1273
«فردا از آن ماست» اندیشکده مطالعات توسعه ایران (بهارستان) تهران - خانه اندیشه ورزان ارتباط: @Sepiesa 🔹 instagram.com/Baharestan_ThinkTank 🔹 https://iranthinktanks.com/baharestanins
دانشگاه‌ها را تعطیل کنید
🔴 با توجه به حملات اسرائیل و شرایط امنیتی ایجادشده، انتظار میرود وزارت علوم برای حفظ امنیت دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاه‌ها، تعطیلی موقت مراکز آموزش عالی و برگزاری غیرحضوری کلاس‌ها را در دستور کار قرار دهد. در شرایط بحرانی، حفظ جان و آرامش جامعه دانشگاهی باید در اولویت باشد.
🔹 بیانیه‌ی شخصی مدیر اندیشکده بهارستان
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 قیصر در جشن غدیر در تهران خواند. زمانی که این خبر را دیدم از چندین منبع چک کردم تا مطمئن شوم چنین چیزی رخ داده. قیصر نماد تمام چیزهایی بود که جمهوری اسلامی همیشه با آن مبارزه می‌کرد که سرآمد آن «بی‌بندوباری» بود. اما حالا به ایران آمده و خوانده است. قطعا از حضور هنرمندان ایرانی با هر تفکری در کشور خودمان شاد می‌شوم، اما ناخودآگاه سوالاتی برام ایجاد شده. چرا هیچوقت به «حبیب محبیان» اجازه داده نشد که در وطنش بخواند؟ حبیب نمادی از اصالت و هنر بود. حبیب «بنی آدم اعضای یک دیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» را خوانده بود؛ اما در وطنش غریبانه پر کشید. حالا انگار همه چیز عوض شده، چون خواننده‌ی شعر «پیکا همه بالا / چقدر ناز داری والا» در تهران کنسرت گذاشته است.
🔸 اکنون برایم یک سوال پررنگ شده: تعریف خیر و شّر در جامعه‌ی امروز از دید جمهوری اسلامی چیست؟
👤 سپهر صبوری‌فرد (مدیر اندیشکده بهارستان)
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
دوره «قانون، قانون‌گذاری و حکومت قانون»
🔹 این دوره در قالب ۶ شب و با حضور ۱۲ ارائه‌دهنده در تیرماه به صورت آنلاین برگزار خواهد شد. از میان این ۱۲ نفر، ۹ نفر از اعضای اندیشکده بهارستان هستند و ۳ فرصت ارائه نیز به علاقه‌مندان خارج از اندیشکده اختصاص یافته است.
🔸 چنانچه در یکی از گرایش‌های حقوق تحصیل کرده‌اید و علاقه‌مند به ارائه در این دوره هستید، رزومه خود را برای بررسی به آیدی زیر ارسال کنید:
📞 @Sepiesa
مهلت ارسال رزومه و جزئیات دوره متعاقباً اعلام خواهد شد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اگر همه بشریت به یک عقیده باور داشته باشند و تنها یک نفر عقیده‌ای مخالف داشته باشد، بشریت بیش از آن یک نفر حق خاموش کردن او را ندارد؛ همان‌گونه که آن یک نفر نیز اگر قدرتش را داشت، حق خاموش کردن بشریت را نداشت.
📖 درباره‌ی آزادی
👤 جان استوارت میل
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
بهارستان در تمام این مدت تلاش کرد صدای ملت باشد؛ زین پس هم با بازگشت به فعالیت‌ها همچنان ندای آزادی خواهیم بود.
Читать полностью…
📝 مصادره‌ی آگاهی؛ «فارنهایت ۴۵۱» در روزگار قطعی اینترنت
📰 به مناسبت روز جهانی ارتباطات و روابط عمومی
👤 فاطمه دانش‌نیا (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 “کتاب‌ها حاملان آگاهی و معرفت بشریت هستند. کتاب‌ها را می‌سوزانند و خاکسترش می‌کنند تا جلوی انتقال آگاهی و تجربه را بگیرند."
این جمله، جوهره رمان فارنهایت ۴۵۱ است؛ جامعه‌ای که در آن آتش‌نشانان به جای اطفای حریق، آتش به جان کتاب ها می اندازند. شاید در نگاه اول داستان رمان فارنهایت ۴۵۱ در یک فضای سورئال و خیالی سیر می‌کند ولی با کمی تامل می‌بینیم که همین وضعیت سورئال بر زندگی روزمره ۸۰ میلیون ایرانی چیره است؛ اما با شکلی جدیدتر! امروزه در عصر مدرن، اینترنت جایگاه کتاب را بازآفرینی کرده است؛ بستری برای تبادل اندیشه، تجربه و آگاهی جمعی. اما متأسفانه همان منطق سوزاندن کتاب‌ها، اکنون در قالب «قطعی اینترنت» و «فیلترینگ بین‌الملل» تکرار می‌شود.
فرقی نمی‌کند کتاب را بسوزانی یا اینترنت را قطع کنی؛ حاصل هر دو، خاکستر شدن آگاهی جمعی و سلب حق دسترسی شهروندان به جهانی است که در آن اندیشه و تجربه آزادانه جریان دارد.
