ملّت ایران به وجود آمده است آن را اهدا خواهم کرد. پس با همان گشادهدستی که در طول عمر برای تشکیل کتابخانه داشت چنین گنجینۀ بیمانند را رایگانی به ملّتی بخشید که نقد عمر را مصروف شناختن و شناساندن او کرد.
[نادرهکاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۱، ص ۴۹۵-۴۹۸]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
گفتگوی پروفسور بلرام شکلا (رایزن فرهنگی هند در ایران و استاد زبان سنسکریت در دانشگاه دهلی) با دکتر مهدی فیروزیان دربارۀ کتاب در بزم غالب
[در بزم غالب: زندگی و آثار غالب دهلوی، دکتر مهدی فیروزیان، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
عطّار، از پارس تا هندوستان
در این کتاب پس از شناساندن عطّار نیشابوری و جایگاه او در ادبیات ایران، به نقل و نقد احوال و افسانههای زندگی او در تذکرهها و منابع تاریخی شبهقارّۀ هند و نمایاندن اثرگذاری مستقیم و غیر مستقیم وی بر شاعران فارسیگوی آن سرزمین پرداخته شده است. سپس نویسنده با جستوجو در متون نظم و نثر، فرهنگها، تذکرهها، ترجمهها، برگزیدهها، و دستنویسها و چاپهای آثار عطّار، نفوذ و تأثیر جداگانۀ هر یک از آثار اصیل و منسوب به او را در شبهقارّه نشان داده است. بخش پایانی به معرّفی تحقیقات نویسندگان شبهقارّه دربارۀ عطّار و اشارهای انتقادی به پژوهش ایرانیان دربارۀ پیوند عطّار و شبهقارّه اختصاص دارد.
[عطّار، از پارس تا هندوستان: نفوذ فرهنگی و ادبی عطّار نیشابوری در شبهقارّه، دکتر مهدی فیروزیان، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از شانزدهم تا بیست و هفتم آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
استقلال فرهنگی ملّتها
اگر بشرها همه یکسان و یک قوم باشند و اختلاف و اصناف ما بین آنها نباشد مترقّی نخواهند بود؛ زیرا ترقّی نتیجه میشود از اینکه افکار و عقاید و احوال و اخلاق مردم به یکدیگر تلاقی کند و از همدیگر استفاده کنند. اگر همه یک نوع فکر و رویّه داشته باشند چه استفادهای از یکدیگر خواهند کرد و به چه وسیله ترقّی حاصل میشود؟ و این مسئله مسلّم است که اگر قومی استقلال خود را از دست داد و تابع قوم دیگر شد کمکم در او مستهلک میشود و آثار وجودی او از بین میرود و این زیانی است که به عالم انسانیّت وارد میآید.
اگر این حرف درست باشد رعایت حقّ استقلال ملل اصل مسلّمی خواهد بود ولیکن یک نتیجۀ دیگر هم از آن گرفته میشود به این معنی که هر ملّتی همچنانکه حقّ حیات پیدا میکند تکلیفی هم بر عهدۀ او وارد میآید و آن این است که در جامعۀ بشریت عامل ترقّی باشد و برای اینکه وظیفه را ادا کند ناچار باید معارف و تمدّن و تربیت مخصوص داشته باشد و فرهنگ ایران دارای آن مقام است که با فرهنگهای ملل دیگر همقدم شود.
[سیاستنامۀ ذکاءالملک: مقالهها، نامهها و سخنرانیهای سیاسی محمّدعلی فروغی، به کوشش ایرج افشار و هرمز همایونپور، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۴، ص ۲۴۳-۲۴۴]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
مقدمهای بر شرح مشکلات شاهنامه،
سجاد آیدنلو، جلد یکم، نشر موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵، ۹۴۰ صفحه (با فهرستها و منابع ۱۰۱۷ صفحه)، قیمت ٠٠٠، ۴،۳۰۰ تومان.
