24784
وب سايت کتابخانه مرکزی: Library.ut.ac.ir آدرس: خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
عنوان مقاله: Not quite eye to A.I.: student and teacher perspectives on the use of generative artificial intelligence in the writing process
مولفان: Alex Barrett & Austin Pack
ناشر: Springer
سال انتشار: 2023
این پژوهش به بررسی دیدگاه‌های دانشجویان و اساتید پیرامون نحوه استفاده از هوش مصنوعی مولد در مراحل مختلف نگارش آکادمیک پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که هر دو گروه استفاده از این فناوری را برای طوفان فکری و ایده‌پردازی مجاز می‌دانند، اما ارسال محتوای تولیدشده بدون ذکر منبع را عملی غیرقابل قبول تلقی می‌کنند. همچنین، این مطالعه بر ضرورت تدوین راهکارهای صریح و آموزش اساتید برای یکپارچه‌سازی هدفمند هوش مصنوعی در محیط‌های آموزشی تأکید می‌کند.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
✅ راهکارهای حرفه‌ای و قانونی برای دسترسی به متن کامل منابع علمی
دسترسی نداشتن به متن کامل (Full Text) مقالات علمی یکی از چالش‌های رایج پژوهشگران، دانشجویان و اعضای هیئت علمی در سراسر جهان است. با این حال، روش‌های متعددی برای دسترسی قانونی به این منابع وجود دارد که می‌تواند فرایند پژوهش را تسهیل کند.
نخستین راهکار، جستجوی نسخه دسترسی آزاد مقاله در موتورهای علمی مانند Google Scholar و OpenAlex یا مخازن دانشگاهی است. در صورتی که نسخه آزاد در دسترس نباشد، یکی از مؤثرترین و حرفه‌ای‌ترین روش‌ها، برقراری ارتباط مستقیم با نویسنده مقاله است. بسیاری از پژوهشگران نسخه شخصی مقاله خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی علمی مانند ResearchGate، Academia.edu، ORCID، SSRN و Mendeley در اختیار سایر پژوهشگران قرار می‌دهند یا در پاسخ به درخواست‌ها، فایل مقاله را از طریق ایمیل ارسال می‌کنند.
تجربه نشان داده است که اغلب نویسندگان با کمال میل نسخه مجاز مقاله را برای استفاده پژوهشی در اختیار متقاضیان قرار می‌دهند. همچنین، استفاده از افزونه‌هایی مانند Unpaywall و Open Access Button می‌تواند نسخه‌های قانونی و رایگان مقالات را در مخازن معتبر شناسایی کند.
بررسی صفحه شخصی نویسنده در وب‌سایت دانشگاه محل خدمت یا وب‌سایت شخصی او نیز راهکار دیگری برای یافتن نسخه کامل مقاله است. در بسیاری از موارد، نسخه پیش‌چاپ (Preprint) یا نسخه پذیرفته‌شده (Accepted Manuscript) مقاله در مخازنی مانند arXiv، bioRxiv، Zenodo یا مخازن سازمانی دانشگاه‌ها منتشر شده است. آشنایی با این راهکارها نه‌تنها موجب صرفه‌جویی در زمان و هزینه پژوهشگران میشود، بلکه دسترسی اخلاق‌مدار و قانونی به دانش علمی را نیز تقویت می‌کند.
Priem, J., Piwowar, H., & Orr, R. (2022). OpenAlex: A fully open index of scholarly works, authors, venues, institutions, and concepts. https://openalex.org
Piwowar, H., Priem, J., Orr, R., & Alperin, J. P. (2018). The state of OA: A large-scale analysis of the prevalence and impact of Open Access articles. PeerJ, 6, e4375. https://doi.org/10.7717/peerj.4375
ResearchGate. (2026). ResearchGate: Connect with researchers and access research. https://www.researchgate.net
Unpaywall. (2026). Unpaywall. https://unpaywall.org
/channel/UT_Central_Library
🔹 به مناسبت بزرگداشت مولانا
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، شاعر و عارف بزرگ قرن هفتم هجری قمری، در سال ۶۰۴ ه.ق در بلخ زاده شد. او در نوجوانی همراه خانواده به قونیه مهاجرت کرد و علوم دینی را نزد پدر و سپس برهان‌الدین محقق ترمذی فراگرفت. دیدار او با شمس تبریزی در سال ۶۴۲ ه.ق، نقطهٔ عطفی در زندگی‌اش بود و او را به عمق عرفان و شعر سوق داد.
🔹 مولانا قائل به مراتب در معرفت و شناخت بود و شناخت شهودی را برترین نوع معرفت می‌دانست؛ شناخت عقلی و حسی را در مرتبه‌های پس از آن قرار می‌داد.
🔹 دربارهٔ نزاع دیرینهٔ جبر و اختیار نیز خود را متعلق به هیچ‌یک از دو گروه نمی‌دانست و این کشمکش را وسیله‌ای برای آشکار شدن گوهر هر دو طرف می‌دید.
🔹 از میان آثار او می‌توان به مثنوی معنوی (در شش دفتر و نزدیک به بیست‌وهفت‌هزار بیت)، دیوان شمس و فیه ما فیه اشاره کرد. مثنوی را با بیت معروف «بشنو این نی چون شکایت می‌کند» آغاز کرد و خود آن را در مقدمهٔ عربی کتاب، «اصول دین» نامیده است.
🔹 مولانا سرانجام در سال ۶۷۲ ه.ق در قونیه درگذشت.مولانا در سدهٔ ۲۱ میلادی به‌سرعت در جهان غرب مشهور شد به‌طوری‌که ترجمه کتاب او در آمریکا به بزرگ‌ترین و پرفروش‌ترین کتاب سال تبدیل گردید. ترجمهٔ کولمن بارکس در سال ۲۰۰۱ بیش از ۵۰۰ هزار نسخه در آمریکا فروش داشت.
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
قابل توجه دانشجویان و پژوهشگران گرامی
🌱دریافت فایل منابع موجود در کتابخانه مرکزی از طریق پیام رسان های بله و ایتا🌱
جهت تسهیل در امر مطالعه و پژوهش دانشجویان و پژوهشگران گرامی، کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد به اطلاع می‌رساند:
🔹پژوهشگران گرامی می‌توانند برای دریافت فایل اسکن منابع موجود (نسخه خطی، کتاب درسی، کتاب) در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران درخواست خود را به پیام رسان ایتا و بله به شماره ۵۴۰۸۰۷۳ ۰۹۰۲ ارسال فرمایند.
نحوه درخواست و دریافت:
1) ارسال مشخصات کامل منبع درخواستی در سامانه آذرسا
2) بررسی درخواست از نظر مقررات کتابخانه و اعلام هزینه درخواست
3) پرداخت هزینه به شماره حساب، شماره شبا IR830100004001070103006825 نزد بانک مرکزی به نام «تمرکز وجوه اختصاصی دانشگاه تهران» با شناسه واریز 313070174140120000000003700800
4) ارسال تصویر فیش درخواستی به پیام رسان ایتا و بله به همان شماره
5) دریافت فایل
🔸نکته: کلیه اقدامات فوق با رعایت قانون حمايت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان انجام می‌پذیرد.
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
📚 راهنمای جدید انجمن کتابخانه‌های آمریکا برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها
انجمن کتابخانه‌های آمریکا (ALA) در ژوئیه ۲۰۲۶ راهنمای جدید «Guidance on the Use of Artificial Intelligence in Libraries» را با هدف کمک به کتابخانه‌ها برای تدوین و بازنگری سیاست‌ها و رویه‌های مرتبط با هوش مصنوعی تصویب کرد.
این راهنما حاصل کار یک گروه ۳۰ نفره تخصصی است و هوش مصنوعی را نه صرفاً یک ابزار فناورانه، بلکه موضوعی مرتبط با ارزش‌های حرفه کتابداری می‌داند.
یکی از اصول محوری سند، استفاده از AI برای اهداف روشن و کاربرمحور و حفظ نقش قضاوت و مسئولیت انسانی در کنار فناوری است.