برادبری نوشته است: " نیازی نیست کتاب‌ها را بسوزانی؛ اگر مردم دیگر نخوانند، خودبه‌خود ناپدید می‌شوند" امروز استراتژی مشابهی در اینترنت اعمال شده است: اگر نتوانی وصل شوی، اگر ساعتها منتظر بمانی؛ کم کم از جستجو کردن خسته می‌شوی. کم کم «ندانستن» را به «دانستن» ترجیح می‌دهی و سوزاننده ترین آتش ها، جامعه‌ای است که به ندانستن عادت کرده باشد.
🔸به طور قطع، دشمنان هر کشوری همواره زیرساخت‌های حیاتی را هدف حملات خود قرار می‌دهند. اما آنچه اغلب در این میان کتمان می‌شود، این واقعیت است که مهم‌ترین راهبردی‌ترین زیرساخت هر ملتی، علم و دانشی است که در میان شهروندان آن جریان دارد. آگاهی، همان سرمایه نامرئی و ناملموس اما تعیین‌کننده‌ای است که یک جامعه را در برابر بحران‌ها سرپا نگه می‌دارد. در شرایط کنونی، دشمن دقیقاً همین زیرساخت ناملموس را هدف گرفته است. اما جای نگرانی آنجاست که متأسفانه خود ما با اعمال سیاست‌هایی نظیر قطعی گسترده اینترنت و فیلترینگ بین‌الملل، عملاً به این هدف دامن می‌زنیم و کار دشمن را تسریع می‌کنیم. گویی بی‌آنکه بدانیم، نقش همان آتش‌نشانان کتاب‌سوز دنیای فارنهایت ۴۵۱ را بازی می‌کنیم؛ با این تفاوت که این بار، کتاب‌ها جای خود را به شبکه‌های اطلاعاتی داده‌اند.
برخی فیلترینگ را محدود به شرایط جنگی می‌دانند، حال آنکه این سیاست پیش از جنگ نیز در کشور اعمال شده است و توجیه جنگ صرفا پوششی برای ادامه روندی است که ریشه در جای دیگری دارد.
🔹 کتاب ها در فارنهایت ۴۵۱ می‌سوختند. امروز، اطلاعات در صفحه‌ی "No Internet Connection" می‌سوزند، در ساعت‌های انتظار می‌سوزند، در ناامیدی ما از جستجو می‌سوزند و در فرصت‌های از دست رفته می‌سوزند.
*ارتباطات، نه یک انتخاب آکادمیک بلکه یک ضرورت وجودی‌ست*
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 تمایلی نداشتم که درگیر سیاست شوم. مدام با خودم میگفتم:«همه آنچه میخواهم یک زندگی عادی و آرام است.» بعد ها فهمیدم که یک زندگی ساده و آرام نه معمول است و نه به راحتی دست یافتنی. برای اینکه در آرامش زندگی کنی، کار کنی، فرزندانت را بزرگ کنی و از شادی های بزرگ و کوچک لذت ببری، داشتن شریک زندگی خوب و شغل مناسب کافی نیست، اینکه به قانون کشورت احترام بگذاری و وجدانی آسوده داشته باشی کافی نیست؛ از همه مهم تر باید جایگاه اجتماعی خوبی داشته باشی که بر پایه آن چنان زندگی‌ای بسازی. باید در نظام اجتماعی‌ای زندگی کنی که با اصول بنیادین آن موافقی، نظامی تحت فرمان و نظارت دولتمردانی باشد که بتوانی به آن اعتماد کنی. همانطور که نمیتوان خانه‌ای را بر گودالی از گل بنا کرد،نمیتوان در جامعه‌ای فاسد زندگی همراه با سعادت ساخت. اول باید پی خانه را بریزی.
📖 زیر تیغ ستاره‌ی جبار
👤 هدا مارگولیوس کووالی
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 بنا به استدلال افرادی از قبیل رابرت فوگل دیوید لندز و داگلاس نورث که در زمینه‌ی تاریخ اقتصادی صاحب نظرند دلیل ثروتمند بودن کشورهای ثروتمند آن است که این کشورها در طی صدها سال نهادهایی طراحی و تعبیه کرده‌اند که مردمانشان را قادر ساخته است شرایط زندگی مادی خود را بهبود بخشند این تبیین عمیق‌تری است؛ بر اساس این تبیین مردم کشورهای ثروتمند با فن آوری‌های برتر کار می‌کنند، تندرست‌ترند، عمرشان طولانی‌تر است، تحصیل کرده‌ترند و اندیشه های مولدتر فراوان خلق می‌کنند؛ زیرا در جوامعی زندگی می‌کنند که نهادهای آن جوامع اجازه‌ی انباشت عوامل تولیدی از قبیل: ماشین آلات، امکانات حمل‌ونقل، سلامت، مهارت، ایده‌ها و ثمرات آن ایده‌ها را می‌دهند و حتی تشویق می‌کنند. انباشت دارایی‌های سرمایه‌ای مولد صرفاً علت بی‌واسطه‌ی رونق و رفاه است؛ علت واقعی وجود نهادهای مترقی و پیشرفته است.