زاگرس زند
پس از انجام و انتشار شرحهای مشکلات آثار مهم ایران چون: مثنوی مولوی (میرزا محسن عماد)، انوری (جعفر شهیدی)، حافظ (زریاب خویی؛ فتحالله مجتبایی)، ناصرخسرو (ادیب پیشاوری) و خاقانی (عباس ماهیار؛ میر جلالالدین کزازی)، جای شرح مشکلات شاهنامه بسیار خالی بود و مایۀ دریغ و سرافکندگی شاهنامهپژوهان و شاهنامهدوستان!
این کتاب نخستین کتاب (و بهاحتمال جامعترین) است که به شرح مشکلات و ابهامهای شاهنامه و بیتهای بحثبرانگیز پرداخته و بیگمانم که کسی جز دکتر آیدنلو داد این مهم را نمیتواند داد و چنین رستمانهکمانی را نمیتواند کشید! واژۀ «مقدمه» در آغاز عنوان، اضافه مینماید و فقط از سر فروتنی نویسنده میتواند باشد، چراکه این کتاب «مقدمه» نیست و اصل کار و بدنۀ پژوهش است.
در این جلد دربارۀ ۱۹۸ مورد مشکل و ابهام بحث شده است و تا پایان فریدون را در بر میگیرد. در نتیجه شاید این کار به پنج جلد یا حتی بیشتر برسد.
نویسنده، جدا از ۲۷سال پژوهش در شاهنامه، برای این کتاب حدود پنج سال کار کرده، که نیمی از آن به شناسایی و گزینش بیتهای دشوار گذشته، که ۱۵۰۰ بیت شد و نیم دیگر در جستجو و بحث و نقد نظرهای دیگران و رسیدن نتیجۀ نهایی صرف شده است (البته نه در همۀ موارد - بیست مورد به نتیجۀ نهایی نرسیده است). این دشواریها در سه دستۀ ضبط، معنی و خوانش تقسیم میشود. البته این ۱۵۰۰ بیت شامل بیتهای با ضبطهای گوناگون در چاپها و مشکلات ساده در شرحهای موجود نیست.
کتاب مقدمهای مفصل در ۹۵صفحه دارد که به این موارد پرداخته است:
فرهنگهای شاهنامه، ترجمهها و شاهنامه به نثرها، چاپها و شرحهای شاهنامه، مقالات و پایاننامههای در زمینۀ شرح مشکلات شاهنامه.
بخش مقالات در سه دسته آمده: پیشگامان و پیشکسوتان تا سال ۴۸، پژوهشگران که بیش از پنج مقاله نوشتهاند و پژوهشگران با کمتر از پنج مقاله، از سال ۵٠ تا کنون.
این کتاب، تخصصی است و باریکبینانه و تحلیلی و انتقادی و به کار شاهنامهپژوهان میآید. کسانی که سالهاست با چاپها و شرحها و مقالات این حوزه سروکار دارند و دستپنجه نرم میکنند، آموزگار یا پژوهشگر شاهنامه هستند یا شاهنامهآموزی جدی و پیگیر هستند. این افراد همیشه جای خالی چنین کار سترگی را درک میکردند و زمان زیادی برای جستن و یافتن نظرات محققان در یک ابهام یا معنای خاص در یک بیت صرف مینمودند و گاه نمییافتند همۀ آنچه را که میبایست. اما اکنون به همت بلند دکتر آیدنلو و رنج سالیان که برده، همگان تاحد زیادی از آن دشواری رهیده و منبعی - چه بسا مرجعی - تاحد زیاد کامل و دقیق در دسترس داریم. همۀ نقد و نظرها پیش چشم است و نظر و جمعبندی دکتر آیدنلو نیز. سپس و با داشتن همۀ مواد خام و پختۀ لازم، یکجا، هر شاهنامهپژوهی میتواند نقد و نظر خود را هم داشته باشد و چهبسا یافته و کشفی راهگشا بیابد و بنویسد و بر این میدان چیزی بیفزاید و از مشکلاتش بکاهد.
و باز دربارۀ این کتاب خواهم نوشت که سخن بسیار است ....
