فرهنگستان زبان و ادب فارسی

20 October 2026 12:59

فریدون

مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: ابوالفضل خطيبى

فِرِيْدون [پهلوان اساطیری ایرانی، فرزند فرانک و آبتین.] بنابر شاهنامه، ضحّاک در اواخر پادشاهى خود خوابى مى‌بيند كه در آن سه مرد جنگى به كاخ شاهى او مى‌آيند و آن‌كه كهتر بود با «گرزه گاوسار» خود بر سرش مى‌كوبد، او را به بند مى‌كشد و به تاخت به دماوند كوه مى‌برد و در آنجا به بندش مى‌كشد. يكى از موبدان جرئت مى‌كند و به او مى‌گويد كه گُردى «آفريدون» نام از مادر خواهد زاد و چون ببالد با گرزِ گاوسار خود تو را به بند مى‌كشد. چون فريدون از مادر بزاد، سربازان ضحّاک پدرش آبتين را يافتند و بكشتند. پس مادر فريدون، فرانک، از بيم ضحّاكيان به مرغزارى گريخت و نوزاد خود را به نگهبان آنجا سپرد و پس از آنكه به او سفارش كرد كه از گاو مرغزار، كه بَرمايه نام داشت، به نوزادش شير دهد، از آنجا گريخت.

🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=20329

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

18 October 2026 11:59

خاقانی غزل‌خوان
با محمدرضا ترکی

نشست چهارم: یکشنبه ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

16 October 2026 06:59

#بحر_در_کوزه
#هوشنگ_ابتهاج
#سایه

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

12 October 2026 06:59

بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

10 October 2026 20:00

نشست سوم خاقانی غزل‌خوان ساعت ۱۰ فردا برگزار می‌شود.
(پخش برخط از صفحهٔ فرهنگستان در اینستاگرام)

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

10 October 2026 11:29

در دومین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال طرح شد:
همکاری فرهنگستان برای ارتقای ابزارهای ویرایش فارسی

🔸دومین نشست از سلسله نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال»، با موضوع گفت‌و‌گو دربارۀ «نرم‌افزار ویراویراست»، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار شد. سخنران این نشست امین رحمانی بود.

🔸متخصصان و شرکت‌های فعال در رایاسپهر فارسی برای شرکت در این نشست‌ها و معرفی محصولات نرم‌افزاری خود، می‌توانند با شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۵۷ (خانم مسگرخویی) تماس بگیرید.

🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20369

🔴 گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=20348

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

07 October 2026 06:59

پانزدهم مهرماه، زادروز سهراب سپهری (۱۳۰۷- ۱۳۵۹)

سهراب سپهری، شاعر و نقاش، در خانواده‌ای اهل فرهنگ زاده شد. از کودکی به نقاشی علاقه داشت. دورۀ دانشرای مقدماتی را در تهران گذراند، سپس دو سال در ادارۀ فرهنگ کاشان به کار پرداخت و دپیلم کامل متوسطه را به پایان برد. در این دوره، دوستی‌ با مشفق کاشانی موجب انس بیشتر سهراب با ادبیات و انجمن‌های ادبی شد. دفتر «در کنار چمن» یا آرامگاه عشق حاصل تجربه‌اندورزی‌های ادبی این دوره از زندگی اوست. سال ۱۳۲۷ برای تحصیل در دانشکدۀ هنرهای زیبا به تهران بازگشت. در تهران با نیما یوشیج آشنا شد و به شعر نو گرایش پیدا کرد. شعر او بازتاب تجربه‌های روحی او دلبستگی‌های همیشگی‌ای به عناصر طبیعت است. زبان و بیان او در پرداختن به این تجربه‌ها و دل‌بستگی‌ها در شعرهایش همواره یکسان نیست؛ اما درمجموع، شیوۀ او در پراخت تصویری مشاهدات عینی و سیر و سلوک ذهنی‌اش، به سبک شعرش در میان معاصرانش تمایز چشمگیری بخشیده است. از او هشت دفتر شعر (مرگ رنگ، زندگی خواب‌ها، آوار آفتاب، شرق اندوه، حجم سبز، صدای پای آب، مسافر، و ما هیچ، ما نگاه) منتشر شده که به هشت کتاب نیز معروف شده است.
@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