📖 اقتصاد
👤 پارتا داسگوپتا
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 برای رژیم‌های توتالیتر کار سختی نیست که مردم را نادان نگه دارند. وقتی بخاطر «درک ضرورت‌ها» از آزادی‌ات دست می‌کشی، یا بخاطر انضباط حزبی، برای تطبیق دادن خود با رژیم، برای عظمت و شکوه میهن یا هر گزینه‌‌ی دیگری که به انجام دادن آن مجاب شده‌ای، دیگر از تلاش برای مطالبه حقیقت صرف نظر می‌کنی. آرام آرام، قطره قطره، زندگی‌ات مثل زمانی که رگ دستت را زده باشی، می‌چکد و هرز میرود؛ و تو خودخواسته خودت را از پای در می آوری.
📖 زیر تیغ ستاره‌ی جبار
👤 هدا مارگولیوس کووالی
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
هم‌میهنان عزیز،
با توجه به اینکه همچنان دسترسی آزاد و عادی به اینترنت برقرار نشده و ما می‌دانیم بسیاری از شما، همانند ما، برای اتصال به اینترنت ناچار به پرداخت هزینه‌های سنگین و استفاده از روش‌های دشوار هستید، این پرسش را با شما مطرح می‌کنیم:
🔹 آیا تمایل دارید اندیشکده بهارستان فعالیت خود را در همین بستر از نو آغاز کند؟
موضع ما روشن است؛ ما هیچ‌گونه فعالیتی در پیام‌رسان‌های داخلی نداشته‌ایم و نخواهیم داشت، زیرا باور داریم جریان آزاد اطلاعات و دسترسی بدون محدودیت، حق طبیعی شهروندان است.
نظر، پیشنهاد و دیدگاه خود را در بخش کامنت‌ها با ما در میان بگذارید.
🔺 اندیشکده بهارستان خواهان اتصال فوری مردم ایران
به اینترنت آزاد و پایان فیلترینگ است
در این روزهای تیره، دولت (State) با قطع کردن اینترنت که حق عمومی جامعه است، باعث آسیب به اقتصاد و بازار ایران شده است؛ این عمل که به ما پژوهشگران غیرسفید در حوزه پژوهش هم آسیب وارد کرده، روز به روز زیان بیشتری به مردم جامعه می‌رساند.
خسارت روزانه ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار مستقیم و تا ۷۰ تا ۸۰ میلیون دلار با احتساب اثرات غیرمستقیم برآورد می‌شود. حدود ۱۰ میلیون نفر معیشت‌شان مستقیماً تحت تأثیر قرار گرفته و گزارش‌های رسمی و صنفی از بیکاری حدود ۱ میلیون نفر به‌صورت مستقیم و تا ۲ میلیون نفر به‌صورت غیرمستقیم، عمدتاً در کسب‌وکارهای کوچک و خانگی خبر می‌دهند. این آمار بر اساس اظهارات وزیر ارتباطات، اتاق بازرگانی، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و نت‌بلاکس بوده و محافظه‌کارانه محسوب می‌شود؛ به‌طوری که ابعاد واقعی خسارت و بیکاری پنهان احتمالاً بیش از این است.
پژوهشگران اندیشکده بهارستان با جدیت تمام اعلام می‌کنند که تا زمان دسترسی کامل مردم به اینترنت حتی در صورت پیشنهاد از هیچ یک از طرح‌های دولتی نظیر «اینترنت پرو» استفاده نخواهند کرد. دسترسی به جریان آزاد اطلاعات حق طبیعی مردم یک جامعه است، که حکومت با دست بردن در آن حقوق ملت را زیر پا گذاشته است.
در حالی که جنگ، تاثیرات روانی به شدت نگران‌کنند‌ه‌ای در جامعه گذاشته است، محدود کردن حوزه‌ی عمومی به وسیله‌ی قطعی اینترنت و منزوی کردن شهروندان از طریق قطع ارتباطات آزاد آنان، آسیب‌های اجتماعی فراوانی برای مردمی دارد که دلخوشی و سرگرمی‌های آنان روز به روز محدودتر می‌شود و سفره‌های آنان به‌دلیل سیاست‌های اشتباه دولتی، روز به روز کوچک‌تر می‌شود.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
با وجود مشکلات و عدم دسترسی به اینترنت، جلسه‌ی شورای عمومی اندیشکده بهارستان برگزار خواهد شد.
اعضای اندیشکده بهارستان به‌صورت محدود مشغول به فعالیت علمی-پژوهشی هستند.
پروژه‌ی «اصلاح نظام آموزشی مدارس» از موضوعات در حال بررسی است.
مراقب هم‌میهنان خودتون باشید.
پاینده ایران
🔹 امروز تفاهم‌نامه همکاری میان اندیشکده بهارستان به مدیریت سپهر صبوری‌فرد و مجموعه رسانه‌ای سیاست بهشتی به مدیریت محمدصادق دانشجو به امضاء رسید.
🔸 این تفاهم‌نامه با هدف تقویت تعاملات علمی و رسانه‌ای در حوزه حقوق و علوم سیاسی، تعمیق گفت‌وگوی تخصصی، ارتقای سطح تحلیل و توسعه تولید محتوای پژوهشی منعقد گردید. طرفین بر ضرورت هم‌افزایی ظرفیت‌های نخبگانی و حرکت در چارچوب اصول حرفه‌ای و علمی تأکید دارند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
زنده باد ایران؛ با آرزوی بهروزی برای هم‌میهنان عزیز در هر سناریویی.
Читать полностью…
🔹 یورگن هابرماس فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی و از برجسته‌ترین نمایندگان نسل دوم Frankfurt School است.
