دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

11 October 2026 09:54

🔻راهگذر واخان: حلقه‌ای نوظهور در بازآرایی پیوندهای افغانستان، چین و ایران

✍🏻مصطفی زندیه؛ تحلیل‌گر مسائل آسیای جنوبی و مرکزی

#تحلیل #افغانستان
در سال ۲۰۲۶، راهگذر واخان در شمال‌شرق افغانستان از یک پیشنهاد قدیمی برای ایجاد پیوند مستقیم زمینی میان افغانستان و چین، به مرحله‌ای ملموس‌تر از نظر زیرساختی وارد شده است. وزارت احیا و انکشاف دهات افغانستان اعلام کرده است که فاز اول طرح جاده‌ واخان حدود ۶۰ درصد (از منطقه بزهای گنبد تا مرز چین به طول 50 کیلومتر) و فاز دوم حدود ۷۴ درصد (از بروغیل سرحدی بدخشان تا بزهای گنبد به طول 71 کیلومتر) پیشرفت فیزیکی داشته و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۶ به پایان برسد.

بااین‌حال، این تحول را نباید با «افتتاح یک راهگذر بین‌المللی تجاری» یکی دانست. گزارش‌های منتشرشده در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز تأکید می‌کنند که زیرساخت موجود هنوز برای تبدیل واخان به یک مسیر پایدار تجارت و ترانزیت کافی نیست و ایجاد جاده‌های مناسب، تأسیسات گمرکی، امکانات حمل‌ونقل و سایر زیرساخت‌های لازم همچنان ضروری است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 October 2026 10:29

📢 535مین شماره از نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

در این شماره، تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان، چشم‌انداز هم‌گرایی در حوزۀ پارسی و چالش‌های ژئوپلیتیکی آن، جایگاه ایران در معادلات آسیای مرکزی و نقش جغرافیا و تحریم در این مناسبات، و نیز تحولات راهبردی پاکستان در قبال افغانستان، ایران و شرکای منطقه‌ای بررسی شده است.

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

03 October 2026 10:45

🌐 پنج سال دیپلماسی طالبان؛ شناسایی بدون امتیازدهی

📍موسسۀ سیاست‌های خاور نزدیک واشنگتن

طالبان دریافته که می‌تواند بدون عقب‌نشینی در مسائل کلیدی امنیتی و حقوق بشری، دستاوردهای قابل‌توجهی از جامعۀ بین‌المللی به دست آورد. پنج سال پس از تصرف کابل در ۱۵ آگوست ۲۰۲۱، حکومت طالبان به دستاوردهای گستردۀ دیپلماتیکی دست یافته است؛ این در حالی است که هیچ‌یک از این اشکال شناسایی، مشروط به آن نبوده است که رهبران طالبان امتیازهای قابل‌توجهی در مورد موضوع‌های مورد نگرانی جامعۀ جهانی بدهند.

در واقع، طالبان اکنون اهرم‌های فشار بسیار بیشتری نسبت به پنج سال گذشته در اختیار دارد؛ با این حال، واشنگتن همچنان اهرم‌های قابل‌توجهی برای اعمال نفوذ در اختیار دارد. در حال حاضر، خطر اصلی دیگر صرفاً تعامل نیست، بلکه تعاملی است که کاملاً براساس شروط کابل انجام می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

مطالب مرتبط:
پیامدهای عدم «شناسایی رسمی» برای حکومت طالبان

#افغانستان #ترجمه
🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

30 September 2026 12:31

🔻پاکستان و آزمون ریاست شانگهای؛ فرصتی برای بازتعریف نقش منطقه‌ای

✍🏻 ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان

آغاز ریاست پاکستان بر سازمان همکاری شانگهای در دورۀ ۲۰۲۶–۲۰۲۷ را باید فراتر از یک جابه‌جایی ادواری در رأس یک سازمان منطقه‌ا‌ی ارزیابی کرد. اسلام‌آباد در مقطعی این وظیفه را برعهده می‌گیرد که سه روند در محیط پیرامونی آن، هم‌زمان در حال تشدید یا وقوع است: گذار چین از سرمایه‌گذاری زیرساختی به پیوند‌زدن راهگذرها با صنعت، فناوری و زنجیره‌های ارزش؛ اهمیت روزافزون مسیرهای اتصال آسیای مرکزی به آب‌های آزاد؛ و امنیتی‌ترشدن مناسبات پاکستان با افغانستان و هند.

