30148
@Nashraasoo فرهنگ، اجتماع و نگاهی عمیقتر به مباحث امروز تماس با ما: 📩 editor@aasoo.org 🔻🔻🔻 آدرس سایت: aasoo.org اینستاگرام: instagram.com/NashrAasoo فیسبوک: fb.com/NashrAasoo توییتر: twitter.com/NashrAasoo
«پسر هجده سالهی یکی از اقوام من را در تظاهرات کشتهاند. به پدرش گفتهاند بیا جسدش را از یک جایی در نزدیکیهای خیابان شوش تحویل بگیر. آنجا که رفته دیده جسدها را در حیاط یک ساختمان روی زمین انداختهاند. یعنی حتی جسدها را در سردخانه نگذاشتهاند. وقتی فامیل ما آنجا رفت تا جسد فرزندش بگیرد از او یک میلیارد تومان خواستهاند. رسماً دارند جنازهها را میفروشند. این آدم که با کارگری بچه بزرگ کرده، اگر یک میلیارد تومان پول داشت که اصلاً خودش و بچهی جوانش نمیرفتند جلوی گلولهی اینها فریاد بزنند.»
aasoo.org/fa/articles/5270
@NashrAasoo 💭
«اعتراضاتی که جرقهاش ۷ دی در بازار تهران روشن شد، حالا بخش وسیعی از کشور را فرا گرفته و ابعاد بیسابقهای یافته است. در سالهای اخیر با خیزش هر موج جدیدی از اعتراضات، پرسشهای مشابهی مطرح میشود: اعتراضات خیابانی چطور میتواند به فروپاشی حکومت بینجامد؟ آیا پیروزی بدون سازمان و رهبر ممکن است؟ مرز خشونت کجاست؟ طارق صدیق، پژوهشگر پژوهشکدهی جنگ و صلح ماربورگ در آلمان، دربارهی اعتراضات و جنبشهای اجتماعی تحقیق میکند. او در سال ۲۰۲۴ کتابی با عنوان فرهنگ جدید اعتراض منتشر کرد که یک فصل از آن به جنبش «زن، زندگی، آزادی» در ایران اختصاص دارد. او همچنین دربارهی اعتراضات دیماه ۱۳۹۶ تحقیقات میدانی انجام داده است. در این گفتوگو به پرسشهایی دربارهی اعتراضات جدید در ایران و سناریوهای احتمالی پرداختهایم.»
aasoo.org/fa/articles/5269
@NashrAasoo 🔻
«حفظ تاریخِ مقاومت و کنار گذاشتن تصور غلطِ «پیروزیِ یکشبه» امروز بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، چرا که تغییر از دلِ «نه» گفتنهای پیدرپی و پافشاریهای بیپاداش شکل میگیرد. هیچکس نمیداند گشایش در کدام لحظه فرا میرسد، درست مانند آب که نمیداند چه زمانی بر سنگ اثر میکند، اما راه خود را با استمرار و پشتکار مییابد.»
🔸 این مقاله بازنشر مطلبی از وبسایت دانشکده است.
aasoo.org/fa/articles/5264
@NashrAasoo 🔻
چه چیزی به فروپاشی ونزوئلا انجامید و چه کسی مقصر است؟🔺
ریچل نولان
«مثل اکثر روایتهای مهاجرت، قصهی پائولا هم روایت جدایی اعضای خانواده از یکدیگر است. در این روایتها اغلب تمرکز روی آنهایی است که مهاجرت کردند، خانوادهی او اما خانوادهی کوچکی بود و هیچکس جز مادرش در ونزوئلا باقی نمانده است. بعضیها زیادی لجبازند و نمیروند، بعضیها به شدت بیمارند و عملاً نمیتوانند زیاد حرکت کنند. در ابتدا مادر پائولا دودستی خانهاش را چسبیده بود و حاضر نبود که آن را ترک کند زیرا میترسید که برای خانهاش اتفاقی بیفتد. بعد که اوضاع بدتر شد، بیماری مزمنش او را زمینگیر کرد و دیگر توان رفتن نداشت. بچههایش حساب کردند و دیدند که اگر مادرشان را به برزیل یا شیلی ببرند تا پیش یکی از آنها بماند، از عهدهی تأمین هزینهی بیمهی درمانی و مخارج پزشکیاش برنمیآیند. مراقبت از مادر از راه دور تنها گزینهی موجود بود.»
