موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

08 October 2026 10:31

#اختصاصی

❗️گفتمان اروپایی درباره روسیه در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد: از فشار و بازدارندگی تا دیپلماسی مشروط

🖊سعید خاوری‌نژاد، دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل، دانشگاه دولتی تومسک، فدراسیون روسیه

هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در شرایطی برگزار شد که جنگ روسیه و اوکراین همچنان یکی از مهم‌ترین مسائل امنیتی اروپا و یکی از آزمون‌های جدی برای نظم بین‌المللی بود. مناظره عمومی این نشست از ۲۲ تا ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد و موضوع جنگ اوکراین در سخنان شماری از رهبران و مقام‌های اروپایی جایگاه برجسته‌ای داشت.
بررسی این سخنرانی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه نمی‌توان گفتمان اروپایی را صرفاً به دلیل تأکید بر آتش‌بس، مذاکره، گفت‌وگو و نقش سازمان ملل، به «رد دیپلماسی» تقلیل داد، اما در کنار این تأکید، بر فشار، بازدارندگی، تقویت توان دفاعی و افزایش هزینه‌های جنگ نیز تأکید شده است.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

04 October 2026 10:09

#اختصاصی

❗️از بحران اقلیمی تا امنیت انرژی: تحلیل نفوذ هند و چین در نپال

🖊پریسا احتشام نیا، دبیر گروه مطالعات آسیای جنوب شرقی و شبه قاره موسسه ایراس

سیلاب و رانش زمین ۲۶ آگوست ۲۰۲۶ در امتداد مرز نپال و تبت، پس از فروپاشی توده‌ای عظیم از یخ و سنگ در کوهپایه‌های هیمالیا، رخ داد. این فاجعه به تخریب گستردۀ خانه‌ها، جاده‌ها، پل‌ها و تأسیسات برق‌آبی انجامید. این حادثه اکنون به نقطه تلاقی سه مسئله مهم در هیمالیا تبدیل شده است: تشدید مخاطرات اقلیمی، آسیب‌پذیری زیرساختی نپال و رقابت ژئوپلیتیکی هند و چین. اهمیت حادثه زمانی آشکارتر می‌شود که بدانیم ارزیابی اولیه دولت نپال، میزان خسارت مستقیم را حدود ۸/۱ میلیارد دلار و زیان اقتصادی را حدود ۸۸۳ میلیون دلار برآورد کرده و هزینه موردنیاز برای بازسازی را حدود ۸۷/۴ میلیارد دلار اعلام کرده است.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

03 October 2026 19:17

🔰ادامه یادداشت:

برگزارکنندگان نشست بر این پرسش تمرکز داشتند که در شرایط تضعیف نهادهای چندجانبه، تشدید منازعات نظامی و سیاسی، بازآرایی روابط تجاری و اقتصادی و ظهور فناوری‌های جدید، تا چه اندازه می‌توان تحولات بین‌المللی را مدیریت و پیش‌بینی کرد و دولت‌ها چه مسئولیتی در شکل‌دهی به نظم آینده بر عهده دارند.
مهدی سنایی، رئیس مؤسسه ایراس، استاد دانشگاه تهران و سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه، در سومین پنل تخصصی نشست سالانه والدای با عنوان «عامل هسته‌ای امروز؛ آیا همچنان بازدارنده است یا به عاملی برای تحریک تبدیل شده است؟»حضور یافت.

این پنل با حضور آندری سوشنتسوف، آنتون خلوپکوف، بال کریشان شارما، مهدی سنایی، نلسون وونگ و ایگور ایستومین برگزار شد و به بررسی جایگاه بازدارندگی هسته‌ای در محیط امنیتی در حال تغییر جهان اختصاص داشت.

موضوع اصلی بحث این بود که آیا سلاح‌های هسته‌ای همچنان همانند دوران جنگ سرد می‌توانند به‌عنوان ابزاری برای جلوگیری از منازعه مستقیم میان قدرت‌ها عمل کنند یا تحولات سال‌های اخیر، محاسبات مربوط به بازدارندگی را دستخوش تغییر کرده است. شرکت‌کنندگان همچنین این مسئله را مورد توجه قرار دادند که آیا برخورداری یک کشور از توان هسته‌ای ممکن است در برخی شرایط، سایر بازیگران را به تلاش برای خنثی‌کردن این مزیت از طریق ابزارهای جایگزین و حتی اقدامات پیش‌دستانه سوق دهد.

سنایی در این پنل تأکید کرد که بازدارندگی هسته‌ای کارکرد خود را به‌طور کامل از دست نداده و همچنان در جلوگیری از جنگ مستقیم میان قدرت‌های هسته‌ای نقش دارد، اما توان آن در مهار منازعات محدود و منطقه‌ای کاهش یافته است. وی فرسایش ترتیبات سیاسی و سازوکارهای کنترل تسلیحات و افزایش خطر سوءمحاسبه را از مهم‌ترین چالش‌های شرایط کنونی دانست.

وی همچنین با اشاره به پرونده هسته‌ای ایران، حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران را چالشی برای اعتبار نظام عدم اشاعه دانست و تأکید کرد که تضعیف امنیت کشورهای غیرهسته‌ای بدون تضمین مؤثر حقوق و امنیت آنها می‌تواند رابطه میان خویشتنداری هسته‌ای و تأمین امنیت ملی را تضعیف کند.