03 October 2026 13:00

نشست دوم خاقانی غزل‌خوان ساعت ۱۰ فردا برگزار می‌شود.
(پخش برخط از صفحهٔ فرهنگستان در اینستاگرام)

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

30 September 2026 06:59

هشتم مهرماه، روز بزرگداشت مولانا

مثنوی‌خوانی استاد محمدعلی موحّد

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

28 September 2026 14:29

انتشار استاندارد بین‌المللی نویسه‌گردانی فارسی به لاتینی

🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، استاندارد بین‌المللی نویسه‌گردانی فارسی به لاتینی (ISO 233-3:2026)، شهریورماه ۱۴۰۵ در سازمان بین‌المللی استاندارد (ایزو) منتشر شد. انتشار این استاندارد، پایان انتظاری چند‌ساله برای تمایز خط فارسی از خط عربی در مجموعه‌استانداردهای بین‌المللی نویسه‌گردانی و اصلاح عنوان این مجموعه به شمار می‌رود؛ دستاوردی که با تلاش‌های علمی و تخصصی کارگروه ویژۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی محقق شد.


🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20144

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

27 September 2026 12:59

خاقانی غزل‌خوان
با محمدرضا ترکی

نشست یکم: یکشنبه ۵ مهرماه ۱۴۰۵

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

23 September 2026 07:29

یکم مهرماه، زادروز حسین منزوی (۱۳۲۵-۱۳۸۳)

حسین منزوی از غزل‌سرایان نامدار و جریان‌ساز معاصر است که جانی تازه در کالبد این قالب دمید. منزوی به شعر نیمایی و سپید نیز پرداخته، اما در قیاس با سروده‌‌هایش در قالب‌های کهن، چندان برجسته به نظر نمی‌رسند. آثاری نیز به زبان ترکی از او منتشر شده است.
زبان شعر منزوی فاخر، سخته و امروزین است، به گونه‌ای که با زبان شاعران نوگرای هم‌روزگارش پهلو می‌زند. او در کاربرد وزن نیز دست به نوآوری‌هایی زد که از ویژگی‌های برجستۀ شعرش به شمار می‌رود. منزوی در سروده‌هایش که اغلب درون‌مایه‌ای تغزّلی، و گه‌گاه اجتماعی و انتقادی، دارند، تصویرهایی تازه و خوش‌پرداخت به کار برده است و از این نظر می‌توان غزل او را دارای جایگاهی بلند در شعر معاصر دانست. سروده‌های منزوی سرشار از تجربۀ زیسته، صدق عاطفی و جوشش صمیمانه‌ای است که زبان و بیان او را رسا، جان‌دار و پرتپش کرده است، از این رو، سروده‌ها و بیت‌هایی از او بخت آن را یافته است که بر زبان خوانندگان شعر فارسی جاری شود.
برخی از آثار او: حنجرۀ زخمی تغزّل، صفرخان، با عشق در حوالی فاجعه، شوکران و شکر، از کهربا و کافور، به همین سادگی.
@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

21 September 2026 06:59

سی‌ام شهریورماه، زادروز فریدون مشیری (۱۳۰۵-۱۳۷۹)

