3049
گزیده اخبار و اطلاعات فقهی آدرس سایت: ijtihadnet.ir ارتباط با دبیر خبر و مدیر کانال؛ جهت ارسال مطالب، نقد و پیشنهادات: @MBagherAryani
💢حکم، قدرت و بازخوانیِ «مخالفت با عامه»؛ خوانشی از دیدگاه آیتالله سیستانی
✍️حجتالاسلام علی الهی خراسانی
در ادبیات اصول فقه امامیه، قاعده «ترجیح به مخالفت با عامه» از جمله قواعدی است که همواره محل بحث، مناقشه و بازخوانی بوده است. این قاعده، در نگاه نخست، ساده و حتی تا حدی شعاری به نظر میرسد: هرگاه دو خبر متعارض در اختیار باشد، خبری که با عامه مخالفت دارد، مقدم است. اما آیا واقعاً مقصود روایات، چنین اطلاق سادهانگارانهای است؟ آیا «مخالفت با عامه» یک معیار تعبّدیِ مستقل است یا نشانهای از یک واقعیت عمیقتر تاریخی و فقهی؟
خوانش آیتالله سیستانی از این قاعده، پاسخی متفاوت و در عین حال ژرف به این پرسش میدهد؛ خوانشی که «مخالفت با عامه» را یک شعار هویتی نمیداند، بلکه ابزاری عقلانی برای کشف احتمال تقیه و تشخیص حکم واقعی قلمداد میکند. در این تلقی، مسئله نه مخالفت با «اکثریت» است و نه تقابل فرقهای، بلکه سخن از نقد فقه رسمیِ قدرتمحور و فاصلهگذاری آگاهانه از احکامی است که در بستر سلطه سیاسیِ خلافت شکل گرفتهاند.
🔗 مطالعه متن کامل در «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=80751
🆔 @ijtihadnetwork
💢مدرسه شهید صدر، صرفاً نظری و منزوی در گوشه حجره نیست
✅ گذار از «فقه الاحکام» به «فقه النظریات»
✔️حجتالاسلام حسین زمانیان:
🔹اساساً شهید صدر به دنبال این نبود که علم را فقط از حیث نظری گسترش دهد. شهید صدر اصول فقه را در افق تمدنی و با نفی نگاه سکولار آغاز میکند. مدرسه شهید صدر، یک مدرسه صرفاً نظری و منزوی در گوشه حجره نیست. طلبهای که در چنین مکتبی تربیت شود، بسیار بعید است به معنای حقیقی کلمه ضدّانقلاب باشد.
🔸اصل اینکه شهید صدر یک مکتب اصولی منسجم و مستقل بنا نهاده، امری پذیرفتنی است. اکنون پرسش این است که این مکتب اصولی، چه ویژگیهایی دارد.
🔻هفت ویژگی اصلی مکتب اصولی شهید صدر
۱. شمول و موسوعیت (نگاه کلنگر به دین و جایگاه اصول فقه به عنوان منطق فهم دین)
۲. استیعاب فروض و اشراف بر مسائل (بررسی همه جانبه و عمیق احتمالات هر مسئله)
۳. ابداع و تجدید (نوآوریهای بنیادین مانند بهکارگیری حساب احتمالات در اصول)
۴. منهجیت و تنسیق (روشمندی و ساختارمندی منسجم در ارائه علم اصول)
۵. منطقیّت و وجدانیّت (تلفیق استدلال عقلی محکم با فهم عرفی و وجدانی)
۶. ذوق فنی و حسّ عقلایی (تبیین مبانی به گونهای اقناعکننده و متناسب با ذهن عقلایی)
۷. نگاه تمدّنی (تعریف حکم شرعی به عنوان برنامهای برای تنظیم همهجانبه حیات انسان و پیوند فقه با هدف تشکیل تمدن اسلامی)
✅ شهید صدر علم فقه را از حیطهی «فقه الاحکام» به سوی «فقه النظریات» سوق میدهد ...
👈 بخوانید: نمونههایی از کارکرد نگاه اصولی شهید در توسعه و ارتقای کارکاردهای فقه: http://ijtihadnet.ir/?p=80699
🆔 @ijtihadnetwork
💢تغییر در ساخت سیاسی، دغدغهی ابتدایی پیامبر اکرم (ص)
✍️ مصطفی عیدی
یکی از مهمترین مسائل اسلامشناسان و اسلامپژوهان، شناخت نسبت بین اسلام و امر سیاسی است؛ طبیعتاً آنان باید نظریهی خود را در تاریخ و سیره پیامبر به عنوان پیامآور آیین اسلامی توضیح دهند. عدم توفیق در این امر به مثابه خطا بودن انتساب آن نظریه به اسلام است.
اکثریت متفکران اسلامی و اسلامپژوهان، معتقدند که پیامبر دوران مکی به دغدغه تغییر در ساخت سیاسی، تصریح نکرده است. این خوانش تاریخی، توسط اکثریت قریب به اتفاق تاریخپژوهان تأیید میشود. مورخان، محتوای دعوت پیامبر در دوران مکی را در امور اعتقادی، اخلاقی و برخی از شرایع، خلاصه کردهاند.
این پژوهش سعی دارد با بررسی برخی از روایات تاریخی و حدیثی، سورههای نازل شده در دوران مکی و ذهنیت ایجاد شده در مخاطبان دعوت در مکه، اثبات کند که یکی از دغدغههای ابتدایی دعوت نبوی، تغییر در ساخت سیاسی جوامع عربی و غیرعربی بوده است که در محتوای دعوت ایشان بازتاب یافته است.