📌در این گزارش تحلیلی، ریاست پاکستان بر سازمان همکاری شانگهای (۲۰۲۶–۲۰۲۷) و پیامدهای آن بر دیپلماسی راهگذری، امنیت منطقه‌ای و منافع ژئوپلیتیک ایران در اتصال چابهار و گوادر بررسی شده است.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

26 September 2026 10:11

🔻چشم‌انداز همکاری‌های نظامی آسیای مرکزی و آمریکا

🎙 مصاحبۀ اختصاصی با «آینور کورمانوف»؛ کارشناس سیاسی قزاقستان

در سال‌های اخیر، همکاری‌های ایالات متحده با کشورهای آسیای مرکزی در حوزۀ دفاعی و نظامی به یکی از ابعاد مهم حضور فزایندۀ واشنگتن در این منطقه تبدیل شده است. این همکاری‌ها که از آموزش و ارتقای توانمندی نیروهای نظامی تا انتقال تجهیزات و توسعۀ ظرفیت‌های فنی را دربرمی‌گیرد، در بستر رقابت فزایندۀ قدرت‌های بزرگ در آسیای مرکزی اهمیت بیشتری یافته است.

📌 به‌منظور بررسی دقیق‌تر این موضوع، «مؤسسۀ مطالعات راهبردی شرق» در گفت‌وگویی اختصاصی با «آینور کورمانوف»؛ کارشناس سیاسی قزاقستانی، ضمن بررسی روند و ماهیت همکاری‌های نظامی آمریکا و کشورهای آسیای مرکزی، انگیزه‌ها و محرک‌های اصلی این همکاری‌ها و پیامدهای احتمالی آن را برای موازنۀ امنیتی منطقه و منافع ایران، مورد بررسی قرار داده است.

🔗 برای مطالعه متن کامل مصاحبه کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #مصاحبه

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

22 September 2026 07:45

📌 آنچه در شماره 534 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️گزارش ویژه | چرایی ظهور و چیستی جریان‌های مخالف طالبان؛ چشم‌انداز و سناریوها
▪️ترجمه | صنعتی‌سازی افغانستان؛ راهبرد اقتصادی جدید طالبان

🔺آسیای مرکزی

▪️گزارش ویژه | فرصت‌ها و چالش‌های گذار از بازاریابی به بازارسازی نفت ایران در آسیای مرکزی
▪️گزارش ویژه | ریاست پاکستان بر سازمان شانگهای و معماری جدید اتصال اوراسیا
▪️اینفوگراف | کلان طرح‌های امارات در آسیای مرکزی 
▪️ترجمه | بحران سوخت روسیه و بازآرایی ساختار امنیت انرژی در آسیای مرکزی

🔺پاکستان

▪️گزارش ویژه | همسایگی اجباری در سایه بی‌اعتمادی راهبردی؛ واکاوی الزام‌ها و موانع تعامل ایران و پاکستان
▪️گزارش ویژه | پاکستان در چهارراه بدهی؛ توافق ۷ میلیارد دلاری با IMF تا چالش‌های ساختاری و چشم‌انداز همسایگی 
▪️گزارش ویژه | پاکستان و آزمون ریاست شانگهای؛ فرصتی برای بازتعریف نقش منطقه‌ای


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

21 September 2026 13:34

🔻برآوردی از تقابل گروه‌های مسلح مخالف با حکومت طالبان

✍🏻 ولی‌الله مرادیان؛ کارشناس افغانستانی

پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، مجموعه‌ای‌ از گروه‌ها به‌عنوان مخالف حکومت این گروه عرض اندام کردند. در مقام دسته‌بندی، این گروه‌ها شامل طیف متنوعی از مخالفان می‌شوند:

دسته اول، گروه‌های مخالف سیاسیِ دارای شاخه‌های نظامی و جبهه‌های نظامی صرف و نوظهور، دسته دوم عواملی از درونِ ‌ساختار طالبان و دسته سوم گروه‌هایی مانند داعش، با مبانی فکری و عملیاتیِ فرامرزی که شکل مخالفتشان با طالبان، متفاوت با دیگر گروه‌هاست. این عده به‌دلیل ماهیت متمایز، از حیطة بحث این مقاله خارج هستند.

در خصوص فعالیت ضدطالبانی گروه‌های مخالف، پرسش اساسیِ قابل طرح این است که فعالیت این گروه‌ها در پنج سال گذشته نشان‌دهنده چه الگویی است؛ آیا نشانه‌هایی از افزایش قدرت‌ این گروه‌ها یا تضعیف و بی‌اثر شدن آنها دیده می‌شود؟

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

16 September 2026 12:12

🔻پیامدهای عدم «شناسایی رسمی» برای حکومت طالبان

✍🏻 نوذر شفیعی؛ تحلیلگر مسائل منطقه

امروزه برای آنکه یک حکومت رسمی شکل گیرد، وجود یک سرزمین، یک جمعیت، یک حکومت و یک شناسایی بین‌المللی ضرورت دارد. طالبان ممکن است سه مولفۀ اولی را داشته باشد اما تاکنون نتوانسته مورد شناسایی بین‌المللی واقع شود. سؤال این است که عدم شناسایی رسمی بین‌المللی چه پیامدهایی برای حکومت این گروه به همراه دارد؟

«شناسایی بین‌المللی» در حقوق بین‌الملل، اقدامی سیاسی و حقوقی است که طی آن، یک کشور موجود، دولت جدید یا گروه حاکم بر یک سرزمین را به عنوان نمایندۀ قانونی و مشروع آن کشور به رسمیت می‌شناسد. این اقدام، سنگ بنای ورود یک نهاد سیاسی به جامعۀ بین‌المللی و نظام جهانی است.

