-
آشنایی با تاریخ و فرهنگ ایرانی ، تمدن جهانی ایران ، تاثیر تمدن ایران بر جهان ... قدرت اندیشه، اندیشه نیکوی ایرانی @ruzegaran کتابخانه کانال روزگاران دیرین با نام نسک روزگاران @nask_ruzegaran
کشف اجساد مومیایی شش کودک با قدمت بیش از هزار سال در پرو / یورونیوز
باستانشناسان از کشف اجساد مومیایی شش کودک خبر دادند که گمان میرود بیش از هزار سال پیش در نزدیکی لیما، پایتخت پرو قربانی شدند.
به گفتۀ باستانشناسان این اجساد در نزدیکی مقبرۀ یک شخصیت اشرافزاده که ماه نوامبر کشف شده بود شناسایی شدند. جسد آن اشرافزاده هم مومیایی شده بود. محل کشف این اجساد در حدود ۲۵ کیلومتری شرق لیما واقع شده است.
باستانشناسان تخمین میزنند که قدمت این اجساد مومیایی به هشتصد تا هزار سال پس از میلاد مسیح بر میگردد. پیتر ون دالن، رئیس گروه باستانشناسی کاشف این اجساد مومیایی میگوید که فرضیۀ اصلی آنها این است که این کودکان برای همراهی اشرافزادۀ متوفی قربانی شدند.
باستانشناسان در نزدیکی اجساد مومیاییشدۀ این کودکان اجساد هفت فرد بزرگسال را که مومیایی نشده بودند کشف کردند. به این ترتیب در مجموع از ماه نوامبر سال ۲۰۲۱ تاکنون در مجموع ۱۴ جسد در منطقۀ باستانی «کاجامارکیلا» کشف شده است.
پیتر ون دالن و همکارانش از طرف دانشگاه ملی سن مارکوس در لیما در حال کاوش در این منطقۀ باستانی هستند.
کشف این جسد مومیایی که احتمال داده میشود متعلق به مردی ۱۸ تا ۲۲ ساله بود بازتاب رسانهای زیادی داشت. این مومیایی صورتش را با دستانش پوشانده بود. ریسمانی نیز به دور این جسد مومیایی پیچیده شده بود.
مقبرۀ او در عمق یک متر و چهل سانتیمتری از سطح زمین کشف شده بود. پیتر ون دالن بر این باور است که این مرد به «جایگاهی اقتصادی و اجتماعی» دست یافته بود و احتمالا «قدرت سیاسی» نیز داشت.
به گفتۀ وی «کاجامارکیلا» با جمعیتی که بین ۱۰ تا ۲۰ هزار نفر تخمین زده میشود حدود ۲۰۰ سال پیش از میلاد مسیح شکل گرفت و تا قرن شانزدهم نیز محل سکونت شهرنشینان بود.
@RUZEGARAN
@RUZEGARAN
آیا اهلسنت دشمن زبان پارسی بودهاند؟ (۲)
امیر هاشمیمقدم - برگرفته از وبسایت فرارو
دومین دلیل بر رد ادعای ایشان این است که همۀ سلسلهپادشاهیهایی که پس از اسلام در ایران روی کار آمده و به گسترش زبان فارسی پرداختند، اهلسنت بودند. صفاریان که نخستین سلسلۀ مستقل ایرانی پس از اسلام بود، در دورهای که زبان عربی داشت در همهجا رخنه میکرد، زبان فارسی را زبان رسمی دربار نمود. پس از صفاریان، سامانیان که آنان نیز اهل سنت بودند، در راه گسترش زبان فارسی تلاش و کوشش بیشتری نمودند. بالاخره نوبت به زیاریان و آل بویۀ شیعه میرسد که در ادامه دربارۀشان جداگانه خواهم نوشت. پس از این سلسلهها، حکومتهایی همچون غزنویان روی کار آمد که آنان نیز با وجود سنی و حتی ترک بودن، در گسترش زبان فارسی جدوجهد میکردند.