این سند تأکید می‌کند که خروجی‌های هوش مصنوعی نباید جایگزین تخصص کتابداران شوند و کاربران باید در خدمات تحت تأثیر AI همچنان امکان دریافت کمک انسانی داشته باشند.
حریم خصوصی جایگاه مهمی در راهنما دارد و کتابخانه‌ها باید پیش از استفاده از ابزارهای AI، نحوه جمع‌آوری، ذخیره، نگهداری، اشتراک‌گذاری و استفاده از داده‌های کاربران را بررسی کنند.
این راهنما همچنین بر شفافیت تأکید دارد و توصیه می‌کند کتابخانه‌ها درباره استفاده از هوش مصنوعی در خدمات عمومی و محتوای تولید شده به کمک آن، اطلاع‌رسانی روشنی داشته باشند.
از دیدگاه ALA، سواد هوش مصنوعی باید بخشی از خدمات آموزشی کتابخانه باشد تا کاربران بتوانند قابلیت‌ها، محدودیت‌ها، سوگیری‌ها و خطرات اطلاعات تولیدشده توسط AI را بهتر ارزیابی کنند.
در حوزه فنی نیز استفاده از AI برای فهرستنویسی، رده‌بندی و فرایندهای مرتبط باید با نظارت انسانی و امکان پذیرش، ویرایش یا رد پیشنهادهای سیستم همراه باشد.
راهنما همچنین موضوعاتی مانند آزادی فکری، عدالت و دسترسی، تأثیر هوش مصنوعی بر نیروی کار، پایداری محیط‌زیستی و اعتماد عمومی را در ارزیابی فناوری مورد توجه قرار می‌دهد.
نکته مهم این است که ALA پذیرش AI را به‌خودی‌خود هدف نمی‌داند؛ کتابخانه‌ها می‌توانند بر اساس ارزیابی ریسک و منفعت، یک ابزار را بپذیرند، محدود کنند، به‌صورت آزمایشی اجرا کنند یا حتی از پذیرش آن صرف‌نظر کنند.
از این منظر، راهنمای ALA می‌تواند الگویی برای کتابخانه‌های دانشگاهی باشد تا پیش از استفاده گسترده از ابزارهای هوش مصنوعی، سیاستی مبتنی بر **خدمت عمومی، حریم خصوصی، شفافیت، نظارت انسانی و اخلاق حرفه‌ای تدوین کنند.
این سند یک راهنمای پویا و قابل‌به‌روزرسانی است و ALA اعلام کرده است که با تحول فناوری، قوانین و نیازهای جامعه، آن را بازبینی خواهد کرد.
دسترسی به متن کامل این راهنما از طریق لینک زیر امکان‌پذیر است:
https://www.ala.org/tools/standards-and-guidelines/guidance-use-artificial-intelligence-libraries
American Library Association. (2026, July 16). Guidance on the use of artificial intelligence in libraries. https://www.ala.org/tools/standards-and-guidelines/guidance-use-artificial-intelligence-libraries
/channel/UT_Central_Library
عنوان مقاله: Generative AI’s Impact on Graduate Student Professional Writing Productivity and Quality
مولفان: ,Allison E. Connell Pensky, Jordan H. Usdan Harley Chang
ناشر: Springer
سال انتشار: 2025
این مقاله پژوهشی تأثیر استفاده از هوش مصنوعی مولد و آموزش هدفمند را بر بهره‌وری و کیفیت نگارش حرفه‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی بررسی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی با راهنمایی‌های آموزشی مناسب، زمان نگارش را به‌طور چشمگیری کاهش داده و نمرات کیفی تکالیف را ارتقا داده است. علاوه بر این، این ابزارها تأثیر مثبتی برابرساز در عملکرد دانشجویان غیربومی زبان انگلیسی داشته و کیفیت کار آنها را به سطح همتایان بومی خود رسانده‌اند. همچنین، این پژوهش ابعاد گوناگون کاربرد هوش مصنوعی در زیروظایف پژوهشی و نگارشی نظیر خلاصه‌سازی و ساختاردهی را تحلیل کرده و چالش‌های مرتبط با آن را تبیین می نماید. در نهایت، یافته‌ها حاکی از آن است که تلفیق آموزش هوش مصنوعی با فرآیندهای آموزشی می‌تواند دانشجویان را برای ورود به بازار کار مدرن و فناورانه به‌خوبی آماده سازد.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
حضور کتابداران و ناشران ایرانی از جمله مرحوم ایرج افشار و رمضانی در «سمینار کتاب» در شهر مدرس در جنوب هند، 1 تا 19 دسامبر 1959 میلادی (خبر روزنامه اطلاعات، 7 بهمن 1338ش).
/channel/UT_Central_Library
آیا هوش مصنوعی واقعاً «باهوش» است یا فقط هوش را شبیه‌سازی می‌کند؟
ادوارد فِسر، فیلسوف معاصر، در واکنش به پیشنهاد اخیر دونالد ترامپ برای استفاده از تعبیر Super Intelligence به جای Artificial Intelligence، به یک بحث قدیمی و مهم در فلسفه ذهن اشاره می‌کند. گزارش‌های خبری نیز تأیید می‌کنند که ترامپ در روزهای اخیر از اصطلاح «Super Intelligence» حمایت کرده و دولت آمریکا استفاده از این تعبیر را در برخی کاربردهای رسمی دنبال کرده است. Reuters
از نظر فسر، مسئله اصلی خودِ کلمه Artificial یا «مصنوعی» نیست؛ اتفاقاً این کلمه مفید است، زیرا یادآوری می‌کند آنچه رایانه انجام می‌دهد ممکن است شبیه هوش انسانی باشد، بدون آنکه عین همان چیزی باشد که در انسان «فهم» و «عقل» می‌نامیم.
برای فهم این حرف، یک مثال ساده مفید است. چمن مصنوعی ممکن است از دور کاملاً شبیه چمن طبیعی باشد: سبز است، روی زمین گسترده میشود و حتی ممکن است لمس آن نیز شبیه چمن باشد. اما رشد نمی‌کند، زنده نیست و فتوسنتز نمی‌کند. شباهت ظاهری در عملکرد، الزاماً به معنای یکسان بودن ماهیت دو چیز نیست.
فسر معتقد است ممکن است درباره هوش مصنوعی نیز مسئله مشابهی وجود داشته باشد.
یک مدل زبانی می‌تواند سؤال را بفهمد ــ یا دست‌کم چنان پاسخ دهد که گویی فهمیده است ــ متن بنویسد، مسئله حل کند، ترجمه کند و استدلالی ظاهراً پیچیده ارائه دهد. اما از این واقعیت به تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که در درون این سامانه همان نوع «فهم»، «آگاهی» یا «عقل» انسانی وجود دارد.
پس باید میان دو ادعا فرق گذاشت:
ادعای اول: هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از کارکردهای هوشمندانه انسان را انجام دهد.
ادعای دوم: هوش مصنوعی دارای فهم و عقل از همان نوعی است که انسان دارد.
موفقیت بسیار زیاد AI در ادعای اول، به خودی خود ادعای دوم را اثبات نمی‌کند.
این همان نقطه‌ای است که فسر آن را به بحث‌های مشهور جان سرل، هیوبرت دریفوس و راجر پنروز مرتبط می‌کند. البته استدلال‌های این متفکران یکسان نیست، اما همگی به شکل‌های مختلف این تصور را به چالش کشیده‌اند که اگر ماشین توانست خروجی هوشمندانه تولید کند، لزوماً باید نتیجه بگیریم که «فهم انسانی» نیز در آن وجود دارد.
مشهورترین مثال، اتاق چینیِ جان سرل است. فرض کنید کسی در اتاقی نشسته که اصلاً زبان چینی نمی‌داند. از بیرون، نوشته‌هایی به زبان چینی به او داده میشود و او با استفاده از یک کتاب دستورالعمل، علامت‌ها را مطابق قواعد معینی کنار یکدیگر می‌گذارد و پاسخ را بیرون می‌دهد. پاسخ‌ها آن‌قدر خوب‌اند که فرد چینی‌زبان بیرون اتاق تصور می‌کند شخص داخل اتاق چینی می‌فهمد.