@NashrAasoo 💭
روایت معلمان از دل اعتراضات: این صدای نسلی است که ساکت نمیماند
✍️ دیاکو علوی ــ مریم فومنی
معلمانی که از پنجگوشهی ایران با آسو گفتوگو کردهاند، میگویند که این بار نیز جوانان و نوجوانان، شرکتکنندگان اصلی در اعتراضات هستند. مریم، معلم یک مدرسهی دخترانه در ازنا است. شهری کوچک در استان لرستان که در هفتهی نخست اعتراضات چندین نفر از معترضان، از جمله یک نوجوان ۱۵ ساله در آن کشته شدهاند. او میگوید: «در این چند روز هر بار که از خانه بیرون رفتم، شهر کمتر از همیشه فضای سنتی و ساکت خود را داشت. انگار که ازنا یکدفعه بیدار شده باشد. جمعیت زیادی از جوانان و نوجوانان هر شب به خیابانها میآمدند، فریاد میزدند و شعار میدادند.»
@NashrAasoo 💭
خودکشی یا «خودکُشانده شدن»؟ تلاقی رنج فردی و ساختار سرکوبگر
✍️ گفتوگوی مریم فومنی با شکیبنصرالله
«وقتی حکومتی با بیعدالتیِ محض اعضای جامعه را به «خودکُشانده شدن» سوق میدهد، باید لحظهای دست نگهداریم و مسئله را وارسی کنیم و بگوییم چرا داری میکشی؟ وظیفهی همه، از مردم عادی تا روانشناسان و کادر درمان و فعالان اجتماعی، این است که گریبان نهادهای مسئول را بگیرند و بپرسند که چرا چنین وضعیتی را پدید آوردهاند و چرا در برابر این وضعیت سکوت کردهاند؟»
@NashrAasoo 💭
بهرام بیضائی؛ به یاد مادرش🔺
📽 بهرام بیضایی، نمایشنامهنویس، فیلمساز، پژوهشگر و یکی از برجستهترین چهرههای فرهنگ و هنر معاصر ایران، پنجم دی ماه درگذشت. درست در سالروز تولد هشتاد و هفت سالگیاش. بیضایی در سالهای پایانی عمر در آمریکا زندگی میکرد، و همچنان پرکار بود. در دانشگاه استنفورد تدریس میکرد، نمایشنامه مینوشت و گارگردانی میکرد و همه کارها و اندیشههای او همچنان در متن گفتوگوهای فرهنگی ایران حضور پررنگ داشت. امروز آنچه از او برجای میماند، نه فقط نمایشنامهها، فیلمها و پژوهشهای کمنظیر او، بلکه نوعی شیوهی دیدن جهان است: نگاهی ریشهدار در تاریخ، اسطوره و زبان، و حساس به رنج اکنون.
🔹 این ویدیوی کوتاه چند سال پیش به همت گروه هنری و فرهنگی «اکنون» تولید شده که در آن بیضایی از مادرش شادروان نیره موافق یاد میکند.
@NashrAasoo 💭
بشنوید: یک کتاب: «صلحِ برخاسته از حق رأی زنان»
🎙 در این قسمت از پادکست «یک کتاب» در گفتوگو با عرفان ثابتی، پژوهشگر علوم اجتماعی، به معرفی کتاب صلح برخاسته از حق رأی زنان: زنان چگونه به سیاست جنگ شکل میدهند، نوشتهی رابرت اف. تریگِر و جاسلین بارنارت میپردازیم.
▪️پادکستها و نسخهی شنیداری مقالات ما را در وبسایت آسو و همچنین در شبکههای اجتماعی و اپهای پادخوان با شناسهی NashrAasoo بشنوید.
