0
وَاتَّقُوا يَوْمًا تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّه
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 40
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ } متفق عليه
واتای فەرموودەكه: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { مرۆڤ له قيامەت دا لەگەڵ ئەو كەسه كۆدەكرێتەوە و حەشر دەكرێت كه له دونيادا خۆشى ويستووه }
واتاى وشەكان
المَرْء : مرۆڤ
مَعَ : لەگەڵ
مَنْ : ئەو كەسەيه
أَحَبَّ : خۆشى ويستووه
جا بۆیە ئاگاداربن و بزانن کێتان خۆش دەوێت ئەگەر جولەکەو گاوڕ و عەلمانی و طاغوتەکانتان خۆش دەوێن ئەوە موژدەتان لێ بێت لەگەڵ وان دا بۆ دۆزەخ دەنێردرێن، اللَّهُ تَعَالَى لەخۆشەویستی ئەو کافرانە بمان پارێزێت
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 39
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ { كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَيُثِيبُ عَلَيْهَا } رواه البخاري وأحمد وغيرهما
واتای فەرموودەكه: پێغەمبەر ﷺ دیاری قەبووڵ دەکرد، وەپاداشتیشی لەسەر دەداوە{واتا پاداشتی دەداوە ئەو کەسەی کە دیاری پێ داوە}
واتای وشەکان
كَانَ : بوو
رَسُولُ اللَّهِ : نێردراوی اللَّهُ تَعَالَى
يَقْبَلُ : قەبووڵی دەکرد، وەری دەگرت
الْهَدِيَّةَ : دیاری
وَيُثِيبُ : وە پاداشتی دەداوە
عَلَيْهَا : لەسەر دیارییەکە
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 38
عَنْ أَنَسٍ قَالَ { كَانَ النَّبِيُّ ﷺ أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقًا } متفق عليه
واتای فەرموودەکە: لە ئەنەسی کوڕی مالیکەوە فەرموویەتی ( پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لە هەموو کەس خو ڕەوشتی جوانتر بوو )
واتای وشەکان
كَانَ : بوو
النَّبِيُّ : پێغەمبەر ﷺ
أَحْسَنَ : جوانترين، چاکترین
النَّاسِ : خەڵک
خُلُقًا : خو ڕەوشت
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 37
عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ
{ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْسَنَ النَّاسِ وَجْهًا، وَأَحْسَنَهُ خَلْقًا } متفق علیە
واتای فەرموودەكه: لەبەرائی کوڕی عازیبەوە گێڕدراوەتەوە کە فەرموویەتی ( پێغەمبەر ️ﷺ جوانترین ڕوخساری هەبوو، وە لەهەموو کەسێک جوانتر بوو لەش و لاری و شکل و شێوەی )
واتای وشەکان
كَانَ : بوو
رَسُولُ اللَّهِ : نێردراوی اللَّهُ تَعَالَى
أَحْسَنَ : جوانترين
النَّاسِ : خەڵک
وَجْهًا : ڕوو، دەم و چاو، ڕوخسار
وَأَحْسَنَهُ : وە جوانترینی خەڵک بوو
خَلْقًا : لەش و لاری، شکل و شێوەی، دروست کراوییەکەی
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
کتابی یەکەمی فەرموودەکان
خوێندنەوەی الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّة
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 36
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلَا يُؤْذِ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { هەرکەسێک بڕوای هەیە بە اللَّهُ تَعَالَى و بە ڕۆژی دوایی با دراوسێیەکەی ئەزیەت نەدات، وەهەرکەسێک بڕوای هەیە بە اللَّهُ تَعَالَى و بە ڕۆژی دوایی با ڕێز لە میوانەکەی بگرێت، وەهەرکەسێک باوەڕی بە اللَّهُ تَعَالَى و بە ڕۆژی دوایی هەیە با قسەی چاک بکات یان بێدەنگ بێت }