📌 در این یادداشت تحلیلی به بررسی آثار سیاسی، اقتصادی، امنیتی و محدودیت‌های ناشی از نبود شناسایی بین‌المللی حکومت طالبان پرداخته شده است؛ چالشی راهبردی که این حکومت را در یک انزوای دیپلماتیک و تنگنای همه‌جانبه قرار داده است.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

12 September 2026 13:27

🔻نگاهی به وضعیت سیاست خارجی طالبان در ۵ سال گذشته

📍منبع: پایگاه خبری ORF

«امارت اسلامی افغانستان» امروز و در مقایسه با زمانی که پس از سرنگونی دولت جمهوری پیشین در آگوست ۲۰۲۱ به قدرت بازگشت، در موقعیت بسیار مطلوب‌تری قرار دارد. اگرچه تاکنون تنها روسیه این حکومت را به‌صورت رسمی، به‌رسمیت شناخته ولی امارت توانسته است از تغییرات محیط بین‌المللی و وضعیت کنونی امنیت جهانی، تا حدی به‌نفع خود بهره‌برداری کند، به‌نحوی که بیشتر کشورهای منطقه و فرامنطقه، با وجود بی‌توجهی طالبان به درخواست‌های مکرر جامعۀ جهانی دربارۀ تشکیل حکومت فراگیر و رعایت حقوق زنان، به اشکال مختلف با این حکومت وارد تعامل شده‌اند.

📌این گزارش سیاست خارجی طالبان را از زمان بازگشت به قدرت، بررسی می‌کند و بر این موضوع تمرکز دارد که رژیم طالبان چگونه اولویت‌های سیاست خارجی خود را تعریف می‌کند. این گزارش همچنین تلاش می‌کند تأکید امارت بر سیاست خارجی «متوازن و اقتصادمحور» را بررسی کرده و مفهوم آن را در تعامل طالبان با جهان خارج تبیین کند.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

09 September 2026 11:55

🔻بحران سوخت در آسیای مرکزی؛ فرصت‌های پیش روی ایران

✍🏻«محمدحسین معصوم‌زاده»؛ پژوهشگر اوراسیا

تابستان سال ۲۰۲۶ میلادی نمایانگر یک تغییر ساختاری و تاریخی در معماری امنیت انرژی اوراسیا است. منطقۀ آسیای مرکزی که برای دهه‌های متمادی با اتکا به واردات ارزان، بدون تعرفه و پایدار از فدراسیون روسیه، ثبات بازار سوخت خود را تضمین می‌کرد، به ناگاه با یک شوک ژئوپلیتیک و اقتصادی روبه‌رو شد.

کاهش شدید و بی‌سابقۀ صادرات فرآورده‌های نفتی از سوی مسکو، قیمت‌ها را در پمپ‌بنزین‌های دوشنبه، بیشکک و تاشکند به رکوردهای جدیدی رساند و کشورهای منطقه را برای یافتن شرکای جدید به تکاپو انداخت.

در این میان، جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از موقعیت بی‌بدیل جغرافیایی، زیرساخت‌های راهگذری و ظرفیت‌های پالایشی، در صورت غلبه بر موانع لجستیکی و تحریمی، می‌تواند به‌عنوان یک سوپاپ اطمینان برای حفظ ثبات منطقه‌ای وارد عمل شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 September 2026 09:12

📌 آنچه در شماره 533 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️برآوردی از تقابل گروه‌های مسلح مخالف با حکومت طالبان
▪️پیامدهای عدم «شناسایی رسمی» برای حکومت طالبان
▪️پنج سال دیپلماسی طالبان؛ شناسایی بدون امتیازدهی

🔺آسیای مرکزی

▪️«سازمان همکاری شانگهای» به‌مثابه بازار قدرت‌ها؛ فرصت‌ها و بایسته‌ها برای ج.ا.ایران پس از جنگ رمضان
▪️چشم‌انداز همکاری‌های نظامی آسیای مرکزی و آمریکا
▪️ایران و ایده «اتحاد فارسی‌زبانان»؛ طرحی برای بازگشت به آسیای مرکزی

🔺پاکستان

▪️بنادر پاکستان؛ فرصت‌ها و چالش‌ها
▪️تحولات سیاسی اخیر پاکستان و چشم‌انداز سلطه ارتش بر ساختار قدرت
▪️پاکستان و فرصت ژئوپلیتیکی بحران؛ آیا اسلام‌آباد برنده بحران‌های منطقه‌ای است؟

🔺بازشناسی فرهنگ و تمدن

▪️روابط فرهنگی-تمدنی ایران و ازبکستان در چشم‌انداز «دیپلماسی میراث»


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

06 September 2026 10:53

🔻«سازمان همکاری شانگهای» به‌مثابه بازار قدرت‌ها؛فرصت‌ها و بایسته‌ها برای ج.ا.ایران پس از جنگ رمضان