[Castbox] [Google] [Spotify] [Apple]
@NashrAasoo 🎧
کارنامهی ارامنهی ایران در دوران مشروطیت
✍️ اسفندیار دواچی
«در میان تاریخنگارانِ غیرارمنی ایران، تنها معدودی، همانند اسماعیل رائین، خسرو شاکری و ژانت آفاری به اندازه و شیوهای در خور به نقش پررنگ ارامنه در دوران مشروطه پرداختهاند. احمد کسروی نیز در لابهلای دو گزارش خود از انقلاب مشروطه، رشتههایی پراکنده اما ارزشمند از مبارزات فداییان ارمنی را بهدست میدهد. در میان مورخین ارمنی، کارهای حوری بِربِریان، احتمالاً نخستین پژوهشهای جامع، تحلیلی و آکادمیک در این باب است. اما منابعی که به زبان ارمنی نوشته شدهاند و احیاناً دادههای خام بیشتری را میتوانند در اختیار ما بگذارند، هنوز به فارسی برگردانده نشدهاند. هر چند که رگههایی از این منابع دست اول، در برخی آثار و مقالات نویسندگان ارمنی نقل شده است. »
@NashrAasoo 💭
ادبیات ایران پس از انقلاب اسلامی: تولید و گردش آن در ایران و جهان
✍️ لتیسیا نانکوئت در گفتوگو با آرمین امید
لتیسیا نانکوئت استاد دانشگاه نیو ساوث ولز در سیدنی و پژوهشگر حوزهی ادبیات معاصر فارسی است. او بر تولید ادبی، تاریخ نشر، گردش جهانی ادبیات و ادبیات دیاسپورای ایرانی تمرکز کرده و در سالهای اخیر مقالات و آثار مهمی را دربارهی ادبیات پس از انقلاب، ادبیات مهاجرت و فرهنگ چاپ منتشر کرده است. از میان آثار او میتوان به شرقشناسی در برابر غربشناسی: تصویرپردازیهای ادبی و فرهنگی میان فرانسه و ایران پس از انقلاب اسلامی و کتاب مهم ادبیات ایران پس از انقلاب اسلامی: تولید و گردش آن در ایران و جهان اشاره کرد که تصویری جامعهشناختی از میدان ادبی ایران و نحوهی گردش آن در داخل و خارج از کشور ارائه میدهد. به مناسبت انتشار کتاب اخیر، با او دربارهی ادبیات ایران پس از انقلاب گفتوگو کردهایم.
@NashrAasoo 💭
دستاوردهای جامعهمان را باور کنیم
پرستو فروهر
از پنجرهی یک آپارتمان در طبقهی بیستوچندمِ یک برجِ مسکونی، جایی در غربِ تهران، اگر به شهر نگاه کنی انگار چشم به خفگی و مرگ دوختهای. برجِ میلاد آنقدر محو بود که انگار داشت پودر میشد و میریخت. آلودگیِ هوا از آن بالا مهیبتر به نظر میآید تا وقتی که روی زمین راه میروی و نفسش را میکشی. به این تصویرِ هولناک خیره مانده بودم که صاحبخانه گفت: «وقتی پهپادها قِژقِژ رد میشدند باید این منظره را میدیدی. مثل بازیهای کامپیوتری بود. دود که بلند میشد، اما میدانستی که جایی آوار شده و آدمهایی مردهاند.» بعد سعی کرد که صدای پهپادها را تقلید کند. پرسیدم: «چه کار میکردی؟» گفت: «هیچی، مات و مبهوت فقط تماشا میکردم.»
@NashrAasoo 💭
دستاوردهای جامعهمان را باور کنیم
✍️ پرستو فروهر
«چند روز پیش از سفر، دوستی تبعیدی با تلخی برایم تعریف کرد که در مهمانیای شاد و شنگول، میان جامِ شراب و بحثِ سیاسی، آقای دکتر یا مهندسِ متشخصی گفته بود: «خوب، همه قیمتی دارند و قابلِ خریدناند.» در مصداقِ این افاضه هم نامِ من را برده بود. مشت نمونهی خروار است. من از اینکه نامم اینگونه نقلِ چنین پرحرفیهای مبتذلی شده بود، آزرده بودم. هیاهوی آنها در ذهنم تودهای از مور و ملخ شده بود که جایی کمین کرده بود تا دوباره بر سرم آوار شود. به تهران که رسیدم، ساعت سهِ پس از نیمهشبِ دوازدهم آبانماه بود. پروازم نخستین پروازِ یک شرکت هوایی اروپایی بود که بعد از ماهها تعلیق به ایران میرفت. فرودگاه خلوت و سوتوکور بود و من بیاختیار شادیِ کودکانهای حس میکردم؛ از دیدنِ بستگانم که خوابآلود اما بشّاش منتظرم بودند، از رسیدن به تهران که بیش از همیشه دلم برایش تنگ شده بود، و از شوقِ تجربهی زندگی در شهری که دلهرهی فروغلتیدنش به جنگ و ویرانی، ماهها کابوسِ من شده بود.»