سومین دلیل بر رد ادعای ایشان این است که تقریباً همگی خداوندگاران زبان و ادب فارسی تا پیش از روی کار آمدن صفویه، اهلسنت بودند. سعدی، حافظ، جامی، سنایی، خواجه عبدالله انصاری، عطار، خیام، نظامی، خاقانی، مسعود سعد سلمان و بسیاری از دیگر چهرههای درخشان فارسی، اهلسنت بوده و در مدح خلفای چهارگانه نیز اشعار بسیاری سرودهاند. دربارۀ مذهب بسیاری از افراد همچون فردوسی نیز که برخی مدعی شیعه بودنش هستند، اماواگرهای بسیار در میان است؛ آنچنانکه وی نیز اشعاری در مدح این خلفا دارد و در واقع هیچ مدرک و سند آشکاری دال بر شیعه بودن وی در دست نیست و بیشتر بر اساس نتیجهگیریها از زندگی شخصی وی و پارهای از اشعارش بیان شده است.
چهارمین دلیل، با مقایسۀ ارتباط بین حکومتها و سلسلههای شیعه و سنی با زبان فارسی به دست میآید. در دلیل دوم نشان دادیم که سلسلههای اهلسنت در ایران (بزرگ فرهنگی) پاسداران و گسترندگان زبان فارسی بودهاند. دربارۀ صفاریان و سامانیان نوشتیم تا به آل زیار و آل بویه رسیدیم. اما در این دورۀ زمانی، ورق برمیگردد و آنچنان که محمدعلی سطانی در کتاب «حماسۀ ملی ایران» نشان میدهد، این سلسلههای شیعه برای گستراندن آیین تشیع در جهان اسلام، روش پیشینیان را کنار نهاده و کتابهای خود را بهزبان عربی نوشتند.
اگر حتی به حکومتهای امروزین نیز نگاهی بیندازیم، بهسادگی میتوان تلاشهای حکومت تاجیکستان (که گرچه سکولار است، اما کشور و مردمانش سنیمذهباند) در راه گسترش زبان فارسی را در رأس تلاش برای گسترش زبان فارسی و فرهنگ ایرانی دانست. در حالی که برای جمهوری اسلامی به نظر میآید زبان فارسی موضوعیت چندانی نداشته باشد. حتی برخی تریبونهای رسمی و غیررسمی حکومت فعلی ایران آشکارا علیه زبان فارسی سخن میگویند. آنچنانکه برای نمونه سخنرانی آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی، از روحانیون و مدرسین برجستۀ حوزۀ علمیه، در جلسۀ دهم «شرح حدیث عنوان بصری» که بعدها با واکنشهایی صرفاً در فضای مجازی روبهرو شد، خطاب به فردوسی اینگونه بیان میدارد: «غلط کردید. غلط کردید این کار را کردید. عجم زنده کردم بدین پارسی؟! آن زبان قرآن را شما کنار گذاشتید و من خودم فارس هستم. دیگر من که عرب نیستم! این زبان فارسی چه گلی به سر ما زد؟! بهترین زبان در دنیا، زبان عربی است.»
فرجام سخن آنکه آنچه در بالا بیان شد، نقطۀ مقابل دیدگاه دکتر پورجوادی و همفکرانش نیست و نویسنده چنین ادعایی ندارد که اهلسنت بیش از شیعیان به زبان فارسی خدمت کرده و یا شیعیان با زبان فارسی میانه خوبی ندارند؛ بلکه در اینجا تلاش کردم نشان دهم اگر دکتر پورجوادی صرفاً بر اساس چند یافتۀ تاریخی نشان داده اهلسنت در مواردی با زبان فارسی دشمنی ورزیدهاند، یکم آنکه آن موارد استثنایی بوده و میتوان موارد بسیار دیگری را بیان کرد که خلاف این را نشان میدهد؛ و دوم آنکه اگر میتوان مثالهایی از بیاعتنایی یا دشمنی اهلسنت به زبان فارسی یافت، به همان نسبت و یا حتی شاید به میزان بیشتری بتوان نمونههایی از بیاعتنایی یا حتی دشمنی شیعیان با فارسی را نشان داد.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
تبلیغ ویسکی Bushmills
شاهزاده ادوارد در حال ریختن ویسکی برای ناصرالدینشاه قاجار
حکاکی روی کاغذ
لندن
چاپ 1889 میلادی
@ruzegaran
@ruzegaran
از آثار مکشوف در پرو
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
@nask_ruzegaran
تاریخ مشروطه ایران.