👈این تحقیق ارزشمند را در «اجتهاد» مطالعه نمایید: http://ijtihadnet.ir/?p=80565
🆔 @ijtihadnetwork
💢 توضیح استاد سید محمدرضا سیستانی درباره یک استفتاء پر سروصدا
✔️اختصاصی شبکه اجتهاد: استفتائی در سایت حضرت آیتالله سیستانی به زبان عربی در مورد نماز خواندن پشت سر امام جماعتی که از حکومت حقوق میگیرد، منتشر شد.
🔹ترجمه سوال: در برخی کشورهای اسلامی، دولت برای امامان جماعت در مساجد حقوق ماهانهای تعیین میکند و بخشی از آنان نیز از روحانیان شیعه هستند. نظر شریف شما در اینباره چیست؟
🔸ترجمه پاسخ: ما به مؤمنان ـ که خداوند متعال آنان را عزیز بدارد ـ توصیه میکنیم پشت سر کسی که حقوق دولتی دریافت میکند نماز نخوانند. و این توصیه نه برای طعن و خدشه در عدالت اوست، بلکه برای آن است که این جایگاهها و مواضع صاحبانش کاملاً از هرگونه دخالت احتمالی حکومت حتی در آینده دور بماند.
🔹السؤال: في بعض الدول الإسلامية تخصص الحكومة راتباً شهرياً لأئمة الجماعة في المساجد وقسم منهم من رجال الدين الشيعة، فما هو نظركم الشريف بهذا الخصوص؟
🔸الجواب: ننصح المؤمنين (أعزّهم الله تعالى) أن لا يصلوا خلف من يتقاضى راتباً حكومياً، وليس هذا للقدح فيه والطعن في عدالته، ولكن لتبقى هذه المواقع ومواقف أصحابها بمنأى تام عن أي تدخل حكومي محتمل ولو في مستقبل الأيام.
📌از این رو، دفتر آیتالله سیستانی در مشهد از استاد سیدمحمدرضا سیستانی (فرزند معظمله) صحت این سوال و جواب را جویا شد که متن آن بدین شرح است:
🔹سوال: سلام علیکم، لطفا بفرمائید سوال و جواب فوق صحیح است؟
🔸جواب استاد سید محمدرضا سیستانی:
عليكم السلام، بله صحيح است. ولى ناظر به ايران نيست و توصيه غير الزامى است.
🆔 @ijtihadnetwork
💢 روایتی مشکوک در راستای توجیه جنایت هجوم!
🎙 استاد سید احمد مددی:
🔸از پيغمبر نقل کردند در کتب اهلتسنّن –ما هم داريم متأسفانه– که پيغمبر يک شب نماز عشاء خواندند بعد از نماز ديدند جمعيت خیلی کم است، مردم خوابشان برده خوابيده نيامدهاند، فرمود: «لولا النساء والذرّیّة» اگر بخاطر زنها و بچهها نبود من يک شب میآمدم يک کسی را به جای خودم میگذاشتم نماز عشاء بخواند بعد آتشی میگرفتم کسانی که نماز عشاء نيامدند خانههایشان را آتش میزدم (مسند أحمد، ج۸، ص٤٢٢)
🔸من احتمال میدهم اين مسألۀ آتشزدن خانۀ حضرت زهراء همين باشد نکتهاش، چون در آن روایت دارد که «لولا النساء والذرّیّة» و وقتی هم که عمربنخطاب اين کار را کرد، اگر دقت کنيد به او گفتند «إنّ فيها فاطمة» و در واقع میخواهند یادآوری کنند که پيغمبر هم فرمود «لولا النساء والذرّیة» که او هم گفت: «وَ إن» (الإمامة والسیاسة، 30/1) يعنی میخواست بگوید آن حکمی که پيغمبر فرمود، راجع به حکم اوّلی است امّا اينجا مسألۀ مثلاً خلافت مطرح است مثلاً حکم ثانويّه است، اصل نظام در خطر است.
- سؤال: وجه تأسفتان چه بود که فرمودید «متأسفانه»؟
+ جواب: يعنی اين در روايات ما هم آمده (وسائلالشیعه، ج۸، ص۲۹۳) خب خيلی عجيب است حکم، اصلاً خيلی بعيد است.
- سؤال: يعنی مشکوک میزند؟
+ جواب: بلی بعيد است پيغمبر آتش بزند اصلاً.
◻️اين متأسفانهی ما وجهش اين است، که ما دقیق نمیفهميم اينها را يعنی خيلی بعيد است اهلبيت چنين مطالبی را، اصلاً خود پيغمبر هم بعيد است چنین چيزی، که بخاطر اینکه کسی نماز عشاء نخوانَد پيغمبر بيايد خانههایشان را آتش بزند، نمیخورد، يعنی يک مطالبی است که باور کردنش به عقل خیلی مشکل است؛
◼️ احتمال هم میدهم برای توجیه برخی خشونتهایی که بعدها عدهای از امراء انجام دادند یا همان هجومی که به خانۀ حضرت زهراء شد، این حدیث جعل شدهباشد چون مسلّم است که حضرت امیر (پس از وفات پیامبر) نماز عشاء را پشتسر آنها نمیخواند.
🔹غرض -خوب دقت بفرماييد- خود اهلتسنّن در آنجا اين بحث را دارند و انصافاً هم قابل بحث است، عدهایشان معتقدند اين در حد يک تهديد است. فتحالباري در شرح بخاري را نگاه کنيد (فتحالباري، ج٢، ص١٢٦) در شرح همين حديث نقل میکند که عدهای در آنجا میگفتند -اين را خوب دقت بکنيد- عدهای میگفتند اين در حد یک تهديد است، عدهای میگفتند نه اين یک حکم است هرکسی که نماز عشاء به جماعت حاضر نشود حکمش احراق خانهاش است...