اما شخص داخل اتاق واقعاً هیچ معنایی را نفهمیده است؛ فقط علامت‌ها را طبق قواعد دست‌کاری کرده است.
سرل از این مثال برای بیان تفاوت میان syntax و semantics استفاده می‌کند:
Syntax یعنی کارکردن با نشانه‌ها و قواعد؛
Semantics یعنی فهمیدن معنای آن نشانه‌ها.
سؤال فلسفی این است که آیا رایانه تنها در سطح نخست فعالیت می‌کند یا واقعاً به سطح دوم نیز می‌رسد.
فسر این تمایز را بسیار جدی می‌گیرد. از نگاه او، وقتی یک مدل هوش مصنوعی جمله‌ای درباره عشق، مرگ، عدالت یا رنج تولید می‌کند، نباید صرفاً از کیفیت جمله نتیجه بگیریم که خود سامانه تجربه‌ای از عشق، مرگ، عدالت یا رنج دارد.
این دیدگاه فقط متعلق به فسر نیست. در سند Magnifica Humanitas پاپ لئوی چهاردهم نیز تمایزی مشابه مطرح شده است: سند می‌گوید سامانه‌های AI برخی کارکردهای هوش انسانی را تقلید می‌کنند و حتی ممکن است در سرعت و محاسبه از انسان جلوتر باشند، اما این توانایی‌ها را نباید با تجربه زیسته، وجدان اخلاقی، روابط انسانی و فهم درونی انسان یکسان گرفت. واتیکان
از اینجا می‌توان اعتراض فسر به اصطلاح Super Intelligence را بهتر فهمید.
او نمی‌گوید سیستم‌های هوش مصنوعی ضعیف‌اند. اتفاقاً ممکن است یک سامانه در محاسبه، بازی شطرنج، جست‌وجوی اطلاعات، پردازش حجم عظیم داده یا حتی برخی انواع استدلال، بسیار بیشتر از یک انسان توانایی داشته باشد.
بحث او این است که:
«بیشتر بودن توانایی» با «برتر بودن همان نوع هوش» یکی نیست.
یک ماشین‌حساب نیز در ضرب کردن چند عدد بسیار بزرگ از انسان بهتر است، اما معمولاً از این واقعیت نتیجه نمی‌گیریم که ماشین‌حساب دارای «عقل ریاضی برتر» است. توانایی عملکردی بیشتر لزوماً وجود همان نوع ذهن را نشان نمی‌دهد.
به همین دلیل، فسر معتقد است عبارت Super Intelligence می‌تواند از نظر فلسفی گمراه‌کننده باشد. این عبارت ممکن است ناخودآگاه چنین تصویری ایجاد کند:
انسان دارای هوش است؛ AI هم دقیقاً همان هوش را دارد؛ فقط مقدار آن بیشتر است.Читать полностью…
ادامه در پست بعدی 👇👇👇
https://edinburghuniversitypress.com/book-sovereignty-in-iran.html?utm_source=chatgpt.com
/channel/UT_Central_Library
چاپ 2026 دانشگاه ادینبرو
معرفی محتوای کتاب را پایین ملاحظه فرمایید
بسم الله الرحمن الرحیم: دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی به کتابخانه مسجد اعظم اهداء و ثبت دفتر گردید. سرپرست کتابخانه مبارکه: ابوالقاسم دانش آشتیانی/channel/UT_Central_Library
Читать полностью…
دانشجو می‌تواند، با رعایت مقررات دانشگاه یا مجله، از AI برای فهم بهتر یک مفهوم، پیشنهاد کلیدواژه برای جست‌وجو، سازمان‌دهی مطالب، کمک به نگارش و ویرایش، برنامه‌نویسی، بررسی ساختار یک متن یا پیشنهاد مسیرهای اولیه پژوهش استفاده کند. اما نباید بدون بررسی، مطالب تولیدشده توسط AI را وارد پایان‌نامه یا مقاله کند؛ منبعی را صرفاً به دلیل پیشنهاد AI معتبر تلقی کند؛ داده، نتیجه یا ارجاع ساختگی ایجاد کند؛ یا تحلیل و استدلال علمی‌ای را که خود قادر به دفاع از آن نیست به نام خود ارائه دهد.
یک قاعده ساده برای دانشجو
هر بار که از AI در پژوهش استفاده می‌کنید، چهار سؤال از خود بپرسید:
۱. آیا خودم این مطلب را می‌فهمم و می‌توانم از آن دفاع کنم؟
اگر پاسخ منفی است، نباید آن را به عنوان نتیجه پژوهش خود ارائه کنم.
۲. آیا اطلاعات، آمار و منابع را مستقلاً بررسی کرده‌ام؟
AI منبع علمی نیست و ممکن است اطلاعات یا حتی منابع ظاهراً معتبر اما نادرست تولید کند.
۳. آیا اطلاعات محرمانه‌ای را در اختیار AI قرار می‌دهم؟
نسخه منتشرنشده مقاله دیگران، اطلاعات شخصی مشارکت‌کنندگان پژوهش و داده‌های محرمانه نباید در سامانه‌ای وارد شوند که محرمانگی آن تضمین نشده است. ICMJE نیز به‌طور مشخص بر این موضوع تأکید دارد.
۴. آیا لازم است استفاده از AI را اعلام کنم؟
اگر AI نقش قابل توجهی در نگارش، تحلیل، کدنویسی، تولید شکل یا روش پژوهش داشته است، سیاست دانشگاه و مجله مقصد را بررسی کنید و در صورت لزوم استفاده از آن را دقیقاً اعلام کنید. برای نمونه، Elsevier حتی توصیه می‌کند نام ابزار، هدف استفاده و نحوه نظارت انسانی مستند شود.
جمع‌بندی
می‌توان تحول چند سال اخیر را بسیار خلاصه چنین نشان داد:
مرحله اول:
«استفاده از AI خطرناک است؛ ممکن است مصداق تقلب یا خدشه به اصالت علمی باشد.»
⬇️
مرحله دوم:
«استفاده محدود از AI ممکن است قابل قبول باشد، ولی باید تحت نظارت پژوهشگر باشد و در موارد لازم اعلام شود.»
⬇️
مرحله سوم:
«استفاده مسئولانه از AI بخشی از ابزارهای پژوهش است؛ اما باید شفاف، قابل بررسی و مستند باشد و مسئولیت تمام محتوای علمی همچنان بر عهده پژوهشگر انسانی است.»
بنابراین در فضای علمی امروز، مسئله اصلی دیگر صرفاً «استفاده کردن یا نکردن از هوش مصنوعی» نیست؛ بلکه «چگونه، برای چه کاری، با چه میزان نظارت، و با چه میزان شفافیت از آن استفاده کردن» است.
یک اصل نهایی را می‌توان به عنوان راهنمای دانشجویان در نظر گرفت:
هوش مصنوعی می‌تواند دستیار پژوهشگر باشد، اما نمی‌تواند جایگزین فهم، قضاوت، مسئولیت و صداقت علمی پژوهشگر شود.Читать полностью…
/channel/UT_Central_Library
✴️ کتابخانه‌ها در مواجهه با هوش مصنوعی؛ نظرات ۶۹۸ مدیر کتابخانه درباره هوش مصنوعی
پژوهش جدید OCLC Research در سال ۲۰۲۶ تصویری قابل‌تأمل از نحوه مواجهه مدیران کتابخانه‌های دانشگاهی و عمومی با هوش مصنوعی ارائه می‌دهد. این پیمایش با مشارکت ۶۹۸ مدیر کتابخانه در ایالات متحده نشان می‌دهد که هوش مصنوعی وارد فعالیت‌های کتابخانه‌ای شده است، اما میزان پذیرش آن در کتابخانه‌ها یکسان نیست.