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

03 October 2026 10:42

#اختصاصی

❗️نقش پایدار روسیه در آمریکای لاتین و پیامدهای آن برای منافع نیم‌کره‌ای ایالات متحده

🖊بابک بوذری، دکتری مطالعات روسیه

مؤسسه رند در سپتامبر ۲۰۲۶ مقاله‌ای با عنوان «نقش پایدار روسیه در آمریکای لاتین و پیامدهای آن برای منافع نیم‌کره‌ای ایالات متحده» را به قلم الینا تریگر (دانشمند ارشد سیاسی در رند) و سامانتا پرز داویلا (تحلیلگر سیاست کمکی در رند) ، منتشر نمود که به بررسی فعالیت‌های روسیه در آمریکای لاتین و کارائیب (LAC) و پیامدهای آن برای منافع ایالات متحده می‌پردازد. در این مقاله عنوان می‌شود که، با وجود تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ و انزوای بین‌المللی گسترده، مسکو فعالیت خود را در این منطقه تشدید کرده است. با اینکه، دستگیری نیکولاس مادورو توسط آمریکا در ژانویه ۲۰۲۶ و فشارهای بعدی بر کوبا ضربه‌ای سنگین به عمیق‌ترین شرکای روسیه وارد کرد، اما سرمایه‌گذاری‌های نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی روسیه در منطقه همچنان ادامه دارد.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

30 September 2026 11:20

#اختصاصی

❗گزارش سالانه باشگاه گفت‌وگوی والدای

آرامش خود را حفظ کنید: دولت و مسئولیت در قبال آینده

گزارش سالانه ۲۰۲۶ باشگاه گفت‌وگوی والدای با عنوان «آرامش خود را حفظ کنید: دولت و مسئولیت در قبال آینده» تلاشی برای فهم جهانی است که نظم پیشین آن در حال فرسایش است، اما هنوز نظم تازه‌ای جایگزین آن نشده است. نویسندگان با تمرکز بر بازگشت دولت و حاکمیت، تشدید رقابت قدرت‌ها، بحران نهادهای بین‌المللی، ظهور هوش مصنوعی و پلتفرم‌های دیجیتال و حرکت به سوی نظمی چندقطبی، استدلال می‌کنند که آشفتگی کنونی الزاماً به معنای حرکت به سوی آینده‌ای ویران‌شهری نیست. پیام اصلی گزارش در نهایت ساده اما مهم است: آینده نه محصول اجتناب‌ناپذیر فناوری و نه نتیجه خودکار تحولات نظام بین‌الملل است؛ کیفیت آن به توان دولت‌ها و جوامع برای خویشتن‌داری، مدیریت رقابت و پذیرش مسئولیت در قبال آینده بستگی دارد.



متن کامل گزارش را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

27 September 2026 11:56

#اختصاصی

❗ایران و ترکمنستان؛ از همسایگی باثبات تا شراکت ژئواکونومیک

🖋️گروه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز موسسه ایراس

۲۷ سپتامبر، سالروز استقلال ترکمنستان، فرصتی برای بازخوانی جایگاه این کشور در سیاست منطقه‌ای ایران است. ترکمنستان طی بیش از سه دهه گذشته «بی‌طرفی دائمی» را به یکی از اصول محوری سیاست خارجی خود تبدیل کرده است؛ اصلی که در سال ۱۹۹۵ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل به رسمیت شناخته شد و در مارس ۲۰۲۵ نیز مجمع عمومی بار دیگر با تصویب قطعنامه‌ای بر جایگاه بی‌طرفی دائمی این کشور تأکید کرد.
برای ایران، اهمیت ترکمنستان اما فراتر از همسایگی با کشوری نسبتاً باثبات در آسیای مرکزی است. موقعیت جغرافیایی ترکمنستان در شرق دریای خزر، برخورداری از منابع قابل توجه گاز طبیعی و قرار گرفتن آن در نقطه اتصال ایران با آسیای مرکزی، این کشور را به یکی از حلقه‌های مهم بالقوه در سیاست ژئواکونومیک ایران تبدیل کرده است. از این منظر، مسئله اصلی روابط تهران و عشق‌آباد دیگر صرفاً «گسترش روابط با همسایگان» نیست؛ بلکه این است که آیا دو کشور می‌توانند...

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

23 September 2026 11:51

#اختصاصی

❗️پاکستان و نهادینه‌شدن قدرت نظامی؛ عاصم منیر فراتر از یک فرمانده

🖋پریسا احتشام نیا، دبیر گروه مطالعات آسیای جنوب شرقی و شبه قاره موسسه ایراس

تحولات سیاسی و نظامی پاکستان در فاصله نوامبر ۲۰۲۵ تا اوت ۲۰۲۶ را نمی‌توان صرفاً در چارچوب افزایش اختیارات یک فرمانده نظامی یا تمدید دوره خدمت عاصم منیر تفسیر کرد. آنچه در این دوره رخ داده، در سطحی عمیق‌تر، بازطراحی بخشی از معماری قدرت در پاکستان است؛ بازطراحی‌ که جایگاه ارتش را نه صرفاً به‌عنوان یک بازیگر بانفوذ در سیاست، بلکه به‌عنوان نهادی با موقعیت حقوقی و سازمانی بسیار مستحکم‌تر در ساختار دولت تعریف می‌کند. اصلاحیه بیست‌وهفتم قانون اساسی در نوامبر ۲۰۲۵، ایجاد منصب رئیس نیروهای دفاعی[1] را در کنار فرماندهی ارتش رقم زد و عاصم منیر در دسامبر همان سال برای یک دوره پنج‌ساله به‌عنوان فرمانده ارتش و همزمان رئیس نیروهای دفاعی منصوب شد. در گام بعد، پارلمان پاکستان در ۲۰ اوت ۲۰۲۶، قانون نیروهای دفاعی پاکستان ۲۰۲۶ [2]و اصلاحیه قانون مرجع فرماندهی ملی را تصویب کرد...


ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

22 September 2026 16:39

#اختصاصی

❗️از «شبکه مخفی» تا ادعای «کودتای شوروی»: نقد مستند روایت بن مک‌اینتایر درباره کوزیچکین و حزب توده

🖊حسن بهشتی پور، کارشناس ارشد روابط بین‌الملل و عضو شورای علمی ایراس

چهل و چهار سال پس از آن روز اکتبر ۱۹۸۱ که ولادیمیر کوزیچکین، افسر کا.گ.ب در تهران، از سفارت شوروی به نمایندگی منافع بریتانیا پناهنده شد، بن مک‌اینتایر، نویسنده ارشد تایمز لندن و مؤلف آثار پرفروش درباره جاسوسی جنگ سرد، کتابی با عنوان «ردوود: داستان ناگفته‌ی خارق‌العاده‌ترین جاسوس دوران جنگ سرد» در لندن منتشر کرد. مک‌اینتایر مدعی است در این کتاب جزئیات تازه‌ای را هفده سال پس از مرگ کوزیچکین (۲۰۰۹) افشا کرده است. یک روز پس از انتشار کتاب، او در ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶) مقاله‌ای با عنوان جنجالی «چگونه بیماری یک جاسوس روس در ایران، مسیر جنگ سرد را تغییر داد» در بخش نظر واشنگتن‌پست منتشر کرد و در آن پرکشش‌ترین ادعاهای کتاب را برای جذب مخاطب عام عرضه داشت.
آنچه در این نقد اهمیت دارد، نه خود ماجرای پناهندگی کوزیچکین است که واقعیتی تاریخی و مستند است...

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

20 September 2026 13:43

#اختصاصی

❗سیاست خارجی ارمنستان پس از ۳۵ سال استقلال؛ روسیه، غرب و جایگاه ایران در راهبرد جدید ایروان

🖋️ سید امیربهادر هاشمی، دبیر گروه مطالعاتی قفقاز ایراس

آیا ارمنستان در حال فاصله گرفتن از روسیه و چرخش به سوی غرب است؟ تحولات چند سال اخیر، از توقف عملی مشارکت ایروان در سازمان پیمان امنیت جمعی تا گسترش همکاری‌های دفاعی با فرانسه، هند، ایالات متحده و اتحادیه اروپا، در نگاه نخست می‌تواند چنین برداشتی را تقویت کند. با این حال، بررسی سیاست خارجی ارمنستان از زمان استقلال نشان می‌دهد که تحولات کنونی را نمی‌توان صرفاً در قالب جایگزینی روسیه با غرب توضیح داد. آنچه در حال شکل‌گیری است، بازتعریف الگویی است که ارمنستان طی سه دهه برای مدیریت محدودیت‌های ژئوپلیتیکی، وابستگی‌های امنیتی و ضرورت حفظ استقلال عمل خود دنبال کرده است.
استقلال جمهوری ارمنستان در سال ۱۹۹۱، همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، این کشور را در محیطی ژئوپلیتیکی قرار داد که در آن عوامل تاریخی، امنیتی، اقتصادی و جغرافیایی دامنه انتخاب‌های سیاست خارجی را محدود می‌کرد.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

16 September 2026 12:43

#اختصاصی

❗️دلارزدایی در بریکس؛ گام‌های کوچک برای تغییر یک نظم بزرگ

🖋️پریسا احتشام نیا، دانشجو دکتری مطالعات شبه قاره هند

هجدهمین اجلاس سران بریکس در دهلی‌نو را نمی‌توان صرفاً نشستی دیگر در تقویم دیپلماسی جنوب جهانی دانست. تصویب بیانیه دهلی‌نو در شرایطی که جنگ‌ها، تحریم‌های اقتصادی، تعرفه‌های تجاری و رقابت بر سر آینده نظم بین‌المللی شدت گرفته‌اند، نشان می‌دهد بریکس در حال عبور از مرحله طرح ایده‌های کلی درباره اصلاح نظام بین‌المللی به سمت ایجاد سازوکارهای عملی برای کاهش آسیب‌پذیری اعضای خود است. در این میان، مسئله دلارزدایی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ اما آنچه در دهلی‌نو مشاهده شد، بیش از آنکه تلاش برای حذف فوری دلار باشد، حرکت به سوی کاهش وابستگی ساختاری به آن از طریق ارزهای ملی، زیرساخت‌های پرداخت مستقل و نهادهای مالی متعلق به جنوب جهانی است.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

14 September 2026 10:37

#اختصاصی

❗️بازآفرینی «کارتاز»: قمار هرمز و ظهور «مونتروی خلیج فارس»

🖋سانجوی جوشی

متن کامل یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

12 September 2026 14:43

#اختصاصی

❗️هند و معماری نوین بریکس ۲۰۲۶؛ دیپلماسی چندهمسو، توسعه پایدار و فرصت‌های راهبردی ایران

🖋️ گروه مطالعات آسیای جنوب شرقی و شبه‌قاره ایراس

ریاست هندوستان بر گروه بریکس در سال ۲۰۲۶ و میزبانی هجدهمین اجلاس سران در دهلی‌نو، در یکی از پیچیده‌ترین و سرنوشت‌سازترین مقاطع ژئوپلیتیکی معاصر رقم می‌خورد. بریکسِ توسعه‌یافته با دربرگیری نزدیک به نیمی از جمعیت جهان و سهمی حدود ۴۰ درصدی از تولید ناخالص داخلی جهانی (بر مبنای برابری قدرت خرید)، از یک مجمع صِرفاً اقتصادی فراتر رفته و به کانون بازتعریف حکمرانی جهانی، توسعه، فناوری، امنیت، فرهنگ و پایداری زیست‌محیطی بدل شده است.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