@NashrAasoo 💭
«پاییز امسال نیز، به رسم هرساله، برای برگزاری آیینِ دادخواهانه در بیستوهفتمین سالگردِ قتلِ سیاسی-حکومتیِ مادر و پدرم، پروانه و داریوش فروهر، به ایران رفتم.وقایعی که در تابستان رخ داده بود، سایهی سنگین خود را بر این سفر نیز میانداخت: حملهی نظامی به ایران؛ سیاستهای فاجعهبارِ نظامِ حکومتی که سببسازِ حمله شده بود و هنوز هم دستبردارِ آن نبود؛ اختلافهای عمیق میان مخالفان حکومت، که با جنگ به نقطهی عطفی آشکار رسید و کشمکشهای خصمانهای در پی داشت؛ و نیز احتمالِ دوبارهی جنگ که سایهی شومش بر سر ایران افتاده بود، انگار بمبی عملنکرده باشد. هنوز هم هست.»
aasoo.org/fa/articles/5240
@NashrAasoo 🔻
یادهایی از فریدون رهنما، فصلی از یک گفتوگوی بلند با نازی عظیما🔺
«اگر بخواهم شخصیت فریدون را توصیف کنم باید ــ به تعبیر فروغ فرخزاد ــ بگویم کسی که مثل هیچکس نیست. فریدون در هیچ مدل یا قالبی نمیگنجید که بتوانم بگویم فلان اخلاقش مثل فلانی بود. اما میتوانم جزئیات شخصیتش را توصیف کنم. اولاً به شدت پرشور بود و رفتارش با دیگران، با سنگ، با گیاه، با همهچیز رفتاری عاشقانه بود. بسیار خوشبین و امیدوار بود و پر از شور و هیجان.»
@NashrAasoo 💭
یووال نوح هراری: برای تغییر دادن آیندهی خود، باید شیوهی آموزش تاریخ به کودکان را تغییر دهیم.
هدف از یادگیریِ تاریخ نه به یاد سپردن گذشته بلکه رهایی از بندِ گذشته است.
@NashrAasoo 💭
اعتراضات مکرر در ایران: تداوم، گسست و امکانهای پیش رو🔺
✍️ طارق صدیق در گفتوگو با امید رضایی
«تا کنون این اعتراضات هم عناصر جدیدی داشته است و هم حاکی از شباهتهایی آشکار با چرخههای اعتراضی پیشین بوده. از یک سو، محرکها و شرایط زمینهای متفاوتاند؛ علت آغازین جدیدی وجود دارد و در منطق درونی خود، این اعتراضات در ابتدا موج مستقلی را شکل میدهند. از سوی دیگر، روندهایی ادامه یافتهاند که از دی ۱۳۹۶ دیدهایم، از جمله فاصلهگیریِ پررنگتر از کلیت نظام سیاسی و طرح صریحتر «مسئلهی نظام». زبان انتقاد نیز رادیکالتر شده و کمتر معطوف به کشمکشهای درونساختاری است و بیش از پیش کل سیستم را هدف میگیرد. از منظر سازماندهی نیز تداوم الگوهای سالهای اخیر مشهود است: اعتراضات کنونی خودجوشتر، غیرمتمرکزتر و از نظر تاکتیکی پراکندهترند. این الگوها دستکم طی هشت سال گذشته قابل مشاهده بودهاند. با این حال، در مجموع فعلاً منطقیتر است که این موج را موج مستقلی بدانیم که مطالبات، منطق و دینامیسمهای خودش را تولید کرده است.»