~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~
1- دروس خارج فقه سال 88-1387
2- فقه ولایی؛ راهی جدید برای رفع تعارض روایات
🆔 @ijtihadnetwork
💢باغبان دانش و فرهنگ اسلامی؛ یادها و روایتها
🔻پرونده ویژه
✔️ مرحوم استاد علیاکبر الهی خراسانی، بنیانگذار بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، عالمی فرهیخته است که زندگی و آثارش تجسمی از پیوند علم، اخلاق و معنویت به شمار میرود. زاده نیشابور و دلداده مشهد الرضا(ع)، با مدیریتی حکیمانه و سلوکی عمیق، بنیاد پژوهشها را از ایدهای نوپا به مرکزی اثرگذار در عرصه پژوهشهای اسلامی تبدیل کر.د.
🔳در هفتمین روز درگذشت این عالم فرزانه، اساتید، شاگردان و همکارانش، با یادآوری دقت و جدیتش در اداره امور بنیاد، تلاش خستگیناپذیرش در تولید و انتشار دانش و فرهنگ اسلامی و همراهی مستمر با پژوهشگران جوان و همکاران و سعهصدرش در مواجهه با نقدها، تصویری جامع از شخصیت چندبعدی استاد الهی را بازگو میکنند.
🔗 یادها و روایتها؛ مروری بر سلوک علمی استاد الهی خراسانی (ره)
🔗 از خاموشی تا ناموری؛ سوگنامه عالمان در ارتحال استاد الهی خراسانی
🔗 گنجینه تصاویر منتشرنشده استاد الهی خراسانی + اسناد
🔗تصاویر ویژه از وداع باشکوه و یادبود استاد فرزانه الهی خراسانی
🔗 پیشگام «الهیات اجتماعی» و «مدیریت علمی» در خراسان معاصر
🆔 @ijtihadnetwork
💢واکاوی استراتژی امام عسکری(ع) در تعامل با مخالفان برای تقویت سرمایه اجتماعی تشیع
✍️محمد قدرتی شاتوری
در میان روایات معصومین(ع)، برخی همچون بیانیههایی استراتژیک و نقشههای عملیاتی برای بقا و گسترش یک مکتب در پرچالشترین مقاطع تاریخ جلوهگر میشوند. سخنان امام حسن عسکری(ع) در اواخر قرن سوم هجری، در اوج خفقان عباسی و در آستانه دوران غیبت، از جمله این رهنمودهای ژرف و کاربردی است. آن حضرت در زمانی که ارتباط مستقیم با امام بهزودی قطع میشد و جامعه شیعه بیش از هر زمان به خوداتکایی و هوشمندی نیاز داشت، خطمشی دقیقی برای نحوه تعامل شیعیان با دوست و دشمن ترسیم کردند. آنچه از روایات ایشان به دست میآید، فلسفهای جامع برای «دیپلماسی ایمانی» است؛ فلسفهای که نشان میدهد چگونه میتوان هم بر اصول ایستاد و هم دلهای مردم را جذب کرد.
🔗 بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=79177
🆔 @ijtihadnetwork
💢نفی احکام امضائی در شریعت، عرف ستیزی یا نقش آفرینی منضبط عرف؟
✍️حجتالاسلام مهدی طالعی اردکانی
یکی از ظرفیتهای توجه به شبکهی معنایی، امکان بازخوانی روشمند اقوال و نظریات دانشمندان علم اصول در تبیین امضائیات است. اهمیت این بازخوانی زمانی بیشتر میشود که نظریه پردازیها در مقام تحول فقاهت و اسلام سازی علوم و الگوهای حکمرانی قرار بگیرد و تعارضها و تضادها پدیدار گردد.
اینجاست که لازم است با ارائهی تقریرها و تبیینهای روشمند و برآمده از پیشینهی یک سرفصل اصولی، تعارضهای بدوی و اولیه، نقطهی جامع و اشتراک پیدا کنند و واگراییها به همگرایی تبدیل شود.
یکی از مصادیق همگرایی، این است که نظریهای که در وادی طرد و نفی و تکفیر قرار گرفته است، پذیرشی پیدا کند و از طرد شدگی نجات یابد، علاوه بر اینکه ممکن است به جایگاه ایدهای نوآورانه و اساسی نیز ارتقاء یابد.
یکی از گزارههای مشهور و متعارف در علم اصول فقه، تقسیم احکام به تأسیسی و امضائی است که غالبا امور معاملی در ذیل احکام امضائی قرار میگیرند. اما در این زمینه از گذشته تاکنون از شخصیتهای تراز اصولی، نظریاتی متفاوت بروز و ظهور یافته است.
به عنوان مثال، استاد شیخ محسن اراکی بیان میدارد که تمام احکام عبادی و معاملی در اسلام، تأسیسی هستند و چیزی به نام امضائیات در اسلام نداریم و این سخن، ضد اسلام است. این نظریه، برآمده از مبانی دین شناختی و هستی شناختی ایشان است که در روش شناسی اجتهاد ایشان تبیین شده است که باید مورد دقت و بررسی قرار گیرد.