12 September 2026 08:52

#اختصاصی

❗️هجدهمین نشست بریکس: اهداف چین و ظرفیت‌های پیش‌روی ایران

🖋️ زکیه یزدان‌شناس، عضو هئیت علمی دانشگاه تهران و مدیر گروه مطالعات چین موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

هجدهمین نشست سران بریکس در روزهای ۱۲ و ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در دهلی نو و به میزبانی هند برگزار می‌شود. هند در سال جاری ریاست دوره‌ای بریکس را بر عهده دارد و شعار این دوره را «ساختن برای تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری[1]» تعیین کرده است. بریکس که در ابتدا با تمرکز بر همکاری میان اقتصادهای نوظهور شکل گرفت، در طول سال‌های گذشته دامنه فعالیت خود را به حوزه‌های متنوع اقتصادی، مالی، سیاسی، امنیتی، فناورانه و فرهنگی گسترش داده و با افزایش اعضا، به یکی از مهم‌ترین بسترهای همکاری میان کشورهای جنوب جهانی تبدیل شده است. در حال حاضر ۱۱ کشور شامل برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، ایران، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و اندونزی عضو این گروه هستند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

09 September 2026 13:59

#اختصاصی

❗تاجیکستان در سی‌وپنجمین سال استقلال؛ از تثبیت دولت ملی تا فرصت‌های تازه در روابط با ایران

🖊️ گروه آسیای مرکزی موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

نهم سپتامبر، روز استقلال جمهوری تاجیکستان، تنها یادآور پایان حاکمیت اتحاد شوروی و شکل‌گیری یک دولت مستقل در آسیای مرکزی نیست؛ این روز را می‌توان نمادی از مسیری دانست که تاجیکستان طی ۳۵ سال گذشته برای تثبیت دولت ملی، عبور از یک دوره پرتنش داخلی، بازسازی ساختارهای اقتصادی و سیاسی و تعریف جایگاه خود در محیط متحول آسیای مرکزی پیموده است. تاجیکستان در سال ۱۹۹۱ استقلال خود را به دست آورد و در سال ۲۰۲۶ سی‌وپنجمین سالگرد استقلال خود را در شرایطی گرامی می‌دارد که کشور، پس از دهه‌ها تلاش برای تثبیت سیاسی و اقتصادی، در حال بازتعریف برخی اولویت‌های توسعه‌ای خود است. در این میان، انرژی، آب، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و اتصال منطقه‌ای به موضوعاتی مهم در سیاست توسعه دوشنبه تبدیل شده‌اند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

06 September 2026 12:18

مرکز مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در راستای توسعه فعالیت‌های علمی و پژوهشی و گسترش شبکه همکاری با پژوهشگران و دانشجویان، از واجدان شرایط برای عضویت در گروه‌های مطالعاتی خود دعوت به عمل می‌آورد.

پژوهشگران و دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در رشته‌های مرتبط، با برخورداری از سوابق علمی و پژوهشی و علاقه‌مندی به فعالیت‌های پژوهشی و کار گروهی، می‌توانند در این فراخوان مشارکت کنند.

مهلت ارسال درخواست: ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵

متقاضیان می‌توانند برای اطلاع از شرایط عضویت، محورهای فعالیت و نحوه ارسال درخواست، به این لینک مراجعه کنند.

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

05 October 2026 10:29

#اختصاصی

❗️خلاصه سخنرانی ولادیمیر پوتین در نشست والدای ۲۰۲۶

🖊بابک بوذری، دکتری مطالعات روسیه

در جلسه عمومی 23مین نشست سالانه باشگاه گفتگوی بین‌المللی والدای، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، با موضوع «مسئولیت در قبال آینده: محدودیت‌های ممکن یا امکانات نامحدود؟» سخنرانی کرد. فئودور لوکیانوف، مدیر تحقیقات بنیاد توسعه و پشتیبانی باشگاه والدای، مجری این جلسه بود. او در آغاز گفت گزارش سالانه امسال با عنوان «وحشت نکنید» ارائه شده و پیام اصلی آن این است که در شرایط پرتنش کنونی، باید از هیاهو، جنجال و بدترین سناریوها پرهیز کرد. او سه مفهوم «تغییر»، «مسئولیت» و «آرامش» را کلیدهای نشست امسال خواند. سپس ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، به سالن آمد و سخنرانی خود را در فضایی آغاز کرد که به گفته خودش، اگرچه نیاز به آرامش دارد، اما مسائل فوری و خطرناک را نمی‌توان نادیده گرفت. پوتین سخنان خود را با اشاره به سنت باشگاه والدای آغاز کرد: گردهمایی برای بحث درباره مهم‌ترین مسائل جهان و تلاش برای نه‌تنها تشخیص وضعیت کنونی، بلکه ترسیم خطوط کلی نظم جهانی در حال ظهوراست.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

03 October 2026 20:29

❗️عامل هسته‌ای در دوره نظم درحال گذار و مسئله بازدارندگی

🖊مهدی سنایی، استاد دانشگاه تهران و رئیس موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

متن سخنرانی مهدی سنایی، استاد دانشگاه تهران و رئیس موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس) در بیست و سومین نشست سالانه باشگاه گفتگوی والدای

متن کامل یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

03 October 2026 19:17

❗️مهدی سنایی، رئیس مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)، در بیست‌وسومین نشست سالانه باشگاه بین‌المللی گفت‌وگوی والدای در روسیه حضور یافت و در پنل تخصصی «عامل هسته‌ای امروز؛ آیا همچنان بازدارنده است یا به عاملی برای تحریک تبدیل شده است؟» به بحث و تبادل نظر پرداخت.