(آبان ۱۴۰۵)
/channel/ShahnameAlborz/10645
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
درگذشت دکتر مهدی ماحوزی، پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی و استاد دانشگاه
دکتر مهدی ماحوزی (۱۳۱۴ ـ ۱۴۰۵) در دشتستان به دنیا آمد. پس از گذراندن تحصیلات دانشگاهی در رشتۀ فلسفه و علوم تربیتی در دانشگاه تهران، از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸ به تدریس در دانشکدۀ نفت آبادان پرداخت و سپس تحصیل در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی را آغاز کرد و موفّق به دریافت درجۀ دکتری در این رشته از دانشگاه تهران شد.
دکتر ماحوزی سالها استاد دانشگاه بود و دانشجویان بسیاری را پرورد. او خواهرزادۀ علی دشتی بود و بعد از انقلاب به نشر آثار علی دشتی اهتمام ورزید و بسیاری از کتابها و نوشتههای دایی خود را پس از بازبینی به چاپ رساند. از کتابهای او میتوان به فارسی عمومی، گزارشنویسی: نگارش، ویرایش و پژوهش، نقش دشتی در تاریخ و ادب معاصر ایران، آتش اندر چنگ: گزیدهای از دیوان خاقانی شروانی و شرح مخزن الاسرار نظامی گنجوی اشاره کرد.
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار درگذشت دکتر مهدی ماحوزی را به خانوادۀ محترم ایشان، جامعۀ دانشگاهی کشور و دوستداران زبان و ادب فارسی تسلیت میگوید. یاد و نامش گرامی باد.
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
اما مهمتر از امور مادّی مسئلۀ روح ملل است، از آن رو که میبینیم همۀ اقوام دنیا در حال هیجاناند. بعضی را مشاهده میکنیم که به درون زندگانی ملّی خود جمع میشوند و فکر سازگاری بینالمللی را دور میکنند، به واسطۀ اینکه نمیخواهند نظر وسیع کلّ انسانیّت را به جای نتیجۀ تاریخ ملّی خود بگذارند. ولیکن به عقیدۀ من هیچ ملّتی از اینکه جزء جامعۀ ملل شود شخصیّت ملّی خویش را از دست نمیدهد. حکمت بالغۀ الهی نوع بشر را یک مجموعۀ متّحدالشکل نساخته است. به هر قومی خونی داده و زبان مادری ایشان را زاویۀ مقدّسۀ روحشان و کشورهای مختلف را میهن ایشان معیّن فرموده است، ولیکن انتظام کلّی که باری تعالی مقرّر داشته است برای این نیست که مردم در مجاهدات ملّی خویش به روی یکدیگر برخیزند و هر روز سیر عمومی تمدّن را از نو واپس ببرند. خدمتگزار حقیقی انسانیّت آن است که در عین اینکه بر زندگانی ملّت خود تکیه و استقرار دارد میراث اخلاقی و عقلی را که دریافته است به اعلی درجه بسط داده و به این نحو از خصوصیّات ملّی خویش برتر رفته برای کلّیۀ نوع بشر خدمت انجام دهد. چنانکه این شیوۀ بزرگان هر ملّت بوده که نامهای ایشان بر جریدۀ تاریخ انسانیّت ثبت است.
بخشی از سخنرانی دکتر استرزمان هنگام ورود دولت آلمان به جامعۀ ملل
[آئین سخنوری، محمّدعلی فروغی، به کوشش رامین فُرادی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۴۲۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار (جلد هفدهم) به چاپ دوم رسید.
در این مجلد از روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه، علاوه بر شرح مفصّلی از وقایع روزانه از قبیل شکار و تفرّجهای شاهانه، شرح مسافرت به لار، شهرستانک و کلاردشت، به بسیاری از گزارشهای دست اوّل مملکتی و اجتماعی از قبیل عزل و نصبهای دولتی و اوضاع اجتماعی و آب و هوایی نیز پرداخته شده است. یکی از مهمترین بخشهای این کتاب، وقایع مربوط به انتشار شبنامههای ضد حکومتی و اتفاقات منتج از این اعمال است که میتوان آن را پیشزمینهای برای وقایع رژی تنباکو دانست. اهمّیت این گزارشها دوچندان میشود، هنگامی که این وقایع از زاویۀ دید شخص اوّل مملکت نگریسته شود.