🔸 او نظریه «کنش ارتباطی» را مطرح کرد و معتقد بود مشروعیت سیاسی باید از گفت‌وگوی آزاد و عقلانی میان شهروندان به دست آید.
🔹 هابرماس از دموکراسی مشورتی دفاع می‌کند و باور دارد تصمیمات سیاسی زمانی معتبرند که در فرآیندی شفاف و مبتنی بر استدلال عمومی شکل گرفته باشند.
🔸 از مهم‌ترین آثار او می‌توان به The Theory of Communicative Action، Between Facts and Norms و The Structural Transformation of the Public Sphere اشاره کرد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 لئو اشتراوس، فیلسوف سیاسی آلمانی-آمریکایی قرن بیستم، از مهم‌ترین منتقدان مدرنیته و نسبی‌گرایی اخلاقی بود. او معتقد بود بحران‌های سیاسی عصر جدید ریشه در فاصله گرفتن از فلسفه سیاسی کلاسیک، به‌ویژه اندیشه‌های افلاطون و ارسطو، دارد. اشتراوس با بازخوانی متون فلسفی نشان داد که بسیاری از متفکران بزرگ، آموزه‌های عمیق خود را به‌صورت «پنهان‌نگارانه» بیان می‌کردند. آثار او تأثیر گسترده‌ای بر فلسفه سیاسی، نظریه محافظه‌کاری و مطالعات کلاسیک گذاشت. برای اشتراوس، پرسش بنیادین سیاست نه صرفاً قدرت، بلکه جست‌وجوی زندگی خوب، فضیلت و نظم سیاسی عادلانه بود.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اگر کانت به ما آموخت چگونه بیندیشیم، آرنت پرسید وقتی انسان‌ها از اندیشیدن دست می‌کشند چه اتفاقی می‌افتد؟
🔸 هانا آرنت با مفاهیمی چون “ابتذال شر”، “فضای عمومی” و “کنش سیاسی” نشان داد که دفاع از آزادی تنها در برابر دیکتاتورها نیست؛ بلکه در برابر بی‌تفاوتی، اطاعت کورکورانه و فراموشی مسئولیت انسانی نیز هست.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 دو دوره «لیبرالیسم» و «قانون، قانون‌گذاری و حکومت قانون» بزودی توسط اندیشکده بهارستان برگزار خواهد شد.
🔸 این دو دوره به یاد و احترام کودکانی برگزار می‌شود که در جریان جنگ اخیر و اعتراضات دی ماه، زندگی از آن‌ها دریغ شد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔴 توصیه‌های امنیتی فوری برای کاربران (تکنولوژی و امنیت سایبری)
با توجه به اختلالات اخیر و لزوم حفظ امنیت داده‌ها، رعایت موارد زیر بلافاصله پس از اتصال به اینترنت آزاد توصیه می‌شود:
۱. بروزرسانی اپلیکیشن‌ها از منابع رسمی:
تمامی اپلیکیشن‌های خود را صرفاً از Google Play یا App Store بروزرسانی کنید. از نصب هرگونه فایل APK یا برنامه‌هایی که در کانال‌های تلگرامی منتشر می‌شوند، جداً خودداری کنید.
۲. وصله‌های امنیتی سیستم‌عامل:
سیستم‌عامل گوشی (اندروید/iOS) و سیستم‌های دسکتاپ (ویندوز/مک) را به آخرین نسخه موجود ارتقا دهید تا حفره‌های امنیتی احتمالی بسته شوند.
۳. بازنگری در ابزارهای عبور از فیلترینگ:
اگر از فیلترشکن‌های ناشناس یا فایل‌های نصبی مشکوک استفاده کرده‌اید، آن‌ها را حذف کرده و از ابزارهای معتبر و تاییدشده استفاده کنید.
۴. پاکسازی گواهی‌ها (Certificates):
اگر برای استفاده از برخی شبکه‌ها یا ابزارها، گواهی امنیتی (Certificate) خاصی روی دستگاه خود نصب کرده‌اید، آن‌ها را بررسی و در صورت عدم نیاز، حذف کنید.
۵. هشدار برای برنامه‌نویسان:
توسعه‌دهندگان و متخصصان IT باید پکیج‌های پروژه‌های خود (Node.js, Python و …) را بررسی کرده و از عدم وجود کدهای مخرب در نسخه‌های غیررسمی اطمینان حاصل کنند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 رستاخیزِ معنا در جغرافیایِ رنج
📰 به‌مناسبت روز بزرگداشت فردوسی
👤 علیرضا دهقان (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 امروز روز فردوسی است؛ شاعری که فقط شاعر نبود، بلکه در یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های تاریخی ایران تلاش کرد ایده‌ی ایران را زنده نگه دارد.
🔸 فردوسی در زمانی شاهنامه را نوشت که ایرانِ پس از فروپاشی ساسانیان، هم دچار بحران هویت بود و هم زیر فشار قدرت‌های سیاسی و فرهنگی زمانه قرار داشت. شاهنامه فقط مجموعه‌ای از اسطوره‌ها نیست؛ نوعی بازسازی حافظه‌ی تاریخی یک ملت است.