بیست‌وسومین نشست سالانه باشگاه بین‌المللی گفت‌وگوی والدای ۲۰۲۶ در مسکو با عنوان «مسئولیت در قبال آینده: محدودیت‌های امر ممکن یا امکانات نامحدود؟»
(Responsibility for the Future: Limits of the Possible, or Limitless Possibilities?)
برگزار شد. این نشست که مهم‌ترین گردهمایی سالانه باشگاه والدای به شمار می‌رود، امسال حدود ۱۲۰ سیاستمدار، دیپلمات، پژوهشگر و کارشناس از ۴۰ کشور جهان را گرد هم آورد.

محور اصلی نشست امسال، مسئله مسئولیت دولت‌ها در قبال آینده نظام بین‌الملل در شرایط افزایش بی‌ثباتی و بحران در نظم جهانی بود.

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

01 October 2026 13:36

#اختصاصی

❗️هفتاد و هفتمین روز ملی جمهوری خلق چین و مسیر رشد پکن تا ۲۰۲۶

🖊مهدی پورباقر، دبیر گروه مطالعات چین موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

هفتاد و هفتمین سالروز بنیان‌گذاری جمهوری خلق چین در اول اُکتبر سال ۲۰۲۶ (۹ مهر ماه ۱۴۰۵) در سراسر چین به عنوان جشن ملی این کشور برگزار می‌شود. حزب کمونیست چین (CCP) طی جنگ‌‌های داخلی این کشور در سال‌های ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۷ و به طور خاص پس از جنگ جهانی دوم و در بازه سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹ با پیروزی بر حزب ناسیونالیست چین به طور رسمی در اول اکتبر سال ۱۹۴۹ حاکم بر «سرزمین اصلی چین» شد و این روز را سرآغاز تاسیس «جمهوری خلق چین» نامید.

چین پس از این نقطه عطفی تاریخی با تحولی ژرف در ساختار‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مواجه شد که امواج آن علاوه بر آثار داخلی شگرف، ماهیت کنش‌های بین‌المللی و «تصویر» پکن در نظام بین‌الملل را برای همیشه متحول کرد. نهالِ سیاسیِ چینِ نوین در اول اکتبر ۱۹۴۹ با پایان «قرن تحقیر» رشد کرد و با آغاز اصلاحات ساختاری عمیق دهه‌ ۸۰ میلادی منجر به ساختارِ «سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی » شد.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

28 September 2026 09:47

#اختصاصی

❗️میدان نبرد فراموش‌شده ۱۱ سپتامبر: چگونه جنگ علیه تروریسم آسیای مرکزی را بازآرایی کرد

🖋ابراهیم رضایی راد، عضو گروه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز موسسه ایراس

در روایت غالب درباره حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و پیامدهای آن، افغانستان و عراق میدان‌های اصلی تحلیل بوده‌اند. جایی که جنگ علیه تروریسم به شکل مستقیم‌ترین صورت خود تهاجم نظامی، اشغال و دولت‌سازی تجلی یافت. اما در سایه این دو میدان نبرد پرسر و صدا، منطقه‌ای دیگر به شکلی کم‌توجه‌تر اما نه کم‌اهمیت‌تر، دستخوش یکی از عمیق‌ترین بازآرایی‌های ژئوپلیتیک دوران پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در منطقه آسیای مرکزی شد. پنج جمهوری پسا شوروی یعنی قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان که تا پیش از سپتامبر ۲۰۰۱ عمدتاً در حاشیه توجه راهبردی غرب قرار داشتند، ظرف چند هفته به گرهگاه لجستیکی، امنیتی و در نهایت رقابتی میان قدرت‌های بزرگ بدل شدند.پیامدهای ۱۱ سپتامبر برای آسیای مرکزی را نمی‌توان صرفاً در چارچوب حضور موقت پایگاه‌های نظامی آمریکایی خلاصه کرد.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

26 September 2026 13:06

#اختصاصی

❗️گرجستان و دام مکیندر، اهمیت جغرافیایی و محدودیت‌های خودمختاری راهبردی

🖋️نویسنده: م. قهرمانی
گروه مطالعات قفقاز

بحران داخلی کنونی گرجستان را نمی‌توان صرفاً به‌عنوان نمونه‌ای معمول از گرایش به اقتدارگرایی یا فاصله‌گیری از الگوهای لیبرال در نظر گرفت. محدودیت‌های اعمال‌شده بر جامعه مدنی، قوانین مربوط به نفوذ خارجی و سرکوب اعتراضات، تنها بخش آشکار مسئله‌اند. در پس این تحولات، روندی گسترده‌تر و ریشه‌دارتر قرار دارد: محدود شدن تدریجی فضای مانور راهبردی گرجستان؛ محدودیتی که از اشغال سرزمین‌های آبخازیا و اوستیای جنوبی، فقدان تضمین‌های امنیتی مؤثر از سوی غرب و همچنین سیاست کریدورهایی ناشی می‌شود که امروز ترکیه، آذربایجان و چین را نیز دربر می‌گیرد. در نتیجه، مناقشات حقوقی و سیاسی در داخل گرجستان بارها به منازعاتی درباره حاکمیت و جهت‌گیری ژئوپلیتیکی کشور تبدیل شده‌اند. مسئله اساسی این است که چرا این روند دقیقاً در زمانی تشدید شده که اهمیت گرجستان برای اتصال منطقه‌ای و شبکه‌های ترانزیتی، نه در حال کاهش، بلکه در حال افزایش است.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