👈متن کامل یادداشت در «اجتهاد»: http://ijtihadnet.ir/?p=79155
🆔 @ijtihadnetwork
💢تأملی بر دیدگاه استاد علیدوست در فقه موسیقی
✍️حجتالاسلام حمید مغربی
در عصر حاضر که دگرگونیهای پرشتاب فرهنگی و رسانهای، چالشهای بیسابقهای را پیش روی نظامهای دینی قرار داده است، ضرورت بازخوانی و بازسازی اجتهاد فقهی برای پاسخگویی به مسئله موسیقی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. سخنان حجتالاسلام والمسلمین استاد ابوالقاسم علیدوست از فقیهان معاصر، در خصوص فقه فرهنگ و رسانه، در زمره جسورانهترین و پیشروترین مواجهههای فقهی با این عرصه به شمار میرود. ایشان در نشست «فقه موسیقی: افقگشایی و انضباط فقهی» با ارائه تحلیلی پویا و مسئلهمحور، کوشیده تا با استفاده از قواعد فقهی، راهکارهای عقلانی و بهنوعی واقعبینانهای برای مدیریت کلان فرهنگی در جامعه دینی ارائه دهد.
یادداشت حاضر درپی آن است این دیدگاه نوآورانه را به نقد و بررسی بنشیند. در ابتدا نقاط قوت و ظرفیتهای این نظریه، از جمله نگاه پویا، توسعه مفهومی و کاربرد هوشمندانه قواعد فقهی در سیاستگذاری بررسی شده، و سپس چالشها و نکات نیازمند تدقیق بیشتر آن مورد واکاوی قرار گرفته است.
🔗 در «اجتهاد» بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=79162
🆔 @ijtihadnetwork
📜 نامه مهم علمای بزرگ مشهد در محکومیت اقدامات آمریکاییها در خرید املاک و جایگاههای متعدد در مشهد و ساخت کلیسا
📝 آیات عظام: سید حسین طباطبایی قمی، شیخ محمد نهاوندی، شیخ محمد قوچانی، سید مرتضی رضوی، شیخ مرتضی بجنوردی، حاج ملا هاشم خراسانی، شیخ علیاکبر نهاوندی و...
🗓 به تاریخ ۷ اسفند ۱۳۰۱ شمسی
🆔 @ijtihadnetwork
🎧 روایتِ واپسین لحظات؛ دو نقل از احتضار حاج آقا حسین قمی و آقا ضیاء عراقی
🎙 استاد سیّد احمد مددی
🆔 @ijtihadnetwork
💢 آیا نمایش آلات موسیقی قبحزدایی از گناه است؟
🔹 بر اساس روایت مشترک شیعه و سنّی، پیامبر (صلی الله علیه و آله) مأمور به محو آلات لهو بود
💢 گذاری بر روش شناسی آیةالله سیستانی؛ از بازخوانی تراث تا خلق مسائل جدید
🔹حجةالاسلام علی رحمانی با واکاوی دقیق و نوآورانه رویکرد روششناسانه آیةالله سیستانی در مواجهه با تعارض روایات، نشان میدهد که کتاب «المنهج فی علم الأصول» علاوه بر بازخوانی هوشمندانه مبانی قدما، مسیر نوینی در علم اصول و فقه معاصر گشوده است. رویکردی که بر مطالعه تاریخی و ادبی دقیق احادیث، تحلیل سیاق و زمینههای تقنینی کلمات معصومان (ع) متکی است و تفاوت بنیادینی با روشهای رایج اصول فقه دارد.
🔹استاد حوزه علمیه مشهد با بیان اینکه آیةالله سیستانی؛ در اکثر مباحث از جمله بحث تعارض با نگاهی جامع به دیدگاه اصولیان پرداختهاند و تعادل و تراجیح یا تعارض ادله را به صورتی دقیق بررسی کردهاند؛ بیان داشت: اما در کنار مباحث متداول، مبحث اختلاف حدیث را به عنوان مهمترین رکن در فهم و رفع تعارض به مباحث پیشین افزودهاند. ایشان معتقدند: پرداختن به اسباب اختلاف حدیث، باب جدیدی در تعارض ادله میگشاید و برکات فقهی بسیاری دارد. ایشان با گشودن باب اختلاف حدیث، امکان فهم عمیقتر تعارض ادله را فراهم کردهاند.
🔗 متن کامل گزارش
🆔 @ijtihadnetwork
📝 مقایسهی شئون و اختیارات فقیه حاکم در اندیشهی امام خمینی و سید احمد خوانساری
✍️ نویسندگان: عبدالواحد کرمینژاد و محمدجواد ارسطا
✂️ هدف پژوهش حاضر مقایسهی دو مکتب اجتهادی نجف و قم با روش تحلیلی و توصیفی، و از طریق مقایسهی آرای امام خمینی و سید احمد خوانساری است.
مرحوم امام خمینی، نماد مکتب فقهی قم است که ادلهی اجتهادی را نظاموار و بر محور مقاصد کلان شریعت مینگرند؛ وجوب تشکیل دولت اسلامی تحت ولایت مطلقهی فقیه، بنیان اندیشهی سیاسی ایشان است.
مرحوم آیةالله سید احمد خوانساری نیز نماد مکتب نجف است که دقت عقلی او در فقاهت بیش از توجه به عرف میباشد، از آنجایی که ایشان ادلهی اجتهادی را بهصورت نظاموار و بر محور مقاصد شریعت نمینگرند، بنابراین، دایرهی ولایت را صرفاً در افتاء، قضاء و حسبیهی مضیّقه میبیند. دولت و ادارهی جامعه در اندیشهی آیةالله خوانسازی مسکوت است. در عینحال، مشروعیت دولت از باب ضرورت و اضطرار و وجوب حفظ نظام اجتماعی که دلیل مشترک دولت عرفی و اسلامی است، از اندیشهی وی قابل استنباط میباشد.
🆔 @ijtihadnetwork
📕بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر
🔹این کتاب با تمرکز بر آثار و دیدگاههای «محمد سروش محلاتی»، به نقد مبانی فکری و فقهی او در زمینه نسبت دین و دولت، ولایت فقیه، استبدادستیزی، امر به معروف و نهی از منکر، اقتضائات زمان و عقل و دین میپردازد.