@NashrAasoo 💭
تغییر از دلِ «نه» گفتنهای پیدرپی شکل میگیرد
✍️ جین تئوهریس
« آنچه اهمیت داشت پایداری و ممارست بود، غلبه بر ترس و تردید، تحمل بیکاری و آزار پلیس، دلسرد نشدن از کنشهای بهظاهر بیثمر، انتخاب درست در بزنگاهها؛ همهی اینها بود که در نهایت سرنوشتساز شد. البته سازماندهی و مشارکت سیستم داوطلبانهی همسفری هم بود که امکان دوام تحریم را فراهم کرد.»
@NashrAasoo 💭
سهیلا یک هفتهای است که همچون بسیاری از کسبوکارهای مجازی، فروش آنلاینش را متوقف کرده و هیچ پست و استوری تبلیغاتی هم نمیگذارد. او میگوید: «ممکن است همین امشب اوضاع کاملاً عوض شود و خیابانها و محلههای بیشتری شلوغ شود. این شبها که میخوابم، نمیدانم آیا صبح روز بعد با خبر سقوط حکومت از خواب بیدار میشوم یا نه. و نمیدانم در یک دنیای دیگر که همه فکر و ذکرم آرزوی نابودی حکومت نیست، چطور باید زندگی کنم.»
aasoo.org/fa/articles/5268
@NashrAasoo 🔻
«تعداد ونزوئلاییهایی که از وطن آواره شدهاند، از شهروندان کشورهایی مثل اوکراین یا سوریه که درگیر جنگ واقعیاند، بیشتر است. ونزوئلا درگیر جنگ با کشوری نیست و در صلح به سر میبرد. اما این صلح، صلحی است که هر روز درگیر تاختوتاز تورم است، صلحی که زیر سایهاش مردم از تأمین مایحتاج روزمرهای مثل غذا و دارو یا پول نقد عاجزند. وقتی کشاورزان دیگر حتی نتوانستند آرد ذرت برای خانوادهی خود بخرند، تمام دار و ندارشان را به حراج گذاشتند، خنزر و پنزر باقیمانده را به دیگران بخشیدند، باقیماندهی زندگی را در یک کولهپشتی جا دادند و از کشور رفتند. بعد نوبت معلمها شد و آنها نیز همان راه را طی کردند؛ بعد نوبت به پزشکان و وکلا رسید، بعد کارآفرینان، مخالفان چاوز و سرانجام حتی سرسپردگانِ خود چاوز.»
https://aasoo.org/fa/articles/5151
@NashrAasoo 🔻
«دانشآموزانم در تلگرام گروههایی دارند که فراخوانهای حضور در اعتراضات را میگذارند. دیشب در یکی از همین گروهها نظر من را برای شرکت در تجمع فردا پرسیدند. صادقانه به آنها گفتم من مخالفم. چون راستش را بخواهید این بچهها از خانوادههای خیلی فقیرند، اگر دستگیر شوند حتی کس و کاری ندارند که پیگیر وضعیتشان شود یا وثیقه جور کند. اگر هم خدای ناکرده کشته شوند آن وقت من خودم را نمیبخشم ... حکومت تا بن دندان مسلح است و این بچهها دست خالیاند ... جیبهایشان هم خالی است ... ولی میدانم که احتمالاً در اعتراضات شرکت میکنند.»
aasoo.org/index.php/fa/articles/5266
@NashrAasoo 🔻
«در سالهای اخیر، علت شیوع خودکشی در میان گروههای مختلف اجتماعی ــ از روزنامهنگاران و هنرمندان تا فعالان سیاسی و مدنی، کارگران، کادر درمان و حتی نوجوانان ــ به پرسش مهمی در ایران تبدیل شده است. این خودکشیها ابعادی فراتر از بحرانهای فردی پیدا کردهاند و گاه به «کنشی اعتراضی» تعبیر میشوند. همزمان، آمار رسمی و پژوهشهای مستقل از روند صعودی خودکشی و توقف انتشار شفاف این آمار در سالهای اخیر خبر میدهند، نشانهی بحرانی که نمیتوان آن را فقط به «اختلال روانی» فروکاست. دکتر شکیب نصرالله، روانشناس، در گفتوگو با «آسو» توضیح میدهد که چرا خودکشی، حتی وقتی که ریشههای روانشناختی دارد، بدون توجه به بستر اجتماعی و سیاسی قابل فهم نیست. او هشدار میدهد که تقلیل این مرگها به «اختلال فردی» همانقدر گمراهکننده است که نامگذاریِ شتابزدهی هر خودکشیای بهعنوان «کنش قهرمانانهی سیاسی.»