احمد کسروی. جلد 1.
از کهنترین پوشاک جهان. این جامه با قدمت ۵۵۰۰ سال در نزديكی شهر قاهره کشف شد (١٩١٣ م).
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
تصاویر تأسفآور فرونشست زمین در تخت جمشید
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
متفکر تارپستی (مکشوف در رومانی، ۴۷۵۰-۴۵۰۰ پ.م).
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کندهکاری سیوپنج هزار سالۀ ماموت بر روی عاج که در جنوب آلمان یافته شده است.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
آفتابنیوز | سفیر ایتالیا در ایران با حضور در محل کشف تازه باستانشناسان ایرانی و ایتالیایی در شهر پارسه تختجمشید، تصاویر جدیدی را از آجرهای لعابدار برجسته که نماد بینالنهرین باستان است، منتشر کرد.
پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری روز ۱۶ آذرماه خبر داد که کاوشهای باستانشناسی مشترک هیأت ایرانی-ایتالیایی در محوطه باستانی "تُلآجری" در شهر پارسه تختجمشید به سرپرستی مشترک علیرضا عسکری چاوردی از دانشگاه شیراز و پروفسور پییر فرانچسکو کالیری از دانشگاه بولونیا به کشف آجرهای لعابدار برجسته با نقوش گاو نر و مار اژدهای "موشخوشو" نماد ایزد مَردوک از بینالنهرین باستان منجر شده است.
باستانشناسان دریافتهاند که تل آجری، دروازهای از دوران هخامنشیان و احتمالا زمان کوروش بزرگ بوده که در ساخت آن از هنر و فرهنگ بابلی بهره گرفته شده است.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کشفیات جالب و جدید در محوطه باستانی دروازۀ پارسه در تختجمشید
کاوشهای باستانشناسی هیئت مشترک ایرانیایتالیایی در محوطۀ باستانی دروازۀ پارسه در تلآجری به کشف آجرهای لعابدار برجسته منتهی شد.
بهگزارش اول فارس بهنقل از روابطعمومی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، کاوشهای باستانشناسی مشترک هیأت ایرانی ایتالیایی در محوطۀ باستانی تل آجری در شهر پارسۀ تختجمشید بهسرپرستی مشترک علیرضا عسکری چاوردی از دانشگاه شیراز و پروفسور پییر فرانچسکو کالیری از دانشگاه بولونیا به انجام رسید.
سرپرست ایرانی هیئت باستانشناسی در محوطۀ باستانی دروازۀ پارسه، محوطۀ تلآجری را همان محوطهای خواند که ویرانههای دروازه پارسه در آن کشف شده و تصریح کرد: این بنای بزرگ و باشکوه در منطقۀ باغ فیروزی در ۳.۵ کیلومتری شمالغربی تختگاه تختجمشید قرار دارد.
علیرضا عسکری چاوردی مهمترین نتایج باستانشناسی این فصل از کاوشهای باستانشناسی در این محوطه را شناسایی فونداسیون دو برج بزرگ ضلع جنوبشرقی و جنوبغربی این دروازۀ تاریخی اعلام کرد و گفت: همچنین در این فصل، نمای بخش غربی بنای دروازه بهطول ۴۰ متر نمایان شد.
این باستانشناس افزود: در روند کاوشهای این فصل، پلان این بنای تاریخی بیش از پیش بهصورت نسخهای مشابه از دروازۀ ایشتار بابل ظاهر میشود که در آن ویژگیهای جدید و بدیعی مانند هسته خشت و گلی دیوارهای آجر پخته نمایان شده است.
وی اظهار کرد: در کاوشهای این فصل تکههای کتیبههای میخی بهزبانهای بابلی و ایلامی بههمراه آجرهای لعابدار برجسته متعلق به تابلوهایی با نقوش گاو نر و ماراژدهای موشخوشو نماد ایزد مَردوک از بینالنهرین باستان از این دروازه بهدست آمد.