22 September 2026 20:33

☘️🧿☘️ حرفه‌ای‌های مطالعات بین‌المللی


🌓 ویرتو|مطالعات تخصصی اسرائیل (انتخابات و تحولات داخلی)
@virtu_ir

🌖 دانشوران خراسان (مرکز مطالعات راهبردی شرق)
@iess_ir

🌏 اندیشکده تهران
@institutetehran

🌏 مطالعات یمن 🇾🇪
@yemenstudies_ir

🌏 مرکز مطالعات پاکستان
@pakistanstudies_ir

🌏 مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies

🌏 درس‌گفتار علوم سیاسی و روابط بین الملل
@ecopolitist

🌏 آموزش زبان تخصصی رشته علوم سیاسی
@language_political

🌏 مطالعات ترکیه و قفقاز
@turkeycaucasus

🌏 راوی عربستان 🇸🇦
@KSA_Narrator

🌏 اندیشکده مطالعات حاکمیت و روابط بین الملل
@GovernanceStudies

🌏 اوراسیا پست، اخبار و تحلیل - چین و روسیه، CIS
@EurasiaPost

🌏 لوموند دیپلماتیک Le Monde diplomatique
@mondediplofa

🌏 روسکیی چاس
@RusskiyChas

🌏 مرکز مطالعات عراق
@instituteofiraqistudies

🌏 بانک مقالات علوم سیاسی
@maghalatolomsiasii

🌏 اقتصاد آفریقا
@EcoAfrican

🌏 مرکز تخصصی مطالعات آمریکا
@The_CUSS

🌏 اندیشکده حقوق و روابط بین الملل
@ir_silr

🌏 تحلیل مسائل سیاسی خاورمیانه
@paygah_ejtemayi

🌏 خبری تحلیلی سیاق 🗞
@syaaq_ir

🌏 پژوهشکده علوم سیاسی
@Policyresearcherr

🌏 اخبار و تحلیل مسائل خاورمیانه‌وشمال‌آفریقا
@mena_news_analysis

🌏 اندیشکده ایران نگر
@iran_negar_institute

🌏 مرکز مطالعات تکنوپلیتیک و فناوری‌های راهبردی
@ctst_org

🌏 پایگاه خبری تحلیلی آسیای مرکزی و قفقاز
@CaspianMonitor

🌏 کشورهای آلمانی‌زبان 🇩🇪🇨🇭🇦🇹
@dach_studien

🌏 📚 مجله حقوق بین‌الملل بنیان|Journal of International Law
@Bonianjournal

🌏 فیلادلفیا | مطالعات آمریکا
@philadelphia_america

🌏 تحولات عراق و شامات
@IraqLevant

🌏 ترجمه ی  متون تخصصی علوم سیاسی
@Politicianns

🌏 اندیشکده قرار|مطالعات تخصصی مقاومت و فناوری
@gharar_tt

🌏 کانال علوم سیاسی
@politicalsciencce

🌏 کتابخانه ی علوم سیاسی
@Politicalsciennce

🌏 مطالعات آسیا اقیانوسیه در خیزش آسیا🇲🇾🇻🇳🇹🇭🇹🇨🇰🇷🇮🇳🇨🇳🇯🇵🇸🇬
@AsiaRising

🌏 دولت دین
@dolatedin

🌏 ژانوس سیاست
@mousavi2025

🌏 کانال مطالعات سوریه
@hdrhbb1

🌏 چیـــــــــــــــــن و ماچیـــــــــــــــن
@china_Reivew

🌏 سیاستکده
@siyasatkadehh

🌏 ژئواکونومیک نیوز
@GeoecoNEWS

🌏 اکادمی تخصصی روابط بین الملل
@InternationalAcademic

🌏 کانال  روش پژوهش در علوم سیاسی
@Policy_researcher

🌏 همه چیز درباره چین 🇨🇳
@chinese10

🌏 ویرایش متون سیاسی✍️
@virast_yar

🌏 کانال مطالعات فرانسه 🇫🇷
@FrenchStudiesChannel

🌏 موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)
@iras_institute

🌏 دوره فن ترجمه زبان علوم سیاسی و متون مطبوعاتی
@policyinact

🌏 اطلاع‌رسانی رویدادهای رشته علوم سیاسی🏛
@SBU_PoliticalScience

🌓 شناخت دقیق پاکستان؛ اندیشکده اقبال
@andishkadehiqbal

🌖 اتـــــاق آمــــــــریکا 🇺🇸
@OtaqUSA


🌿🧿☘️ هماهنگی برای تبادل
@mrgp_1

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

21 September 2026 11:59

#اختصاصی

❗تحول آرایش حزبی در دومای دولتی روسیه؛ از تکثر پساشوروی تا ثبات نامتقارن، انتخابات ۱۹۹۳ تا ۲۰۲۶

🖋️ امیر تواضع، دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات روسیه، دانشگاه تهران

انتخابات جدید دومای دولتی روسیه در روزهای ۱۸ تا ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد و حزب «روسیه متحد» بار دیگر به‌عنوان پیروز انتخابات شناخته شد. تداوم جایگاه این حزب، پس از بیش از دو دهه حضور در مرکز آرایش حزبی دوما، فرصتی برای بازنگری در روند تحول نظام حزبی روسیه از نخستین انتخابات دوما در سال ۱۹۹۳ تاکنون فراهم می‌کند. مقاله حاضر با مروری بر نتایج انتخابات‌های دوما در سه دهه گذشته، روند گذار از تکثر و پراکندگی حزبی در سال‌های نخست پساشوروی به ساختاری باثبات‌تر و در عین حال نامتقارن را بررسی می‌کند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