فریدون مشیری، شاعر نوپرداز معاصر در تهران زاده شد. مشیری، افزون بر شاعری، دستی نیز در روزنامه‌نگاری داشت و سال‌ها با مجلاتی مانند روشنفکر و سخن همکاری کرد و در معرفی شاعران نوپرداز به جامعه نقش داشت. او در عین پرداختن گهگاهی به قالب‌های سنّتی شعر فارسی، بیشتر دنباله‌رو شعر نو نیمایی بود. زبان شعرش پاکیزه، نرم، هموار، ساده و به دور از پیچیدگی، و تصویرهای شعری او ملموس، عینی و فارغ از تخیل‌های نازک‌اندیشانه است. شعر او مایه‌ور از عاطفه‌ای نیرومند، سیّال و صمیمی است و با تاروپود زندگی روزمره گره خورده است. عشق به انسان و طبیعت و ایران‌دوستی و نگاه انتقادی به اجتماع پیرامون از مایه‌های اصلی سروده‌های اوست. شعر «کوچۀ» او از سروده‌های نامدار معاصر است که به زبان مردم راه یافته است و خوانندگان بسیار یافته است.
آثار شعری او عبارت‌اند از: تشنۀ طوفان، گناه دریا، ابر و کوچه، بهار را باور کن، از خاموشی، مروارید مهر، آه باران، دیار آشتی، با ایران و پنج سخن‌سرا (گزیدۀ اشعار وطن‌دوستانه)، لحظه‌ها و احساس، آواز آن پرندۀ غمگین، تا صبحِ تابناکِ اهورایی.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

20 September 2026 09:35

فرهنگستان، میزبان کنشگران رایاسپهر فارسی

🔸نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال»، با موضوع گفت‌و‌گو دربارۀ «نرم‌افزار پاکنویس»، دوشنبه، سی‌ام شهریورماه ۱۴۰۵ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد.

🔸محمود فتوحی رودمعجنی، مدیر خدمات پژوهشی و آموزشی فرهنگستان دربارۀ اهداف این نشست‌ها گفت: «این نشست‌ها با دعوت فرهنگستان از مهندسان و کنشگران فضای رایانه‌ای برگزار می‌شود. مهمانان فرهنگستان کسانی هستند که به مسائل زبان فارسی در سپهر رایانه می‌پردازند و در این موضوع کارهای درخور توجه انجام داده‌اند.»

🔸دکتر فتوحی افزود: «هدف ما هم‌اندیشی دربارۀ زبان فارسی در زیست‌بوم دیجیتال و هوشواره‌هاست. مسائل عمدۀ زبان و رایانه ازجمله، رسم‌الخط، املای فارسی، دستور، زبان معیار، زبان گفتار و گفتارنوشت فارسی از مباحث این نشست‌ها خواهد بود.»

🔸شرکت علاقه‌مندان در این نشست، آزاد است.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

17 September 2026 13:30

بیست و ششم شهریورماه، سالروز آغاز به کار فرهنگستان زبان و ادب فارسی

اساسنامۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سال ۱۳۶۸ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. این شورا، دوم مرداد ۱۳۶۹ هفده تن از محققان و ادیبان برجستۀ زبان و ادب فارسی را برای صدور حکم عضویّت در شورای فرهنگستان به ریاست جمهوری معرفی کرد. نخستین نشست شورای فرهنگستان، ۲۶ شهریور ۱۳۶۹ برگزار شد.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

19 October 2026 08:00

درس‌گفتارهایی دربارۀ
تاریخ زبان فارسی
استاد علی‌اشرف صادقی
زبان‌شناس و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

دوشنبه‌ها ساعت ۱۱

آغاز نشست‌ها: دوشنبه، ۴ آبان‌ماه ۱۴۰۵

برای نام‌نویسی، از ساعت ۹ تا ۱۲ روزهای کاری با شمارۀ ۸۸۶۴۲۳۳۹ (داخلی ۲۰۵) تماس بگیرید.
ظرفیت نام‌نویسی محدود است.