[روزنامۀ خاطرات ناصرالدّینشاه قاجار: از ربیعالاوّل ۱۳۰۸ تا ربیعالثّانی ۱۳۰۹ به انضمام سفرنامۀ لار، شهرستانک و کلاردشت (جلد هفدهم)، به کوشش مجید عبدامین و نسرین خلیلی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از چهارم تا هفدهم آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:
مقدّمهای بر شرح مشکلات شاهنامه (جلد اوّل)
کتابِ مقدّمهای بر شرح مشکلات شاهنامه، بررسی حدود ۱۵۰۰ بیت دشوار و نیازمند بحث حماسۀ ملّی ایران به لحاظ ضبط، معنا و خوانش است. در جلد نخست کتاب، ۱۹۸ بیت از آغاز دیباجه تا پایان پادشاهی فریدون بررسی شده است. نویسنده برای بحث دربارۀ این ابیات به عکس دهها نسخۀ خطّی شاهنامه، چاپهای مختلف و شروح متعدّد آن کتاب، ترجمۀ عربی بنداری و بسیاری منابع جانبی دیگر و نیز مقالات تحقیقی مربوط به هر بیت مراجعه کرده و با دیدی انتقادی پیشنهادهایی دربارۀ خوانش و معنای کلمات، عبارات و مصراعهای بحثبرانگیز شاهنامه مطرح کرده است.
[مقدّمهای بر شرح مشکلات شاهنامه: ضبطها، معانی و خوانشها (جلد اوّل)، دکتر سجّاد آیدِنلو، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۵]
علاقهمندان میتوانند از دوم تا سیزدهم آبانماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.
تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
منصب فراشباشی در دورۀ قاجار
در منابع تاریخی به میزان قدرت و نفوذ فراشباشی در ارکان حکومت و در ساختار تشکیلات قدرت شاهزادگان، حکام، علما و اعیان به طور ضمنی اشاره شده است.... فراشباشی حکام و اعیان تنها در برابر سرپرست خود پاسخگو بودند و هر اندازه که حاکم یا سرپرست فراشباشی قدرت بیشتری داشت نفوذ و اقتدار فراشباشی و تعداد فراشهای تحت فرمانش بیشتر بود. برخی از فراشباشیها بازوی حکام و اعیان در زورگویی و مرعوب ساختن خلق بودند و در جلب، آزار و شکنجه و اخّاذی شهرت داشتند. دزدیهاى مختصر شهرى محل درآمد فراشباشیهاى حکومتى بود که همواره به یکى دو روز حبس و گرفتن جزاى نقدى ختم میشد. میزان جزای نقدی به سطح جرم و توانایی مالی متهم بستگی داشت. البته به شاکی پول سیاه هم نمیرسید. چه بسا شاکی چیزی هم به فراشباشی و فراشها دستی میداد تا مجازات بدنى متهم را شدیدتر کنند.
ظلالسلطان در اواسط سال ۱۲۹۶ق محدودیتهایی برای فراشها در نظر گرفت تا آنها نتوانند از مردمِ عادی باجخواهی کنند. او به منظور ساماندهی نظام و قواعد سیاسی مقرّر داشت «هیچ فراشی دیگر نمیتواند بدون ابلاغیۀ ممهور به مهر دیوانخانه کسی را به دارالحکومه احضار نماید یا به نحوی معترض او شود». این حکم نشان میدهد که فراشها مردم را به بهانهای به دارالحکومه احضار میکردند یا معترض آنها میشدند و از آنها باج میگرفتند. با این حال، فراشها از فراشباشی خود فرمان میگرفتند و بینظمی انتظامی حاصل از قدرتنمایی آنها در شهر برقرار بود. به همین خاطر، کمتر از سه ماه پس از حکم ظلالسلطان، نایبالحکومهاش در اصفهان شغل فراشباشیگری را «که سابقاً معمول بود» را موقوف نمود.
[فرّاشباشی حضرت والا: فراز و فرود زندگی مصطفیقلیخان نوری خواجوی فرّاشباشی ظلّالسلطان، دکتر سمیّه بختیاری، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۴، ص ۱۳۴-۱۳۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
بیست و هشتم مهرماه سالروز درگذشت نذیر احمد، منتخب نخستین جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار
او فاضلترین هندوستانی متخصص ادبیات فارسی در میان معاصران خود در هند و دانشمندی سرشناس و متواضعی شاخص بود. در مهر ۱۳۸۷ درگذشت.