در مجموع، ۲۴ درصد مدیران روزانه، ۴۰ درصد گاهی و ۳۶ درصد به‌ندرت یا اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنند؛ تفاوتی که به نوع، اندازه و ظرفیت کتابخانه‌ها وابسته است. برای نمونه، در کتابخانه‌های پژوهشی عضو ARL حدود ۶۷ درصد مدیران استفاده روزانه از AI را گزارش کرده‌اند، درحالی‌که این میزان در کتابخانه‌های عمومی کوچک تنها ۱۴ درصد است.
یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های فعلی برای استفاده از هوش مصنوعی، افزایش بهره‌وری و صرفه‌جویی در زمان است و کاربردهای عملی و سازمانی نقطه ورود بسیاری از کتابخانه‌ها به این فناوری محسوب می‌شوند. بااین‌حال، نگرش مدیران صرفاً خوش‌بینانه نیست؛ تنها ۱۳ درصد بیش از آنکه نگران باشند، نسبت به AI هیجان‌زده‌اند و ۳۹ درصد به یک اندازه فرصت‌ها و نگرانی‌های آن را احساس می‌کنند. اعتماد یکی از محوری‌ترین مسائل مطرح‌شده است و ۳۰ درصد پاسخ‌دهندگان، حریم خصوصی، سوگیری یا مخاطرات اخلاقی را مهم‌ترین نگرانی خود درباره کاربرد AI معرفی کرده‌اند.
یافته قابل‌توجه دیگر، فاصله میان استفاده عملی از هوش مصنوعی و سیاست‌گذاری سازمانی است؛ تنها ۷ درصد مدیران اعلام کرده‌اند که سازمان آنها دستورالعمل‌ها و انتظارات روشنی برای استفاده از AI ارائه کرده است. این شکاف در کتابخانه‌های کوچک آشکارتر است؛ به‌طوری‌که ۵۴ درصد مدیران کتابخانه‌های عمومی کوچک گفته‌اند هوش مصنوعی هنوز به‌صورت ساختاریافته در مؤسسه آنها مورد بحث قرار نگرفته است.
در مقابل، ۸۷ درصد مدیران اعلام کرده‌اند هنگام تصمیم‌گیری درباره هوش مصنوعی، مخاطرات اخلاقی را فعالانه در نظر می‌گیرند؛ نشانه‌ای از اهمیت روزافزون «استفاده مسئولانه» در مدیریت کتابخانه‌ها.
مدیران، سواد هوش مصنوعی، استفاده مسئولانه، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی، سرعت تحولات فناوری و دقت و قابلیت اعتماد خروجی‌های AI را از چالش‌های مهم دو تا سه سال آینده کتابخانه‌ها می‌دانند.
در مجموع، یافته‌های OCLC نشان می‌دهد آینده هوش مصنوعی در کتابخانه‌ها صرفاً به پذیرش ابزارهای جدید وابسته نیست؛ بلکه به توانایی کتابخانه‌ها در ایجاد توازن میان نوآوری، اعتماد، سواد هوش مصنوعی، سیاست‌گذاری و مسئولیت اخلاقی بستگی خواهد داشت.
OCLC Research. (2026, August 18). What 698 library leaders are telling us about AI: First findings from OCLC’s new pulse survey series, Insider Insights. OCLC. https://www.oclc.org/en/learn/perspectives/insider-insights-what-698-library-leaders-are-telling-us-about-ai.html
/channel/UT_Central_Library
📚 معرفی کتاب «جنایت و مکافات»
نویسنده: فیودور میخایلوویچ داستایفسکی، نویسنده و فیلسوف بزرگ روسی (۱۸۲۱–۱۸۸۱)، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات جهان و پیشگام رمان روان‌شناختی مدرن.
🔹 داستایفسکی در سال ۱۸۲۱ در مسکو زاده شد. تحصیلات مهندسی نظامی داشت، اما به‌زودی به نویسندگی روی آورد. در سال ۱۸۴۹ به‌اتهام عضویت در محفلی سیاسی بازداشت و به مرگ محکوم شد، اما در آخرین لحظه حکمش به تبعید و کار اجباری در سیبری تبدیل شد؛ تجربه‌ای که تأثیر عمیقی بر نگاه فلسفی و دینی او در آثار بعدی‌اش گذاشت.
🔹 «جنایت و مکافات» نخستین بار در سال ۱۸۶۶ به‌صورت پاورقی در مجله‌ی روسکی وستنیک منتشر شد و یکی از مهم‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان به شمار می‌رود.
🔹 داستان محور اصلی رمان، «راسکولنیکوف»، دانشجوی فقیر و منزوی اهل سن‌پترزبورگ است که با ارتکاب قتلی، دست به آزمایشی اخلاقی-فلسفی درباره‌ی مرز میان جنایت، توجیه عقلانی آن، و رنج وجدان می‌زند. رمان با کاوشی ژرف در روان انسان، گناه، رستگاری و عدالت اجتماعی، از شاهکارهای بی‌بدیل ادبیات روسیه و جهان محسوب میشود.
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
🔹درخشش دانشگاه تهران در رتبه‌بندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶ / حضور در ۲۱ رشته تخصصی و کسب رتبه ۴۹ جهانی در منابع آب / جایگاه ویژه در حوزه مهندسی و فنی
بر اساس جدیدترین نتایج نظام رتبه‌بندی موضوعی شانگهای (GRAS) در سال ۲۰۲۶، دانشگاه تهران با حضور در ۲۱ رشته تخصصی، یکی از پرحضورترین و برترین دانشگاه‌های ایران در این حوزه موضوعی رتبه‌بندی جهانی است.
متن کامل خبر را در پیوند زیر بخوانید:
https://news.ut.ac.ir/fa/news/55658
@UT_NEWSLINE
/channel/UT_Central_Library
فایل را پایین ملاحظه فرمایید
کتاب حاضر یک مجموعه علمی و دانشگاهی به نام «چالش‌های مدیریت استعداد» است که در دسامبر ۲۰۲۵ توسط انتشارات دانشگاه ماریبور منتشر شده است. هدف اصلی این کتاب بررسی چالش‌های حفظ و توسعه سرمایه‌های انسانی در مواجهه با تغییرات دیجیتالی، پیری جمعیت و کمبود نیروی کار متخصص است. محتوای اثر به هفت فصل تقسیم شده که موضوعاتی همچون تعاریف ذهنی موفقیت، مدیریت استعدادهای غیرمتعارف، تأثیر ویژگی‌های شخصیتی بر عملکرد شغلی و اهمیت تلاش در برابر استعداد ذاتی را تحلیل می‌کنند. علاوه بر این، کتاب راهکارهای عملی برای مدیریت کارکنان باسابقه (استعدادهای نقره‌ای) و ابزارهای سنجش پرسنل کلیدی را به منظور ایجاد مزیت رقابتی در سازمان‌ها ارائه می‌دهد. این اثر تأکید می‌کند که علی‌رغم پیشرفت هوش مصنوعی، استعداد انسانی همچنان قلب تپنده و جایگزین‌ناپذیر هر سازمان موفقی باقی خواهد ماند.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
✳️ برترین پایگاه‌ها و مخازن دسترسی آزاد برای دریافت متن کامل مقالات علمی
1. Directory of Open Access Journals (DOAJ)
یکی از معتبرترین نمایه‌های مجلات دسترسی آزاد جهان که تنها مجلات علمی داوری‌شده و باکیفیت را نمایه می‌کند و امکان دسترسی رایگان به میلیون‌ها مقاله تمام‌متن را فراهم می‌سازد.
نشانی: https://doaj.org
2. CORE
یکی از بزرگ‌ترین کتابخانه‌های دسترسی آزاد جهان که مقالات را از هزاران مخزن دانشگاهی و مجله علمی گردآوری کرده و نسخه کامل آنها را در صورت وجود در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
نشانی: https://core.ac.uk
3. OpenAlex
پایگاه اطلاعات علمی متن‌باز که علاوه بر اطلاعات استنادی، در صورت وجود نسخه دسترسی آزاد، پیوند مستقیم متن کامل مقاله را نیز نمایش می‌دهد.