واتای وشەکان
مَنْ : هەركەسێك
كَانَ : بوو
يُؤْمِنُ : ئیمان دەهێنێت، بڕوا دەهێنێت
كَانَ يُؤْمِنُ : بڕوای هەیە
بِاللَّهِ : بە اللَّهُ تَعَالَى
وَالْيَوْمِ الْآخِرِ : وە بەڕۆژی دوایی
فَلَا يُؤْذِ : با ئەزیەت نەدا
جَارَهُ : دراوسێیەکەی
فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ : با ڕێزبگرێت لە میوانەکەی
فَلْيُكْرِمْ : با ڕێزبگرێت
ضَيْفَهُ : میوانەکەی
فَلْيَقُلْ خَيْرًا : باخێر و چاکە بڵێت
فَلْيَقُلْ : با بڵێت
خَيْرًا : چاکە
أَوْ : یان
لِيَصْمُتْ : بێدەنگ بێت
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 35
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ } رواه البخاري
واتای فەرموودەكه: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { هەرکەسێک باوەڕی هێناوە بە اللَّهُ تَعَالَى و بە ڕۆژی دوایی با پەیوەندی خزمایەتی بگەیەنێت }
واتای وشەکان
مَنْ : هەركەسێك
كَانَ : بوو
يُؤْمِنُ : بڕوا دەهێنێت، ئیمان دەهێنێت
بِاللَّهِ : بە اللَّهُ تَعَالَى
وَالْيَوْمِ الْآخِرِ : وە بەڕۆژی دوایی
فَلْيَصِلْ : با بگەیەنێت
رَحِمَهُ : خزمایەتییەکەی
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 34
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ } رواە البخاري والترمذي وغیرهما
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { خوشکی دایک لەشوێن و جێگای دایکە }
واتای وشەکان
الْخَالَةُ : خوشکی دایک، پلک، پور
مَنْزِلَةِ : شوێن و جێگا، پلەو پایە
الْأُمِّ : دایک
سێ ڕوون کردنەوە
1— لە شەرع دا مام لە پێشترە لە خاڵ بەڵکو لە شوێن و جێگای باوک دادەنرێت هەروەکو اللَّهُ تَعَالَى فەرموویەتی
( أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْـمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آَبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِـمُونَ ) سورة البقرة (133)
سەیرکەن چۆن مناڵەکانی پێغەمبەر یەعقوب پێغەمبەر ( ئیسماعیل )یشیان بە باوک ناو هێناوە لەگەڵ وەشدا ئیسماعیل مامی یەعقوب بووە نەک باوکی
2— مام میراتت لێ دەبات لەکاتی خۆی دا بەڵام خاڵ میراتت لێ نابات
3 — وە لە شەرع دا خوشکی دایک لە شوێن و جێگای دایک دادەنرێت نەک خوشکی باوک هەروەک پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەرموویەتی ( الْخَالَةُ بِمَنْزِلَةِ الْأُمِّ ) ئەگەرچی هەردووکیان هەر پورن، بەڵام خوشکی دایک ئەو سۆزەت پێ دەدات کە دایکت پێی ئەدای
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 33
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { چاکترینی عيبادەت و کردەوەکان نوێژ کردنە لە کاتی خۆی دا، وە چاکە کردنە لەگەڵ دایک و باوک دا }
واتای وشەکان
أَفْضَلُ : چاکترین، باشترین
الْأَعْمَالِ : کردەوەکان، عیبادەتەکان
الصَّلَاةُ : نوێژ ، نوێژە
لِوَقْتِهَا : لەکاتی خۆی
وَبِرُّ : وە چاکەیە
الْوَالِدَيْنِ : باوک و دایک
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 32