🔸این اثر انتقادی در هفت فصل تنظیم شده و هر فصل به یکی از محورهای اصلی نقد اختصاص یافته است. این اثر در دورهای نوشته شده که بحثهای مربوط به سکولاریسم و نسبت آن با فقه و سیاست در ایران معاصر، به ویژه در حوزههای علمیه و فضای فکری کشور، اهمیت ویژهای یافته است.
🔹نویسندگان با رویکرد جریانشناسانه، تلاش میکند ضمن معرفی دیدگاههای سروش محلاتی، نقاط اختلاف و نقدهای خود را با استناد به منابع دینی و فقهی بیان کند.
👈 آشنایی بیشتر با کتاب
🆔 @ijtihadnetwork
💢تحلیل سیاستهای «تأمین مالی تورّمی» و دستکاری نرخ ارز در بودجهریزی دولتی از منظر فقه کلانِ
✍️ حجتالاسلام سیدمرتضی میرزاده اهری
در پارادایم سنّتی استنباط، تصرّفات حاکم و دولت غالباً به صورت «موردی» و گسسته بررسی، و بر اساس مصلحت سنجیده میشود. در این نگاه، دولت به عنوان مالک منابع ارزی (انفال و معادن)، حق دارد دارایی خود را به هر قیمتی که بازار کشش دارد، بفروشد. امّا نظریه «فقه کلان»، حکم شرعی را نه در «فعلِ واحد»، بلکه در «برآیند سیستمی» و «نتیجه نهایی» آن در بستر جامعه جستوجو میکند.
مسئله اصلی این است که در سالهای اخیر، اقتصاد ایران شاهد جهشهای ادواری و شدید نرخ ارز و طلا بوده است. شواهد اقتصاد سیاسی نشان میدهد که بخش قابلتوجّهی از این نوسانات، ناشی از سیاستگذاری فعّال دولت برای تراز کردن بودجههای ناتراز است.
پرسش اینجاست: آیا دولتی که متولّی حفظ ارزش پول ملی است، شرعاً مجاز است برای پرداخت بدهیهای خود، دست به اقداماتی بزند که نتیجهی قهری آن، کاهش قدرت خرید عمومی و فقیرتر شدن اکثریت جامعه است؟
این نوشتار با استناد به عهدنامه مالک اشتر و قواعدی نظیر «لاضرر» و «حرمت اکل مال بالباطل»، و با ردّ ادعای «اضطرار» از طریق معرّفی ابزارهای مدرن مالی، اثبات میکند که سیاست «گرانسازی تعمّدی ارز»، یک حرامِ بیّن استراتژیک و کلان است.
🔗 در «اجتهاد» بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=80705
🆔 @ijtihadnetwork
🔖 گزارش اختصاصی «اجتهاد»:
⚖️ مدرسه پارلمانی بررسی «ضوابط استفاده از ظرفیت فقه در تقنین»
🔻مصلحت، شمشیر دو لبه تقنین: کلید گشایش یا دروازه تحریف دین؟
🎙ارائه استاد سید محمود مدنی بجستانی
🔻فقه و قانون؛ اتحاد یا تمایز؟/ واکاوی نسبت شریعت و نظام تقنین
🎙ارائه استاد سید محمدعلی مدرسی یزدی
🔻نقد و واکاوی نظریه «منطقهالفراغ»؛ از پویایی شریعت تا چالشهای تقنین
🎙ارائه استاد محمدجواد ارسطا
🔻بررسی فقهی و حقوقی یک چالش بنیادین: سکوت قانونگذار، خلأ یا تدبیر؟
🎙ارائه استاد سیدحسن وحدتی شبیری
🔻قانونگذاری نظاممند: عبور از «فتوا محوری» به «گزینشگری»
🎙ارائه استاد فرجالله هدایتنیا
🔻نقشآفرینی فعال فقه در قانونگذاری؛ از «نظارت پسینی» تا «طراحی پیشینی»
🎙ارائه استاد علی نهاوندی
🔻چالشهای تقنین بر اساس منابع فقهی؛ از مرزهای عقیدتی تا واقعیتهای اجرایی
🎙ارائه دکتر احمد حاجی دهآبادی
🔻هنر تقنین یا ترجمه فقه؟/ واکاوی چالشهای نظام قانونگذاری در بوته نقد
🎙ارائه دکتر محمد رجبی
🔻از فتوا تا قانون: نقشه راه پرچالش قانونگذاری در نظام اسلامی
🎙ارائه دکتر حسینعلی بای
🆔 @ijtihadnetwork
💢هوش مصنوعی و برچیدن بساط اصول عملیه
✍️حامد محمدجانی
وقتی ابزار، جعل را بر سکوت ترجیح میدهد، دیگر در مقام جهل نیست؛ در مقام جعلِ اعتبارِبیمبناست. اصول عملیه بر جهل بنا شدهاند؛ اما هوش مصنوعی جهل را برنمیتابد.
تعارضی که هنوز دیده نشده: در نگاه نخست، نسبت هوش مصنوعی با فقه و اصول، نسبتی ابزاری به نظر میرسد: ابزارِ تسهیل، نه مزاحمِ مبنا. اما این تلقی، از یک تعارض بنیادین غفلت میکند؛ تعارضی که نه در سطح کاربرد، بلکه در سطح منطق جعل و اعتبار رخ میدهد.
مسئله این نیست که هوش مصنوعی خطا میکند. مسئله این است که نمیتواند نادان باشد اصول عملیه در منطق اصول فقه، پاسخ به جهل نیستند؛ پاسخ پس از پذیرش جهلاند. یعنی شارع، پیش از جعل هر قاعدهای، یک چیز را به رسمیت میشناسد اینکه مکلف، پس از فحص عقلایی، حق دارد بایستد و بگوید: «نمیدانم».