✍️«بهروز قزل»؛ پژوهشگر

سازمان همکاری شانگهای نه یک ائتلاف نظامی متعهد است و نه بازار مشترک اقتصادی؛ بلکه می‌توان آن را «بازار قدرت‌ها» و عرصه‌ای برای تنظیم روابط میان چین، روسیه، هند، ایران، پاکستان، کشورهای آسیای مرکزی و بلاروس دانست. جنگ رمضان، اهمیت این سازمان را برای ایران افزایش داده است؛ چراکه پیامدهای آن با امنیت خلیج فارس، بازار انرژی، راهگذرهای اوراسیایی و رقابت قدرت‌های بزرگ پیوند خورده است.

در اجلاس سران این سازمان در بیشکک، ج.ا.ایران توانست موضوع تجاوز، دفاع از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی، مخالفت با تحریم‌های یک‌جانبه و ضرورت تقویت چندجانبه‌گرایی را در دستورکار اعضا قرار دهد.

بااین‌حال، این حمایت‌ها الزاماً به‌معنای تعهد دفاعی، تحمل هزینۀ اقتصادی یا اقدام مشترک فوری نیست. برای ایران، شانگهای در حوزه‌های کاهش انزوای سیاسی، توسعۀ ترانزیت، انرژی، تجارت، امنیت مرزی و مدیریت مسائل افغانستان فرصت‌آفرین است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

02 September 2026 10:20

🔻«پیمان مکه»؛ معماری نظم امنیتی نوظهور و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران

✍️ ویدا یاقوتی؛ کارشناس مسائل پاکستان

هر رویداد بزرگ ژئوپلیتیک، در لحظه وقوع، دو لایه از خود بر جای می‌گذارد. نخست، لایه‌ای که در معرض دید افکار عمومی قرار می‌گیرد و رسانه‌ها آن را بازتاب می‌دهند؛ دوم، لایه‌ای که تنها با فاصله‌گرفتن از هیاهوی اولیه و بررسی دقیق اسناد، ساختارها و توالی رویداد­های گذشته آشکار می‌شود. 

«پیمان دفاعی مشترک مکه» که در ۷ آگوست ۲۰۲۶ بین عربستان، ترکیه و پاکستان به امضا رسید نیز از این قاعده مستثنا نیست. تحلیل‌های نخستین دربارۀ این پیمان، عمدتاً بر مقایسه‌ای ساده میان آن و مادۀ پنجم پیمان آتلانتیک شمالی متمرکز بود. مقایسه‌ای که اگرچه تصویری قابل فهم از ماهیت اولیۀ پیمان ارائه می‌کرد اما برای فهم ابعاد عمیق‌تر آن کافی نیست.

📌آنچه در ادامه می‌آید، تلاشی برای عبور از این سطح و ورود به لایه‌هایی است که تنها با نگاهی تحلیلی و چندلایه آشکار می‌شوند.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

31 August 2026 08:52

🔻تبدیل بدخشان به نقطۀ بحرانی حکومت طالبان

📍South Asia Times

طالبان، پنج سال پس از آنکه بدون هیچ مقاومتی وارد کابل شد، حالا درگیر جنگی شده است که از پیش ادعا می‌کرد در آن پیروز شده ‌است. این ادعا حالا در کوهستان‌های بدخشان، در هر ولسوالی/فرمانداری و هر کمین به آزمون گذاشته می‌شود. شاید حوادث هفتۀ گذشته روشن‌ترین نشانه باشد از اینکه شمال‌شرق افغانستان به خطرناک‌ترین جبهه برای حکومت طالبان تبدیل شده است. درگیری‌هایی که از ۲۳ جولای در ولسوالی «زیباک» و با محوریت ارتفاعات «توپخانه» در نزدیکی مرز پاکستان آغاز شده بود، تا ۲۵ جولای نیز ادامه یافت. «جبهۀ آزادی افغانستان» این عملیات را یکی از بزرگ‌ترین حملات هماهنگ خود از زمان تشکیل این گروه در سال ۲۰۲۲ توصیف کرده است.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

مطالب مرتبط:
◽️ناآرامی‌های بدخشان افغانستان؛ عوامل و چشم‌انداز

#افغانستان #ترجمه

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 August 2026 09:06

📌 آنچه در شماره 532 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️نگاهی تحلیلی به حکومت‌داری پنج‌ساله طالبان
▪️فرصت‌های جذب سرمایه‌گذاران افغانستان به ایران در پساجنگ رمضان
▪️نگاهی به وضعیت سیاست خارجی طالبان در پنج سال گذشته

🔺آسیای مرکزی

▪️بحران سوخت در آسیای مرکزی؛ فرصت‌های پیش روی ایران
▪️دورنمای تأثیر شرکت‌های امنیتی خصوصی چین بر پویایی‌های امنیتی آسیای مرکزی
▪️افق جدید همکاری کشورهای آسیای مرکزی؛ راهبرد قزاقستان