نشانی: https://openalex.org
4. Google Scholar
پرکاربردترین موتور جستجوی علمی جهان که در صورت وجود نسخه رایگان مقاله در مخازن دانشگاهی، وب‌سایت نویسندگان یا منابع دسترسی آزاد، لینک PDF را نمایش می‌دهد.
نشانی: https://scholar.google.com
5. Semantic Scholar
موتور جستجوی علمی مبتنی بر هوش مصنوعی که علاوه بر پیشنهاد مقالات مرتبط، نسخه‌های رایگان و قانونی مقالات را نیز شناسایی و معرفی می‌کند.
نشانی: https://www.semanticscholar.org
6. Lens
پلتفرمی قدرتمند برای جستجوی مقالات، پتنت‌ها و استنادها که امکان فیلتر کردن منابع دسترسی آزاد را نیز فراهم می‌کند.
نشانی: https://www.lens.org
7. BASE (Bielefeld Academic Search Engine)
یکی از بزرگ‌ترین موتورهای جستجوی منابع علمی جهان که میلیون‌ها سند علمی را از مخازن دانشگاهی و کتابخانه‌های دیجیتال بازیابی می‌کند.
نشانی: https://www.base-search.net
8. OpenAIRE
زیرساخت علمی اتحادیه اروپا که مقالات، پایان‌نامه‌ها، داده‌های پژوهشی و سایر منابع علمی دسترسی آزاد را از هزاران مخزن معتبر گردآوری می‌کند.
نشانی: https://www.openaire.eu
9. OAIster
پایگاه گردآورنده منابع دسترسی آزاد از هزاران کتابخانه، دانشگاه و مؤسسه پژوهشی جهان که توسط WorldCat مدیریت میشود.
نشانی: https://oaister.worldcat.org
10. Zenodo
مخزن علمی توسعه‌یافته توسط CERN که مقالات، داده‌های پژوهشی، نرم‌افزارها و سایر محصولات علمی را با دسترسی آزاد منتشر می‌کند.
نشانی: https://zenodo.org
11. Figshare
مخزن بین‌المللی برای اشتراک‌گذاری مقالات، داده‌های پژوهشی، تصاویر، فایل‌های چندرسانه‌ای و سایر خروجی‌های علمی با دسترسی آزاد.
نشانی: https://figshare.com
12. Dryad
مخزن تخصصی داده‌های پژوهشی که بسیاری از مقالات علمی را همراه با داده‌های پژوهش در دسترس قرار می‌دهد.
نشانی: https://datadryad.org
13. PubMed Central (PMC)
کتابخانه دیجیتال رایگان کتابخانه ملی پزشکی آمریکا که متن کامل میلیون‌ها مقاله در حوزه پزشکی، سلامت و علوم زیستی را منتشر می‌کند.
نشانی: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov
14. Europe PMC
پایگاه اروپایی مقالات علوم زیستی و پزشکی که علاوه بر PubMed، دسترسی آزاد به میلیون‌ها مقاله تمام‌متن را فراهم می‌کند.
نشانی: https://europepmc.org
15. arXiv
بزرگ‌ترین مخزن پیش‌چاپ مقالات در حوزه‌های هوش مصنوعی، علوم رایانه، ریاضیات، فیزیک، آمار و مهندسی.
نشانی: https://arxiv.org
16. bioRxiv
مخزن تخصصی پیش‌چاپ مقالات علوم زیستی.
نشانی: https://www.biorxiv.org
17. medRxiv
پایگاه پیش‌چاپ مقالات پزشکی و علوم سلامت.
نشانی: https://www.medrxiv.org
18. ChemRxiv
مخزن دسترسی آزاد پیش‌چاپ مقالات حوزه شیمی و علوم وابسته.
نشانی: https://chemrxiv.org
19. EarthArXiv
مخزن پیش‌چاپ مقالات علوم زمین، محیط‌زیست و جغرافیا.
نشانی: https://eartharxiv.org
/channel/UT_Central_Library
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
امکان مطالعه پایان نامه ها برای اعضای دانشگاه تهران
️ تمامی دانشجویان، اعضای هیات علمی و کارمندان دانشگاه تهران می توانند متن کامل پایان نامه های دانشگاه را در سامانه آذرسا مطالعه نمایند. ️ برای مطالعه پایان‌نامه ها لازم است نام کاربری و رمز عبور خود را وارد نموده و در قسمت جستجوی پیشرفته، کلیدواژه موردنظر خود را جستجو نموده و گزینه منابع دیجیتال را تیک بزنید. در این صورت پایان‌نامه‌هایی که فایل دارند برای شما بازیابی میشود. با کلیک بر روی عنوان پایان‌نامه به نمایش فایل آن نیز دسترسی پیدا می‌کنید.️ توجه داشته باشید که طبق مصوبه هیات محترم رییسه دانشگاه، پایان نامه هایی در دسترس قرار می‌گیرند که 2 سال از تاریخ دفاع آنها گذشته باشد.
https://lib.ut.ac.ir/faces/search/bibliographic/biblioAdvancedSearch.jspx
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
📚 #معرفی_کتاب
🔺طبابت و شریعت: گفت‌وگویی در باب اخلاق زیستی اسلامی
🔺 Medicine and Shariah: A Dialogue in Islamic Bioethics
👈🏻 ویراستار: Aasim I. Padela
👈🏻 ناشر: University of Notre Dame Press
👈🏻 سال انتشار : (2021)
👈🏻شابک: 9780268108373
معرفی ناشر
این مجلد متخصصانی از حوزه‌های گوناگون، از جمله پزشکان بالینی، پژوهشگران مطالعات اسلامی و متکلمان مسلمان را گرد هم می‌آورد تا به واکاوی تعامل میان پزشکان و فقیهانی بپردازد که در حال پی‌ریزی و تکوین حوزه اخلاق زیستی اسلامی هستند.
اگرچه برای ارائه پاسخ‌های اسلامی به پرسش‌های اخلاق زیستی و واکاوی فتاوا قلم‌فرسایی‌های بسیاری شده است، اخلاق زیستی اسلامی همچنان حوزه‌ای نوپدید به شمار می‌رود. هنجارهای اخلاق زیستی اسلامی چگونه باید تدوین شود؟ آیا مکتوبات اخلاق زیستی اسلامی را باید به مثابه بخشی از گفتمان کلان‌تر آکادمیک در حوزه اخلاق زیستی تلقی کرد؟ اساسا گستره اخلاق زیستی اسلامی تا کجاست؟ مقالات مندرج در اثر حاضر با پرداختن به این پرسش‌ها و مباحث مرتبط، بستر لازم را برای شکل‌گیری حوزه‌ای استوارتر فراهم می‌آورد. این مجلد با طرح مفاهیم و اصطلاحات ضروری برای ترسیم نقشه این گفتمان آغاز میشود، و با ارائه الگویی چندرشته‌ای برای تاملات اخلاقی پایان می‌یابد؛ الگویی که رشته‌های گوناگون و ضروری برای استنباط هنجارهای اخلاقی اسلام و فهم زمینه‌های زیست‌پزشکی را در بر می‌گیرد. در میانه این دو بخش، نویسندگان با کاربست رویکردهای گوناگون تحلیلی، تجربی و هنجاری، به بررسی تعامل میان دانش زیست‌پزشکی (با نمایندگی پزشکان) و فقه اسلامی (با نمایندگی فقها) در روند تاملات اخلاق زیستی اسلامی می‌پردازند.