این ایستادن، خود یک موضع معرفتی است؛ نه خلأ، نه نقص، بلکه وضعیت معتبر اعتباری. برائت، احتیاط، تخییر و استصحاب، همگی بر شانههای همین توقف عقلانی بنا شدهاند.
اکنون پرسش این است «ابزاری که اساساً...
👈 ادامه مطلب را بخوانید: http://ijtihadnet.ir/?p=80572
🆔 @ijtihadnetwork
💢«دین بازیچه نیست»
🔻واکنش صریح استاد شهیدی به برخی تشکیکها در اصول مذهب
🔻چگونه کسی که در وجود امام زمان(عج) تردید دارد، «حجّةالاسلام» خوانده میشود؟
🔹اینکه میگوید: «من در وجود امام زمان (عج) شک دارم» ولی تحقیق نمیکند و میگوید «برای من مهم نیست»؛ این خلاف حکم واضح عقل و خلاف ضرورت شرع است. مگر میشود معرفت به امام زمان مهم نباشد؟! این حدیث مسلّم که شیعه و سنی بر آن اتفاق دارند که «مَنْ ماتَ وَ لَمْ یَعْرِفْ إمامَ زَمانِهِ ماتَ مِیتَةً جاهِلِیَّةً»، یعنی در قیامت بهصورت مسلم محشور نمیشود. با این حدیث صریح چه میکنند؟ بعد میگویند: «وقت نداریم، حال نداریم»!
🔸متأسفانه در برخی بیانیههای رسمی، از چنین افرادی با عنوان «حجةالاسلام» یاد میشود؛ عنوانی که مخصوص عالم شیعه اثنیعشری است. آیا از کسی که علناً در وجود امام زمان (عج) شک میکند و تحقیق هم نمیکند، باید اینگونه تعبیر کرد و با او با ملایمت و ملاطفت برخورد نمود؟
🔹برخی بخاطر ضعف اعتقادات و آشنا نبودن با اصول و معارف دین، دچار انحراف شدند. علاوه بر تهذیب نفس که مهم است، باید پایههای اعتقادیمان را با استدلال و پیگیری احوال علما و صلحا که کرامتهای قطعی داشتند، تقویت کنیم.
🔸«دین بازیچه نیست»، چند صباحی کر و فر میکنید اما یک مقدار به فکر آخرتتان باشید... اگر واقعاً به این نتیجه رسیدید که آخرتی نیست، بیایید به ما هم بگویید و ما را هم قانع کنید تا ما هم از این عذاب وجدان راحت شویم. اگر آخرتی هست، چرا با دین خدا بازی میکنید؟
🔗 بخوانید: متن کامل سخنان: http://ijtihadnet.ir/?p=80226
🆔 @ijtihadnetwork
🌐 رونمایی از پیکرهی حدیثی رضوان
✔️نسخه اول پیکرهی حدیثی رضوان با هدف گسترش دانش آزاد و پژوهشهای میانرشتهای در حوزه حدیث و زبانشناسی، بهصورت متنباز (CC BY-SA 4.0) در اختیار پژوهشگران قرار میگیرد.
✅ اگر پژوهشگر حوزههای قرآن و حدیث، هوش مصنوعی، پردازش زبان یا علوم داده هستید، میتوانید با تکمیل فرم احراز هویت در سایت، به دادهها یا API رضوان دسترسی پیدا کنید.
🔻آمار احادیث استخراج شده از منابع به شرح زیر است:
◻️پیکره حدیثی مبتنی بر مکتبة اهل البیت: ۱,۲۸۹ کتاب (۱,۳۹۴,۰۸۰ حدیث)
◻️کتب حدیثی: ۶۰۱ کتاب (۹۸۴,۰۰۴ حدیث)
◻️کتب تاریخی: ۲۶۴ کتاب (۱۸۸,۸۳۶ حدیث)
◻️مطالعات قرآنی: ۹۴ کتاب (۱۱۰,۷۵۲ حدیث)
◻️کتب فقه: ۶۱ کتاب (۵۹,۲۰۴ حدیث)
◻️کتب اخلاقی: ۷۴ کتاب (۴۷,۳۸۷ حدیث)
◻️کتب عقائد: ۸۸ کتاب (۲۵,۲۹۲ حدیث)
◻️ادبیات عرب: ۶۷ کتاب (۱۱,۸۷۰ حدیث)
◻️ادعیه و زیارات: ۱۵ کتاب (۵,۵۹۰ حدیث)
◻️اصول فقه: ۹ کتاب (۹۶۴ حدیث)
◻️منطق و فلسفه: ۶ کتاب (۷۴۰ حدیث)
🔗پیکره رضوان: https://rezwan.najm.ac/
🆔 @ijtihadnetwork
💢 نظر آیتالله سبحانی درباره هشتم ربیعالأول و آغاز امامت حضرت ولی عصر (عج)
🔹روایات متواتر که همه علمای اسلام آن را نقل کردهاند این است که جانشینان نبیمکرم خاتم پیامبران (صلواتاللهعلیهوآله) دوازده تن هستند، نخستین آنان مولانا أمیرالمؤمنین علیبنابیطالب (علیهمالسلام) و آخرین آنان حجت خدا مهدی موعود است که با ظهور خود، انقلابی در همه عرصهها در جهان پدید میآورد.
🔸روز ۸ ربیع الاول، روز شهادت حضرت عسکری (علیهالسلام) است که با شهادت او خلافت و امامت به فرزند عزیزش مهدی موعود(عج) منتقل میشود.