🔺پاکستان

▪️«پیمان مکه»؛ معماری نظم امنیتی نوظهور و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران
▪️زوایای انتصاب ژنرال «سیدعاصم‌رضا» به عنوان فرمانده «فرماندهی راهبردی ملی» پاکستان
▪️توافق‌نامه مکه؛ «ناتوی شرقی»؟


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 October 2026 10:29

📌 آنچه در شماره 535 می‌خوانید:

🔺افغانستان

▪️گزارش ویژه | بررسی ریشه‌های شکاف میان رهبران تاجیک و پیامدهای آن
▪️گزارش ویژه | راهگذر واخان: حلقه‌ای نوظهور در بازآرایی پیوندهای افغانستان، چین و ایران
▪️ترجمه | افزایش تولید مواد مخدر در هلال طلایی

🔺آسیای مرکزی

▪️گزارش ویژه | نقد و بررسی چشم‌انداز هم‌گرایی در حوزۀ پارسی؛ از رمانتیسم فرهنگی تا واقع‌گرایی ژئوپلیتیک
▪️گزارش ویژه | جغرافیا در برابر تحریم؛ بازخوانی روابط ایران و آسیای مرکزی در سایۀ فشار حداکثری آمریکا
▪️گزارش ویژه | جغرافیایِ تحمیلی؛ چگونه تعمیم دولت‌سازی روسی سرشت جغرافیایی آسیای مرکزی را تغییر داد؟ 

🔺پاکستان

▪️گزارش ویژه | پاکستان و بحران یمن؛ آزمون پیمان مکه و موازنه با ایران
▪️ترجمه | حملات پاکستان به افغانستان؛ ورود به مرحله‌ای پر هزینه
▪️ترجمه | پاکستان و امارات؛ چشم‌انداز روابط دوجانبه


#نشریه
#دانشوران_خراسان
#مطالعات_شرق

🔗 مشاهده در سایت

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

06 October 2026 12:03

🔻بنادر پاکستان؛ فرصت‌ها و چالش‌ها

✍🏻 ماشاالله شاکری، کارشناس ارشد حوزۀ پاکستان

از زمان آغاز جنگ، بخشی از کالاهایی که در مسیر بنادر ایران قرار داشتند، به‌دلیل شرایط جنگی و بر اساس قوانین بین‌المللی حمل‌ونقل دریایی، در نخستین بنادر بین‌راهی تخلیه شدند. طبق قوانین بین‌المللی، کشتی‌ها در شرایط جنگی می‌توانند کالاها را در اولین بندر امن تخلیه کنند. بر همین اساس، تعداد زیادی از کانتینرهای در حال انتقال به ایران در بنادر کراچی تخلیه شدند.

از ابتدای جنگ، دستگاه‌های دولتی و خصوصی کشورمان تلاش کردند مسیرهایی برای انتقال این کالاها به داخل کشور ایجاد کنند، اما در خصوص پاکستان، به‌دلیل قوانین داخلی این کشور و همچنین مقررات بین‌المللی حاکم بر حمل‌ونقل دریایی، تاکنون امکان ایجاد یک مسیر امن و مطمئن برای انتقال حدود ۲۰ هزار کانتینر موجود در بندر کراچی فراهم نشده است.

📌در این نوشتار تلاش می‌کنیم تنگناهای ساختاری، مقرراتی و نرم‌افزاری ناظر بر بنادر اصلی پاکستان را مورد مطالعه قرار دهیم.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

01 October 2026 13:17

🌐 ایران و ایدۀ «اتحاد فارسی‌زبانان»؛ طرحی برای بازگشت به آسیای مرکزی

📍24runews

در شرایطی که رقابت قدرت‌های منطقه‌ای در آسیای مرکزی وارد مرحلۀ تازه‌ای شده است، تهران تلاش می‌کند با تکیه بر پیوندهای تاریخی، زبانی و تمدنی، جایگاه خود را در این منطقه تقویت کند. پیشنهاد ایجاد اتحادیۀ کشورها و سرزمین‌های فارسی‌زبان از سوی ایران، اگرچه هنوز در حد یک ایدۀ سیاسی اولیه است، اما در صورت تبدیل شدن به یک چارچوب عملی، می‌تواند پیامدهایی فراتر از حوزۀ فرهنگی داشته باشد.