نشانی:
بزرگراه شهید حقانی، خروجی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقهٔ نخست، تالار استاد مجتبی مینوی.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

17 October 2026 14:55

نشست چهارم خاقانی غزل‌خوان ساعت ۱۰ فردا برگزار می‌شود.
(پخش برخط از صفحهٔ فرهنگستان در اینستاگرام)

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

14 October 2026 12:29

میزبانی فرهنگستان از کنشگران رایاسپهر فارسی

سومین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال»، با موضوع «نگاهی به پیشینۀ فعالیت‌های رایانه‌ای در فرهنگستان‌های دوم و سوم»، ساعت ۱۰ صبح سه‌شنبه، بیست و هشتم مهرماه ۱۴۰۵ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد.
سخنران این نشست سید مصطفی عاصی، پژوهشگر فرهنگستان زبان ایران (فرهنگستان دوم)، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد بازنشستۀ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، است.

شرکت علاقه‌مندان در این نشست، آزاد است.
@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

11 October 2026 10:59

خاقانی غزل‌خوان
با محمدرضا ترکی

نشست سوم: یکشنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

10 October 2026 11:30

نسخۀ متنی (ورد) ویراست دوم دستورخط فارسی با امکان جست‌وجو در متن در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

از کنشگران رایاسپهر فارسی درخواست می‌شود در ساخت زبان‌افزارهای خود از این ویراست بهره گیرند.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

10 October 2026 08:30

مرد نکونام

نکوداشت استادِ صاحب‌سخن، دکتر حسن انوری
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

با همکاری دفتر ارتباط با فرهنگستان در دانشگاه خوارزمی

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

04 October 2026 12:59

خاقانی غزل‌خوان
با محمدرضا ترکی

نشست دوم: یکشنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

03 October 2026 10:59

میزبانی فرهنگستان از کنشگران رایاسپهر فارسی

دومین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال»، با موضوع گفت‌و‌گو دربارۀ «نرم‌افزار ویراویراست»، ساعت ۱۰ صبح سه‌شنبه، چهاردهم مهرماه ۱۴۰۵ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برگزار خواهد شد. سخنران این نشست امین رحمانی است.

نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال» که سی‌ام شهریورماه برگزار شد، به گفت‌و گو دربارۀ نرم‌افزار پاکنویس اختصاص داشت.

شرکت علاقه‌مندان در این نشست، آزاد است.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

29 September 2026 08:29

هفتم مهرماه، روز بزرگداشت شمس تبریزی

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

28 September 2026 10:59

نشست علمی گرامیداشت روز جهانی ناشنوایان برگزار می‌شود

🔸نشست علمی گرامیداشت روز جهانی ناشنوایان با همکاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی و سازمان بهزیستی کشور، روز هشتم مهرماه ۱۴۰۵، از ساعت هشت و سی دقیقه، در تالار دکتر شهیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد.

🔸این نشست در سه بخش برگزار خواهد شد:
نشست نخست: روز جهانی ناشنوایان،
نشست دوم: جایگاه زبان اشارۀ ایرانی،
نشست سوم: زبان اشاره از منظر علمی.

🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20168

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

26 September 2026 14:12

نشست اول خاقانی غزل‌خوان ساعت ۱۰ فردا برگزار می‌شود.
(پخش برخط از صفحهٔ فرهنگستان در اینستاگرام)

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

22 September 2026 07:29

در نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال طرح شد:
زبان فارسی، خانۀ وجودی ماست

🔸نخستین نشست از سلسله‌نشست‌های «هم‌اندیشی کنشگران رایاسپهر فارسی، دربارۀ مسائل زبان فارسی در فضای دیجیتال»، با موضوع گفت‌و‌گو دربارۀ «نرم‌افزار پاکنویس»، دوشنبه، سی‌ام شهریورماه ۱۴۰۵ در تالار دکتر شهیدی در فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به میزبانی محمود فتوحی رودمعجنی، مدیر پژوهش و نوآوری فرهنگستان، و با حضور ندا پورمرتضی، مسئول طرح نرم‌افزار پاکنویس، و جمعی از پژوهشگران فرهنگستان برگزار شد.