نذیر احمد در آغاز کار تحصیلات دانشگاهی را در هندوستان گذرانید، بعد به دانشگاه تهران آمد و زیر دست فروزانفر و همایی و حکمت و نفیسی و بهمنیار به دانشجویی پرداخت و درجۀ دکتری دریافت کرد. در بازگشت به هند در دانشگاه مشهور علیگره به تدریس پرداخت. از معلمانی بود که تنها عمر را بدان کار مصروف نکرد، بلکه تحقیقات را کار اساسی خود دانست و توانست آثار مفیدی از خود بر جای گذارد. تا دو سالی پیش از اینکه پیرانگی او را از پای درآورد مقالات و کتابهای او یکی پس از دیگری انتشار مییافت.
او نخستین دانشمندی است که جایزۀ ادبی و تاریخی دکتر محمود افشار را دریافت کرد و در مراسم اهدای جایزه شادروان محمد محیط طباطبایی سخنان دلچسبی ایراد فرمود.
از جمله تألیفات او دو جلد مجموعه مقالاتی است که به نام قند پارسی از سوی انتشارات موقوفۀ دکتر محمود افشار طبع شده است. جلد اول مقالاتی است که خود به فارسی نوشته بود، ولی جلد دوم تعدادی از مقالههایی است که او به زبان اردو نوشته و به توسط فاضل عزیز هندی دکتر سید حسن عباس به ترجمه درآمده و این هردو جلد به اهتمام جناب عباس تدوین و چاپ شده است. نذیر احمد متولد سال ۱۹۱۵ بود.
[نادرهکاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۲، ص ۱۷۶۵-۱۷۶۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
صحّافی
در زبان فارسی کسانی را که به کار تجلید کتاب و هنرهای وابسته و جنبی آن اشتغال داشتهاند در قرون مختلف با نامهای ورّاق، مجلَّدگر، مجلِّد، صحّاف، جلدساز شناساندهاند. اصطلاحات مربوط به صحّافی هم گاه تفاوتها کرده است و جز این در میان صحّافان ایران، ماوراءالنّهر و مخصوصاً هندوستان مصطلحات خاص وجود دارد، زیرا در هر یک از این سرزمینها مکتب و شیوۀ خاصی مرسوم بوده و هست.
صحّافی همیشه از پیشههای محترم بود و در دو قرن اخیر معمولاً دکّۀ صحّافان در راستۀ بازاری بود که زرگرها دکان میداشتهاند. البتّه در بعضی از شهرهای بزرگ کاغذفروشان و صحّافها دارای بازار خاص خود بودهاند. از جمله رستۀ صحّافان و بازار صحّافان قابل ذکر است. در قرون وسطی بعضی از ورّاقان، کتابشناس و محدّث و دارای اطّلاعات ادبی بودهاند و این گونه کمال و امتیاز در بعضی از صحّافان دورههای اخیر هم دیده شده است. هنوز هم صحّافان «قدیمیساز» بصیرتی مسلّم در شناخت نسخههای خطّی کمیاب و نفیس دارند.
احترام پیشۀ صحّافی از دورۀ صفوی به بعد به آنجا رسید که لقب و منصب «صحّافباشی» در دربار و آستانههای مهمّ مذهبی (مانند آستان قدس مشهد) که دارای کتابخانۀ خاص بودند وجود داشت. جز این در دربارهای تیموری و صفوی که دارای کتابخانه میبودند چند مجلّدگر کار میکردند. به طور مثال شیخزاده و زینالدّین علی دو صحّاف در کتابخانۀ شاه اسمعیل صفوی بودند (طومار خطّی مضبوط در طوپقاپیسرای استانبول).