🔹ما سالروز آغاز امامت ولی الله الاعظم حجهبنالحسنالعسکری (علیهالسلام) را به عموم مسلمانان جهان به ویژه شیعیان تبریک گفته و از خداوند متعال تعجیل در فرج آن حضرت را خواهانیم که انشاءالله با ظهور خود حکومت واحد جهانی پیریزی فرموده و بشریت را از قید جهالت و خودخواهی و جنگ ستیزی برهاند. به امید آن روز.
🆔 @ijtihadnetwork
💢نسبت فقه امامیه با تأسیس دهه محسنیه
✍️محمدعلی ملک
در سالهای اخیر، همزمان با آغاز ماه ربیعالاول، در برخی محافل مذهبی سخن از برپایی موسمی با عنوان «دهه محسنیه» به میان میآید. مروّجان این عنوان، بر ضرورت برگزاری مجالس ذکر مصیبت حضرت زهرا سلاماللهعلیها پس از رحلت رسول خدا صلیاللهعلیهوآله، بهویژه یادآوری شهادت فرزندشان حضرت محسن بن علی علیهالسلام ــ که در جریان هجوم طرفداران سقیفه به خانه امیرالمؤمنین علیهالسلام به شهادت رسیدند ــ تأکید دارند. آنان تلاش میکنند با طرح عناوینی همچون «ایام محسنیه» یا «دهه محسنیه»، ایام نخستین ماه ربیعالاول را به موسم عزا و حزن آلالله تبدیل کرده و بدینسان، دایرهی عزاداریهای شیعی را گسترش دهند.
این نوشتار بررسی میکند: اگر بر پایه ضوابط و هنجارهای شناختهشده فقه امامیه و با تکیه بر آرای مراجع عظام تقلید، بخواهیم از برپایی و ترویج دهه محسنیه ــ همانند دیگر آیینهای مذهبی که در پرتو فقاهت از آسیبها و انحرافات مصون میمانند ــ صیانت کنیم، حاصل این مراقبت و حراست فقهی چه دستاورد شرعی و دینی خواهد داشت؟
این نوشتار روی سخنش با کسانی نیست که راه تفقه شیعی را نادیده گرفتهاند و زبان به بیحرمتی و هتاکی علیه بزرگترین پاسداران ولایت، یعنی استوانههای فقه و اجتهاد، گشودهاند؛ بلکه مقصود، بررسی مبانی و لوازم دیدگاههای مراجع عظام تقلید درباره دهه محسنیه است.
🔗 مطالعه متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=79165
🆔 @ijtihadnetwork
💢بهنام تضعيف خط فقاهتی به کام خط غلو و خرافهگرایی
✍️دکتر حسن انصاری
جريانهای باطنی بر خلاف ظاهرشان عموما پروژههایی سياسی بودهاند. نوعی مقابله و عصيان بر جريان مسلط سياسی و الهياتی است. فرض اين جريانها اين است که تفسير جريان مسلط تنها موافق با ظاهر شريعت و متن مقدس است و معانی باطنی آنها را ناديده میگيرد و يا به حاشيه میبرد. بنابراين جريانهای باطنی و عرفانی که در پيرامون قرائتهای رسمی و در برابر آنها رشد میکنند به تأويل متن مقدس در راستای ارائه معنایی باطنی دعوت میکنند.
در نظام فقه و شريعت، نجات در پرتوی ايمان به "ضروريات دين" و نظام الهياتی و عمل به شريعت ممکن است و فقيه تنها با اجتهادش عمل به شريعت را برای مقلدان و غير مجتهدان تسهيل میکند اما در نظامهای باطنی نجات نه عمل به شريعت بلکه تنها در پرتوی تمسک به "شيخ" و "قطب" و "ولی" و "باب/حجت" معنا میيابد. برای دستيابی به نجات و معرفت خدا بايد از سلسله مراتب باطنی و معنوی گذر کرد.
🔗 مطالعه متن کامل: http://ijtihadnet.ir/?p=79159
🆔 @ijtihadnetwork
💢 نوآوران عرصه فقه
✍️ استاد احمد مبلغی
در پهنهی پرپیچوخمِ اقوال و آرا، هماره مردانی سر برآوردهاند که نه تنها خود در گردنههای اجتهاد، نشانی از نوآوری و دگرگونی نهادهاند، بلکه گذرگاههای اندیشه را نیز به دو پاره ساختهاند: پیش از ایشان و پس از ایشان. آنان را میتوان نقطههای عطفِ تبارشناسی فقه خواند؛ چرا که با آمدنشان افقهای تازهای گشوده شد، و با رفتنشان، راههایی نو بر مسالک پیشینیان بسته شد.
از جملهی این پیشاهنگان، شهید اول ـ قدّس سرّه ـ است، که با طبعی جوشان و ذهنی ژرف، چون به رأیی مى رسید، از ابراز آن پروایی نداشت و از تغییر اقوال گذشتگان درنگ نمیکرد، پس از وی، بسیاری از آرائی که وی درانداخته بود، دستبهدست شد و در ساحت فقاهت، مأخوذ و مقبول گشت.
محقّق اردبیلی و شیخ انصاری نیز از همین مجموعه هستند.
در روزگار ما نیز، چهرههایی پدیدار شدهاند که ساحت فقه را از نو آراسته و معالم آن را دگرگون ساختهاند؛ از آن جمله، حضرت امام خمینی، شهید صدر، مرحوم آیةالله خویی، مرحوم نائینی، و مرحوم حکیماند، که هر یک به نحوی آرا را بازخوانی کرده و بر پیکرهی فقه، طرحی نو افکندهاند.