🔹 شاید مسئله‌ی امروز ما نیز، بیش از هر زمان دیگری، همین بحران حافظه و افق باشد. ایران این روزها در وضعیتی ایستاده که جامعه، از یک‌سو زیر فشار اقتصادی و فرسایش اجتماعی قرار گرفته و از سوی دیگر، سیاست به‌شدت از امر ملی فاصله گرفته است. شکاف میان دولت و جامعه عمیق‌تر شده، اعتماد عمومی تحلیل رفته و نسل جدید بیش از هر چیز احساس تعلیق می‌کند؛ تعلیق میان ماندن و رفتن، امید و بی‌تفاوتی، مشارکت و انزوا.
🔸 در چنین شرایطی، بازگشت به فردوسی صرفاً یک نوستالژی فرهنگی نیست. اهمیت فردوسی در این بود که فهمیده بود هیچ جامعه‌ای بدون روایت مشترک، بدون حافظه‌ی تاریخی و بدون احساس تعلق جمعی دوام نمی‌آورد.
🔹 ملت‌ها پیش از آنکه با اقتصاد یا حتی قدرت نظامی باقی بمانند، با معنا باقی می‌مانند.
🔸 شاید پرسش اصلی امروز ایران نیز همین باشد: آیا هنوز روایتی مشترک برای آینده وجود دارد یا هرکس تنها به فکر نجات فردی خویش است؟
🔹 روز فردوسی، بیش از آنکه یادبود یک شاعر باشد، یادآوری یک دغدغه‌ی سیاسی و تاریخی است؛ دغدغه‌ی حفظ ایران، نه فقط به‌عنوان جغرافیا.
🔸اما مسئله اینجاست که هیچ ملتی صرفاً با تکرار گذشته نجات پیدا نمی‌کند. فردوسی اگر به گذشته رجوع کرد، برای ماندن در گذشته نبود؛ او تاریخ را بازخوانی کرد تا امکان آینده را حفظ کند. تفاوت حافظه‌ی تاریخی با حسرت تاریخی دقیقاً همین‌جاست.
🔹 ایران امروز، بیش از هر چیز، نیازمند بازسازی اعتماد ملی است؛ نه با شعار، نه با دوقطبی‌های فرسوده و نه با حذف و انکار بخش‌هایی از جامعه، بلکه با پذیرش این واقعیت که بقای ایران در گرو بازگشت سیاست به منافع ملی و بازگشت جامعه به احساس مشارکت است.
🔸 هیچ حکومتی بدون سرمایه‌ی اجتماعی پایدار نمی‌ماند و هیچ جامعه‌ای نیز بدون امید، توان بازسازی خود را ندارد. نسل امروز شاید دیگر زبان حماسی شاهنامه را تکرار نکند، اما همچنان همان نیاز تاریخی را دارد:
نیاز به کرامت، ثبات، آینده و احساس تعلق.
🔹 اگر سیاست نتواند به این مطالبات پاسخ دهد، شکاف‌ها عمیق‌تر می‌شود و فرسایش ملی ادامه پیدا می‌کند.
🔸 با این حال، تاریخ ایران نشان داده که این سرزمین بارها از دل بحران عبور کرده است؛ نه به‌خاطر قدرت دولت‌ها، بلکه به‌خاطر دوام جامعه و فرهنگ ایرانی.
🔹 شاید مهم‌ترین درس فردوسی برای امروز همین باشد:
ایران زمانی باقی می‌ماند که ایران مسئله‌ی مشترک همه باشد؛ فراتر از جناح، نسل، قومیت و سلیقه‌ی سیاسی.
🔸 در نهایت، وطن فقط خاک نیست.
وطن، توافق ما بر سر ادامه دادن است؛ توافق بر سر اینکه با وجود همه‌ی اختلاف‌ها، ناامیدی‌ها و زخم‌های تاریخی، هنوز چیزی به نام «ما» وجود دارد که ارزش حفظ کردن دارد.
🔹 فردوسی هزار سال پیش تلاش کرد این «ما» را از دل شکست و فروپاشی بیرون بکشد و شاید امروز، بیش از هر زمان دیگری، ایران دوباره به همین بازآفرینیِ حس مشترک نیاز دارد.
🔸 نه بازگشت به گذشته، نه فرار از آینده؛ بلکه ساختن افقی که در آن، ایران فقط میراث نیاکان نباشد، بلکه انتخاب آگاهانه‌ی نسل امروز برای ادامه‌ی زندگی مشترک باشد.
چو ایران نباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
همه روی یکسر به جنگ آوریم
جهان بر بداندیش تنگ آوریم
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 اضطراب زوال و خشونت
👤 حسین خسروی‌فرد (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 دولت ضعیف صرفاً یک دولت ناکارآمد نیست؛ بلکه می‌تواند به پدیده‌ای پرخطر و ترسناک تبدیل شود. دولت‌ها در شرایط بی‌ثباتی، هنگامی که نشانه‌های فرسایش اقتدار و کاهش مشروعیت را احساس می‌کنند، اغلب به‌جای حرکت به‌سوی عقلانیت و مدارا، به سمت رفتارهایی خشن‌تر، عصبی‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر سوق پیدا می‌کنند. تاریخ نشان داده است که خشونت، نه فقط از دل قدرت تثبیت‌شده، بلکه از اضطراب زوال و ترس از فروپاشی نیز زاده می‌شود. هرچه احساس ناامنی سیاسی در ساختار قدرت بیشتر شود، احتمال توسل به ابزارهای قهری نیز افزایش می‌یابد؛ زیرا دولت در چنین وضعیتی می‌کوشد اقتداری را که در حال فرسایش است، با نمایش قدرت حفظ کند.