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ { مَا عَابَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا قَطُّ، إِنِ اشْتَهَاهُ أَكَلَهُ، وَإِنْ كَرِهَهُ تَرَكَهُ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: ئەبو هورەیرە فەرموویەتی هەرگیز پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ڕەخنەی لە خواردن نەدەگرت، ئەگەر حەزی بە خواردنەکی بکردایە دەیخوارد، وە ئەگەر خواردنەکەی پێ ناخۆش بوایێ وازی لێ دەهێنا و نەیدەخوارد
واتای وشەکان
مَا عَابَ : عەیبی نەگرتووە، ڕەخنەی نەگرتووە
طَعَامًا : خواردن
قَطُّ : هەرگیز
إِنْ : ئەگەر
اشْتَهَاهُ : ئارەزووی خواردنەکەی بکردایە
أَكَلَهُ : خواردنەکەی دەخوارد
وَإِنْ : وە ئەگەر
كَرِهَهُ : حەزی بەخواردنەکە نەکردایە، پێی خۆش نەبوایە
تَرَكَهُ : وازی لە خواردنەکە دەهێنا
کۆتا پیتی ئەم چوار وشەیە ( اشْتَهَاهُ، أَكَلَه، كَرِهَهُ، تَرَكَهُ ) کەبریتین لە پیتی ( هاء ) ەکە لەهەموویان دا بۆ خواردنەکە دەگەڕێنەوە
📗 واتا پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هەرگیز کێشەی دروست نەدەکرد لەسەر خواردن ئەگەرچی پێشی ناخۆش بوایێ و حەزی پێ نەکردایێ
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 31
عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ يَا غُلَامُ، سَمِّ اللَّهَ، وَكُلْ بِيَمِينِكَ، وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: عومەری کوڕی باوکی سەلەمە دەفەرموێت، پێغەمبەر ️ﷺ فەرمووی پێم ( ئەی مناڵ ناوی اللَّهُ تَعَالَى بهێنە، وە بەدەستی ڕاستت بخۆ، وە لەپێشە خۆتەوە بخۆ )
واتای وشەکان
يَا : ئەی
غُلَامُ : مناڵ ( ناوە بۆ مناڵێکی لەدایک بوو تا باڵغ دەبێت)
سَمِّ اللَّهَ : بِسْمِ اللَّه بكە، ناوی اللَّهُ تَعَالَى بهێنە
كُلْ : بخۆ
بِيَمِينِكَ : بەدەستی ڕاستەت
وَكُلْ : وە بخۆ
مِمَّا : لەوەی
يَلِيكَ : لەلای خۆتە، لە پێش خۆتە
📗 سێ ڕوون کردنەوە
1 — نەوەوی دەڵێت بە کۆدەنگی هەموو زانایان بِسْمِ اللَّهِ کردن لەپێش نان خواردن سوننەتە، بەڵام وانییە بەڵکو کۆمەڵێک لەزانایان دەفەرموون واجبە، وە پێشەوا شافیعی لە کتابی ( الأُمّ و الرسالة ) دا دەفەرموێت واجبە بِسْمِ اللَّه بکرێت
2 — واجبە بەدەستی ڕاستت بخۆی چونکە پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەرمانی کردووە لەم فەرموودەیە و لەفەرموودەیەکی تری صەحیح دا ( أَنَّ رَجُلًا أَكَلَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشِمَالِهِ، فَقَالَ : كُلْ بِيَمِينِكَ، قَالَ : لَا أَسْتَطِيعُ. قَالَ : لَا اسْتَطَعْتَ، مَا مَنَعَهُ إِلَّا الْكِبْرُ ) رواهُ مُسْلِمٌ،،، وە پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قەدەغەی کردووە بەدەستی چەپ بخۆین چونکە شەیتان بەدەستی چەپی دەخوات، هەروەك فەرموویەتی ( لَا تَأْكُلُوا بِالشِّمَالِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِالشِّمَالِ ) رواهُ مُسْلِمٌ
3 — پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فەرمانی کردووە کە لەپێشەوەی خۆت بخۆی بۆیە پێشەوا شافیعی دەفەرموێت ئەگەر کەسێک لەپێشەوەی خۆی نەیخوارد وە ئاگاداریش بێت کە پێغەمبەر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ باسی کردووە ئەوە سەرپێچی کردووەو تاوانبارە ( وتعقبه تاج الدين السبكي في شرحه بأن الشافعي نص في غير موضع على أن من أكل مما لا يليه عالما بالنهي كان عاصيا آثما ) فتح الباري لابن حجر
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 30