صحّافیهای قدیم بر دو گونه بود. یکی صحّافی کتابِ تازهنوشته بود و دیگر مرمّت و تجلیدِ کتابی که مندرس شده و بر اثر یکی از عوارض موشخوردگی، آبدیدگی، سوختگی، موریانهزدگی و کرمخوردگی و بالأخره کهنگی آسیب دیده و احتیاج به وصّالی و مرمّت پیدا میکرد. مرمت و وصّالی کتاب اهمّیّت بسیار داشت و چون کتاب خطّی دیریاب و اجرت نوشتن و استنساخ گران بود ناچار کتابهای کهنه را حفظ و مرمت میکردند تا آنجا که بعضی از مردمان خیّر موقوفاتی برای وصّالی کتابهای وقفی بر مساجد و مزارات معیّن میکردهاند. یک مورد تخصیص مبلغ سه هزار دینار از اجارۀ باغی در اردکان یزد برای مصرف وصّالی قرآنهای مسجد سفلیٰ در همان آبادی بوده است (مورّخ ۱۲۱۸ق).
«صحّافی»، ایرج افشار
در
[پژوهشهای ایرانشناسی: ناموارۀ دکتر محمود افشار (دفتر بیست و سوم)، به کوشش دکتر محمّد افشینوفایی و دکتر پژمان فیروزبخش، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۳، ص ۵۷-۵۹]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation
بیست و پنجم مهرماه سالروز درگذشت ناصح ناطق
ناصح ناطق در مدرسهای درس خواند و با ادب پارسی آشنا شد که اسماعیل امیرخیزی، شاعر و ادیب مشهور رئیس آن مدرسه بود. بسیاری از کسانی که در آن مدرسه درس خواندند از سرایندگان و ادیباناند، مانند: دکتر غلامعلی رعدی آدرخشی، یحیی آرینپور، مهندس رضا گنجهای (باباشمل) و دکتر علیاصغر حریری ...
ناطق پس از آنکه دروس دبیرستان را در تبریز به پایان برد در امتحانات اعزام محصل به اروپا شرکت کرد و پذیرفته شد و به فرانسه رفت. در آنجا به رشتۀ مهندسی راه علاقهمند شد و درجۀ علمی عالی گرفت. چون به ایران بازگشت در وزارت راه به کار پرداخت. سالها مدیر کل راهآهن ایران بود و چندی عضو شورای عالی سازمان برنامه. پس از بازنشستگی، کارهای آزاد را پیشه کرد.
ناطق به اعتبار ایرانی بودن آذربایجان و حیثیّت مردم آن و اهمیت زبان فارسی برای آنجا مؤمن بود. از نوشتههای برجستۀ او رسالهای است که در ردّ مطالب و نظریات مرحوم عبدالله مستوفی در کتاب شرح زندگانی من یا «تاریخ اجتماعی و اداری ایران در دورۀ قاجار» نوشت و در مجلۀ راهنمای کتاب چاپ شد و همچنین است رسالهای دربارۀ طرز وضع لغات فنی و علمی.
ناطق به زبان فارسی با نگاهی علمی، فرهنگی و ملّی مینگریست و بدان اهمیت بسیار مینهاد و کوششهای باارزشی در این راه کرد. از آن جمله است: همراهی و همکاری با مرحوم دکتر غلامحسین مصاحب و آقایان مهندس صفی اصفیا، احمد آرام، دکتر حسین گلگلاب و مصطفی مقرّبی از سال ۱۳۴۰ تا آخرین روز زندگی.
ناطق به تاریخ ایران و گذشتههای دور آن بسیار میاندیشید. کتاب مانی و دین او (تهران ۱۳۵۷) و کتاب ایران از نگاه گوبینو که در همین ایام جزو سلسلۀ انتشارات موقوفات دکتر محمود افشار منتشر خواهد شد، حاصل آن نگرشهاست. ایراندوستی میراثی بود که از پدر مشروطهطلب خود و دیگر آذربایجانیان ایرانخواه بدو رسیده بود و با کثرت مطالعه در کتابهای ایرانی و نوشتههای اروپایی نقطۀ محوری فکر او شده بود. در کتاب زبان آذربایجان و وحدت ملّی ایران (تهران، ۱۳۶۰) چکیدۀ افکار او را در این زمینه توان دید.
[نادرهکاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ دوم ۱۴۰۰، ج ۱، ص ۸۰۱-۸۰۲]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
@AfsharFoundation