🔸 ریشه این مسئله را می‌توان در اندیشه‌های توماس هابز فهمید؛ آنجا که هابز در فقدان اقتدار مؤثر، انسان را «گرگ انسان» توصیف می‌کند. از نگاه او، دولت دقیقاً برای مهار ترس، خشونت و جنگ دائمی شکل می‌گیرد. اما هنگامی که خودِ دولت دچار ضعف و بحران شود، جامعه به‌تدریج به وضعیتی نزدیک می‌شود که در آن بقا بر قاعده پیشی می‌گیرد و اعتماد عمومی به نظم موجود فرومی‌ریزد.
🔹 در چنین شرایطی، نشانه‌های فرسایش نظم آشکار می‌شود؛ فاصله گرفتن از قواعد پیشین، غلبه منطق بقا در رفتارهای فردی و جمعی، رشد بی‌اعتمادی، و کاهش اتکای شهروندان به ساختارهای رسمی. تداوم این روند، به معنای بازگشت تدریجی به وضعیتی پیشادولت است؛ وضعیتی که در آن، نظم سیاسی ترک برمی‌دارد و جامعه میان ترس از هرج‌ومرج و ترس از اقتدار معلق می‌ماند.
🔸 ترسناک‌تر آنجاست که دولتِ تضعیف‌شده، در عین ناتوانی، همچنان ابزارهای خشونت را در اختیار دارد. در این وضعیت، نه نظم به‌درستی برقرار است و نه بی‌نظمی به‌طور کامل رها؛ بلکه ترکیبی ناپایدار از هر دو شکل می‌گیرد؛ وضعیتی خاکستری که می‌تواند جامعه را به سمت بحران‌های عمیق‌تر و واکنش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی سوق دهد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 چرا پاپ موظف به تبعیت از ترامپ نیست؟
📰 در باب تقابل ترامپ با حق سیاسی واتیکان
👤 علیرضا آصفی‌راد (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 در منظومه تاریخ سیاسی و الهیاتی غرب، کمتر نهادی را می‌توان یافت که همچون «سریر مقدس» و دولت‌شهر Vatican City، اقتدار دینی و حاکمیت سیاسی را به‌صورت توأمان حفظ کرده باشد. واتیکان صرفاً یک قلمرو کوچک جغرافیایی در قلب رم نیست، بلکه نهادی دارای شخصیت کامل حقوقی در نظام بین‌الملل است که بر اساس پیمان لاتران ۱۹۲۹، استقلال سیاسی و دیپلماتیک آن به رسمیت شناخته شد. در این چارچوب، پاپ نه فقط رهبر مذهبی کاتولیک‌های جهان، بلکه رئیس رسمی یک دولت مستقل نیز محسوب می‌شود.
🔸 از همین رو، مواضع سیاسی و اخلاقی پاپ، بخشی از اختیارات قانونی و شناخته‌شده او در عرصه بین‌المللی است. در سنت کاتولیکی، پاپ موظف است نسبت به جنگ، بحران‌های انسانی، فقر، مهاجرت و مناسبات قدرت جهانی موضع‌گیری کند و سکوت در برابر تحولات جهانی، با رسالت تاریخی کلیسا ناسازگار تلقی می‌شود. بنابراین، استقلال رأی پاپ یک امتیاز شخصی نیست، بلکه لازمه ماهیت فراملی و مستقل سریر مقدس است.
🔹 در این چارچوب، واکنش‌های تند Donald Trump به مواضع ضدجنگ پاپ لئو چهاردهم، به‌ویژه درباره تنش‌ها و حمله به ایران، بیش از آنکه صرفاً یک اختلاف سیاسی باشد، نشان‌دهنده نادیده‌گرفتن جایگاه حقوقی و حاکمیتی واتیکان است. ترامپ پیش‌تر نیز آشکارا اعلام کرده بود که به پاپی که با سیاست‌های او مخالفت کند «نیازی ندارد»؛ رویکردی که عملاً با منطق حقوق بین‌الملل و اصل استقلال دولت‌ها در تعارض قرار می‌گیرد.
🔸 پاپ، برخلاف رهبران سیاسی متعارف، مشروعیت خود را از سنت الهیاتی و ساختار کلیسای کاتولیک اخذ می‌کند، نه از رضایت قدرت‌های جهانی. به همین دلیل، انتظار تبعیت یا ملاحظه‌کاری او در برابر رؤسای جمهور کشورها، با ماهیت تاریخی و حقوقی پاپ‌گرایی ناسازگار است. کلیسای کاتولیک در دوران مدرن همواره کوشیده است استقلال اخلاقی خود را حفظ کند و به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی قدرت‌های سیاسی تبدیل نشود.