aasoo.org/index.php/fa/articles/5232
@NashrAasoo 🔻
یک دهه حضور بهرام بیضایی در دانشگاه استنفورد🔺
🔹 بهرام بیضایی، کارگردان و نویسنده و پژوهشگر امروز در ۸۷ سالگی در آمریکا درگذشت.
📎 این مطلب با عنوان «یک دهه حضور بهرام بیضایی در دانشگاه استنفورد» گزارشی از کنفرانس آنلاینی است که سال ۲۰۲۱ از سوی دانشگاه استنفورد برای بررسی ابعاد و تأثیر و اهمیت دههها کار و تحقیق بیضایی در حوزهی سینما، تئاتر، ادبیات و پژوهش هنری برگزار شده بود.
@NashrAasoo 💭
بررسی دادهها در بازهی زمانیِ ۲۰۱۰-۱۸۱۶ نشان میدهد که در هر سالِ مفروض، احتمال آغاز جنگ توسط دموکراسیهایی که حق رأی در آنها فقط منحصر به مردان بود ۱۳۰ درصد بیشتر از دموکراسیهایی بود که زنان در آنها حداقل ۴۰ درصد از رأیدهندگان را تشکیل میدادند. مشارکت زنان در انتخابات چرا و چگونه بر احتمال وقوع جنگ تأثیر میگذارد؟
aasoo.org/fa/podcast/5234
@NashrAasoo 🔻
«نقش ارامنهی ایران در انقلاب مشروطه، پیچیدگیهای خاص خود را دارد. بخش عمدهای از این پیچیدگیها به خاستگاه مبارزان مشروطهخواه ارمنی باز میگردد. در بازهی زمانی تابستان ۱۹۰۸ تا بهار ۱۹۱۲ دویست تا سیصد نفر از ارامنه در نبردهای آزادیخواهانهی ایران شرکت جستند.خاستگاه بیشتر این افراد قفقاز جنوبی (گرجستان، آذربایجان و ارمنستان امروزی) بود نه ایران. در واقع، بسیاری از مبارزین و فداییان ارمنی، از جمله یفرمخان، از رعایای «مملکت محروسهی ایران» نبودند.»
aasoo.org/index.php/fa/articles/5220
@NashrAasoo 🔻
«در سال ۲۰۲۵، خوشبینی دربارهی ادبیات ایران دشوار است، زیرا بخش زیادی از میدان ادبی به تعلیق در آمده: کتابها در انتظار مجوز انتشارند، نویسندگان تهدید میشوند و سازوکار سانسور تقویت شده است. با این حال، در تاریخ ادبیات ایران همیشه چنین دورههایی وجود داشته و باید امیدوار بود که این نیز بگذرد. بهنظر من، بازار کتاب ایران سرانجام به بازار جهانی کتاب خواهد پیوست و این تحول تأثیرگذاری این ادبیات را دگرگون خواهد کرد. انزوای ادبیات ایران سبب شده است که تعامل مداومی میان ایران و جهان وجود نداشته باشد.»