این کتاب با ارائه‌ی یک الگوی چندرشته‌ای جهت استنباط احکام اخلاق زیستی اسلامی، بنیان‌های حیاتی و انتقادی لازم را برای نوعی از اخلاق زیستی اسلامی فراهم می‌آورد که هم به زمینه‌های خاص زیست‌پزشکی توجه و اعتنای بیشتری دارد و هم چشم‌انداز اخلاقی اسلام را به شکلی دقیق بازتاب می‌دهد. مطالعه‌ی این مجلد برای متخصصان اخلاق زیستی و اسلام‌پژوهان، علاقه‌مندان به دیالکتیک سنت، مدرنیته، علم و دین، و در نگاهی کلان‌تر، برای جوامع آکادمیک و حرفه‌ای که در نقطه تلاقی سنت اسلامی و مراقبت‌های سلامتی معاصر فعالیت می‌کنند، امری ضروری و گریزناپذیر خواهد بود.
فهرست مطالب
مقدمه: درآمدی بر اخلاق زیستی اسلامی: تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان آن (عاصم آی. پادلا)
۱) پیوند میان دین و پزشکی: بینش‌ها (واردیت ریسپلر-حایم)
۲) اصل فقهی ضرورت مبرم (الضروره) در اسلام و کاربست آن در ساحت مداخلات زیست‌پزشکی (ابوالفضل محسن ابراهیم، عاصم آی. پادلا)
۳) چارچوبی اصولی برای همکاری میان فقها و پزشکان مسلمان و کاربست آن در تشخیص مرگ (محمد ولکان یلدیران استودولسکی، محمد امین خولودیا)
۴) تامل در باب هستی و شناخت در عصر تکنو-ساینس (علمِ فناورانه) (ابراهیم موسی)
۵) واکاوی نقش وضعیت روانی و شهادت کارشناس در آیین دادرسی اسلامی (هومن کشاورزی، بلال علی)
۶) دیدگاه‌های مسلمانان درباره‌ی نظام مراقبت‌های بهداشتی آمریکا: چارچوب‌بندی گفتمانیِ اخلاق زیستی اسلامی (عاصم آی. پادلا)
۷) پزشکان مسلمان و اخلاق زیستی اسلامی: بینش‌هایی برگرفته از یک پیمایش ملی در میان پزشکان مسلمان در ایالات متحده (عاصم آی. پادلا)
۸) فقها، پزشکان و سایر کارشناسان در مقام گفتگو: چشم‌اندازی چندرشته‌ای برای تاملات اخلاق زیستی اسلامی (عاصم آی. پادلا)
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی
@Islamicstudies
نمایندگان ایران در سمینار کتاب
از تاریخ اول دسامبر تا نوزدهم دسامبر ۱۹۵۹، سمینار کتاب با شرکت نمایندگان ایران، هندوستان، سیلان، پاکستان و برمه، تحت سرپرستی یونسکو، در شهر مدرس در جنوب هند تشکیل گردید.
درباره ازدیاد و ترویج و توزیع کتاب، بازار فروش کتاب، تشکیل کتابخانه‌های عمومی، تشکیل تراست کتاب و امور مالی و سایر کارهای مختلف مربوط به کتاب بحث و مذاکره گردید.
از طرف ایران خانم فلوریا منصور، کتابدار وزارت فرهنگ، آقایان ایرج افشار، کتابدار دانشکده حقوق، سیف‌الله شکری، رئیس اداره تعلیمات اساسی وزارت فرهنگ، جواد اقبال، مدیر کتابفروشی اقبال، و رمضانی، مدیر کتابفروشی ابن‌سینا، به سرپرستی بانو دکتر شمس‌الملوک مصاحب، مشاور وزارت فرهنگ در امر مبارزه با بی‌سوادی، در سمینار مزبور شرکت داشتند.
آقایان اقبال، مدیر کتابفروشی اقبال، و رمضانی، مدیر کتابفروشی ابن‌سینا، تعداد زیادی کتب فارسی با خود آورده و در مدرس غرفه‌ای از کتاب‌های فارسی ترتیب داده بودند که بسیار مورد توجه قرار گرفت و یکی از عوامل مؤثری بود که باعث آشنایی بیشتر نمایندگان کشورهای دیگر با نمایندگان کشور ایران گردید. آقایان اقبال و رمضانی کتاب‌های مزبور را پس از خاتمه کار سمینار، بین استادان زبان فارسی دانشگاه مدرس و علاقه‌مندان به فارسی، مجاناً توزیع کردند.
آقای رمضانی علاوه بر کتب مزبور، یک صندوق کتب فارسی جداگانه به دهلی نو آورده بود که تعداد سی جلد آن را به خانه فرهنگی ایران در دهلی و بقیه را به آقایان استادان، رؤسای دانشگاه علیگره، استادان دانشگاه دهلی، رئیس قسمت فارسی رادیو هند و سایر فضلا اهدا کردند.
/channel/UT_Central_Library
در حالی که مسئله‌ای که فیلسوفانی مانند سرل مطرح کرده‌اند دقیقاً این است که شاید اصلاً تفاوت میان انسان و ماشین تفاوت مقدار نباشد، بلکه تفاوت نوع باشد.
یعنی مسئله شاید این نباشد:
انسان = ۱۰ واحد هوش
AI = ۱۰۰ واحد هوش
بلکه پرسش این باشد که:
آیا آنچه در انسان «فهم» نامیده میشود و آنچه ماشین انجام می‌دهد اصلاً از یک جنس‌اند؟
این، صورت دقیق‌تر اختلاف فلسفی است.
بنابراین می‌توان حرف فسر را در یک جمله برای دانشجویان چنین خلاصه کرد:
اینکه یک ماشین بتواند رفتار هوشمندانه انسان را با مهارت بسیار زیاد بازتولید کند، هنوز اثبات نمی‌کند که آن ماشین همانند انسان «می‌فهمد». عملکرد هوشمندانه و داشتن فهم، دو ادعای متفاوت‌اند.
Sovereignty in Iran: Challenges to Eurocentrism from Ancient Iran to the Islamic Republic
حاکمیت در ایران: چالش با اروپامحوری، از ایران باستان تا جمهوری اسلامی
ویراستار: Shabnam J. Holliday
ناشر: Edinburgh University Press
سال انتشار: ۲۰۲۶
این کتاب مجموعه‌ای میان‌رشته‌ای درباره مفهوم «حاکمیت» در تاریخ ایران است. نویسندگان می‌کوشند نشان دهند که الگوی رایج حاکمیت، که عمدتاً بر تجربه تاریخی اروپا استوار است، برای توضیح همه ادوار تاریخ ایران کافی نیست. از این رو، حاکمیت در کتاب نه صرفاً به معنای اقتدار دولت بر سرزمین، بلکه در پیوند با دین، سلطنت، قومیت، جنسیت، هویت و روابط بین‌الملل بررسی میشود. دامنه زمانی کتاب از عیلام و هخامنشیان تا جمهوری اسلامی امتداد دارد.
مقدمه: وارد کردن ایران به مباحث حاکمیت
Shabnam J. Holliday
مقدمه چارچوب نظری کتاب را توضیح می‌دهد و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا می‌توان تجربه تاریخی ایران را با تعاریف اروپایی حاکمیت سنجید. هالیدی بر تعدد و تغییرپذیری اشکال حاکمیت در ایران تأکید دارد.
۱. کوهستان و دشت: حاکمیت، تاب‌آوری و تنوع در عیلام
Brieg Powel
این مقاله ساخت سیاسی عیلام را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که حاکمیت در این جامعه الزاماً متمرکز و یکپارچه نبوده است. جغرافیا و وجود مراکز گوناگون قدرت در شکل‌گیری این ساختار نقش مهمی داشته‌اند.
۲. مفاهیم حاکمیت در کتیبه‌های داریوش اول
Lloyd Llewelyn-Jones
نویسنده با بررسی کتیبه‌های فارسی باستان، به چگونگی تصور داریوش از قدرت شاهی می‌پردازد. مشروعیت الهی، تصرف سرزمین و توانایی حفظ نظم شاهنشاهی از عناصر اصلی این تصور از حاکمیت‌اند.