🔹 بر این اساس، همان‌گونه که دیگر دولت‌های مستقل حق موضع‌گیری سیاسی دارند، پاپ و دولت‌شهر واتیکان نیز واجد حق کامل و رسمی برای اظهار نظر درباره تحولات جهانی‌اند و هیچ قدرتی، از جمله ایالات متحده، نمی‌تواند این جایگاه حاکمیتی را نادیده بگیرد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 حق نشر برای همه، مگر برای خودشان
📰 درباب شکایت صداوسیما از آپارات
✍️ پوریا بازرگان (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 روز یکشنبه ۲۰ اردیبهشت، کاربران سکوی اشتراک ویدیوی آپارات شاهد انتشار بیانیه رسمی این پلتفرم درباره حکم ۳.۶ همتی دادگاه علیه این شرکت، در پی شکایت صداوسیما بودند؛ حکمی که مدیرعامل آپارات را به پرداخت ۳.۶ هزار میلیارد تومان خسارت بابت انتشار محتوایی که توسط کاربران روی این بستر بارگذاری شده، محکوم کرده و دادگاه نیز مسئولیت این محتوا را متوجه پلتفرم دانسته است. داستانی که بیشتر به طنزی تلخ شباهت دارد تا یک واقعیت حقوقی.
🔸 همه‌چیز این پرونده خنده‌دار است؛ همه‌چیز. صداوسیما، نهادی که خود سابقه‌ای طولانی در نقض حقوق آثار دارد، حالا از آپارات بابت رعایت نکردن حقوق ناشر شکایت کرده است. دقیقاً همان صداوسیمایی که سال‌ها سریال‌های خارجی را بدون خرید حق پخش و صرفاً برای جذب مخاطب بیشتر پخش می‌کند. همان رسانه‌ای که هنوز نه‌تنها هیچ مبلغی بابت حق پخش مسابقات فوتبال به باشگاه‌های لیگ برتری خودمان پرداخت نمی‌کند، بلکه در بین دو نیمه مسابقات، از سکوهای تماشاگران تا وسط زمین را به تبلیغات اختصاص می‌دهد و درآمدهای چندصد میلیاردی کسب می‌کند. بله، دقیقاً همین صداوسیما امروز از یک استارتاپ به‌دلیل انتشار محتوای متعلق به دیگران بدون اجازه شکایت کرده است.
🔹 ساترا که چندی پیش پلتفرم‌های نمایش خانگی را زیر سلطه خود برد، حالا ظاهراً قصد بلعیدن پلتفرم‌های اشتراک ویدیوی داخلی را دارد؛ آن هم در شرایطی که اینترنت بین‌الملل بر مردم محدود شده و سکوهای خارجی مانند یوتیوب فیلتر هستند. سؤال اینجاست: اگر مردم نخواهند فقط محتوایی را ببینند که شما و دوستانتان بر آن نظارت می‌کنید، دقیقاً چه انتخاب دیگری دارند؟
🔸 اگر ادعا می‌کنید که شکایت از آپارات صرفاً برای مقابله با نشر غیرقانونی آثار بوده و نه سخت‌تر کردن فعالیت سکوهای کاربرمحور، لطفاً ابتدا حق کپی‌رایت تک‌تک موسیقی‌هایی را که در فیلم‌ها و برنامه‌هایتان استفاده می‌کنید بپردازید. یا مثلاً پس از دریافت این غرامت، حق پخش چند سریال خارجی باکیفیت را خریداری کنید و دست‌کم یک اثر خارجی را به‌صورت قانونی پخش کنید.
🔹 در نهایت، نهادی تمامیت‌خواه که سال‌ها از بودجه‌های چندده‌همتی بهره برده و آثار هنرمندان داخلی و خارجی را بدون رعایت حقوق مالکیت معنوی پخش کرده، امروز نمی‌تواند ژست قربانی بگیرد و هم‌زمان از یک شرکت فناوری نیز بهره‌کشی و اخاذی کند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اخیرا یکی از مسئولین که در جایگاه «نماینده مردم» در مجلس حضور دارد گفته است که «اگر اینترنت باز شود، ممکن است بعضی مزدوران که مسلح هم هستند از طریق همین شبکه‌ها تجمعاتی داشته باشند.» ابتدا باید پرسید که این‌ها چجور مزدورانی هستند که به سلاح دسترسی دارند، اما به کانفینگ‌های چند صدهزار تومانی نه! آیا این نماینده مجلس شورای اسلامی این را نمی‌داند که قطعی اینترنت موجب افزایش نارضایتی‌های مردمی می‌شود تا جایی که این «مزدوران مسلح»می‌توانند از این نارضایتی‌ها استفاده کنند؟ تفاوت محاصره‌ی دریایی آمریکا با این محاصره اینترنتی در چیست وقتی هر دو معیشت و زندگی عادی مردم را مورد هدف قرار می‌دهند؟
👤 سپهر صبوری‌فرد
📰 روزنامه سازندگی - هفدهم اردیبهشت
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔻 بیانیه اندیشکده بهارستان در خصوص اتصال مردم به اینترنت آزاد
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
بیانیه اندیشکده بهارستان نسبت به تحولات اخیر دانشگاه‌ها
در روزهایی که به‌جای به رسمیت شناختن اعتراضات، با تعلیق و امنیتی‌سازی پاسخ داده می‌شود، لازم است دوباره یادآوری کنیم: اعتراض سیاسی جرم نیست و دانشجو دشمن نیست.
اندیشکده بهارستان در بیانیه‌ای رسمی، بر حاکمیت قانون، آزادی دانشگاه و توقف برخوردهای انضباطی و امنیتی تأکید کرده است.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
موضوعات پیشنهادی نشریهٔ تنسیق
دگرگونی نظم جهانی؛ تحلیل حقوق، امنیت و سیاست قدرت در تحولات معاصر
🔹حقوق بین‌الملل؛
۱) بازگشت «دکترین مونروئه» با «تبصره ترامپ»؛ مداخله نظامی - اقتصادی آمریکا در ونزوئلا.