aasoo.org/fa/books/5237
@NashrAasoo 🔻
«چهرهی مطبوعات معاصر»؛ یک مرجع بیهمتا
✍️ سیروس علینژاد
«چهرهی مطبوعات معاصر عنوان کتابی است که در سال ۱۳۵۱ منتشر شده و هرگز تجدید چاپ نشده است. پس چرا حالا به سراغ آن رفتهام و دربارهاش مینویسم؟ چون یک کتاب مرجع است و کتابهای مرجع کهنه نمیشوند. علاوه بر این، کتابی است که در زمان انتشار، اهمیت چندانی نداشت و یک کتاب خانوادگی به حساب میآمد؛ خانوادهی مطبوعات. کسانی که در آن حضور دارند، همه اهل مطبوعاتاند، یعنی مطبوعاتیهای قدیمی و پیش از انقلاب، که بیشترشان در آن ایام جوان بودند و مراجعه به کتاب برای شرح احوال آنها چندان ضروری نبود، اما هرچه زمان گذشت باشندگانش پیر و سالخورده شدند یا از دست رفتند. حالا که این کتاب را ورق میزنیم مردگانش بیش از زندگاناند.»
@NashrAasoo 🔺
دستاوردهای جامعهمان را باور کنیم
✍️ پرستو فروهر
«چند روز پیش از سفر، دوستی تبعیدی با تلخی برایم تعریف کرد که در مهمانیای شاد و شنگول، میان جامِ شراب و بحثِ سیاسی، آقای دکتر یا مهندسِ متشخصی گفته بود: «خوب، همه قیمتی دارند و قابلِ خریدناند.» در مصداقِ این افاضه هم نامِ من را برده بود. مشت نمونهی خروار است. من از اینکه نامم اینگونه نقلِ چنین پرحرفیهای مبتذلی شده بود، آزرده بودم. هیاهوی آنها در ذهنم تودهای از مور و ملخ شده بود که جایی کمین کرده بود تا دوباره بر سرم آوار شود. به تهران که رسیدم، ساعت سهِ پس از نیمهشبِ دوازدهم آبانماه بود. پروازم نخستین پروازِ یک شرکت هوایی اروپایی بود که بعد از ماهها تعلیق به ایران میرفت. فرودگاه خلوت و سوتوکور بود و من بیاختیار شادیِ کودکانهای حس میکردم؛ از دیدنِ بستگانم که خوابآلود اما بشّاش منتظرم بودند، از رسیدن به تهران که بیش از همیشه دلم برایش تنگ شده بود، و از شوقِ تجربهی زندگی در شهری که دلهرهی فروغلتیدنش به جنگ و ویرانی، ماهها کابوسِ من شده بود.»
@NashrAasoo 💭
یهودیان ایران و تجربهی انقلاب مشروطه: برخی گشایشهای سیاسی و اجتماعی🔺
«با آنکه سهم یهودیان در مشروطه و حضورشان در تحولات آن دوره، محدودتر از باقی اقلیتهای دینی بود، انقلاب مشروطیت برخی گشایشهای سیاسی و اجتماعی را برای آنان به دنبال آورد. بدیهی است که آنان همچنان در معرض سوگیریها و نگاههای اجتماعی پیشداورانه باقی ماندند، اما ارزش نمادینِ حضور آنان در مجلس دوم، و پشتیبانیشان از مشروطه در راستای «همگانیشدن مفهوم شهروندی» در ایران، اهمیتی انکارناشدنی داشت و در فصول بعدی تاریخ ایران، سودمندی و ارزش تاریخی خود را نشان داد.»
@NashrAasoo 💭
«نازی عظیما، نویسنده و مترجم نامآشنای ایرانی و ساکن آمریکاست. او که زمانی عضو کانون نویسندگان ایران بوده، ارتباط نزدیکی با چهرههای مهم فرهنگ و هنر ایران داشته و در بسیاری از محافل روشنفکری حاضر بوده است. فریدون رهنما یکی از این چهرههای برجسته بود. آنچه میخوانید، فصلی است از کتابی شامل گفتوگویی بلند با نازی عظیما که به کوشش پیمان طالبی، از اعضای تحریریه کتابنامه، در مرحلهی تدوین و آمادهسازی است. در فصول مختلفی از این کتاب، طالبی دربارهی روابط عظیما با شخصیتهای نامآشنای فضای روشنفکری ایران گفتگو کرده است. در فصلی که پیش روی شماست، نازی عظیما از خاطراتش دربارهی فریدون رهنما صحبت میکند.»