این ابتکار در کنار گسترش نفوذ ترکیه از طریق سازمان کشورهای ترک و حضور فزایندۀ چین و روسیه در آسیای مرکزی، پرسش مهمی را مطرح می‌کند: آیا تهران در حال طراحی یک چارچوب جدید برای حضور خود در اوراسیاست؟

به نظر می‌رسد این ابتکار ایران می‌تواند موازنۀ قدرت را در اوراسیا تغییر دهد. با‌این‌حال، پشت این پیشنهاد بیش از آنکه نوستالژی فرهنگی مشترک باشد، محاسباتی عمل‌گرایانه قرار دارد.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #ترجمه

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

28 September 2026 10:39

🔻فرصت‌های جذب سرمایه‌گذاران افغانستان به ایران در پساجنگ رمضان

✍🏻نجمه جامی؛ کارشناس ارشد جامعه‌شناسی

در دهه‌های اخیر، رویکرد غالب به پدیدۀ مهاجرت از نگاهی مبتنی بر هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی به رویکردی توسعه‌محور تغییر یافته است. مهاجران صرفاً نیروی کار یا مصرف‌کنندۀ منابع نیستند، بلکه از طریق انتقال سرمایه، دانش، مهارت و شکل‌دهی به شبکه‌های اقتصادی فراملی، می‌توانند در توسعۀ اقتصادی کشورهای مبدأ و مقصد نقش‌آفرین باشند.
جامعۀ مهاجران افغانستانی در ایران، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پایدارترین جوامع مهاجر منطقه، نمونه‌ای قابل توجه از این ظرفیت به شمار می‌رود. با این حال، ظرفیت‌های اقتصادی این جامعه، کمتر در کانون توجه سیاست‌گذاری قرار گرفته است.

📌 در این گزارش تحلیلی، ظرفیت‌های جذب سرمایه‌گذاران افغانستانی در ایران در دورۀ پساجنگ رمضان، مزیت‌های اقتصادی و شبکه‌ای جامعۀ مهاجران، بخش‌های هدف سرمایه‌گذاری و الزامات حقوقی و نهادی برای هدایت سرمایه‌های مولد بررسی شده است.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

23 September 2026 12:29

🔻ریاست پاکستان بر سازمان شانگهای و معماری جدید اتصال اوراسیا

✍🏻«مصطفی زندیه»؛ تحلیلگر ارشد مسائل آسیای مرکزی و جنوبی

به باور بسیاری از تحلیلگران، آسیای مرکزی دیگر منطقه‌ای حاشیه‌ای در معادلات ژئوپلیتیکی اوراسیا نیست. تحولات سال‌های اخیر، از جنگ اوکراین و بحران‌های غرب آسیا تا تغییر مسیرهای تجارت جهانی و رقابت فزاینده بر سر مواد معدنی راهبردی، این منطقۀ محصور در خشکی را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های ژئوپلیتیکی جهان تبدیل کرده است.
واقعیت اصلی این است که جغرافیای اتصال این منطقه به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است.

در چنین محیطی، پاکستان نیز در حال تلاش برای تثبیت جایگاهی تازه، به‌عنوان یکی از دروازه‌های بالقوۀ آسیای مرکزی به آب‌های آزاد و بازارهای جهانی است. ریاست پاکستان بر سازمان همکاری شانگهای در سال‌های 2027- 2026، می‌تواند این راهبرد را وارد مرحلۀ جدیدی کند.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #پاکستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

22 September 2026 07:45

📢 534مین شماره از نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

در این شماره، تحولات سیاسی، امنیتی و اقتصادی افغانستان و چیستی جریان‌های مخالف طالبان، روندهای نوظهور ژئوپلیتیکی و تحولات بازار و امنیت انرژی در آسیای مرکزی، نقش‌آفرینی قدرت‌های منطقه‌ای در معماری جدید اتصال اوراسیا، و همچنین تحولات راهبردی پاکستان در تعامل با ایران، سازمان شانگهای و نهادهای مالی بین‌المللی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

19 September 2026 09:55

🔻تحولات سیاسی اخیر پاکستان و چشم‌انداز سلطه ارتش بر ساختار قدرت

✍🏻 کارگروه پاکستان مؤسسۀ مطالعات شرق

در هفته‌های میانی مرداد و اوایل شهریور ۱۴۰۵ فضای سیاسی پاکستان بار دیگر با موجی از گمانه‌زنی‌ها دربارۀ پایان عمر دولت ائتلافی «شهباز شریف» روبه‌رو شد. بحث شمارش معکوس که ابتدا از سخنرانی وزیر کشور دربارۀ فروپاشی نظام موجود و سپس از بیانات «بلاول بوتو»رئیس حزب مردم پس از انتخابات کشمیر آزاد (کشمیر تحت کنترل پاکستان) شدت گرفت، به‌سرعت به محور اصلی تحلیل‌ها تبدیل شد.

این بحث هم‌زمان با حکم دیوان عالی دربارۀ وضعیت درمانی عمران‌خان،(نخست وزیر سابق پاکستان و بنیانگذار حزب تحریک انصاف) اعتراض‌های اقتصادی گسترده، هشدارهای امنیتی رهبران مخالف دولت و تلاش برای انسجام نیروهای اپوزیسیون شکل گرفت.