۲) بحران مشروعیت دیوان کیفری بین‌المللی در پرتو حکم جلب نتانیاهو و خودداری کشورهای اروپایی از اجرای آن.
۳) چالش‌های فراسرزمینی تحریم‌های آمریکا و مصونیت قضایی دولت‌ها؛ مطالعه موردی توقیف نفتکش‌های ونزوئلا در آب‌های بین‌المللی.
۴) بازتعریف مفهوم «دفاع مشروع پیش‌دستانه» پس از حملات اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران و پیامدهای آن برای رژیم منع اشاعه (NPT).
🔹امنیت بین‌الملل؛
۱) کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۶ و شکاف فراآتلانتیک؛ آینده ناتو و خوداتکایی راهبردی اروپا در برابر عقب‌نشینی آمریکا.
۲) معمای امنیتی در خاورمیانه؛ پیامدهای حملات متقابل ایران و اسرائیل و بی‌ثباتی مستمر در سوریه.
۳) پیش‌بینی کارشناسان از تبدیل آسیا به خطرناک‌ترین کانون تنش در ۲۰۲۶؛ مناقشات چین-تایوان، هند - پاکستان و دریای چین جنوبی.
۴) جنگ فناوری و امنیت بین‌الملل؛ اعمال محدودیت‌های صادراتی چین بر فلزات نادر و نیمه‌هادی‌ها.
۵) ظهور چین و جنگ روسیه - اوکراین؛ بازآرایی قدرت و پیامدهای ژئوپلیتیکی برای نظم بین‌الملل.
۶) از نظم لیبرال تا بی‌نظمی جهانی؛ تبیین نظری تحولات ساختاری نظام بین‌الملل در قرن بیست‌ویکم.
۷) نظام چندقطبی نوظهور؛ پویایی‌های تعادل قدرت و الگوهای تعامل میان قدرت‌های بزرگ.
۸) امنیتی‌سازی جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌الملل؛ گفتمان، کنشگران و پیامدهای سیاستی.
۹) بازخوانی نظریه‌های کلاسیک جنگ در بستر منازعات معاصر؛ از «کلاوزویتس» تا جنگ‌های ترکیبی.
۱۰) کشورهای جنوب جهانی و شکل‌دهی به نظم نوین جهانی؛ عاملیت، ائتلاف‌سازی و چالش‌های ساختاری.
۱۱) گذارهای ناقص دموکراتیک؛ محدودیت‌های نهادی، مداخلات ساختاری و پایداری اقتدارگرایی.
🔹اقتصاد سیاسی بین‌الملل؛
۱) گذار از «تجارت قاعده‌محور» به «تجارت مشروط»؛ سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا در ۲۰۲۶ و فروپاشی نظام تجارت چندجانبه (WTO).
۲) سونامی هوش مصنوعی و حکمرانی جهانی؛ اجلاس داووس و پیامدهای آن برای رقابت ژئوپلیتیک و امنیت سایبری.
۳) بحران انرژی و امنیت مسیرهای حیاتی؛ افزایش ۳۰۰ درصدی هزینه حمل‌ونقل در دریای سرخ و حملات به تأسیسات انرژی خلیج فارس.
۴) افول هژمونی دلار در سال ۲۰۲۵ و ظهور بلوک‌های ارزی جدید؛ آیا ارزهای جایگزین می‌توانند نظم مالی موجود را به چالش بکشند.
۵) جایگاه جنوب جهانی در اقتصاد سیاسی بین‌الملل؛ وابستگی، مقاومت و مسیرهای توسعه بدیل.
۶) سایبردیپلماسی به‌مثابه ابزار قدرت نرم؛ پیامدها برای توسعه اقتصادی و حکمرانی دیجیتال.
۷) حکمرانی اقتدارگرا و مشروعیت اقتصادی؛ تحلیل الگوهای بقا و کارآمدی سیاسی.
🔹دیپلماسی و سیاست خارجی؛
۱) اجلاس G20 ژوهانسبورگ؛ غیبت رهبران قدرت‌های بزرگ و پیامدهای آن برای آینده چندجانبه‌گرایی و نقش «جنوب جهانی».
۲) معمای سیاست خارجی آلمان؛ سفر صدراعظم آلمان به چین و موازنه‌گری دشوار اروپا میان واشنگتن و پکن.
۳) دیپلماسی زور در آمریکای لاتین؛ محاصره نظامی ونزوئلا و تهدید گرینلند و پاناما و پیامدهای آن برای اعتماد متحدان سنتی.
۴) واگرایی در جهان غرب و سیاست خارجی دوپاره آمریکا؛ سرگردانی میان وعده‌های واقع‌گرایانه و اقدامات مداخله‌جویانه.
پ.ن؛
به اطلاع پژوهشگران محترم می‌رساند که موضوعات مذکور صرفاً جنبه پیشنهادی دارند. علاقه‌مندان می‌توانند با رعایت محور کلی «دگرگونی نظم جهانی؛ تحلیل حقوق، امنیت و سیاست قدرت در تحولات معاصر»، عناوین دیگری را نیز در چارچوب موضوعی نشریه پیشنهاد و ارسال نمایند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