19 September 2026 12:26

#اختصاصی

❗“سپر آشیل“ و چشم‌انداز تنش زدایی در روابط ترکیه و یونان؛ تقویت بازدارندگی یا تعمیق شکاف؟

🖋️معصومه فلاحتی، دکتری روابط بین الملل

توافق دفاعی یونان و اسرائیل برای ایجاد سامانه یکپارچه و چندلایه پدافند هوایی، موشکی و ضدپهپادی موسوم به “سپر آشیل”، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های دگرگونی محیط امنیتی مدیترانه شرقی در سال 2026 است. این توافق در شرایطی نهایی شد که ترکیه و یونان، پس از بحران‌های شدید سال‌های گذشته، همچنان کانال‌های گفت وگوی سیاسی، دستورکار مثبت و اقدامات اعتمادساز را حفظ کرده‌اند. در نتیجه مساله اصلی این نیست که آیا “سپر آشیل” صرفاً توان دفاعی یونان را افزایش‌ می‌دهد، بلکه باید پرسید این توافق چگونه بر ادراک تهدید، موازنه بازدارندگی و چشم‌انداز تنش‌زدایی میان آتن و آنکارا اثر‌ می‌گذارد.

استدلال اصلی آن است که “سپر آشیل” در کوتاه مدت‌ می‌تواند قابلیت بازدارندگی دفاعی یونان و توان آن برای مدیریت تهدیدات هوایی، موشکی و پهپادی را تقویت کند؛ اما اگر در ترکیه به منزله بخشی از آرایش مهارکننده آتن- تل آویو-نیکوزیا تعبیر شود...

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

15 September 2026 12:23

#اختصاصی

❗️شخصیت؛ آثار و مبانی اندیشگی الکساندر دوگین: از متافیزیک سیاسی تا استراتژی‌های نئواوراسیاگرا

🖋پرویز قاسمی؛ دانشجوی دکتری مطالعات روسیه

زمانی که نام الکساندر دوگین در ادبیات سیاسی قرن بیست و یکم به گوش می‌رسد، ما با شخصیتی روبه‌رو هستیم که در تحلیل‌های غربی، گویی میان دو قطب متضاد گیر کرده است: یا او “خطرناک‌ترین فیلسوف جهان” است که با نقشه‌هایش مسیر جنگ‌های روسیه را هموار می‌کند، یا صرفا یک ایدئولوگ حاشیه‌ای که کلامش تنها برای توجیه تصمیمات پراگماتیک کرملین به کار می‌رود. اما شاید برای آنکه بفهمیم او واقعا کیست، لازم باشد بیش و پیش از هر چیزی؛ از پیش‌داوری‌های سیاسی عبور کنیم و مستقیما به سراغ متونی برویم که در آن‌ها سعی دارد نه یک کشور؛ بلکه یک “تمدن” را بازتعریف کند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

13 September 2026 10:23

#اختصاصی

❗️بریکس ۲۰۲۶؛ ملاحظات چین و پیامدهای آن برای ایران

🖋مهدی پورباقر، دبیر گروه مطالعات چین موسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)

هجدهمین نشست سران کشورهای گروه «بریکس» (BRICS) در روزهای ۱۲ و ۱۳ سپتامبر سال ۲۰۲۶ میلادی (۲۱ و ۲۲ شهریور ۱۴۰۵) به میزبانی «هند» با شعار «تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری» در یکی از پُرچالش‌ترین ادوار نظام بین‌الملل به لحاظ سیاسی، امنیتی و اقتصادی در حال برگزاری است.«شی جین پینگ» دبیر کل حزب کمونیست چین و رئیس جمهور این کشور پس از ۷ سال برای دومین بار به عنوان یکی از اعضای بنیان‌گذار این گروه ۱۷ ساله به نمایندگی از جمهوری خلق چین در این نشست شرکت کرد. طی دو دهه اخیر «پکن» با کنش‌های چندبُعدی خود و به ویژه ترجمان قدرت اقتصادی و فناورانه به ساختارهای سیاسیِ‌ شبکه‌ای و بین‌‌المللی، به یکی از بازیگران اصلی نظام بین‌الملل تبدیل شده است؛ امری که ملاحظات چین در نشست «بریکس ۲۰۲۶» به عنوان نهادی با اولویت‌های اقتصادی-مالی و سیاسی-امنیتی را بسیار پررنگ می‌کند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

12 September 2026 11:04

#اختصاصی

❗️نگاه اروپا به اجلاس بریکس در دهلی‌نو؛ میان واگرایی ژئوپلیتیکی و ضرورت گفت‌وگو با جنوب جهانی

🖋️ بهزاد احمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و عضو شورای علمی ایراس