آنچه در ظاهر یک بحران درون‌ائتلافی به نظر می‌رسد، بازتاب تنش‌های عمیق‌تر میان نیروهای سیاسی، نارضایتی‌های ساختاری و راهبرد بلندمدت فرماندهی ارتش برای تحکیم سلطۀ خود بر سیاست این کشور است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید
#پاکستان #تحلیل


🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

14 September 2026 12:11

🔻تأثیر مناقشه ایران و آمریکا بر بریکس و سازمان شانگهای

🖊 «تیموفی بورداچف»؛ دکترای علوم سیاسی، مدیر علمی مرکز اقتصاد معاصر و روابط بین‌الملل مدرسۀ عالی اقتصاد مسکو

به نظر می‌رسد رویارویی نظامی ـ سیاسی میان ایران و ایالات متحده به‌تدریج در حال تبدیل شدن به بحرانی مزمن و پایدار است. این وضعیت به‌معنای شکل‌گیری یک کانون جدید بی‌ثباتی دائمی در جنوب‌غرب اوراسیاست؛ کانونی که می‌تواند بر بسیاری از روندهای سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی در سراسر این ابرمنطقۀ پهناور تأثیر بگذارد.

اهمیت این مسئله از آن جهت دوچندان است که جمهوری اسلامی ایران عضو دائم دو سازوکار مهم منطقه‌ای و جهانی، یعنی «بریکس» و «سازمان همکاری شانگهای» است.

این بدان معناست که از این پس، عضویت ایران در هر دو سازمان و نیز جایگاه مهم آن در معادلات اوراسیایی، ناگزیر باید در تمامی مباحث مربوط به ظرفیت‌های همکاری بین‌المللی در «اوراسیای بزرگ» و روند شکل‌دهی نهادهای جدید حکمرانی جهانی مورد توجه قرار گیرد.

🔗 برای مطالعه کامل این مطلب در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #ترجمه

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

10 September 2026 17:20

🔻توافق‌نامه مکه؛ «ناتوی شرقی»؟

✍🏻 دکتر منصوره اسکندران؛ پژوهشگر

امضای توافق‌نامۀ مکه توسط عربستان، پاکستان و ترکیه که اخیرا رخ داد، تحولی مهم را در معماری امنیتی در حال تحول غرب آسیا، نشان می‌دهد. شش ویژگی اصلی در توافق مکه به چشم می‏خورد که عبارتند از چارچوب بازدارندگی و دفاع جمعی، تعهد دفاع جمعی، وضوح تعهدهای نظامی، شفافیت محدود در مقایسه با ناتو، عدم قطعیت در مورد مداخلۀ نظامی خودکار و ارادۀ سیاسی به عنوان کلید اعتبار.

این ویژگی‎ها با وجود فاش نشدن مفاد اصلی، نشان می‏دهد که این توافق‌نامه، بر حملۀ مسلحانه، متمرکز است و به‌طورکلی اثربخشی این پیمان در نهایت به تعهد سیاسی، آمادگی نظامی و منافع راهبردی اعضای آن بستگی دارد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

مطالب مرتبط:
◽️«پیمان مکه»؛ معماری نظم امنیتی نوظهور و پیامدهای آن برای جمهوری اسلامی ایران

#پاکستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

08 September 2026 13:04

🔻نگاهی به ساختار جنگ رسانه‌ای طالبان

📍منبع: پایگاه خبری ORF

طالبان افغانستان که زمانی در نخستین دورۀ حکومت خود بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، شبکه‌های اجتماعی را حرام اعلام کرده و عکاسی، سینما و تلویزیون را به‌طور کامل ممنوع کرده بود، حالا یک دستگاه رسانه‌ای پیچیده و چندزبانه را اداره می‌کند که شامل شبکه‌های تلویزیونی، خبرگزاری‌های رسمی، ایستگاه‌های رادیویی اطلاعاتی و سکو‌های مخفی نفوذ دیجیتال است.

این تحول، محصول دو دهه تجربۀ ارتباطی در دوران شورش است که در شرایط جنگی تکامل یافت و پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگوست ۲۰۲۱، نهادینه شد.

📌این مقاله نشان می‌دهد که نظام رسانه‌ای طالبان براساس یک ساختار سه‌لایه‌ طراحی شده است: رسانه‌های رسمی دولتی، سکوهای رسانه‌ای و دیجیتالی مرتبط با دستگاه اطلاعاتی طالبان و «منطقۀ خاکستری جنگ اطلاعاتی»؛ رسانۀ «المرصاد» نمونه‌ای از این دست است.

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

07 September 2026 09:12

📢 533مین شماره از نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

▪️ در این شماره، تحولات سیاسی و امنیتی افغانستان و پاکستان، روندهای نوظهور ژئوپلیتیکی در آسیای مرکزی و فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی ایران، در کنار ابعاد فرهنگی و تمدنی مناسبات ایران با منطقه، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

05 September 2026 12:30

🔻نگاهی تحلیلی به حکومت‌داری پنج‌سالۀ طالبان

✍️ میراحمد مشعل؛ کارشناس افغانستانی

پنج‌ سال از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان می‌گذرد. این مدت، فرصت مناسبی برای بررسی عملکرد حکومت طالبان و ارزیابی میزان موفقیت آن در ادارۀ کشور فراهم کرده است. در این مدت، حکومت طالبان در عرصه‌های مختلف داخلی و خارجی، سیاست‌ها و عملکردهایی داشته که برای ارزیابی وضعیت کنونی این حکومت و چشم‌انداز آیندۀ آن، این سیاست‌ها و عملکردها نیازمند بررسی هستند.