۳. زنان، اسطوره و حاکمیت در سنت ایرانی
Saeed Talajooy
این فصل پیوند میان سرزمین، جنسیت و اقتدار را در اسطوره‌ها و روایت‌های ایرانی بررسی می‌کند. شخصیت‌هایی چون سپندارمذ و آناهیتا در بحث نویسنده جایگاهی مهم دارند و زنان به‌عنوان عاملان رهایی و اختیار مطرح می‌شوند.
۴. حاکمیت و شاهان اشکانی و ساسانی
Vesta Sarkhosh Curtis
نویسنده با استفاده از سکه‌ها، القاب شاهی و نقش‌برجسته‌ها، مفهوم اقتدار سلطنتی در دوره اشکانی و ساسانی را بررسی می‌کند. این منابع تصویری و مادی اطلاعات مهمی درباره ایدئولوژی شاهنشاهی و مشروعیت سیاسی فراهم می‌کنند.
۵. حاکمیت در ایران صفوی
Andrew J. Newman
نیومن بر تداوم ساخت‌های سیاسی و اجتماعی در دوره صفوی تأکید دارد. او نشان می‌دهد که حاکمیت صفوی تنها نتیجه تمرکز قدرت شاه نبود، بلکه در تعامل با گروه‌های اجتماعی، مذهبی و سیاسی شکل می‌گرفت.
۶. حاکمیت ایران در سال‌های اشغال، ۱۹۴۱–۱۹۴۶
Rowena Abdul Razak
این مقاله به وضعیت ایران در دوران اشغال متفقین می‌پردازد. مسئله اصلی فاصله میان استقلال و حاکمیت رسمی ایران از یک سو و محدودیت عملی دولت در برابر قدرت‌های خارجی از سوی دیگر است.
۷. حاکمیت و «دولت ـ امپراتوری» پهلوی
Robert Steele
استیل بررسی می‌کند که حکومت پهلوی چگونه خود را احیاکننده اقتدار تاریخی ایران معرفی می‌کرد. استفاده از گذشته شاهنشاهی و تصویرسازی از دوره قاجار به‌عنوان عصر ضعف، بخشی از این روایت سیاسی بود.
۸. دین و حاکمیت در جمهوری اسلامی
Edward Wastnidge
این فصل رابطه دین، امنیت و سیاست خارجی جمهوری اسلامی را بررسی می‌کند. نویسنده معتقد است که برای فهم تلقی جمهوری اسلامی از حاکمیت، باید علاوه بر قلمرو و دولت، مؤلفه‌های دینی و ایدئولوژیک را نیز در نظر گرفت.
۹. حاکمیت و قومیت در بحرین و خلیج فارس
Firoozeh Kashani-Sabet
مقاله به رابطه تابعیت، قومیت و تعلق سیاسی در بحرین و سواحل خلیج فارس در اوایل قرن بیستم می‌پردازد. تعیین اینکه چه کسانی به یک جامعه سیاسی تعلق دارند، یکی از ابعاد مهم حاکمیت در این مطالعه است.
۱۰. کردستان و «نیمه‌حاکمیت»
Marouf Cabi
نویسنده رابطه دولت مرکزی ایران و جنبش‌های سیاسی کرد را از منظر رقابت بر سر اقتدار بررسی می‌کند. مفهوم «نیمه‌حاکمیت» برای توصیف وضعیت‌هایی به کار می‌رود که قدرت میان دولت مرکزی و نیروهای محلی تقسیم یا مورد مناقشه است.
۱۱. جنسیت و حاکمیت در خیزش «زن، زندگی، آزادی»
Asma Abdi & Shabnam J. Holliday
این مقاله مفهوم حاکمیت را به مسائل جنسیت، بدن، هویت و اعتراض اجتماعی پیوند می‌دهد. نویسندگان نشان می‌دهند که حاکمیت می‌تواند نه فقط در سطح دولت، بلکه در سطح فرد و گروه‌های اجتماعی نیز موضوع مناقشه باشد.
نتیجه‌گیری
هالیدی در پایان تأکید می‌کند که تجربه تاریخی ایران از وجود اشکال متنوع و گاه رقیب حاکمیت حکایت دارد. نتیجه کلی کتاب این است که برای فهم حاکمیت در ایران باید از یک الگوی ثابت و صرفاً اروپایی فاصله گرفت و پیچیدگی تاریخی، شرایط هر دوره و عاملیت گروه‌های مختلف را در نظر گرفت.
/channel/UT_Central_Library
شب وصل است و طی شد نامهٔ هجر
سلام فیه حتّی مطلع الفجر - ( حافظ )
الهی اگر کاسنی تلخ است از بوستان است
و اگر عبد الله مجرم است از دوستان است
الهی این چه فضل است که با دوستان خود کرده ای
( که هر که تو را شناخت ایشان را یافت ) - ( خواجه عبد الله انصاری )
هر آن که در دست جام دارد
سلطانی جم مدام دارد - ( حافظ )
( اندازه : ۲۱ × ۱۲ سانتی متر )
( مجموعه شخصی آقای محمّدرضا شفیعی )
( با تشکّر از آقای محمّد زال پور )
( منسوب )
#میر_حسین_خوشنویس_باشی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
از مخالفت تا استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در پژوهش‌های دانشگاهی [دو فرستۀ دنبال هم]
ظهور گسترده ابزارهای هوش مصنوعی مولد، به‌ویژه پس از فراگیرشدن ChatGPT در اواخر سال ۲۰۲۲، دانشگاه‌ها و ناشران علمی را با مسئله‌ای تازه روبه‌رو کرد: آیا استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش و نگارش علمی مجاز است؟
پاسخ به این پرسش طی چند سال تحول قابل توجهی پیدا کرده است.
مرحله اول: نگرانی و محدودیت شدید ـ ۲۰۲۳
در نخستین ماه‌های گسترش ChatGPT، واکنش بخش مهمی از جامعه دانشگاهی محتاطانه و گاه بسیار سخت‌گیرانه بود. نگرانی اصلی این بود که پژوهشگر متنی را که خود تولید نکرده است به نام خود منتشر کند، منابع جعلی وارد مقاله شود، داده یا استدلال نادرست تولید شود، یا مرز میان «نویسنده انسانی» و «ماشین» از بین برود.
در ژانویه ۲۰۲۳، مجله Nature اعلام کرد که ابزارهایی مانند ChatGPT نمی‌توانند به عنوان نویسنده مقاله معرفی شوند، زیرا نویسندگی علمی مستلزم قبول مسئولیت است و یک مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند چنین مسئولیتی را بر عهده بگیرد. Nature در عین حال از همان زمان تأکید کرد که اگر از یک مدل زبانی استفاده شده باشد، این استفاده باید در مقاله اعلام شود.
بنابراین حتی در این دوره نیز موضع دقیق بسیاری از مجلات «ممنوعیت مطلق هوش مصنوعی» نبود؛ بلکه مخالفت با جایگزین شدن هوش مصنوعی به جای پژوهشگر و استفاده پنهانی از آن بود.
مرحله دوم: پذیرش محدود و مشروط ـ ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴
به‌تدریج روشن شد که نمی‌توان هوش مصنوعی را صرفاً به عنوان وسیله‌ای برای تقلب علمی در نظر گرفت. این ابزارها می‌توانستند در ویرایش زبان، سازمان‌دهی مطالب، کمک به برنامه‌نویسی، توضیح مفاهیم، جست‌وجوی اولیه موضوعات و بعضی مراحل پژوهش مفید باشند.
در سپتامبر ۲۰۲۳، یونسکو در نخستین راهنمای جهانی خود درباره هوش مصنوعی مولد در آموزش و پژوهش، به جای توصیه به ممنوعیت عمومی آن، بر استفاده «انسان‌محور»، حفاظت از داده‌ها، ارزیابی اخلاقی ابزارها و تدوین مقررات روشن توسط مؤسسات آموزشی تأکید کرد.
در همین دوره، سیاست بسیاری از ناشران به سمت یک اصل مشخص حرکت کرد:
استفاده از AI ممکن است مجاز باشد، اما مسئولیت علمی همچنان کاملاً با انسان است.