اجلاس بریکس در دهلی‌نو، در ۱۲ و ۱۳ سپتامبر، در شرایطی برگزار می‌شود که بحران‌های مهم سیاست جهانی، این اجلاس را تحت تاثیر قرار داده‌اند. تجاوز نظامی علیه ایران، امنیت خلیج فارس و مسیرهای انرژی را به مسئله‌ای جهانی تبدیل کرده است؛ جنگ اوکراین همچنان امنیت اروپا و جایگاه روسیه در نظام بین‌الملل را تعیین می‌کند؛ و رقابت چین و ایالات متحده، از تجارت و تعرفه فراتر رفته و به فناوری‌های پیشرفته، زیرساخت دیجیتال، هوش مصنوعی و قواعد آینده اقتصاد جهانی رسیده است. اجلاس دهلی‌نو در واقع در نقطه تلاقی این بحران‌ها برگزار می‌شود و به همین دلیل، برای اروپا اهمیت بسیاری دارد.
اهمیت بریکس برای اروپا از این واقعیت ناشی می‌شود که بخش بزرگی از جهان خارج از حوزه یوروآتلانتیک، دیگر نمی‌خواهد مسائل مربوط به توسعه، امنیت انرژی، پرداخت‌های بین‌المللی در نهادهای مالی جهانی را تنها در چهارچوب‌های غربی پیگیری کند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

11 September 2026 19:31

#اختصاصی

❗️چگونه بریکس‌پلاس باید نظم دیجیتال جدید را شکل دهد

🖋هریدای شارما، حقوق‌دان هندی و پژوهشگر مستقل سیاست‌های انرژی در اوراسیای بزرگ

هجدهمین اجلاس سران بریکس که در تاریخ ۱۲ و ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به ریاست هند در مرکز همایش‌های «بهارات ماندپام» در دهلی نو برگزار می‌شود، قرار است یک رویداد دیپلماتیک برجسته و باشکوه باشد. تشریفات مفصل، تدابیر امنیتی شدید و حضور هیئت‌های نمایندگی از سراسر جنوب جهانی، نشان‌دهنده وزن سیاسی و اقتصادی رو به افزایش گروه بریکسِ گسترش‌یافته خواهد بود. یکی از پرسش‌های اصلی در دستور کار این اجلاس این است که چه کسی قوانین اقتصاد دیجیتال نوظهور را خواهد نوشت؟
هوش مصنوعی (AI)، به‌ویژه در شکل مولد فعلی آن، از هم‌اکنون در حال بازطراحی تجارت، تولید، امور مالی و اعمال قدرت دولتی است. گزارش تجارت جهانی سازمان تجارت جهانی در سال ۲۰۲۵ برآورد می‌کند که هوش مصنوعی می‌تواند تا سال ۲۰۴۰ تجارت جهانی را ۳۴ تا ۳۷ درصد و تولید ناخالص داخلی جهان را ۱۲ تا ۱۳ درصد افزایش دهد.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

07 September 2026 14:36

#اختصاصی

❗راه‌آهن حجاز: احیای پروژه تاریخی در قلب ژئوپلیتیک خاورمیانه

🖊️ محمدامین نوربالا تفتی

در سال‌های اخیر خاورمیانه شاهد تحولات بزرگی در زمینه زیرساخت‌ها و کریدورهای ترانزیتی بوده است. پروژه‌های بزرگ جاده‌ای که زمانی صرفاً برای توسعه اقتصادی طراحی می‌شدند امروز به ابزاری استراتژیک برای تغییر موازنه قدرت و افزایش نفوذ منطقه‌ای تبدیل شده‌اند. در این میان راه‌آهن حجاز به عنوان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های تاریخی منطقه بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته و به عنوان یک گزینه استراتژیک برای بازتعریف روابط سیاسی و اقتصادی خاورمیانه مطرح شده است. آنچه امروز در حال شکل‌گیری است فراتر از یک پروژه حمل‌ونقل است.
در این نوشته ابعاد مختلف این پروژه مورد بررسی قرار میگیرد: از پیشینه شکل‌گیری آن در دوران عثمانی تا چالش‌ها و فرصت‌هایی که احیای آن در شرایط کنونی منطقه با خود به همراه دارد. همچنین به این پرسش اساسی پاسخ داده خواهد شد که چرا ترکیه با وجود همه موانع و هزینه‌های سنگین بر احیای این پروژه اصرار دارد و این اقدام چه تأثیری بر آینده خاورمیانه خواهد گذاشت.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE

موسسه مطالعات ایران و اوراسیا

06 September 2026 10:37

#اختصاصی

❗شانگهای در برابر آزمون ژئوپلیتیک؛ ایران، هند و پاکستان در بیشکک

🖊️ پریسا احتشام نیا، دانشجو دکتری مطالعات شبه قاره هند

نشست سران سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، در ۳۱ اوت و اول سپتامبر ۲۰۲۶، در شرایطی برگزار شد که محیط ژئوپلیتیکی جهان و اوراسیا بیش از هر زمان دیگری با رقابت قدرت‌های بزرگ، بحران‌های امنیتی، تحریم‌های اقتصادی و تلاش برای ایجاد مسیرهای مستقل تجاری و مالی مواجه است. این نشست که هم‌زمان با بیست‌وپنجمین سال تأسیس سازمان برگزار شد، از این منظر تنها یک گردهمایی دوره‌ای نبود؛ بلکه آزمونی برای سنجش ظرفیت سازمان همکاری شانگهای در مدیریت اختلافات درونی و تبدیل منافع مشترک اعضا به سازوکارهای عملی همکاری بود.

اهمیت این آزمون برای سه کشور هند، ایران و پاکستان بیش از بسیاری از اعضای دیگر است. هر سه کشور از موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی مهمی در اتصال آسیای مرکزی، جنوب آسیا، غرب آسیا و اقیانوس هند برخوردارند، اما درک متفاوتی از امنیت منطقه‌ای، نقش چین، روابط با غرب و مسیرهای مطلوب اتصال اوراسیایی نیز دارند.

ادامه یادداشت را از اینجا بخوانید

@IRAS_INSTITUTE