سرپرست ایرانی هیئت باستانشناسی در محوطۀ باستانی دروازۀ پارسه گفت: فعالیتهای حفاظتی و مرمتی برای تهیۀ طرح جامع پلان حفاظت از سازههای معماری این بنای باشکوه در این فصل با مستندنگاری و مرمت سازههای مکشوفه به انجام رسید.
عسگردی چاوردی در پایان خاطرنشان کرد: این کاوشها بهصورت مشترک بین دانشگاه بولونیا با همکاری مؤسسۀ ایزمئو ایتالیا، پایگاه میراث جهانی تختجمشید، دانشگاه شیراز و با مدیریت و مجوز پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری انجام شد.
برگرفته از:
https://www.avalfars.ir/?p=76434
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
تصویر مردی در حال شکار با استفاده از «تفک» بر روی تنگ آبخوری. «تفک» شکل قدیمی واژۀ «تفنگ» است.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کشف تاریخی جالب درباره مردگان اینکا
@RUZEGARAN
این منطقه که در سواحل جنوبی پرو قرار دارد با ورود اروپاییها ویران شد. بیماریهای همهگیر و قحطی هم از سوی دیگر بومیان را از بین برد و منجر به کاهش فاجعهبار جمعیت از سی هزار خانوار در سال ۱۵۲۳ به ۹۷۹ نفر در سال ۱۵۸۳ شد.
باستان شناسانی که در پرو کار میکنند، نزدیک به دویست مهره از ستون فقرات انسان را کشف کردهاند که با چوبهای نی به هم متصل شدهاند که به عقیده کارشناسان، تلاشی عجیب برای بازسازی مردگان ۵۰۰ سال پیش (۱۴۵۰و ۱۶۵۰) است.
این تاریخ مصادف بود با پایان حکومت اینکاها در منطقه و شروع استعمار اروپا، زمانی که غارت گورهای بومی در جستجوی طلا و نقره در سراسر دره چینچا رواج یافت.
محققان میگویند که تاریخگذاری رادیوکربنی استخوانها نشان میدهد که روی هم ۰یدن مهرهها روی هم پس از دفن اولیه تلاشی برای بازسازی مردهها بوده است، این حرکت احتمالاً پس از تخریب مقبرهها توسط سارقان اروپایی رخ داده است و بومیها با این روش میخواستند صدمهای که به اجساد پس از غارت رخ داده را جبران کنند.
قرن شانزدهم یک دوره پرتلاطم در تاریخ این منطقه بود و پادشاهی بزرگ چینچا از سال ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ بر این منطقه حکمرانی میکرد و پس از چندی با امپراتوری اینکاها متحد شدند.
این منطقه که در سواحل جنوبی پرو قرار دارد با ورود اروپایی ها ویران شد. بیماریهای همهگیر و قحطی هم از سوی دیگر بومیان را از بین برد و منجر به کاهش فاجعهبار جمعیت از سی هزار خانوار در سال ۱۵۲۳ به ۹۷۹ نفر در سال ۱۵۸۳ شد.
تیم بینالمللی محققان ۱۹۲ نمونه از مهرههای به نخکشیده شده در این دره را کشف کردند که بیشتر آنها در مقبرههای اصلی بزرگ و استادانه معروف به چولپا بودند که صدها مورد از آنها در منطقه پراکنده شدهاند. هر کدام از آنها از بقایای یک فرد هم کودک و هم بزرگسال ساخته شده باشند.
دکتر جاکوب بونگرز، نویسنده اصلی این مطالعه، از دانشگاه آنگلیا شرقی، گفت: غارت قبرهای بومیان در دوره استعمار در سراسر دره چینچا گسترده بود.
هدف اصلی این غارت برداشتن وسایل تشییع جنازه ساخته شده از طلا و نقره بود و با تلاش اروپا برای ریشهکن کردن آداب و رسوم مذهبی بومی و آداب خاکسپاری همراه شدهبود.
دکتر بونگرز که با تحقیقات قبلی خود، صدها قبر غارت شده را در این منطقه مستند کرده است، گفت: احتمالاً این مهرههای به بندکشیده شده برای بازسازی مردگان در واکنش به غارت قبرها بوده است.