برای مثال، توصیه‌های ICMJE در حوزه نشر پزشکی مقرر کرد که استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی باید اعلام شود؛ AI نمی‌تواند نویسنده مقاله باشد؛ پژوهشگر باید خروجی آن را کنترل کند و مسئول صحت مطالب، منابع و نبود سرقت علمی باشد.
بنابراین سؤال به‌تدریج از
«آیا از AI استفاده کرده‌اید؟»
به این سؤال تغییر کرد:
«از AI برای چه کاری، چگونه و با چه میزان نظارت انسانی استفاده کرده‌اید؟»
مرحله سوم: پذیرش همراه با شفافیت ـ ۲۰۲۴ تا امروز
در مرحله جدید، تعداد زیادی از ناشران معتبر دیگر اصل استفاده از هوش مصنوعی را تخلف تلقی نمی‌کنند؛ بلکه برای آن قواعد مستندسازی و افشا (Disclosure) تعیین کرده‌اند.
سیاست فعلی Elsevier نمونه روشنی از این رویکرد است. این ناشر استفاده مسئولانه از AI را می‌پذیرد، اما از نویسندگان می‌خواهد در صورت استفاده مؤثر از ابزارهای هوش مصنوعی در آماده‌سازی مقاله، نام ابزار، هدف استفاده و میزان نظارت خود را اعلام کنند. استفاده از AI در خود فرایند پژوهش نیز، در صورت ارتباط با روش تحقیق، باید در بخش Methods توضیح داده شود. اصلاح ساده املا، دستور زبان و علائم نگارشی معمولاً نیاز به اعلام ندارد.
در به‌روزرسانی سیاست Elsevier در اوت ۲۰۲۶ نیز صریحاً آمده است که نویسندگان می‌توانند از AI استفاده کنند، مشروط بر آنکه مسئولیت علمی و نظارت انسانی حفظ شود. نمونه‌هایی مانند کمک در مرور ادبیات، یافتن شکاف‌های پژوهشی، سازمان‌دهی مطالب، ایده‌پردازی و بهبود خوانایی متن از کاربردهای مطرح‌شده‌اند.
ICMJE نیز در توصیه‌های به‌روزشده سال ۲۰۲۶ بخش مستقلی را به استفاده از AI در نشر علمی اختصاص داده است و بر چهار اصل تأکید دارد: شفافیت، مسئولیت انسانی، حفاظت از محرمانگی و صحت علمی.
حتی در برخی سیاست‌های جدیدتر Nature، استفاده از AI بر اساس سطح خطر کاربرد ارزیابی میشود. کاربردهای کم‌خطر که صرفاً به بیان، سازمان‌دهی یا کارآمدی پژوهشگر کمک می‌کنند و قضاوت علمی را جایگزین نمی‌کنند، از کاربردهایی که در استنتاج و داوری علمی دخالت می‌کنند متمایز شده‌اند.
پس دانشجو امروز چه کار باید بکند؟
اصل مناسب این نیست که «از هوش مصنوعی استفاده نکنید» و نه اینکه «هر کاری را می‌توان به هوش مصنوعی سپرد». اصل مناسب این است:
از هوش مصنوعی به عنوان دستیار پژوهش استفاده کنید، نه به عنوان جایگزین پژوهشگر.
[ادامه در فرسته بعدی] 👇
مجموعه ای از گزارش ها و مقالات در حوزه هوش مصنوعی در حوزه پژوهش و کارهای کتابخانه ای
/channel/UT_Central_Library
🔻اینجا قدیمی‌ترین کتابفروشی تهران است!
🔹کتاب فروشی اسلامیه که ۱۵۰ سال قدمت دارد از دوره قاجار تا به امروز در تهران پابرجاست.
🔹مالکیت آن با خاندان کتابچی و به عنوان قدیمی‌ترین کتاب فروشی پابرجای تهران شناخته میشود، این حجم از استواری واقعا تحسین دارد.
@akhbartehran
📚 #معرفی_کتاب
🔺پاکستان: هزارنمای اسلام
🔺 Pakistan: A Kaleidoscope of Islam
👈🏻 نویسنده: Mariam Abou Zahab
👈🏻 ناشر: Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2020)
👈🏻شابک: 9780197534595
معرفی ناشر
این مجموعه جستارها، دو دسته از مقاله‌ها و فصل‌ها به قلم مریم ابوذهب، پژوهشگر فقید و برجسته اسلام در آسیای جنوبی را گرد هم می‌آورد. بخش نخست این مجلد به واکاوی مناسبات شیعه و سنی در پاکستان می‌پردازد، حال آنکه بخش دوم بر اسلام‌گرایی خشونت‌آمیز در این کشور تمرکز دارد و همزمان روند طالبانی شدن نوار پشتون‌نشین و ابعاد جهادی سلفی‌گری در آسیای جنوبی را پوشش می‌دهد.
ابوذهب در سراسر این متون، دلایل پرشماری را که پاکستان را به کانون شکل‌گیری و تحول اسلام سیاسی بدل ساخته است، بررسی می‌کند. وی با در نظر گرفتن پیامدهای استعمار و منازعات - از جمله جنگ شوروی و افغانستان و عملیات نظامی غرب در افغانستانِ پسا-۱۱ سپتامبر - چشم‌اندازی تاریخی از این روند تکاملی به دست می‌دهد. او در عین تبیین اهمیت بنیادین این نفوذهای خارجی (از عربستان سعودی و ایران تا ایالات متحده)، اسلام سیاسی پاکستان را در بستر فرهنگ‌های بومی نیز قرار می‌دهد و بی‌آنکه هرگز به دام تقلیل‌گرایی فرهنگی بیفتد، از دانش ژرف انسان‌شناختی خویش بهره می‌گیرد. در نهایت، وی بر مؤلفه‌های جامعه‌شناختی تعیین‌کننده در فرقه‌گرایی، طالبانیسم و جهادگرایی، و همچنین اقتصاد سیاسی این ایدئولوژی‌ها تاکید می‌ورزد.
اگرچه دانش ابوذهب در این حوزه بی‌بدیل و جامع است، وی در این مقالات ترکیبی شیوا و پیراسته ارائه می‌دهد که تک‌تک واژگانش بار معنایی دقیقی دارد. این مجلد برای درک پویایی‌های معاصر پاکستان اثری گریزناپذیر و ضروری به شمار می‌رود.
فهرست مطالب
مقدمه) رویکرد چندمقیاسی مریم ابوذهب به اسلام‌گرایی: ریشه‌های اجتماعی و بومی فرقه‌گرایی و جهادگرایی در پاکستان (کریستوف ژافرلو)
بخش اول: تسنن و تشیع شبه‌نظامی در پاکستان
۱) پاکستان: گذار از محافظه‌کاری دینی به رادیکالیسم سیاسی
۲) سیاسی شدن جامعه شیعیان در پاکستان طی دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰
بخش دوم: فرقه‌گرایی: منازعه شیعه و سنی در پاکستان
۳) فرقه‌گرایی به مثابه هویتی جایگزین: سنی‌ها و شیعیان در مرکز و جنوب پنجاب
۴) منازعه سنی و شیعه در جهنگ (پاکستان)
۵) سپاه صحابه (SSP): طلایه‌دار اسلام شبه‌نظامی سنی در پاکستان
بخش سوم: طالبانی شدن و جهاد در نوار پشتون‌نشین و پنجاب
۶) سلفی‌گری در پاکستان: جنبش اهل حدیث
۷) کشرها علیه مشرها: جهاد و دگرگونی اجتماعی در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا)
۸) طالبان پشتون و پنجابی: پیوند جهادی-فرقه‌ای
بخش چهارم: همگرایی‌های فراملی جهادی-سنی فرقه‌ای
۹) «این فقط یک مسئله میان شیعه و سنی است»: فرقه‌گرایی و طالبانیسم در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا) در پاکستان
۱۰) پیوندها و پویایی‌ها
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌های اروپایی
@Islamicstudies