پویایی فقه، با رکود نمیسازد، و جوهر اجتهاد، در پذیرش تجدید و تجدد است.
🆔 @ijtihadnetwork
🎧 اندیشههای شهید آیةالله شیخ فضل الله نوری
🎙 حجةالاسلام مهدی ابوطالبی
00:44 ابعاد ترور شخصیتی آیت الله شیخ فصل الله نوری(ره) پیش از ترور و حذف فیزیکی
7:28 چرا علما و بزرگان حوزه با اعدام شیخ مخالفت نکردند؟
11:37 علت صدور حکم اعدام شیخ فضل الله نوری صرفا مخالفت با مشروطه بود؟
13:45 آیا قلمرو دین از دیدگاه شیخ فضل الله نوری با دیدگاه مرحوم میرزای نائینی تفاوتی دارد؟
21:47 آیا نظارتی که شیخ در آن زمان مد نظرش بود با نظارتی که امروز در شورای نگهبان داریم یکیست؟ چه تفاوت هایی با هم دارد؟
26:05 آیا شیخ شهید مخالف تشکیل مدارس دخترانه و تحصیل دختران بوده است؟
33:29 جامعه ی امروزی به خصوص حوزه و روحانیت فعلی از واقعه ی شهادت شیخ فضل الله چه درسی میتوانند بگیرند؟ (مهم ترین درس واقعه مشروطه)
40:06 معرفی چند کتاب در این باره
🌐 کشکول ناب حوزوی
🆔 @ijtihadnetwork
💢 رویکردهای نوین در فقه موسیقی؛ افقگشایی با انضباط فقهی
✔️ استاد ابوالقاسم علیدوست:
موسیقی میتواند به عنوان «مخدر» یا «اسباب عقب نگه داشتن» عمل کند، که این یک خلق جدید است. ما زمان شیخ انصاری و صاحب جواهر و مرحوم نراقی چنین موضوعی نداشتیم. برعکس، موسیقی میتواند «یک ابزاری در خدمت تبلیغ» و «امواج هدایت» باشد، که این نیز «یک موضوع جدید است».
مسئله «دفع افسد به فاسد» الان به جد مطرح است. مثال مطرح شده، سیاستگذاری رسانه ملی برای حفظ مخاطب است. اگر رسانه ملی صرفاً به پخش محتوای مذهبی بپردازد، مخاطبان خود را از دست داده و آنها به سمت رسانههای بیگانه با اینکه «تعهدشان نسبت به ارزشهای ما نزدیک صفر است» میروند.
بنابراین، ساخت برخی فیلمها یا اجازه پخش برخی موسیقیها، که ممکن است در چارچوب سنتی خلاف باشند، برای «مقابله با فیلمهای مبتذل» و «کنترلی» بر صداهای مبتذل، از باب دفع افسد به فاسد مطرح میشود.
🔗 گزارش تفصیلی نشست در «اجتهاد»
🆔 @ijtihadnetwork
📣 نشست علمی «عناصر جدید در موضوع شناسی موسيقی و رویکردهای نو در فقه موسیقی»
🎙 ارائه: استاد ابوالقاسم علیدوست
🗓 زمان: یکشنبه ۲۹ تیر - ساعت ۱۰ صبح
🏢 مکان: دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی، چهارراه خسروی، نبش گذرگاه آیةالله واعظ طبسی، طبقه دوم، اتاق جلسات
🔗 حضور مجازی
🆔 @ijtihadnetwork
💢 «المنهج فی علم الأصول» نقشه راهی برای نوسازی اندیشه فقهی
🔹حجةالاسلام سید مسعود مرتضوی با بررسی کتاب «المنهج فی علم الأصول» به عنوان مجموعهای غنی از مباحث روششناختی و متدولوژیک، تأکید کرد که این آثار، نقشه راهی برای تحولی بنیادین در فقه و اجتهاد معاصر هستند؛ تحولی که از طریق تلفیق اندیشههای نو، مطالعات بینرشتهای، و بازخوانی هوشمندانه مبانی قدما، مسیر تازهای برای پژوهشهای دینی و فقهی گشوده است. در ادامه گزارشی از مهمترین مباحث ارائه شده در این نشست پیشرویتان قرار میگیرد.
🔹این پژوهشگر، بر اساس مطالعات آثار آیةالله سیستانی گفت: بیش از صد مورد روششناسی و منهجی را به طور فهرستوار از آثار ایشان استخراج گردیده است که پیگیری هر کدام از آن موجب تحول در مباحث اجتهادی و به خصوص دانش فقه است.
👈 برخی از مصادیق نوآوری منهجی آیتالله سیستانی
🆔 @ijtihadnetwork
📸 آیین افتتاحیه سومین مدرسه تابستانی «دارالعلم» با حضور و سخنرانی مرجع عالیقدر آیةالله جعفر سبحانی در مدرسه علمیه میرزا جعفر واقع در حرم مطهر رضوی برگزار شد.
🆔 @ijtihadnetwork
📚 تعلیقات استاد حیدر حبالله بر «منهاج الصالحین» آیةالله خوئی منتشر شد
در چارچوب تلاشهای نوپدید برای بازخوانی متون فقهی و گشودن افقهای تازه در عرصه اجتهاد، کتاب جدید استاد حیدر حبالله با عنوان «التعليقة على منهاج الصالحين» منتشر شد؛ اثری تحلیلی که به یکی از مهمترین متون فتوایی معاصر میپردازد و میکوشد با تکیه بر رویکرد اجتهادی، مقاصدی، تطبیقی و تاریخی، قرائتی نو از گفتمان فقهی رایج ارائه دهد.
🔗 معرفی اثر
🆔 @ijtihadnetwork