یافتهها نشان میدهد که مهرهها نشاندهنده پاسخی مستقیم، تشریفاتی و بومی به استعمار اروپایی است و یکپارچگی فیزیکی پس از مرگ برای بسیاری از گروههای بومی در منطقه مهم بودهاست.
محققان گفتند که مهرههای ستون فقرات ممکن است بخشی از تلاش مشابهی برای بازسازی یکپارچگی فیزیکی اجساد پس از غارت مقبرهها بوده باشد.
https://www.asriran.com/003SzI
دروازه ایشتار شهر بابل در موزه پرگامون شهر برلین
@RUZEGARAN
@RUZEGARAN
آیا اهلسنت دشمن زبان پارسی بودهاند؟ (۱)
امیر هاشمیمقدم - برگرفته از وبسایت فرارو
بهتازگی دکتر نصرالله پورجوادی در یکی از نوشتههای فیسبوکیشان با نام «فراتر رفتن از تقابل سنت-بدعت»، مدعی شدهاند که اهلسنت بهطور تاریخی دشمن زبان فارسی بودهاند. ایشان در بخشی از نوشتۀشان آوردهاند که:
«اهلسنت بزرگترین دشمنان زبان پارسی بودهاند، چرا؟ چون فارسی سخن گفتن بدعت بوده است. پیغمبر به هیچ زبان دیگری غیر از عربی تکلم نمیکرده است.»
بنابراین در این نوشتۀ کوتاه میخواهم اعتبار این گفتۀ ایشان را موردسنجش قرار دهم. یعنی اگر دستکم با برخی از نمونههایی که ایشان زدهاند - برای نمونه آنجا که آوردهاند: «جالب است که برخی از ایرانیان عربزدۀ اهلسنت (بهخصوص اصفهانیهای حنبلی) برای اینکه بگویند ما خلاف سنت عمل نمیکنیم، آمدند و داستانهایی دربارۀ فارسی سخن گفتن پیغمبر جعل کردند تا بیچارهها وقتی با زن و بچۀشان فارسی حرف میزدند وجدانشان آسوده باشد» - میتوان چنین استنباط و نتیجهگیریای دربارۀ دشمنی اهلسنت با زبان فارسی داشت، دقیقاً نمونههای فراوان دیگری میتوان بیان نمود که یا دشمنی یا دستکم بیاعتنایی شیعیان فارسیزبان را به زبان خودشان نشان میدهد و یا وفاداری و یاری رساندن اهلسنت به زبان فارسی را.
پیش از آنکه وارد بحث اصلی شوم یادآور میشوم دوازده سال پیش که در یک نیمسال از دورۀ کارشناسی ارشد ایرانشناسی، افتخار شاگردی استاد پورجوادی را داشتم، در همان چند جلسه با ژرفای اندیشههای ایشان در زمینههای گوناگونی همچون فلسفه، ادبیات، تاریخ و... آشنا شدم و بنابراین آنچه در اینجا نقد میکنم صرفاً به همین جمله و دیدگاه ایشان مربوط است و نه سایر اندیشههایشان.
نخستین دلیل، به خدمترسانی فقه اهلسنت به زبان فارسی باز میگردد. پیش از باز کردن این بحث، نباید ناگفته گذاشت که در سالهای آغازین اسلام، برخی اندیشههای کجروانۀ مخالف استفاده از هرگونه زبانی بهجز زبان عربی در جهان اسلام بود. آنچنانکه سلیمان ابن عبدالملک اموی، هرگونه سخن گفتن یا نوشتن به زبانهای غیرعربی را در سرزمینهای اسلامی ممنوع ساخت. یا از قول ابوهریره احادیث جعلی بسیاری وارد شد که زبان عربی را زبان بهشتیان و زبان فارسی را زبان دوزخیان معرفی میکردند. اما در زمینۀ دفاع از زبان فارسی، همین اهلسنت و بهویژه فقه حنفی پیشگام است. ابوحنیفه اگرچه در سال ۸۰ هجری در کوفه به دنیا آمد، اما از آنجا که کوفه در آن زمان شدیداً تحت تأثیر فرهنگ ایرانی شهرهای اطراف بود، بسیاری او را ایرانی میدانند. آنچنان که مدرس تبریزی، نویسندۀ کتاب ریحانةالادب دربارهاش مینویسند: «نسبت او به یزدجرد ابن شهریار، آخرین ملوک ساسانی میرسد.» اما بیرون از چنین نگاههایی که غیرعلمی مینماید، خاورشناسانی چون ایگناز گلدزیهر و استادان معاصری چون ذبیحالله صفا نیز او را ایرانی میدانند. او که نخستین امام اهلسنت بود، خواندن نیایش و ستایش به زبان مادری همچون زبان فارسی را روا شمرد و در این راه تا آنجا پیش رفت که دشمنان وی نیز او را به مجوسیگرایی متهم میکردند.