📌 در این مقاله کارنامۀ پنج‌سالۀ حکومت طالبان در چند حوزۀ اساسی بررسی می‌شود:
➖ در حوزۀ حقوقی- سیاسی، مباحثی همچون مشروعیت، چارچوب حقوقی، ساختار و توزیع قدرت، ثبات سیاسی و رابطۀ حکومت با جامعه، مورد توجه قرار می‌گیرد.
➖در حوزۀ امنیتی، مسائل مربوط به توان نظامی، کنترل قلمرو، تأمین امنیت و مقابله با تهدیدهای مسلحانه ارزیابی خواهد شد.
➖در حوزۀ اقتصادی نیز تجارت، تولید، معادن، زیرساخت‌ها، منابع درآمد، تورم، رشد اقتصادی و بیکاری بررسی می‌شود.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#افغانستان #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

01 September 2026 15:10

🔻دورنمای تأثیر شرکت‌های امنیتی خصوصی چین بر پویایی‌های امنیتی آسیای مرکزی

✍️«امید رحیمی»؛ پژوهشگر

چین، در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین مشارکت‌کنندگان در طرح‌های اقتصادی جهان محسوب می‌شود. بیش از 47 هزار شرکت چینی در اقصی نقاط جهان فعالیت می‌کنند که به‌طور فزاینده‌ای با چالش‌های امنیتی متعدد مواجه شده‌اند.
از این تعداد حدود 16 هزار شرکت در مناطق پرتنش و بی‌ثباتی فعال بوده‌اند. این وضعیت سبب شده است تا این کشور به سمت سازوکارهای کم‌هزینه برای تأمین امنیت این شرکت‌ها حرکت کند.
در نتیجۀ این روندها و به‌ویژه راهبرد «ضدچین‌گرایی» غرب، وزارت امنیت ملی چین بر لزوم تضمین امنیت شرکت‌های فعال چینی در خارج از این کشور تأکید کرد. اگرچه به‌صراحت بر شرکت‌های امنیتی خصوصی تأکید نشده است، اما این شرکت‌ها بخشی از نظم امنیتی چینی محسوب می‌شوند.
این وضعیت موجب تشدید فعالیت این شرکت‌ها در حوزۀ طرح‌های بزرگ اقتصادی نظیر کمربند و جاده و تأثیرگذاری آنها بر پویایی‌های امنیتی این مناطق، از جمله آسیای مرکزی شده است.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

27 August 2026 11:32

🔻تحلیلی بر تغییر موازنه قدرت در قرقیزستان

✍️احمد قاسم‌زاده؛ پژوهشگر مؤسسۀ مطالعات راهبردی شرق

دستگیری «کامچی بک تاشیف»، دبیر شورای امنیت ملی و یکی از پرنفوذترین چهره‌های سیاسی قرقیزستان، فراتر از یک اقدام قضایی ساده، به‌عنوان زلزله‌ای در بدنۀ قدرت این کشور شناخته می‌شود.

نگاه دقیق‌تر به معادلات داخلی این کشور نشان می‌دهد که این رویداد بیش از آنکه ریشه در جرایم جزئی داشته باشد، در بطن یک نبرد فرساینده برای بازتعریف موازنۀ قدرت در قرقیزستان قرار دارد. دستگیری او می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای فروپاشی این ائتلاف شکننده و حرکت به سوی تمرکز مطلق قدرت در دست رئیس‌جمهور جباراف باشد.

از یک سو، با تضعیف جناح تاشیف، موازنۀ قوا به‌شدت به نفع مرکز قدرت (ریاست جمهوری) تغییر یافته است که می‌تواند به‌معنای پایان دوران قدرت‌های موزون و آغاز دوران مدیریت تک‌قطبی در قرقیزستان باشد.

🔗 برای مطالعه کامل این تحلیل در سایت کلیک کنید

#آسیای_مرکزی #تحلیل

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس

دانشوران خراسان (مطالعات شرق)

25 August 2026 09:06

📢 532مین شماره از نشریه تخصصی "مطالعات شرق" منتشر شد.

▪️در این شماره از نشریه، حکومت‌داری پنج‌ساله طالبان و روند سیاست خارجی افغانستان، فرصت‌های جذب سرمایه‌گذاران افغانستان به ایران، بحران سوخت و پویایی‌های امنیتی در آسیای مرکزی، چشم‌انداز همکاری‌های منطقه‌ای، تحولات نوظهور امنیتی و راهبردی در پاکستان با تمرکز بر «پیمان مکه» و همچنین تعاملات فرهنگی و هنری مشهد و هرات در دوره‌های صفوی و تیموری، مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفته است.

🏷 ایتا | روبیکا | تلگرام | فیسبوک | ایکس