🔸متخصصان و شرکت‌های فعال در رایاسپهر فارسی برای شرکت در این نشست‌ها و معرفی محصولات نرم‌افزاری خود، می‌توانند با شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۵۷ (خانم مسگرخویی) تماس بگیرید.

🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=20141

🔴 گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=20120

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

20 September 2026 15:33

خاقانی غزل‌خوان
خاقانی‌خوانی با دکتر محمدرضا ترکی
عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه تهران

یکشنبه‌ها، ساعت ۱۰
کتاب‌فروشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

آغاز نشست‌ها: یکشنبه، ۵ مهرماه ۱۴۰۵
شرکت علاقه‌مندان در این برنامه آزاد است.

نشانی:
بزرگراه شهید حقانی، خروجی کتابخانهٔ ملی، بلوار دکتر حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

18 September 2026 11:02

بیست و هفتم شهریورماه، روز شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد شهریار گرامی باد.

سید محمدحسین بهجت تبریزی، متخلص به شهریار، پس‌از گذراندن مقدمات، در سال ۱۲۹۹ به تهران آمد و دورۀ دوم متوسطه را در دارالفنون به پایان برد. سپس وارد مدرسۀ عالی طبّ شد و پس‌از ناکامی در دل‌باختگی، و شیدایی ناشی از آن، درس پزشکی را رها کرد. او از نوجوانی به سرودن شعر پرداخت و در شمار غزل‌سرایان خوش‌قریحه و سرایندگان بزرگ و آفرینشگر روزگار درآمد. سروده‌های او در سه گروه سنّتی، نیمه‌سنّتی و آزاد دسته‌بندی می‌شود. شعر او سرشار از احساس و عاطفه‌ای رقیق است. زبان شعر شهریار ساده و مایه‌ور از امکانات زبان گفتار است و غزل‌های او درون‌مایۀ عاشقانه، عارفانه یا ستایشی دارند. سروده‌هایی از او مانند «ای وای مادرم»، «علی ای همای رحمت»، «تا هستم ای رفیق»، «حالا چرا» و «از تو بگذشتم» اقبال عام یافته است. او در سرودن شعر به زبان ترکی نیز صاحب ذوق و قریحه‌ای سرشار بوده است و منظومۀ «حیدربابایه سلام» که از سروده‌های پرآوازۀ اوست، نامی بلند برای شاعر به ارمغان آورده است.

@theapll

فرهنگستان زبان و ادب فارسی

16 September 2026 08:59

سیاوش

مقاله‌ای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: میرجلال‌الدّین کزّازى

سیاوَش پاک‌ترین و نیکوخوى‌ترین چهرۀ شاهنامه. از این‌روى، ایرانیان همواره او را بسیار گرامى مى‌داشته‌اند و داستان اندوهبارش را بازمى‌گفته‌اند.
داستان سیاوش، به بازگفت شاهنامه، چنین است: روزى طوس و گودرز و گیو و سوارانى چند، به آهنگِ شکار گور، به دشت دغوى مى‌روند، جایى در نزدیکى توران که زمینش از خرگاه‌ها پوشیده بوده است.
کیکاووس، پادشاه ایران، به دیدن آن زیباى دلارا، او را شایستۀ خویش مى‌شناسد و مى‌گوید که بهترین جاى براى او مشکوى شاهى است. سیاوش از این زن زاده مى‌شود. کیکاووس او را سیاوَخْش مى‌نامد و بخت و سرنوشت او را از «شمار سپهر بلند» جویا مى‌شود و آن را آشفته و ناهمایون مى‌یابد. چندى پس از آن، رستم به دربار کاووس مى‌آید و از او درخواست مى‌کند که سیاوش را به وى بسپارد، زیرا کسى جز او شایستۀ پروردن و آموختن سیاوش نبوده است.

🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=20102

@theapll