بههرحال ابوحنیفه راه را برای دیگر علمای حنفی باز کرد تا در راه گسترش زبان فارسی کوشا باشند. آنچنانکه تفسیر طبری که یکی از مهمترین تفاسیر نزد اهلسنت است، به تأیید همین علمای سنی و البته به سفارش شاهان سامانی سنیمذهب، به فارسی برگردانده شد. در مقدمۀ ترجمۀ آن آمده است: «این کتاب نبشته بهزبان تازی و به اسنادهای دراز بود و بیاوردند سوی امیر سیدمظفر ابوصالح منصور بن نوح بن نصر بن احمد بن اسماعیل. پس دشخوار آمد بر وی خواندن این کتاب و عمارت کردن آن بهزبان تازی و چنان خواست که مرین را ترجمه کند به پارسی. پس علمای ماوراءالنهر را گرد کرد این از ایشان فتوا کرد که روا باشد که ما این کتاب را بهزبان پارسی گردانیم؟ گفتند روا باشد خواندن و نبشیتن تفسیر قرآن بهپارسی مر آن کس را که تازی نداند. از قول خدای عزوجل که گفت و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه. گفت من هیچ پیغامبری نفرستادم مگر بهزبان قوم او و آن زبانی کایشان بدانستند و دیگر آن بود کاین زبان از تقدیم باز دانستند [...] و اینجا بدین ناحیت، زبان پارسی است.»
همین دفاع ابوحنیفه و دیگر علمای حنفی از زبان فارسی و دیگر زبانهای غیرعربی باعث گردید تا بیشتر مسلمانان غیرعرب که بیشتر در مناطق شرقی جهان اسلام میزیند (از اهلسنت مناطق شرقی ایران همچون بلوچها و ترکمنها گرفته تا بیشتر اهلسنت افغانستان، پاکستان، هندوستان، بنگلادش، مالزی، اندونزی، چین و آسیای میانه)، پیرو این آیین باشند.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
اسباببازی یونانی متعلق به قرن چهارم میلادی
@RUZEGARAN
@RUZEGARAN
نقش شیر و خورشید در الواح باستانی پیش از میلاد
@RUZEGARAN
ترانه فولک مازندرانی با نام «وطن»
با صدای محمود شریفی
/channel/tarikhe_melal
@nask_ruzegaran
تاریخ مشروطه ایران.
احمد کسروی. جلد 1.
تعویذ کهربایی گراز (دورۀ میانسنگی).
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
نقاشیهای غاری در زیمباوه
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
سنگ حکاکیشدۀ مکشوف در اسکاتلند (۴۰۰۰ سال پ.م).
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
بازدید مجازی از موزه ایران باستان
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کتیبۀ سنگی حمورابی
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کشف سنگنوشتۀ ساسانیِ ربودهشده در پارسه
«یکی از چهار کتیبۀ تاریخی مربوط به دورۀ ساسانی موسوم به «کتیبۀ فرخزاد» که در سالیان گذشته توسط افراد سودجو پس از تخریب از مجموع چهار کتیبه جدا و بهسرقت رفته بود، کشف شد.»
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
کلیسای سنت جورج لالیبِلا در اتیوپی که از سنگ یکپارچه ساخته شده است.
Channel | @RUZEGARAN
Channel | @RUZEGARAN