aasoo.org/fa/articles/5235
@NashrAasoo 🔻
یهودیان ایران و تجربهی انقلاب مشروطه: برخی گشایشهای سیاسی و اجتماعی 🔻
✍️ «آلیانس اسرائیلیت اونیورسال» یا «اتحاد جهانی یهود» در ۱۸۶۰در فرانسه پایهگذاری شد تا به یهودیان در سراسر جهان، یاری رساند. یهودیان ایران پنج سال بعد، در ۱۸۶۵ از وجود چنین کمیتهای باخبر شدند و در پارهای موارد گزارشهایی دادخواهانه به آن فرستادند. اکنون در این دیدار، رئیس کمیتهی آلیانس از ناصرالدینشاه میخواست که از «چهلهزار یهودی» که در «سایهی تاج و تخت» او زندگی میکنند حمایت کند. در مقابل، شاه قجر به سیاست انکار متوسل شد و گزارشها دربارهی یهودیان ایران را دروغ خواند و گفت، «من به مذاهب غیرمسلمان بیشتر توجه دارم، یهودیان مانند سایر رعایای ما، مورد توجه میباشند ...» آنگاه با دست خود، میرزا حسینخان مشیرالدولهی صدراعظم را نشان داده، گفت: «این نخستوزیر حامی یهودیان است و این کار را مانند کار خودش میداند. او بهقدری دوست یهودیان است ... که مسلمانان کینه به وی پیدا کردند.» احتمالاً بخش آخر سخنان شاه، درستترین حرفهای او بود. میرزا حسینخان از معدود دولتمردانی بود که در مسیر اصلاح و تغییرات بنیادین در ایران گام برمیداشت و درباریان و برخی ملایان ناخرسند در مسیر او سنگ میانداختند.
✍️ اما خود شاه نیز، حتی پیش از سفر به اروپا، گامهایی به منظور بهبود اوضاع برخی یهودیان برداشته بود. چنانکه دانیل صادیک، استادیار پیشینِ مطالعات سِفاردی و ایرانی در دانشگاه یشیوا آمریکا، در کتاب خود میان بیگانگان و شیعیان: ایرانِ سدهی نوزدهم و اقلیت یهودی آن مینویسد، ناصرالدین شاه در برخورد با حادثهی خونبار یهودآزاری در بارفروش در سالهای ۱۸۶۶-۱۸۶۷ به دنبال مجازات مجرمان و کمک به یهودیان بود و برخلاف قوانین اسلامی، به آن دسته از یهودیانی که بهاجبار به اسلام گرویده بودند، اجازه داد تا به آیین خود بازگردند. همچنین در سال ۱۸۷۱، فشار قریبالوقوع اروپا، مقامات ایران را متقاعد کرد که قوانین نجاست شیعه علیه یهودیان و ارامنه را در تهران اجرا نکنند. در ۱۸۷۳ اما این روند به اوج خود رسید، زمانی که شاه علناً یهودیان را اعضای برابر جامعه دانست.
✍️ پس از مرگ ناصرالدینشاه، و به سلطنت رسیدن مظفرالدین میرزا، روزنههای بیشتری از امید گشوده شد. در فوریهی ۱۸۹۸، در تهران، نخستین مدرسهی آلیانس، پس از سالها انتظار، افتتاح شد. اثرات این مدارس بر فرهنگ کشور بیش از آن بود که در ابتدا تصور میشد. چند سال بعد، در ژانویهی ۱۹۰۷، درست دو روز پیش از درگذشت مظفرالدین شاه، میرزا علیخان ظهیرالدوله از مدرسهی آلیانس همدان بازدید کرد و در مورد تسلط دانشآموزان آن به زبان فرانسه نوشت، «به مدرسهی آلیانس دعوت داشتم، رفتم... چهارصد پسر و هشتاد دختر شاگرد دارند. بیشتر شاگردها یهودی هستند... سه نفر رئیس و معلم دارند که فرنگی و فرانسه هستند. ولی مذهباً یهودند. جِدی دارند که بچههای پنج شش ساله را فرانسه بیاموزند و هم آموختهاند. از این عده شاگرد از کوچک تا بزرگ هیچکدام نیستند که زبان فرانسه را خوب حرف نزنند.»
@NashrAasoo 💭