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ يُسَلِّمُ الصَّغِيرُ عَلَى الْكَبِيرِ، وَالْمَارُّ عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { بچووک سەلام لە گەورە دەکات، کەسی ڕۆیشتوو سەلام لە دانیشتوو دەکات، کەم سەلام لە زۆر دەکات }
واتای وشەکان
يُسَلِّمُ : سەلام دەکات
الصَّغِيرُ : بچووک
عَلَى : لەسەر
الْكَبِيرِ : گەورە
وَالْمَارُّ : ڕۆیشتوو، تێپەڕیو
عَلَى : لەسەر
الْقَاعِدِ : دانیشتوو
وَالْقَلِيلُ : کەم
عَلَى : لەسەر
الْكَثِيرِ : زۆر
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 29
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ دَخَلَتِ امْرَأَةٌ النَّارَ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا، فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { ئافرەتێک چووە ناو ئاگری دۆزەخەوە بەهۆی ئەوەی پشیلەیەکی بەستبۆوە و خواردنیشی پێ نەدەدا و لێشی نەدەگەڕا لە حەشەڕات و گیانەوەری زەوی بخوات } { ئەوە حاڵی ئەو پشیلە بەستەزمانە بوو هەتا مرد }
واتای وشەکان
دَخَلَتِ : چووە ناو، داخیل بوو
امْرَأَةٌ : ئافرەتێک
النَّارَ : ئاگر
دَخَلَتِ امْرَأَةٌ النَّارَ : ئافرەتێک چووە ناو ئاگری دۆزەخ
فِي : بەهۆی، بەهۆکاری
هِرَّةٍ : پشیلەیەکی مێیینە
رَبَطَتْ : بەستییەوە
هَا : پشیلەکە
رَبَطَتْهَا : بەستبییەوە پشیلەکەی
فَلَمْ تُطْعِمْهَا : خواردنی بە پشیلەکە نەدەدا
وَلَمْ تَدَعْهَا : وەلێشی نەدەگەڕا، وازیشی نەدەهێنا لە پشیلەکە
تَأْكُلُ : بخوات { پشیلەکە }
مِنْ : لە
خَشَاشِ : مێرو گیانەوەرو حەشەڕات
الْأَرْضِ : زەوی
📗 ئافرەتێک چووە دۆزەخەوە لەبەر گرتنی یەک پشیلە، ئەی ئەوانەی کە ئێستا بەهەزارەها مسوڵمان دەگرن دەبێت حاڵیان چۆن بێت لە قیامەت دا
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 28
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ } متفق علیە
واتاى فەرموودەكه: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { ناچێتە بەهەشت ئەو كەسەی قسە دەبا و دەهێنێت }
واتاى وشەكان
لا يَدْخُلُ : ناچێتە ناو
الْجَنَّةَ : بەهەشت
قَتَّاتٌ : قسەهێنەر و قسەبەر، دوزمانی كەر، يان ئەو كەسەی گوێ لە قسەی خەڵكی دەگرێت و پاشان بڵاوى دەكاتەوه
📗 واتا دواى عەزاب و سزا ئينجا دەچێته بەهەشت
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن
الأَرْبَعُونَ البُخارِيَّةُ فەرموودەی 27
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
{ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ : إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ } متفق علیە
واتای فەرموودەکە: پێغەمبەر ﷺ فەرموویەتی { نیشانەی کەسی دووڕوو سێ شتە ، ئەگەر قسەی کرد درۆ دەکات، ئەگەر بەڵێنی دا سەرپێچی دەکات، ئەگەر ئەمانەتی لا داندارا ناپاکی و خیانەت دەکات }
واتای وشەکان
آيَةُ : نیشانە
المُنافِقِ : دووڕوو
ثَلاثٌ : سێنە
إِذَا : ئەگەر
حَدَّثَ : قسەی کرد
كَذَبَ : درۆی دەکات
وَإِذَا : وەئەگەر
وَعَدَ : بەڵێنی دا
أَخْلَفَ : پێچەوانەی دەکات، سەرپێچی دەکات
وَإِذَا : وە ئەگەر
اؤْتُمِنَ : بە ئەمین داندرا
خَانَ : خیانەت دەکات، ناپاکی دەکات
#الأربـعــــــــــــون_البخـــــاریـــــــــة
✍🏻 ئەنەس عبدالرحمن